Chapters: Ch 1 · Ch 2 · Ch 3 · Ch 4 · Ch 5 · Ch 6 · Ch 7 · Ch 8 · Ch 9 · Ch 10 · Ch 11 · Ch 12
2. bErina svaragaLu
2.1 svaragaLa eNike mattu uccAraNe
mUladrAviDakke i, e, u, o mattu a emba aydu giDDa svaragaLannu mattu I, E, U, O mattu A emba aydu udda svaragaLannu kalpisikoLLalAgide. kannaDadallU intahavE aydu giDDa svaragaLa eNike mattu mattu udda uccAraNegaLa maTTige mUladrAviDakkU kannaDakkU naDuve, Iga kalpisikonDiruva hAge, yAva vyatyAsavU illa.
svaragaLive. endare,
Adare, kannaDada kelavu ivattina oLanuDigaLalli svaragaLa eNikeya maTTigU badalAvaNegaLAgive embudannu munde nODaliruvevu (2.4 nODi).
kannaDadalli baLakeyAguva I svaragaLannu hesarisuvudakkAgi eraDu mukya viSayagaLannu gamanisabEkAguttade. adakkAgi (1) nAligeya yAva bAgavannu baLasalAguttade embudondu; mattu (2) A bAgavannu bAyiya yAva jAgadalli nillisalAguttade embudu innondu.
kannaDa svaragaLa uccAraNeyalli I eraDu amSagaLu (nAlageya bAga mattu adu nilluva bAyiya jAga) yAva rItiyalli toDagikoLLuttave embudannu keLage sUcisalAgide.
bAyiya jAga
mundina bAga
hindina bAga
nAligeya bAga
mElina jAga naDuvina jAga
keLagina jAga
nAligeya mumbAgavannu bAyiya mElbAgadalli nillisi ondu svaravannu uccarisidalli adu i illavE I embudAgi kELisuttade; adE mumbAgavannu svalpa keLage endare bAyiya naDubAgakke sarisi uccarisidare A svara e illavE E embudAgi kELisuttade.
nAligeya mumbAgada badalu himbAgavannu bAyiya mElbAgadallirisi (mattu adarondige tuTiyannU dunDagAgisi) ondu svaravannu uccarisidevAdare, adu u illavE U embudAgi kELisuttade; naDubAgadallirisi (mattu tuTiyannu dunDagAgisi) uccarisidevAdare o illavE O embudAgi kELisuttade; mattu keLabAgadallirisi (tuTiyannu dunDagAgisade) uccarisidevAdare a illavE A embudAgi kELisuttade.
I rIti uccarisuva nAligeya bAga mattu adu nilluva bAyiya jAgagaLannu avalambisi, kannaDada svaragaLannu aydu gumpugaLalli hanci hesarisabahudu. i mattu I embavugaLu munmElina’svaragaLu; e mattu E embavugaLu munnaDuvina svaragaLu; u mattu U embavugaLu hinmElina’svaragaLu; o mattu O embavugaLu hinnaDuvina’svaragaLu; a mattu A embavugaLu hingeLagina’svaragaLu.
kannaDa svaragaLa I hesarugaLalli eraDu angagaLiddu, avugaLalli modalaneyadu nAligeya bAgavannu mattu eraDaneyadu adu
nilluva bAyiya jAgavannu sUcisuttadeyumbudannu gamanisa bahudu.
kannaDada svaragaLannu I rIti avugaLa uccAraNeyalli baLakeyAguva nAligeya bAga mattu A bAga nilluva bAyiya jAgagaLannavalambisi mAtravallade bEre viSayagaLannavalambisiyU hancalu sAdyavide. mEle sUcisida hAge, I svaragaLannu eSTu hottu uccarisalAguttade embudannavalambisi giDDasvaragaLu (i, e, u, o mattu a) mattu uddasvaragaLu (I, E, U, O mattu A) embudAgi eraDu gumpugaLalli hancabahudu.
idallade, ivugaLa uccAraNeyalli tuTi dunDagiruttadeyE illavE dunDagilladiruttadeyE embudannavalambisi, dunDagina svaragaLu (u, U, o mattu O), mattu dunDagillada svaragaLu (i, I, e, E, a mattu A) embudAgiyU hancabahudu.
kannaDada
caritreyalli I
svaragaLu entaha badalAvaNegaLigella oLagAgive embudannu varNisuvalli avugaLa uccAraNeyannanusarisi mADiruva I mUru rItiya hancikegaLu sahAyakavAguttave embudannu munde nODaliruvevu.
hattu
2.1.1 ay mattu av svaragaLu
kannaDa barahadalli ay mattu av emba bEre eraDu svaragaLannu paTTimADalAguttade; Adare nijakkU ivu kannaDada (illavE mUladrAviDada) heccina svaragaLalla. akArada anantara yakAra bandiruvudannu bareyalAguttade mattu vakAra bandiruvudannu (av embudannu) av embudAgi bareyalAguttade.
embudannu)
kannaDadalli (mattu mUladrAviDadalli) I rIti akAradondige sEriruvudannu eraDu heccina
yakAra mattu vakAragaLu
svaragaLembudAgi parigaNisalu yAva AdAravU illa. I sandarbadalli keLagina kelavu viSayagaLannu gamanisuvudu avaSya.
(1) akArada anantara mAtravallade itara svaragaLa anantaravU yakAra baraballudu. udAharaNegAgi, mUladrAviDada *key ‘mADu’ mattu *koy’‘koyyu’’padagaLalli yakAra e mattu o svaragaLa anantara bandide. I baLakeya yakArakkU *kay (kay) padadalliruvantaha akArada anantarada baLakeyalliruva yakArakkU naDuve yAva vyatyAsavU illa.
(2) giDDa svaragaLa anantara mAtravallade udda svaragaLa anantaravU yakAra baraballudu. *kay (kay) - *kAy ‘kAyu’, *bay ‘bayyu’’- *bAy’‘bAyi’, *pay ‘oDe’
- *pAy ‘jigi’’modalAda mUladrAviDa bErugaLalli I eraDu rItiya baLakegaLannu kANabahudu. giDDa akArada anantara baruva yakAravannu mAtravE ondu heccina svarada angavendu kareyuvudakke drAviDa nuDigaLallAgali, mUladrAviDadallAgali yAva AdAravU illa.
vyanjanagaLondigU
(3) svaragaLa anantara baruva yakAra mattu vakAragaLu mUladrAviDadalli rakAra, lakAra, LakAra modalAdavugaLa hAge halavu viSayagaLalli vyanjanagaLanteyE baLakeyAguttave. idallade, avugaLige sambandavide. udAharaNegAgi, *pay - *pacce’‘hasuru’, *muy - *muccu ‘hodisu’, *kay - *kac ‘kahi’, *piyar - *picar ‘hesaru’ modalAda padagaLalli yakAra mattu cakAragaLa naDuve mattu sambandaviruvudannu makAragaLondige intahadE sambandavide (4.3.1 mattu 5.2.2 nODi).
kANabahudu.
vakArakke
pakAra
(4) mUladrAviDada halavu bErugaLalli *ay embudara badalige *ey embudannu baLasabahudittu. ivattina drAviDa nuDigaLalli I padagaLu ay embudannu tOrisabahudu illavE ey embudannu tOrisabahudu.
idallade, mUladrAviDadalli idakkinta bErAda *ey embudU baLakeyallittu. adu ivattina ellA nuDigaLallU ey rUpadallE uLidide (dsvelebil 1970:70 nODi).
mUladrAviDadallidda *ay mattu *ey embavugaLa naDuvina I sambandavU avugaLalli ondu ‘ay emba svara’ mattu innondu ‘svara (e) mattu vyanjana(y)gaLa sErike’ embudAgi hELuvudu sariyallavembudannE sUcisuttade.
haLegannaDa
padyaracaneyalli
prAsavannu sUcisabEkAgiruvantaha sandarbagaLalli ay embudara badalige oy, uy, ey embavugaLannu baLasabahudittu embudU ay (ay) embudu kannaDadalli oy, uy, ey modalAdavugaLinda bEre rItiyadalla embudannE sUcisuttade. udAharaNegAgi, pampabAratada keLagina padyavannu gamanisabahudu.
aydaZivADadoLayvarumam nIm kUrtirisendoDamentumE geydudanollada kAraNadindam nODinitAdudu ninnoLE geydavanallane dharmatanUjam pEZdudaninnemagimbukay saydoreyAguZidAroLamEvangoLLadirim phaNikEtanA
mElina padyada modalaneya mattu koneya sAlina modalige baruva aydaZivADa mattu saydore embavugaLannu aydaZivADa mattu saydore embudAgi baredalli prAsa tappAgideyundu tOra
diradu. yAkendare, Aga naDuvina eraDu sAlugaLalli kANisuva yakAra modalaneya mattu koneya sAlugaLalli kANisadAguttade. (6) drAviDa nuDigaLa barahagaLalli ay mattu avgaLemba eraDu svarAkSaragaLu kANisikoLLalu avugaLalli antaha viSiSTavAda svaraga Lidduvembudu kAraNavalla; idakke badalu, brAhmI emba lipi I barahagaLige mUlavAgittu embudE kAraNavAgide.
