Chapters: Ch 1 · Ch 2 · Ch 3 · Ch 4 · Ch 5 · Ch 6 · Ch 7 · Ch 8 · Ch 9 · Ch 10 · Ch 11
adhyAya ELu — oLavAkyagaLu
7.1 pIThike
eraDu athavA jAsti vAkyagaLannu oTTu sErisi ondE vAkyavannAgi mADi hELalu kannaDadalli mukhyavAgi eraDu vidhAnagaLive. ondu vAkyavannu innondaroLage irisi hELuvudu ondu vidhAna, mattu eraDu athavA jAsti vAkyagaLannu mattu, athavA, Adare modalAda padagaLa mUlaka, illavE U, E modalAda pratyayagaLa mUlaka jODisi hELuvudu innondu vidhAna. ivugaLalli modalaneya vidhAnavannu I adhyAyadallU mattu eraDaneya vidhAnavannu munde enTanE adhyAyadallU vivarisalAguvudu. ondu vAkyavannu innondaroLage irisi hELidAga avugaLalli horage nilluva vAkyavannu ‘horavAkya’vendU mattu oLage nilluva vAkyavannu ‘oLavAkya’vendU kareyabahudu. udAharaNegAgi keLage koTTiruva mUru vAkyagaLannu hOlisi nODabahudu. (1ka) ivattu bEgane barabEku. (1kha) SAmarAyaru (EnO) hELiddAre. SAmarAyaru ivattu bEgane barabEkendu hELiddAre. (1ka) vAkyavannu (1kha) vAkyada ‘oLage’ (EnO emba padada jAga dalli) irisi (1ga) vAkyavannu tayArisalAgide, mattu idakkAgi (1ka) vAkyada koneyalli endu padavannu sErisalAgide.
bEre bEre rItiya uddESagaLannu sAdhisuvudakkAgi I rIti ondu vAkyavannu innondu vAkyada oLage irisi hELalu sAdhyaviddu, idakkAgi I uddESagaLannanusarisi bEre bEre vidhAnagaLannU baLasabEkAguttade. udAharaNegAgi, obba vyaktiyu Enu hELiruvanembudannu etti hELa bEkiddAga mEle sUcisidante Ata baLasiruva vAkyakke endu padavannu sErisi adannu oLavAkyavannAgi mADi baLasalu sAdhyavide.
idakke badalu, obba vyakti illavE ondu vastuvannu varNisuva vidhAnada mUlaka gurutisabEkAgiruvAga, adakkAgi ondu vAkyavannu baLasalu sAdhyaviddu, antaha vAkyavannU innondu vAkyada oLage irisi hELalu sAdhyavide. Adare, idakkAgi A vAkyadalli bEre kelavu rItiya badalAvaNegaLannu mADikoLLabEkAguttade embudannu keLage koTTiruva (2ka-gha) vAkyagaLalli kANabahudu. (2ka) haNNu cannAgilla. (2kha) rAju ondu haNNu koTTidda. (2gha) rAju yAva haNNannu koTTiddanO adu cannAgilla. rAju koTTidda haNNu cannAgilla. (2ka)dalli bandiruva haNNu emba pada ondu vastuvannu gurutisuttade. adE vastuvannu innaShTu spaShTavAgi varNisalu (2kha) vAkyavannu (2ka) vAkyada oLage irisi hELalu sAdhyavide. idakkAgi A vAkyadalli bEre eraDu rItiya badalAvaNegaLannu mADabEkAguttade embudannu (2ga) mattu (2gha) vAkyagaLalli kANabahudu. I rIti ondu vAkyavannu innondu vAkyada oLavAkyavannAgi baLasuva mukhya sandabhragaLu yAvuvu mattu antaha sandabhragaLalli entaha badalAvaNegaLannella A vAkyagaLalli mADikoLLabEkAguttade embudannu keLage svalpa vivaravAgi tiLisalAgide.