I lipi modalige prAkruta mattu samskruta nuDigaLannu bareyuvudakkAgi baLakege bandittu. A nuDigaLalli ay mattu av embavugaLige ondu viSiSTavAda stAnavittAda kAraNa avannu svaragaLendu parigaNisalAgittu mattu idakkAgi A lipiyalli ay mattu av emba eraDu svarAkSaragaLannu huTTuhAkalAgittu (baT
2.1.2 uligaLu mattu ulikantegaLu
kannaDada padagaLannu ulikantegaLAgi mattu uligaLAgi oDedu hELalu sAdyavide. udAharaNegAgi, Ane padadalli A mattu ne emba eraDu ulikantegaLive. ivugaLalli modalaneya ulikanteyalli A emba ondu uli (svara) mAtra ide; Adare eraDaneyadaralli n vyanjana mattu e svara embudAgi eraDu uligaLive.
ulikantegaLannu haguradavu mattu tUkadavu embudAgi tUkadavu; vingaDisabahudu. uddasvaraviruva ulikantegaLella udAharaNegAgi, Ane padada modalaneya ulikante tUkada
giDDasvaraviruva ulikantegaLalli svarada anantara ondu vyanjana bandideyAdare ulikanteyAguttade. tUkada udAharaNegAgi, hattu padadalli hat mattu tu emba eraDu
ulikantegaLiddu, avugaLalli modalaneyadu tUkada ulikante (yAkendare adaralli akArada anantara t vyanjana bandide) mattu eraDaneyadu hagurada ulikante (yAkendare adaralli ukArada anantara yAva vyanjanavU bandilla).
ulikantegaLalli svarada modalige bandiruva vyanjanagaLu avugaLa tUkada mEle yAva pariNAmavannU mADuvudilla. udAharaNegAgi, avanu padada modala ulikanteyAda a embudaralli vyanjanavilla; mane padada modala ulikanteyAda ma embudaralli a emba svara mAtravallade adara modalu m emba ondu vyanjanavide; hIgiddarU I eraDu ulikantegaLU (a mattu ma) hagurada ulikantegaLu.
mUladrAviDa svaragaLa (mattu vyanjanagaLa) caritreyannu vivarisuvalli hagurada ulikantegaLu mattu tUkada ulikantegaLu emba I vyatyAsavannu AgAga baLasabEkAguttade embudannu munde nODaliruvevu.
2.1.3 bErugaLu mattu oTTugaLu
mUladrAviDada maTTige bErugaLalli baruva svaragaLu mattu avugaLa anantara oTTugaLalli baruva svaragaLu emba innondu rItiya vyatyAsavannU gamanadallirisikoLLabEkAguttade.
sAmAnyavAgi padagaLa modalige bErugaLu baruttave; ivannu ivattina ellA drAviDa nuDigaLU uLisikonDive. hAgAgi avugaLannu mUladrAviDakke kalpisikoLLuvudu sulaba. I bErugaLa anantara oTTugaLu baruttiddu, avu nuDiyinda nuDige bEre bErAgiruttave. hAgAgi, ondu nuDiya padagaLalli kANisuva rUpadalli oTTugaLalli
yAvudu
yAva
mUladrAviDadalliddirabahudu kanDuhiDiyalu sAdyavAguvudilla.
embudannu
heccineDegaLallU
mUladrAviDada bErugaLella ondE ulikanteyavAgidduvemba kalpaneyideyAda kAraNa, bErugaLalli baruva svaragaLella padagaLa modalaneya ulikanteyalli baruva svaragaLE endu hELaballevu.
idallade, oTTugaLalli baruva svaragaLella eraDaneya illavE mUraneya ulikanteyalli baruva svaragaLallade modalaneya uli kanteyalli baruva svaragaLalla.
hAgAgi, mUladrAviDada maTTige bErugaLalli baruva svaragaLu mattu oTTugaLalli baruva svaragaLu emba mElina vyatyAsa modalaneya ulikanteya svaragaLu mattu itara ulikantegaLa svaragaLu emba vyatyAsavU Agide (eraDu illavE adakkinta heccu padagaLu sEriruva jODupadagaLu mAtra idakke apavAdagaLu).
mUladrAviDa padagaLalli baruva svaragaLa baLakeya kuritAgi
keLage koTTiruvantaha kelavu niyamagaLannu kalpisikoLLalAgide.
(1) mUladrAviDa padagaLa modalaneya ulikanteyalli mEle vivarisida ellA svaragaLU baraballuvAgidduvu; Adare, avugaLa anantara baruva ulikantegaLalli i, u mattu a emba mUru giDDa svaragaLu mAtravE baraballuvAgidduvu;
(2) padada modalige yakAra illavE YakAra bandideyAdare, adara anantara mUladrAviDadalli a mattu A emba eraDu svaragaLu mAtra baraballuvAgidduvu;
(3) padada modalige pakAra illavE makAra bandideyAdare vyanjanavAgi p, m illavE v mattu eraDaneya bandideyAdare, avugaLa naDuve i, I, e mattu EgaLannu (endare nAlageya mundina bAgada mUlaka uccarisuva
‘mundina’ svaragaLannu) biTTu uLida svaragaLu (endare u, U, o, O, a mattu A emba ‘hindina’ svaragaLu) mAtra baraballuvAgidduvu.
mUladrAviDada svaragaLa baLakeya kuritAgi kalpisikonDiruva I niyamagaLalli kelavu kannaDadalli hAgeyE uLidukonDive; Adare bEre kelavu badalAgive embudannu munde nODaliruvevu.
padagaLa bErugaLalli
2.2 bErina svaragaLu
mUladrAviDa modalaneya ulikanteyalli) bandidda svaragaLu kannaDada halavu padagaLalli badalAgade hAgeyE uLidive. I rIti avu badalAgade uLidiruvudakke kelavu udAharaNegaLannu keLage koDalAgide.
mUladrAviDa *pul
kannaDa kallu nillu nIru hullu
mUladrAviDa *kEL *kol *kOl
kannaDa hU(vu) geyyu kELu kollu kOlu
Adare, kelavu sandarbagaLalli mUladrAviDa bErugaLalli bandidda I svaragaLu kannaDada padagaLalli mattu padarUpagaLalli kelavu badalAvaNegaLannu tOrisuttave. I badalAvaNegaLa svarUpa entahadu mattu kannaDada caritreyalli avu yAvAga naDedirabEku embudannu I adyAyadalli vivaravAgi pariSIlisalAguvudu.
2.2.1 mElina giDDa svaragaLu naDuvina svaragaLAdudu
kannaDa padagaLa bErinalliruva (endare modalaneya ulikante yalliruva) naDuvina giDDa svaragaLu (e mattu o embavugaLu) mUladrAviDa bErugaLa ekAra mattu okAragaLinda bandirabahudu illavE ikAra mattu ukAragaLinda bandirabahudu.
avu mUladrAviDa bErugaLa ikAra mattu ukAragaLinda bandiruvudakke tenkudrAviDadalli naDeda ondu badalAvaNeyE kAraNa. I badalAvaNeya mUlaka kelavu sannivESagaLalli mUladrAviDadallidda ekAra mattu ikAragaLa naDuvina vyatyAsa hAgU okAra mattu ukAragaLa naDuvina vyatyAsa - iveraDU illavAgidduvu.
Adare I badalAvaNe yAva sannivESagaLallella naDedittu embudannu sariyAgi kalpisikoLLalu vidvAmsariginnU sAdyavAgilla.
(1) I badalAvaNe mUladrAviDadalli giDDa i-e, u-o svaragaLidda mattu ondu otte vyanjanadalli konegoLLuttidda bErugaLalli mAtra naDedide. intaha bErugaLa anantara akAradalli modalAguva ondu tenkudrAviDa padadoTTu nuDigaLalli (mattu naDudrAviDada telugu, kUvigaLalli) i-e mattu u-ogaLa naDuvina vyatyAsa illavAgide.
sEridAga
kannaDadalli I badalAvaNeya mUlaka padada modalaneya uli kanteyallidda (ka) ikAra ekAravAgide mattu (ca) ukAra okAravAgide. teluginallU idE rIti naDedide.
Adare haLE tamiLinalli idakke viruddavAda, endare (ka) ekAra ikAravAguva mattu (ca) okAra ukAravAguva badalAvaNe mElina sannivESagaLalli naDedittu; ivattina barahada tamiLinallU hIgeyE ide. Adare ivattina tamiLu oLanuDigaLalli, kannaDa-
telugugaLa hAge, mElina sannivESagaLalli ekAra-okAragaLE kANisuttave.
kannaDa
(ka) eLatu
teRa
beLagu
hoge
togalu modalu hogaLu
telugu
celugu teRacu
pena velugu
poga
tovalu modalu pogaDu goDugu
tamiLu
viLangu
pukay tukal mutal pukaZ kuTay
(2) I rIti ikAra mattu ukAragaLu badalAgiruva pada gaLalli mUladrAviDa svara yAvudittu embudannu eraDaneya ulikanteyalli (ka) akArada badalu bEre svaragaLiruva illavE naDuve otte vyanjanada badalu immaDi (ca) avugaLa vyanjanaviruva padarUpagaLinda tiLiyalu kannaDadavE Ada sAdyavide.
ikAra ekAravAgiruvudu nil, nillu ir (ibbaru)
bittu
nelasu, nele bede‘‘bittane’’
tevaru’‘beTTa’’ tin, tinisu ’turike’ tenasu’‘turike’’
ukAra okAravAgiruvudu
suDu
munde
muLLu
kundu (<kunRu) sukru, sukku
soDaru’‘dIpa’’ mone moLe korate soragu
mEle modalaneya kAlannalli koTTiruva kannaDa padagaLa modala ulikanteyalli ikAra mattu ukAragaLive mattu eraDaneya kAlannalli koTTiruva kannaDadavE Ada padagaLa mattu okAragaLive. modalaneya ulikanteyalli ekAra ivugaLallella mUladrAviDadalli ikAra mattu ukAragaLE iddirabEku; eraDaneya ulikanteyalli bandiruva akAradindAgi kAlannalliruva padagaLalli ekAra mattu ivu eraDaneya okAragaLAgi badalAgive.
nele, bede, mone mattu moLe padagaLa eraDaneya svaravAgi kannaDadalli ekAra kANisuvudAdarU adu mUladrAviDada akAra dinda (ay embudarinda) bandideyAda kAraNa (2.6.1 nODi), A padagaLalli mElina badalAvaNeyE naDedide.
tippe mattu munde padagaLalli idE ay embudarinda banda ekAra eraDaneya svaravAgi bandideyAdarU adara modalu eraDu vyanjanagaLu bandiruva kAraNa, A padagaLalli mElina badalAvaNe naDedilla.
tinisu mattu suDu padagaLalli eraDu svaragaLa naDuve ondE vyanjanavideyAdarU, avugaLa eraDaneya svara akAra (illavE ekAra) vallavAda kAraNa, mElina badalAvaNe naDedilla.
(3) I badalAvaNege oLagAgadiruva bEre nuDigaLa pada gaLindalU mUladrAviDa padagaLalli yAva svara ittu embudannu Uhisalu sAdyavide.
(ka) ikAra ekAravAgiruvudu
kannaDa
eNe ‘jODi’’
badalAvaNegoLagAgada nuDi tuLu: ire tuLu: iNe gOnDi: kilAnA konDa: niRay
(ca) ukAra okAravAgiruvudu
togalu soragu noLe
konDa: oDol tuLu: tugal konDa: solu pAjri: cukra- kuDuk: nulganA
mEle koTTiruva kannaDada (ka) padagaLalli modalige ikAra
viddirabEku mattu (ca) padagaLalli ukAraviddirabEku embudannu avugaLa edurige koTTiruva (brAhmaNara) tuLu, gOnDi, konDa, pAjri mattu kuDuk padagaLinda tiLiyabahudu. yAkendare, I nuDigaLalli mElina badalAvaNe naDedilla. (tuLuvina brAhmaNara oLanuDiyalli I badalAvaNe naDedilla, Adare adara itara oLanuDigaLalli naDuvina svaragaLu mElina svaragaLAguva illavE
mElina svaragaLu naDuvina svaragaLAguva bErondu badalAvaNe ittIcege naDedide (baT 1966 nODi)).
(4) mUladrAviDa padagaLalli modalige cakAra bandiddu, adara anantara bandidda ikAra (mattu ekAragaLu) mElina badalAvaNege oLagAgillavendu tOruttade. kannaDadalli ikAra badalAgilladiruvudakke udAharaNeyAgi padagaLannu koDabahudu.
keLagina
telugu
kannaDa
jigaTu, cikaNi
cigari, cigare ‘hule’la’ sivangi ‘kattekiruba’’ civara civaru ‘paracu’’
(5) mElina badalAvaNe naDeyalu eraDaneya ulikanteyalli baruva akAravu ondu padadoTTina akAravAgiruva avaSyakateyide. adu ondu ‘padarUpa’doTTina akAravAgiruva sandarbagaLalli I badalAvaNe naDedilla.
udAharaNegAgi iru kriyApadada padarUpagaLAda iralu, irade modalAda rUpagaLalli bandiruva alu mattu ade embavugaLu padarUpadoTTugaLAda kAraNa, avu akAradalli modalAguvuvAdarU avugaLa modalidda ikAra badalAgade hAgeyE uLidide.
(6) kannaDada caritreyalli naDuvina giDDa svaragaLu mElina svara gaLAguva bErondu badalAvaNeyU naDediddu (2.2.2 nODi),
adannu tOrisuva padagaLannu mElina badalAvaNeyannu tOrisa diruva padagaLinda bEre mADabEkAguttade embudannU illi gamanisabahudu. udAharaNegAgi, biLi - beLaku, usiru ‘hELu’’- osage ‘hELuvike’ modalAda padajODigaLalli kANisuva vyatyAsakke I badalAvaNe kAraNavalla. yAkendare ivugaLalli mUladrAviDada ekAra mattu okAragaLu ikAra mattu ukAragaLAgiveyallade ikAra mattu ukAragaLu ekAra mattu okAragaLAgilla.
(7) idallade, eraDaneya ulikanteyallidda svaragaLalli hala vAru rItiya badalAvaNegaLu kannaDada caritreyalli naDediddu, idarindAgiyU halavu apavAdagaLiveyundu tOrabahudu.
kannaDadalli
niyamakke
mElina
kannaDa
rUpagaLU
udAharaNegAgi, eraDaneya ulikanteya ikAra-ukAragaLu akAravAgiruvantaha padakOSagaLalli kANisuttave (digilu>digalu, iZita>iZata, uLuku>uLaku, tiruLu> tiraLu). Adare I badalAvaNe (3.5 nODi) kannaDada kelavu oLanuDigaLalli ittIcege endare mElina badalAvaNe naDeda anantara naDedirabEku. hAgAgi, nijakkU I padagaLu mElina badalAvaNege apavAdagaLalla.
2.2.2 naDuvina giDDa svaragaLu mElina svaragaLAdudu
naDuvina giDDa svaragaLAda ekAra mattu okAragaLu mElina svara gaLAgi (endare anukramavAgi ikAra mattu okAragaLAgi) badalA giruvudannu oLanADina oLanuDigaLalli (mattu baraha kannaDadalli) kANabahudu. karAvaLiya oLanuDigaLalli I badalAvaNe naDedilla.
sannivESagaLalli mAtra
mEle vivarisida badalAvaNeya hAge, I badalAvaNeyU naDedide. adakke avaSyavidda kelavu SarattugaLendare, (ka) eraDaneya svaravAgi ikAra illavE ukAra (mElina svara) bandirabEku; mattu (ca) I eraDu svaragaLa naDuve ondE vyanjana bandirabEku.
udAharaNegAgi, baraha kannaDada biLi pada adakke hindina *beLi padadinda bandide. illi eraDaneya svaravAgi ikAra bandide mattu padada eraDu svaragaLa naDuge L emba ondE vyanjana bandide.
baraha kannaDadallEnE mElina SarattugaLannu pUraysadiruva padagaLalli illavE padarUpagaLalli I badalAvaNe naDedilla. hAgAgi, kelavu sandarbagaLalli kannaDadallEnE I badalAvaNeyannu tOrisuva mattu tOrisadiruva eraDeraDu pada illavE padarUpagaLiruvudannu kANabahudu.
(ka) badalAvaNeyannu tOrisuva mattu tOrisadiruva padagaLu
biLi, biLupu
kivuDu
usiru ‘hELu’’ tuLilu
kuli ‘kolegAra’’
beLLage, beLaku beccage keppu neTTage
osage ‘hELuvike’’ toTTu tottu kollu
mEle eraDaneya kAlannalli koTTiruva padagaLalli ekAra ikAravAguva illavE okAra ukAravAguva badalAvaNe naDedilla. idakke kAraNavEnendare (1) beLaku mattu osage padagaLalli
eraDaneya svaravAgi mElina svara (ikAra illavE ukAra) bandilla, akAra bandide; (2) keppu, toTTu, tottu mattu kollu padagaLalli eraDu svaragaLa naDuve ondE vyanjana bandilla, ondakkinta jAsti (eraDu) vyanjanagaLu bandive; mattu (3) beLLage, beccage mattu neTTage padagaLalli I eraDu SarattugaLU neravErilla.