7.2 etti hELuvudu
innobbana mAtannu illavE abhiprAyavannu etti hELalu kannaDadalli mukhyavAgi eraDu vidhAnagaLu baLakeyallive. A mAtannu illavE abhiprAyavannu sUcisuva vAkyavannu ante padadondige baLasuvudu ondu vidhAna, mattu A vAkyakke endu padavannu sErisi adannu bErondu vAkyada oLavAkyavannAgi mADi baLasuvudu innondu vidhAna. (3ka) ivattondu sabheyideyante. (3kha) ivattondu sabheyideyendu rAju tiLisiddAne. (3ka) vAkyadalli ivattondu sabheyide emba vAkyavannu ante padadondige baLasalAgide mattu (3kha)dalli adE vAkyakke endu pada vannu sErisi adannu rAju (EnannO) tiLisiddAne emba vAkyada oLa vAkyavannAgi mADi baLasalAgide. idallade, etti hELaliruva vAkyavannu ettihELuva cihneya oLage irisuva innondu vidhAnavU barahadalli baLakeyallide. I cihneya baLakeyannu keLagina vAkyagaLalli kANabahudu. ‘ivattondu sabheyide’ endu rAju tiLisida. (4kha) rAju tiLisida: ‘ivattondu sabheyide’.
7.2.1 ante embudara baLake
sAmAnyavAgi, ondu sangatiyannu niScitavAgiyU intahavarE hELiruvarembudAgi tiLisalu sAdhyavilladantaha (illavE hAge tiLisuva avaSyakateyilladantaha) sandabhradalli A sangatiyannu etti hELuvu dakkAgi ante padada baLakeyAguttade. idara baLakeyAguvalli A hELike gaLa mUla yAvudembudannu (adannu yAru elli yAvAga hELidaru embudannu) sUcisuva paddhatiyilla.
idallade, obba vyakti tanna viShayavAgi ante padavannu baLasi EnAdarU hELuvudiddalli, adu Atana hatOTiyallillada ghaTaneya kuritAgirabEku illavE Ata bAlyadalli naDesida (mattu itararinda tiLidukonDiruva) kelasada kuritAgirabEku emba niyamavide. nAnu pAsAgiddEnante. (5kha) nAnu bahaLa tanTe mADuttiddenante. sAmAnyavAgi ante pada etti hELabEkAgiruva vAkyada koneyalli baruttade. kelavomme adannu vAkyada naDuveyU baLasuva sAdhyateyide. udAharaNegAgi, vAkyada ondu bhAgavannu mAtra otti hELuvudiddalli, antaha bhAgadondige adu vAkyada naDuveyU baraballudu. rAmanAyakarige sikkideyante. (6kha) rAmanAyakarigante madhureyalli ondu praSasti sikkiddu. rAmanAyakarige madhureyallante ondu praSasti sikkiddu. madhureyalli praSasti (6kha)dalli rAmanAyakarige embudannu mattu (6ga)dalli madhure yalli embudannu otti hELalAgideyAda kAraNa, ante pada A padagaLondige bandide. ante embudara mUlaka etti hELuva vAkyavannu ondu kELviyAgi badalAyisalu sAdhyavideyAdarU allagaLeyuva vAkyavAgi badalAyisalu sAdhyavAgadu. idakke viruddhavAgi allagaLeyuva vAkya vannu ante embudara mUlaka etti hELabahudu, Adare kELvi yondannu A rIti etti hELalu sAdhyavAgadu. (7ka) maduvege hOgabEkanteyO? (7kha) avanu maduvege hOguvudillavante. (7ka) vAkyadalli ante embudara mUlaka etti hELiruva vAkya vondannu kELviyAgi badalAyisalAgide mattu (7kha)dalli ante embudara mUlaka allagaLediruva vAkyavondannu etti hELalAgide embudannu gamanisabahudu.