(ca) badalAvaNeyannu tOrisuva mattu tOrisadiruva padarUpa gaLu
pugu
kuDu
pokka
illU kUDa, modalaneya kAlannalli eraDu svaragaLa naDuve ondE vyanjana bandide, mattu eraDaneya kAlannalli eraDu vyanjanagaLu (immaDi vyanjana) bandive; hAgAgi, modalaneya kAlannalliruva padarUpagaLalli mElina badalAvaNe naDedide; Adare, eraDaneya kAlannalliruva padarUpagaLalli naDedilla.
(1) kannaDada caritreyalli I badalAvaNe ELu-enTanE SatamAnadalli naDedirabEkendu hELuvudakke SAsanagaLa AdAravide. Aru-ELanE SatamAnada SAsanagaLalli kANisuva koDu, keDu mattu periya padagaLu anantarada SAsanagaLalli kuDu, kiDu mattu piriya emba rUpadallive. SAsanagaLalli idallade, enTu-ombattaneya intaha padagaLige I badalAvaNeyannu tOrisuva rUpa mattu
SatamAnada
adannu tOrisadiruva rUpa embudAgi eraDeraDu rUpagaLu kANisuttave (gAy 1946). enTu-ombattanE SatamAnada SAsanagaLu
badalAgiruva rUpa
badalAgada rUpa
edir ‘munde’’ eRidu ‘cucci’’ iRidu keDisu ‘hALu mADu’’kiDisu periya ‘doDDa’’ toRu ‘hasu’’
tuRu pogu ‘hogu’’ pugu
mEle koTTiruva eraDu rItiya (badalAgada mattu badalA giruva) rUpagaLU enTu-ombattanE SatamAnada SAsanagaLalli kANisuttave.
(2) haLegannaDadalli I badalAvaNe bahaLa niyamitavAgi naDedirabEku; Adare I niyamitate hosagannaDadalli uLidilla. adakke apavAdavAgi kANisuva padagaLU hosagannaDadallive. udAharaNegAgi, haLegannaDada halavu kriyApadagaLu ikAra mattu okAragaLannu anusAravAgiyE tOrisuttiveyAdarU, hosagannaDadalli avu ekAra mattu okAragaLannu tOrisuttiddu mElina niyamakke apavAdagaLAgi kANisuttave.
niyamakke
mElina
haLegannaDa kuDu
pugu
hosagannaDa koDu
hogu
tuDu
toDu
hosagannaDadalli I kriyApadagaLu mElina niyamakke apa vAdagaLAgi badalAgalu kAraNavEnendare, avugaLigiruva hindina samayada rUpadalli ekAra mattu okAragaLu kANisuttavallade, ikAra mattu ukAragaLu kANisuvudilla.
kriyApadagaLu
kuDu
pugu
tuDu
hindina samayada rUpagaLu pokka
mEle koTTiruva hindina samayada kriyArUpagaLa modala neya ulikanteyalli ikAra-ukAragaLu baruvudakke bEkAguva SarattugaLu (otte vyanjana mattu adara anantara mElina svara) illadiruvudE I rIti avugaLalli mElina badalAvaNe naDeyadiralu kAraNa embudannu nAvu mEle nODiruvevu.
I hindina samayada kriyArUpagaLa prabAvadindAgi kuDu, kiDu, pugu mattu tuDu kriyApadagaLu hosagannaDadalli koDu, keDu, hogu (<pogu) mattu toDu embudAgi badalAgive.
hindina samayada rUpagaLalli mElina niyamakke bEkAguva Sarattannu kANisuvantaha kuNi (kuNida), tuLi (tuLida), suli (sulida) modalAda kriyApadagaLu mElina kriyApadagaLa hAge hosagannaDadalli badalAgilla. avugaLallidda mElina svaragaLu (ikAra-ukAragaLu) naDuvina svaragaLAgi badalAgade hAgeyE uLidukonDive. I kriyApadagaLa padarUpagaLalli hindina mattu
mundina samayada rUpagaLa naDuve modalaneya svarada maTTige illadiruvudE vyatyAsavU yAva badalAgadiruvudakke kAraNavirabEku.
yakAradalli
konegoLLuva ondakSarada kriyApadagaLallU naDuvina svaragaLu mElina svaragaLAguva mElina badalAvaNe haLegannaDadalli naDedittu (Adare I badalAvaNege okAra mAtravE oLagAgiruva hAge kANisuttade). intaha kriyApadagaLallU hosagannaDadalli naDuvina svaragaLE kANisuttave.
haLegannaDa kuy
tuy
puy
hosagannaDa koyyu toyyu oyyu
hoyyu
mUladrAviDa *koy *tOy *poy
I kriyApadagaLa hindina samayada rUpagaLalli naDuvina svaragaLE kANisuttaveyAda kAraNa (endare, antaha rUpagaLalli I badalAvaNege bEkAgiruva SarattugaLu iralillavAda kAraNa), kuDu, kiDu, tuDu modalAda kriyApadagaLa hAge avugaLa viSayadallU eraDeraDu tappisuvudakkAgi hosagannaDadalli I badalAvaNe illavAgirabahudu.
rUpagaLiruvudannu
haLegannaDa tuy-toydam kuy-koydam uy-oydam
puy-poydam
hosagannaDa toyyu-toyda koyyu-koyda oyyu-oyda hoyyu-hoyda
(3) karAvaLiya oLanuDigaLalli I badalAvaNe naDedillavembu dannu keLage koTTiruva havyaka kannaDa padagaLannu baraha kannaDa pada gaLondige hOlisi nODuvudara mUlaka tiLidukoLLabahudu.
ekAra ikAravAdudu havyaka kannaDa erugu eduru beSilu beduru seDilu
baraha kannaDa iruve bisilu bidiru
okAra ukAravAdudu havyaka kannaDa soli torikke
baraha kannaDa huDi, puDi suli
karAvaLiya itara oLanuDigaLallU I badalAvaNe naDedilla. udAharaNegAgi, hAlakki okkaligara kannaDadalli eduru ‘idiru’, kevi ‘kivi’, beLi ‘biLi’, heri ‘hiriya’, hori ‘huri’, ceDlu ‘siDilu’, tori ‘turisu’ modalAda padagaLive (AcArya 1967); suLya-puttUru gavDara kannaDadalli edr ‘idiru’, kebi ‘kivi’, hori ‘huri’, bedr ‘bidiru’, kodi ‘kudi’, toLi ‘tuLi’ modalAda padagaLive (gavDa 1970).
Adare baDaga
kannaDadalli I badalAvaNe
naDedide. udAharaNegAgi, keLage koTTiruva baDaga kannaDa padagaLannu gamanisabahudu.
ekAra ikAravAdudu okAra ukAravAdudu
irupu ‘iruve’’ bisalu ‘bisilu’’ iduru ‘idiru’’
tuDi ‘tuTi’’ huDi ‘dULu’’ turi ‘turike’’
(4) I badalAvaNe naDeda anantara kannaDada kelavu oLanuDi gaLalli bEre kelavu badalAvaNegaLu naDediddu, avugaLindAgi kelavu padagaLu I niyamakke apavAdagaLAgiruva hAge kANisuttave.
udAharaNegAgi, mUru ulikantegaLiruva padagaLalli eraDa neya ulikanteyalli baruva mElina svara kelavu oLanuDigaLalli keLagina svaravAgi badalAgide (3.5 nODi). Adare, I badalAvaNe mElina badalAvaNe naDedu hOda anantara naDedideyAda kAraNa, adara mUlaka bandiruva keLagina svara mElina niyamakke apavAdavAgi kANisuttade.
barahada kannaDa
havyaka
mElina svara bidiru
bisilu
iRuve
tuRisu
keLagina svara bidaru
bisalu
tuRasu
beduru beSilu erugu torusu
mEle koTTiruva padagaLa modalaneya ulikanteyalli ekAra illavE okAravittembudannu havyakada rUpagaLu tiLisuttave. I svarada anantara eraDaneya ulikanteyalli ikAra illavE ukAra
iddudarindAgi modalaneya kAlanna padagaLu sUcisuva hAge modalaneya ulikanteya ekAra-okAragaLu baraha kannaDadalli ikAra-ukAragaLAgive.
eraDaneya kAlannalli kANisuva eraDanE ulikanteya akAra mElina badalAvaNe naDeda mEle ikAra-ukAragaLu akAravAdu darindAgi siddavAgive. hAgAgi ivu mElina niyamakke apavAda gaLalla.
2.2.3 ekAra, okAragaLu ya mattu vagaLAdudu
padagaLa modalige baruva ekAra mattu okAragaLu kannaDada halavAru ivattina oLanuDigaLalli ya mattu vagaLAgi badalAgive. Adare, karAvaLiya oLanuDigaLalli mattu baraha kannaDadalli I eraDu badalAvaNegaLu naDedilla.
oLanADina baDagu oLanuDigaLalli I eraDu rItiya badalA vaNegaLU niyamitavAgi naDedive. Adare tenku oLanuDigaLalli okAra va endAguva badalAvaNe niyamitavAgi naDedideyAdarU, ekAra ya endAguva badalAvaNe aSTondu niyamitavAgi naDedilla. adarallU eraDaneya ulikanteyalli mElina (i, u) svaraviruvalli I eraDaneya (e>ya) badalAvaNe naDediruvudu aparUpavendE hELabahudu.