kELvigaLa hAgeyE itarara mUlaka kelasa mADisalu baLasuva vAkyagaLannu illavE beragannu sUcisuva vAkyagaLannu I rIti ante emba padavannu baLasi etti hELalu sAdhyavAgadu. Adare, kELuganu bErArigO hELiruva mAtondannu illavE kELugana viShayavAgi bErArO hELiruva sangatiyondannu adu nijavE embudAgi kELi tiLiyalu adannu ante padadondige baLasalu sAdhyavide. (8ka) nIvu mITingige hOgalillavante? (8kha) nIvu ninneyE bandiddIrante? vAkyavondannu ante padadondige baLasidAgalella, adaralli baruva puruShavAcaka padagaLannu mattu samayavannu sUcisuva padagaLannu etti hELuva sandabhrakke hondikoLLuvante badalAyisuva avaSyakateyide. udAharaNegAgi mEle (8kha)dalli ante padadondige bandiruva vAkyavannu adara ADuganu nIvu ninneyE bandiddIri embudAgi etti hELiruvudannu gamanisabahudu. nijakkU I vAkyavannu ramESanemba bErobba vyakti rAju ivattu bandiddAne embudAgi hELirabahudu. A vAkyavannu ADuganu rAjuvige ante padada mUlaka (mAraneya divasa) ettihELa bEkAgiruva sandabhradalli adaralli banda rAju padakke badalAgi nIvu emba puruShavAcaka padavannU, ivattu padakke badalAgi ninne padavannU mattu bandiddAne emba kriyArUpakke badalAgi bandiddIri emba kriyArUpavannU baLasabEkAgide embudannu gamanisabahudu.
7.2.2 oLavAkyada baLake
innobba vyaktiya mAtannu etti hELabEkAdAga, A mAtige endu padavannu sErisi, adannu bErondu vAkyada oLavAkyavannAgi mADi hELuvudu eraDaneya vidhAna. idu mElina vidhAnadinda halavu viShayagaLalli bhinnavAgide. udAharaNegAgi, A mAtannu yAru hELiddu, yArondige hELiddu, elli hELiddu, yAvAga hELiddu, hEge hELiddu embudannella I vidhAnadalli baLakeyAguva horavAkyada mUlaka tiLisalu sAdhyavide. (9ka) piknikkige baruvudillavendu ninne sanje pATriyalli kANasikkiddAga rAju nanna hattira guTTAgi tiLisidda. (9kha) rAju piknikkige baruvudillavante. illi piknikkige baruvudilla embudu oLavAkya. adannu yAvAga hELiddu embudannu horavAkyadalliruva ninne sanje emba ghaTaka, elli hELiddu embudannu pATriyalli kANasikkidAga emba ghaTaka (idarallU ondu oLavAkyavide), yAru hELiddu embudannu rAju emba ghaTaka, yAroDane hELiddu embudannu nanna hattira emba ghaTaka mattu hEge hELiddu embudannu guTTAgi emba guNapada tiLisuttave. ante padada baLakeyalli idAvudU sAdhyavillavembudannu (9kha) dalli kANabahudu. idallade, horavAkyada koneyalli baruva kriyApada etti hELuvudara uddESavEnembudannu tiLisuttade. I horavAkyadalli bEre bEre kriyApadagaLu baralu sAdhyaviddu avu intaha bEre bEre rItiya uddESagaLigAgi innobbara mAtannu etti hELalu sAdhyavide embudannu sUcisuttave. (10ka) khanDitavAgiyU baruttEnendu Ata mAtu koTTidda. (10kha) oLage kAliDakUDadendu Ata AjYApisidda. (10ga) ninne rAtri nimmallige barabEkendu Akege anisittu. (10gha) Ake ellige hOgiddALendu Ata praSnisida. ante padada baLakegU mattu endu padada baLakegU naDuve halavu vyatyAsagaLive. mEle sUcisida hAge, etti hELuva vAkyavannu yAru yAvAga elli hELiruvarembudannu spaShTavAgi tiLisabEkA giruvAga ante embudannu baLasalu sAdhyavAgadu. antaha sandabhra gaLalli endu embudannE baLasabEkAguttade.