(ka) ekAra ya endAguvudu (naDusvara illavE keLasvara anantara bandiruvalli)
baraha
maysUru yale
yalla
gulbagra yalla
(ca) ekAra ya endAguvudu (mElina svara anantara bandiruvalli)
baraha
maysUru
gulbagra yatta
(Ta) okAra va endAguvudu
baraha
oppu
maysUru vaLge vappu
vaNgu
gulbagra vaLga vappu vaNgu
kelavu padagaLalli avugaLa modalina udda E mattu O vA endAguva)
mattu
svaragaLU intahadE badalAvaNegoLagAgive.
baraha
maysUru vAle
yAlakki
gulbarga
padagaLa modalallidda hakAra biddu hOgiruva kelavu padagaLallU (3.2.2 nODi) ekAra mattu okAragaLu intahadE badalAvaNegoLagAgiruvudannu koTTiruva maysUrina padagaLalli kANabahudu. idallade, gulbarga kannaDadalli hakAra badalAvaNe uLididdarU naDedideyembudannU keLagina udAharaNegaLalli nODabahudu (upAdyAya 1976).
padagaLalli
kelavu
keLage
baraha
hokkuLu hoTTe
hola
hosatu hOgu hOta
maysUru vakkLu
vaTTe
vastu
vAgu
gulbarga honkLa hvaTTi hvala hosa hOgu hOta
2.2.4 naDuvina svaragaLu keLagina svaragaLAdudu
maDikEriya jEnukuruba oLanuDiyalli padagaLa modalige baruva makArada anantara okAra akAravAgide mattu padagaLa modalige baruva nakArada anantara ekAra akAravAgide (upAdyAya
baraha jEnukuruba baraha jEnukuruba mola mala
monne manne
moTTe maTTe
neraLu naLLu nene
idallade, jEnukuruba oLanuDiyalli e mattu E emba I eraDu svaragaLa anantara maDacida vyanjanavondu bandiruvallella avu (e mattu E svaragaLu) a mattu A svaragaLAgi badalAgive.
baraha jEnukuruba baraha jEnukuruba keLage kaLage
eNNe aNNe
bEDa bADa kELu kALu
baLLAriya kannaDa oLanuDiyallU makArada anantara intahadE badalAvaNe naDedide. A oLanuDiyalli makArada anantara okAra akAravAgide mAtravalla, O svara A svaravAgi badalAgide (upA dyAya 1976).
baraha kannaDa baLLAri kannaDa mogge
moLake
mola
mosaLe
magge maLike mala masuLe
mODa
mOsa
mADa mAsa
2.2.5 akAra ekAravAdudu
(1) padagaLa modalalli baruva cakArada anantara giDDa akAra mattu giDDa ekAragaLa naDuvina vyatyAsa halavu kannaDa padagaLalli illavAgide. idu kannaDada kelavu oLanuDigaLalli niyamitavAgi naDeda badalAvaNeyirabahudu.
tamiLinalli cakArada anantarada akAra mattu ekAragaLu I rIti badalAgillavAda kAraNa, kannaDada padagaLannu keLage koTTiruva tamiLu padagaLondige hOlisi nODidAga mUla svara entahademba viSaya spaSTavAguttade.
mUladrAviDa akAra
tamiLu kannaDa callu, cellu callu canda, cenda cantam caTTi, ceTTi
mUladrAviDa ekAra tamiLu cakkay caNTay
kannaDa cakke, cekke canDe, cenDe cambu, cembu cempu
karAvaLiya havyaka kannaDadalli cakArada anantara mAtravallade jakAra mattu gakAragaLa anantaravU halavu padagaLalli akAra ekAra vAgide.
baraha kannaDa
havyaka kannaDa
(ka) jari ‘jaridu bILu’’ jeri
jaDi (maLe)
(2) mUladrAviDada akAra nakArada anantara aniyamitavAgi
ekAravAgiruvudannu keLagina padagaLalli kANabahudu.
kannaDa
nakku, nekku naccu, neccu
naDu, neDu nanTu, nenTu
nambu, nemmu
nane, nene
tamiLu nakku naccu naDu naNTu nampu nanay
2.3 svarada uddadalli badalAvaNegaLu
kannaDada kelavu padagaLige modalaneya ulikanteyalli uddasvara viruva rUpa mattu giDDasvaraviruva rUpa embudAgi eraDeraDu rUpagaLive. udAharaNegAgi, keLage koTTiruva kannaDadavE Ada padagaLannu gamanisabahudu.
udda svaraviruva rUpa giDDasvaraviruva rUpa
nInu
nEyu
kEDu
bALu
hALu
kEru
tinnu ninna neygu keDuku baduku haLatu gerase
kannaDa padagaLalli kANisuva svaragaLa I udda-giDDa vyatyAsakke eraDu kAraNagaLive. antaha vyatyAsa mUladrAviDa padagaLallE iddudu ondu kAraNa (2.3.1 nODi) mattu mUladrAviDa pada naDeda kannaDada gaLalli badalAvaNegaLindAgi antaha mUDibandiruvudu innondu kAraNa (2.3.2).
illadiddallU
caritreyalli
vyatyAsa
2.3.1 mUladrAviDadallidda vyatyAsa
mUladrAviDadalli uddasvaraviruva bEru mattu giDDasvaraviruva bEru embudAgi eraDu rItiya bErugaLidduvu. udAharaNegAgi, mUladrAviDakke kalpisalAgiruva keLage koTTiruva bErugaLannu gamanisabahudu.
uddasvarada bEru *Ar ‘aracu’’
*kAr ‘kAravAgiru’’
*tAZ ‘taggu’’ *nUR ‘jajju, nuri’’
*pAR ‘ODu, hAru’’ *nAn ‘oddeyAgu’’
giDDasvarada bEru *kaL ‘kaLLu’’ *taL ‘taDe’’ *nil ‘nillu’’ *pari ‘hari’’ *min ‘hoLe’’
(1) ivugaLalli uddasvaraviruva bErugaLa anantara svaradalli modalAguva oTTu bandAga, A bErugaLa uddasvara giDDavAguvu demba niyamavondannu mUladrAviDakkEnE kalpisalAgide. I niyamada pariNAmavannu keLage koTTiruva kannaDa padagaLalli kANa bahudu.
giDDasvarada rUpa nane ‘oddeyAgu’’ nere ‘oTTu sEru’’ neRa’‘nEtuhAku’’ taLe ‘tALu’ nuli ‘tirupu’’ nuRi ‘puDimADu’’
uddasvarada rUpa nAn ‘oddemADu’’
nEr ‘oppu’’
nERu ‘nEtADu’’ tAL ‘tALmeyindiru’’
nUl ‘nUlu mADu’’ nURu ‘jajju’’
mITu ‘tantiyannu miDi’’ miDi ‘siDisu’ pAr ‘ODu’’
kUn ‘bAgu, kusi’’
bIsu ‘ese’’
pari ‘ODu’ kuni ‘bAgu’’ bisuDu ‘ese’’
cIvu ‘kettu’’
civuTu
nURu ‘jajju’’
nuRugu ‘jajju’’ kIRu, cIRu ‘anji kUgu’’ kiRucu ‘kUgu’’
mEle modalaneya kAlannalli koTTiruva padagaLu mUla padagaLu; avugaLallella modalaneya ulikanteyalli (bErinalli) udda svaravide. I padagaLella ondu ulikanteya padagaLu illavE uccAraNegAgi sErisiruva ukAradalli konegoLLuva padagaLu.
eraDaneya kAlannalli koTTiruva padagaLannu e (<*ay), i, uDu, uTu, ugu, ucu emba svaradalli modalAguva oTTugaLannu sErisi racisalAgiddu, avugaLa modalaneya ulikante yallidda udda svaragaLu giDDa svaragaLAgi badalAgive.
bErAgiruva
nuDigaLalli adakkinta
kannaDa kriyApadagaLalli giDDa illavE udda svaraviddu bEre drAviDa svaraviruva udAharaNegaLU halavive. ivugaLalli kANisuva vyatyAsakkU mElina badalAvaNeyE kAraNa. antaha padagaLalli kelavannu keLage koDalAgide.
ivugaLalli (ka) vibAgadalli bandavugaLu kannaDadalli badalAgive mattu (ca) vibAgadalli bandavugaLu bEre drAviDa nuDiyalli (tamiLinalli) badalAgive embudannu gamanisabahudu.
bEre drAviDa nuDigaLu telugu: pARu
kannaDa
paraDu, haraDu
musuRu ‘muccu’’ tamiLu: mUcu ‘suttuvari’’ seDe ‘seTedukoLLu’’ kOlAmi: sID ’
(ca) Ar ‘bobbiri’’
tamiLu: araRRu ‘halubu’’
pOr ‘hOrADu’’ tamiLu: porutu pAR ‘hAru’’
tamiLu: paRa
mEle
koTTiruva udAharaNegaLallella ondu kriyApadadinda bErondu kriyApadavannu tayArisalAgide. idallade eNikeya padagaLallU intahadE badalAvaNe naDedide; ‘nAlku’, AR ‘Aru’’mattu EZ ‘ELu’ emba eNikeya padagaLalli kANisuva udda svara avugaLa anantara u oTTu bandAga giDDa svaravAgi badalAguttade.
‘eraDu’, nAl
sAmAnyavAgi, I eNikeya padagaLu ondu vyanjanadalli modalAguva padagaLa modalu intaha u oTTu sEriruva rUpadalli baruttave mattu svaradalli modalAguva padagaLa modalu hAgeyE yAva oTTU sErade baruttave.
oTTillada baLake oTTinondige baLake Ororva ‘obbobba’’ ornuDi ‘ondu mAtu’’ iruvAyi ‘eraDu bAyi’’ IraDi ‘eraDu aDi’’ ARALu ‘Aru ALu’’ aRudingaL ‘Aru tingaLu’’ EZaDi ‘ELu aDi’’
eZpattu ‘ELu hattu, eppattu’’
mEle modalaneya kAlannalli bandiruva eNikeya padagaLa anantara svaradalli modalAguva orva, aDi mattu ALu padagaLu bandive mattu eraDaneya kAlannalli bandiruva eNikeya padagaLa anantara vyanjanadalli modalAguva nuDi, vAyi ‘bAyi’, tingaL mattu pattu ‘hattu’’padagaLu bandive.
nAl padada baLakeyalli I badalAvaNe naluvattu embu daralli mAtra kANisuttade. I badalAvaNeyannu tOrisadiruva nAlvattu emba rUpavU kannaDadallide. idallade, nAldingaL, nAltOL, nAlvaDi (nAl + maDi) modalAda padagaLallU vyanjanagaLalli modalAguva padagaLondige oTTillada rUpa bandiddu, udda A svara badalAgade uLidide.
mU ‘mUru’ padada baLakeyalli keLage (2.3.2ralli) sUcisida hAge kannaDaddE Ada badalAvaNeya mUlaka udda (mUgere, mUdale, mUnUR) mattu giDDa (muyyaDi, muyyIr, muyyEZ) rUpagaLu kANisikoLLuttave. mURu embudara baLakeyallU intahadE kAraNakke udda (mUsrUZ, mUgraL) mattu giDDa (mukkaN, muccAl, munnIr, muppuri) rUpagaLive.
(3) guNapadagaLa baLakeyallU kriyApada mattu eNikeya padagaLa baLakeyalli naDediruvantahadE badalAvaNe naDediruvudannu keLage koTTiruva udAharaNegaLalli kANabahudu.
oTTiruva rUpa
oTTillada rUpa
kEsakki ‘kempu akki’’ kisugaN ‘kempu kaNNu’’ kAraDavi ‘kappu aDavi’’karituLasi ‘kappu tuLasi’’ kIZale ‘keLagina ele’’ keLanAlige ‘keLagina nAlige’’ nARuva ‘nAtada’’ mARaNe ‘mattina’’
naRuney ‘parimaLada tuppa’’ marudivasa ‘mattina divasa’’
mElina udAharaNegaLalli oTTillada kEs, kAr, kIZ, nAR, mAR rUpagaLu svaradalli modalAguva akki, aDavi,
ele modalAda padagaLondige bandive mattu oTTiruva kisu, kari, keLa, naRu, maru rUpagaLu vyanjanadalli modalAguva kaN, tuLasi, mara modalAda padagaLondige bandive. koneya eraDu padagaLalli mAtra uddasvarada rUpagaLu svaradalli modalAguva padarUpada oTTugaLondige (a mattu aNe embavugaLondige) bandive.
(4) kriyApadadinda nAmapadavannu tayArisiruvalli I badalAvaNe aSTondu niyamitavAgi naDedilla. eraDakkinta heccu ulikantegaLiruva nAmapadagaLalli adu niyamitavAgi naDedide yAdarU eraDu ulikantegaLiruva nAmapadagaLalli aparUpavAgi mAtra kANisikoLLuttade embudAgi subrahmaNyam (1983) vAdisi
(ka) eraDakkinta heccu ulikantegaLiruva padagaLu
kriyApada tARu ‘oNagu’’ pOZ ‘sILu’’ sOnku, sOku cIvu ‘kettu’’
nEr ‘oppu’’
nAmapada taRagu ‘taragele’’ poTare ‘tUtu’’ oRate ‘nIrina cilume’’ sogaDu ‘sOnkuvike’’ sivaRu sippe’’
neravi ‘kUTa’ (nere ‘oTTusEru’)’
buruli ‘kADu kOLi’’tamiLu: pUZ musure musuDu ‘mUti’’
tamiLu: mUcu ‘keDu’’ tamiLu: mUnci
musuku hasuku ‘hasi vAsane’’ telugu: pAsu, pAyu ‘koLe’
tamiLu: mUcu ‘suttuvari’’
(ca) eraDu ulikantegaLiruva padagaLalli mElina badalAvaNe naDediruvudakke udAharaNegaLu
kriyApada kAN ‘kANu’’
bIsu
pAsu ‘hAsu’’
nAmapada kaNi ‘nOTa’’ bese ‘hoDeta’’ pase ‘hAsuge’’
keLe ‘geLetana’’
tamiLu: kEL
(Ta) eraDu ulikantegaLiruva padagaLalli mElina badalAvaNe naDeyadiruvudakke udAharaNegaLu
kriyApada hAyu ‘dATu, hOgu’’ tIru ‘mugi’’
mAyu ‘kANadAgu’’
mEyu
nAmapada hAdi ‘dAri’’ tIra ‘mugitAya’’ mAya
mEta ‘mEyuvike’’
(5) mEle vivarisidantaha badalAvaNe svaradalli modalAguva oTTugaLannu sErisi ondu padadinda illavE bErininda hosa pada gaLannu tayArisiruvalli mAtra naDeyuttadallade, padarUpagaLannu tayArisiruvalli naDeyuvudilla.
udAharaNegAgi, hADu-hADalu, kELu-kELade, Agu- Agi, kADu-kADannu modalAda padarUpagaLalli svaradalli
modalAguva alu, ade, i, annu emba oTTugaLu bandiveyAdarU avu padarUpagaLannu tayArisuva oTTugaLAda kAraNa, avugaLalli udda svara badalAgade uLidiruvudannu kANabahudu.
padarUpagaLalli
Adare, nAnu, nAvu, nInu, tAnu modalAda ADuga padagaLa kANisuva uddasvara giDDavAguva badalAvaNe mElina niyamakkoLapaTTilla embudannu illi gamanisuvudu avaSya. ivugaLondige padarUpagaLannu tayArisuva oTTugaLannu baLasidAgalU avugaLa uddasvara giDDavAguttade.
svaradalli
idallade, I oTTugaLu
suruvAgabEkemba niyamavilla (nAnu-nanage, nInu, ninage padagaLalli vyanjanadalli modalAguva ge oTTu bandide) mattu svaradalli suruvAguva oTTugaLannu baLasidAga ivugaLa koneya mUguli immaDiyAgi badalAgide (tAnu-tanna, nInu-ninnannu, ninninda).
(6) uddasvaraviruva kriyAbErina anantara vyanjanadalli modalAguva oTTu bandiruvalli mElina uddasvara giDDavAguva badalAvaNe naDediralilla embudannu keLagina udAharaNegaLalli kANabahudu.
hAsu
sEru ‘kUDu’’ mIru
bALu
hAsuge sEruve ‘kUTa’’ mIruha bALte
(7) kannaDada kelavu padagaLalli uddasvaravannu giDDasvaravAgi badalAyisida oTTina svara anantara bidduhOgiruvudU ide; antaha padagaLalli mElina badalAvaNe vyanjanadalli modalAguva
oTTu sEridAgalU naDedideyundu anisuvudAdarU nijakkU antaha padagaLalli modalige ondu svara iddirabEku.
udda svarada rUpa
aZ ‘muLugu’’
URu ‘heccu’ kAr ‘kappu’’ sOru ‘baLalu’’
tAZ ‘taggu’’ nIL ‘uddavAgu’’
giDDa svarada rUpa aLdu, addu (aZuttu) ‘muLugisu’ urbu, ubbu (uRuppu) karpu, kappu (<karuppu) sorku, sokku (<sorukku) taZgu, taggu (<taZukku) niLku, nikku (niLukku) ‘niluku’’
immaDi vyanjanagaLa (illavE bEre ottakSaragaLa) modalu banda uddasvara kannaDadalli giDDasvaravAguvudembudannu nAvu keLage (2.3.2(1-2)ralli) nODaliruvevu. kannaDadallEnE naDeda I badalAvaNeyU mElina padagaLalli kANisuva giDDasvarakke kAraNa vAgaballudu.
(8) keLage koTTiruva padagaLalli nAmapadagaLu uddasvara dondigU kriyApadagaLu giDDasvaradondigU baruvudannu kANa bahudu. illi nAmapadagaLinda kriyApadagaLannu paDeyalAgiddu, adakkAgi svaradalli modalAguva aru, i, e oTTugaLannu baLasa
nAmapada UL ‘kUgu’’
ER ‘gAya’’
nUL ‘suLLu’’
kriyApada oLaru ‘kUgu’’ noLe ‘kaddu oLahOgu’’
(9) innu kelavu padagaLalli kANisuva uddasvara giDDasvaradinda bandiruvudu kANisuttade. mUladrAviDada kriyAbErugaLa kone
yallidda yakAra illavE kakAra bidduhOdAga (4.3.5 nODi) bErina svara mattu adara anantara bandidda oTTina svara - iveraDara badalu uddasvaravondu bandiruvudannu keLagina padagaLalli kANabahudu.
giDDasvarada rUpa
kusi (*kuyi)
kosaru ‘heccu AsepaDu’’ nusi ‘oLahogu’’
uddasvarada rUpa kUlu ‘bILu’’ kORu ‘bayasu’’ nURu ‘nuggu’’
(10) keLage koTTiruva kannaDada padagaLU mElina niyamagaLige apavAdagaLAgi kANisuttave. ivugaLalli kriyApada giDDasvaravannu mattu nAmapada uddasvaravannu tOrisuttiddu, illi entaha badalAvaNe kanDuhiDiyalu innU sAdyavAgilla.
naDedide embudannu
nAmapadagaLu IDu ‘iDuvike, iTTaddu’’ kEDu ‘aLivu’’ kODu ‘koDuvike’’ kOL ‘hiDita’’
kriyApadagaLu
iDu ‘irisu’’
keDu ‘aLi’’ koDu
koL ‘hiDi’’
suDu ‘uri, urisu’’ sUDu ‘suDuvike, bisi’’ tin ‘tinnu’’
paDu ‘paDe’’
tIni ‘tinisu, tinDi’’ pADu’‘paDeyuvike’’ bIDu ‘biDuvike, mane’’
2.3.2 kannaDadalli naDeda badalAvaNegaLu
(1) kannaDadalli sAmAnyavAgi uddasvarada anantara immaDi vyanjana baruvudilla; immaDi vyanjana bandiruva kannaDada halavu padagaLalli giDDasvara kANisuttade mattu avakke samanAda tamiLu padagaLalli uddasvara kANisuttade.
tamiLu: kannaDa
siLLu
pilli ‘kAlungura’’ pIli nETu niTTisu
tUval tuppuLa pUcal huyyalu uyyalu
intaha padagaLalli kannaDa immaDi vyanjanagaLa modalu
bandiruva uddasvaravannu giDDasvaravAgi badalAyisikonDirabEku.
immaDi
Adare sAmAnyavAgi tenkudrAviDadalli uddasvarada anantara vyanjanavAgi hAgeyE kANisuva
bandidda badalAyisuvudara uLisikoLLuvudE badalAvaNeyAgide (4.4.3 nODi).
svaravannu padagaLallU
vyanjanavannu mUlaka udda
kannaDada
heccina
(2) uddasvarada anantara ottakSara bandiruvallU kannaDa padagaLalli kelaveDe uddasvara giDDasvaravAgi badalAgiruvudu kanDubaruttade. kannaDadalli I eraDu rItiya padagaLU kANisuttiddu, avugaLalli modalaneyadu haLeyadirabEku.
uddasvaraviruva rUpa
mArma ‘edurALi’’ ELnUru ANma ‘ALuvavanu’’ AmanDa
nAlvattu
giDDasvaraviruva rUpa
marma eLnUru aNmu ‘keccu’’
amanDa nalvattu
Adare mEle sUcisida hAge intaha heccina kaDegaLallU udda svaravannu hAgeyE uLisi, ottakSaradalli badalAvaNe mADuvudE kannaDada olavAgide.
yakAradalli
konegoLLuva ondu ulikanteya kannaDadalli bErugaLalli udda mattu giDDasvaragaLa vyatyAsaviruvudu nijavAdarU (bayyu ‘haLiyu’, bAyu ‘bAtukoLLu’) antaha kelavu bErugaLu udda illavE giDDa svaradondige baruvudu kANisuttade.
naDuve
uddasvarada rUpa toyyu ‘oddeyAgu’’ beyyu
say ‘mAyavAgu’’
suy ‘niTTusiru biDu’
giDDasvarada rUpa
tOyu bEyu sAy sUy
2.4 svaragaLa eNikeyalli heccaLa
kannaDada kelavu oLanuDigaLalli mEle vivarisida hattu svaragaLalli kelavu hattakkinta jAstiyAgive.
badalAvaNegaLAgiruvudarindAgi
I badalAvaNegaLannu vivarisuvudakkAgi baraha kannaDadalliruva svaragaLiginta heccina svaragaLannu baLasabEkAguttadeyAda kAraNa, adakkAgi keLage sUcisida hAge, nAligeyannu munde, naDuve mattu hinde embudAgi mUru bAgagaLalli vingaDisabEkAguttade mattu bAyiya jAgavannu mEle, mElnaDuve, keLanaDuve mattu keLage emba nAlku amSagaLAgi vingaDisabEkAguttade.
bAyiya jAga mEle mElnaDuve
mundina bAga
nAligeya bAga naDuvina bAga
keLanaDuve keLage
hindina bAga
I rIti vingaDisidalli oTTu 12 svaragaLu doreyuttave; avugaLalli enTu svaragaLu mAtra kannaDada oLanuDigaLannu varNisalu bEkAguttaveyAda kAraNa, avakke mAtra mEle viSiSTavAda lipi gaLannu odagisalAgide. mungeLanaDuvina e:, hingeLanaDuvina o: mattu naDukeLanaDuvina a: embavugaLu illi bEkAguva heccina svaragaLu.
I heccina svaragaLannu hesarisuvudakkAgi ekAra okAragaLannu naDuvina svaragaLendu kareyuva badalu mElnaDuvina svaragaLendu kareyabEkAguttade. endare, ‘naDu’ emba bAyiya jAgavannu mElnaDu mattu keLanaDu embudAgi oDedukoLLabEkAguttade.
I enTu svaragaLannu mAtravallade, bEreyU kelavu svaragaLannu kannaDada oLanuDigaLannu vivarisuvalli baLasabEkAguttade. Adare ivugaLa uccAraNege kelavu amSagaLu baLakeyAguttave.
bEreyE
(1) ukAravannu uccarisuvAga tuTi dunDagirabahudu (u) illavE dunDagilladirabahudu (u^); I vyatyAsada mUlaka karAvaLiya gavDa kannaDadalli eraDu svaragaLannu bErpaDisalAguttade.
(2) svaragaLannu uccarisuvAga usiru bAyiya mUlaka mAtravE hora hOgabahudu illavE mUgina mUlakavU hora hOgabahudu. I vyatyAsada mUlaka karAvaLiya havyaka kannaDa, gulbarga kannaDa, hAlakki kannaDa modalAda kelavu oLanuDigaLalli svaragaLannu bErpaDisalAguttade.
(3) svaragaLannu uccarisuvAga nAligeya tudi hindakke maDacirabahudu illavE maDacadirabahudu; maDaciruvallU adu bEre bEre pramANagaLalli maDacirabahudu. I vyatyAsada mUlaka soliga mattu baDaga kannaDagaLalli svaragaLannu bErpaDisalAguttade. I vyatyAsagaLa baLake hEge naDeyuttade embudannu keLage vivarisalAguvudu.
2.4.1 akArada oDeta
kannaDada kelavu ivattina oLanuDigaLalli akAravu hingeLagina akAra mattu naDukeLanaDuvina a:kAra emba eraDu svaragaLAgi oDedu konDide. akArada anantara baruva svaragaLalli kelavu badalAvaNe gaLAdudE idakke mukya kAraNa.
I oLanuDigaLalli akArakke eraDu uccAraNegaLidduvu. adara anantara mElina svara bandiruva padagaLalli adu naDukeLanaDuvina
a:kAravAgi badalAgittu, mattu adara anantara itara svaragaLiruva padagaLalli hingeLagina akAravAgiyE uLidittu.
I badalAvaNe naDeda mEle, I oLanuDigaLalli bEre kelavu badalAvaNegaLU naDedidduvu. udAharaNegAgi, intaha kelavu padagaLalli akArada anantara bandidda ekAra ikAravAgittu mattu bEre kelavu padagaLalli akArada anantara banda svara (idu mElinadirabahudu illavE naDu atavA keLaginadirabahudu) biddu hOgittu. I badalAvaNegaLindAgi mElina eraDu akAragaLige I oLanuDigaLalli artavyatyAsavannu sUcisuva hoNe bandide.
keLage koTTiruva gulbarga kannaDada padagaLalli I eraDu rItiya akAragaLige artavyatyAsavannu sUcisuva hoNeyide embudannu gamanisabahudu (upAdyAya 1976).
ikAravidda padagaLu gulbarga
baraha
b:as:ra
ekAra ikAravAda padagaLu gulbarga mare
baraha mare kaDale
katti padadalli eraDaneya svaravAgi mElina svara (ikAra) bandideyAda kAraNa, modalige adara akAra naDukeLagina a:kAravAgiyU mattu katte padadalli eraDaneya svaravAgi mElnaDuvina svara (ekAra) bandideyAda kAraNa, adara akAra akAravAgiyU gulbarga kannaDadalli uccAravAguttiddirabEku.
sUcisalu
anantara katte padada eraDaneya svara (ekAra) mElina svaravAgi (ikAravAgi) badalAdudarinda I eraDu padagaLa naDuvina artavyatyAsavannu modalina hAge avugaLa eraDaneya svaragaLu sAdyavAgada hAgAyitu. yAkendare, eraDarallU Iga eraDaneya svaravAgi ikAravE baruttide. hAgAgi A artavyatyAsavannu avugaLa modalaneya svaradallidda a:-a (naDukeLanaDuvina a:kAra mattu hingeLagina akAra) vyatyAsavE sUcisuvantAgirabEku. itara padagaLallU hIgeyE.
2.4.2 dunDagillada ukAra
karAvaLiya (suLyada) gavDa kannaDadalli ukAra dunDagina u mattu dunDagillada u^ emba eraDu ugaLAgi oDedukonDide. udA haraNegAgi, gavDa kannaDada ad ‘adu’’padada koneyalli dunDagillada ukAra bandide. koTTa ‘koTTu’’mattu koTTu ‘hAre’ embantaha padajODigaLalli I vyatyAsakke artavannu sUcisuva kelasa bandide.
Adare I badalAvaNe oTTina svaragaLalli mAtra naDedideyAda kAraNa adara svarUpavannu mundina adyAyadalli (3.6.6ralli) vivarisalAguvudu.
2.4.3 mUgisida svaragaLu
eraDakkinta heccu ulikantegaLiruva pada illavE padarUpagaLa koneyalli bandiruva nakAra illavE makAra baraha kannaDada halavu pada mattu padarUpagaLalli biddu hOgide. Adare kannaDada
kelavu oLanuDigaLalli I biddu hOda mUguliya avaSESavAgi adara modalidda svara ‘mUgisida’ svaravAgi badalAgide.
udAharaNegAgi, keLage koTTiruva havyaka kannaDada pada mattu padarUpagaLannu haLegannaDa mattu baraha kannaDada pada mattu pada rUpagaLondige hOlisi nODabahudu.
haLegannaDa bandan
pOdan magan
akkan
baraha kannaDa hOda
maga
havyaka kannaDa hOda ᵒ maga ᵒ
Adare I mUgisida svaragaLu havyaka kannaDadalli padagaLa baruvudilla. oTTugaLalli bErugaLalliyU intaha mUgisida svara baruvudannu kannaDada bEre oLanuDigaLalli kANabahudu.
baruttavallade
bErugaLalli
udAharaNegAgi,
mUladrAviDada hosagannaDadalli hAvu embudAgi badalAgide; Adare kelavu oLanuDigaLalli idu hAᵒvu embudAgi uccAraNeyalliddu adaralli biddu hOgiruva makAra mUgisida A ᵒ svaradalli uLidukonDide.
pAmbu
2.4.4 maDacida svaragaLu
kannaDada baDaga mattu soliga oLanuDigaLalli svaragaLu maDacida mattu maDacada svaragaLAgi oDedukonDive. ivugaLalli maDacida svaragaLannu uccarisuvAga nAligeya tudi, Ta, Da, Na, LagaLa soligara uccAraNeyalliruva hAge, oLakke maDaciruttade.
oLanuDiyalli idondu uccAraNeya sangati mAtra. Adare baDagara oLanuDiyalli idu artabEdavannU sUcisuttade.
soligara kannaDadalli intaha maDacida svaragaLu avugaLa anantara maDacida vyanjanavondu (T, D, N illavE L) bandiruvalli mAtra kANisuttade. idallade, intaha maDacida svara kANisabEkiddalli avugaLa modalu kakAra illavE gakAra irabEku illavE avugaLa anantara bandiruva maDacida vyanjanada anantara mElina svaravondu bandirabEku (gurubasavE gavDa 1968). hAgAgi, I vyatyAsakke soliga oLanuDiyalli artavyatyAsavannu sUcisuva hoNeyilla.
Adare, baDaga oLanuDiyalli I badalAvaNe eraDu hejje munde hOgide. adaralli pUrti maDacida, are maDacida mattu svaragaLu maDacada uccAraNeyallive mattu avellakkU artavyatyAsavannu sUcisuva hoNeyide.
svaragaLembudAgi
mUru
LakAra mattu ZakAragaLu hattiraviruvallella svaragaLu I rIti maDacida svaragaLAgi badalAgiddu, anantara A vyanjanagaLu (LakAra mattu ZakAragaLu) bidduhOdudarindAgi avakke artavyatyAsavannu horuva hoNe doretideyundu I badalAvaNeyannu stUlavAgi vivarisabahudu.
baDaga oLanuDiyalli kANisuva I svaragaLige keLagina padagaLannu udAharaNegaLannAgi koDabahudu (emenO 1940):
baDagara kannaDa
aremaDacida svara pUrti maDacida svara maDacada svara katte ‘kalite’ katte ‘hiDi ele’’ katte ‘katte’’ bE ’‘bAyi’ bE ’‘baLe’’ bE ’‘beLe’’
gI ’‘gEyu’’ kI ’‘kILu’ kay ‘kay’’ kay ‘kaLe’
kIe ‘keLage’ kay ‘koLeta haNNu’
mEle modalaneya kAlannalli bandiruva padagaLalli modala neya svara maDacada svaravAgide; Adare eraDaneya kAlannalli bandiruva padagaLalli modalaneya svara aremaDacida svaravAgide mattu mUraneya kAlannalli bandiruva padagaLalli adu pUrti maDacida svaravAgide (idannilli cihnegaLa mUlaka sUcisalu prayatnisilla).
emenO avaru 1940ralli varNisida I vyatyAsada kuritu bAlakruSNan avaru 1999ralli barediruva baDaga vyAkaraNadalli (bAlakruSNan 1999) EnU hELilla. avara samayakkAguvAga A vyatyAsa illavAgittO atavA adannu uLisikonDiruva baDaga kannaDigaru avara gamanakke baralillavO tiLiyadu. idallade, emenO avara 1940ra barahavannu bAlakruSNan gamanisida hAgU kANisuvudilla.
emenO avara barahadallidda mElina padagaLu bAlakruSNan koTTiruva padakOSadalli ondE rUpadavAgi baruttave. udA haraNegAgi ‘bAyi’, ‘baLe’ mattu ‘beLe’ emba mUru artadallU bE emba ondE pada baruttade.
2.5 tiruLu
mUladrAviDada bErugaLalli svaragaLa baLake hEgittu mattu adu kannaDadalli yAva rItiyallella badalAgide embudannu I adyAyadalli vivarisalAgide. bErugaLa svaragaLallidda ’mEle-naDuve’ vyatyAsa mUlatenku drAviDada kAladallEnE avugaLa anantara oTTina jAgadalli akAra
bandiruvalli aLidu hOgittu. I badalAvaNeya pariNAmavannu tuLu mattu koraga nuDigaLannu horatupaDisi uLida ellA tenku drAviDa nuDigaLallU kANabahudu. idallade, nereya nuDiyAda teluginalli mattu bEre kelavu naDudrAviDa nuDigaLallU intahadE badalAvaNe naDedide.
I badalAvaNeyallade, kannaDadalli naDeda bEreyU kelavu badalAvaNegaLu mUladrAviDada bErugaLalli baruttidda svaragaLa svarUpavannu badalAyisive.
bErugaLa
svaragaLallidda
vyatyAsa mUladrAviDadallEnE sErikeya niyamavondakke oLagAgittu. anantara kannaDada caritreyallU idu kelavu badalAvaNegaLannu kanDide. ivannella mEle vivaravAgi pariSIlisalAgide.
udda-giDDa
I svaragaLa anantara bandidda oTTugaLalli entaha svaragaLu baraballuvAgidduvu mattu ivu kannaDadalli hEge badalAgive embudannu mundina adyAyadalli vivarisalAguvudu.