idallade, endu embudarondige sEri baruva vAkya ondu horavAkyada angavAgi baruvudAda kAraNa, A vAkyada kuritAgi innU EnEnu hELabEkendideyO adellavannU I horavAkyadalli hELalu sAdhyavide. innobbara mAtannu illavE abhiprAyavannu mAtravallade tannadE mAtannu illavE abhiprAyavannU endu padada mUlaka etti hELalu sAdhyavide. (11ka) nAnu elligU hOguvudillavendu rAjuvina hattira hELidde. (11kha) nanage elligU hOgabEkendu anisuvudilla. kelasa mADabEkendu nAnAtanannu cennAgi porItsAhiside. etti hELuva oLavAkyavondakke horavAkyavAgi kriyAvAkyagaLu mAtravallade viShayavAkyagaLU baralu sAdhyaviddu, ivU kUDa etti hELuvudakkiruva uddESavEnembudannu tiLisuttave. (12ka) AkeyannE maduveyAguvudendu rAjuvina nirdhAra. (12kha) nimma haNa hindirugisiddEnendu nanna nenapu. (12ga) nimage hosa sIre sikkideyendu Akege matsara. (12gha) avanige nimmannu kANabEkendide. ante mattu endu embavugaLa baLakeya naDuviruva innondu vyatyAsavEnendare, ante embudannu baLasabEkiddalli ettihELuva vAkya dalli etti hELuva sandabhrakkanusAravAgi badalAvaNegaLannu avaSya vAgiyU mADabEkAguttade, Adare endu embudara baLakeyalli intaha badalAvaNegaLannu mADade iralU sAdhyavide.
(13ka) nAnu ivattu bEgane hOgabEkante. (13kha) nAnu ivattu bEgane hOgabEkendu rAju hELiddAne. (13ga) nIvu nALe bEgane barabEkendu rAju hELida. nijakkU rAju hELiddu ‘nIvu nALe bEgane barabEku’ endA giddarU, adannu etti hELuva sandabhrakke hondikoLLuvante ‘nAnu ivattu bEgane hOgabEku’ embudAgi (13ka) mattu (13kha) gaLalli badalisalAgide. Adare (13ga)dalli intaha badalAvaNegaLannu mADadeyU A vAkyavannu endu padada mUlaka etti hELalu sAdhyavAgide embudannu gamanisabahudu. idu ante embudara baLake yalli sAdhyavAgadu. etti hELuva vAkyada koneyalli ‘illavE’ emba arthaviruva O pratyaya bandideyAdalli, emba padavannu baLasadeyU A vAkyavannu oLavAkyavannAgi mADi baLasalu sAdhyavide. (14ka) avaLu yAke bandiddALO. (14kha) avaLu yAke bandiddALO nanage gottilla. (15ka) Ata hOgiruvudu puNegO, mumbayigO. (15kha) Ata hOgiruvudu puNegO, mumbayigO yArigU gottAgilla.
7.3 varNisuvudu
kriyeyondaralli niratarAgiruva vyakti, vastu modalAdavugaLannu gurutisuvudakkAgi hesarisuvudu mattu varNisuvudu emba eraDu vidhAnagaLannu baLasalu sAdhya embudannu nAvu mEle nAlkanE adhyAya dalli nODiruvevu. I eraDu vidhAnagaLallU nAvu baLasuvudu ondu padakanteyannE.
Adare, varNisuva vidhAnadalli adakkAgi baLakeyAguva padakanteya angavAgi ondu iDI vAkyavannU baLasalu sAdhyavide. idu hesarisuva vidhAnadalli sAdhyavAgadu. intaha baLakeyalli varNisuva padakanteya angavAgi baruva vAkya adara ‘oLavAkya’vAgi baruttade. (16ka) jAnaki maysUrininda ondu sIre tandiddaLu. (16kha) A sIre Iga haridu hOgide. (16ga) jAnaki maysUrininda yAva sIreyannu tandiddaLO A sIre Iga haridu hOgide. (16kha)dalli A sIre emba padakante varNisuva vidhAnada mUlaka ondu vastuvannu gurutisuttade. I vastuvina viShayavAgi innU heccina sangatigaLannu tiLisuvudakkAgi a padakanteyalli (16ka) vAkyavannu oLavAkyavannAgi mADi hELalu sAdhyavide embudannu (16ga) vAkyadalli kANabahudu. idakkAgi (16ka) vAkyada koneyalli O pratyayavannu baLasabEkAgide mattu adu gurutisabEkAgiruva vastuvannu hesarisuva sIre padadeduru yAva emba aniScita savrapadavannu irisabEkAgide.
ondu vAkyavannu varNisuva padakanteya oLavAkyavannAgi mADi hELalu kannaDadalli halavu vidhAnagaLu baLakeyallive. mEle sUcisida hAge, aniScita savrapadavondannu (mattu O pratyayavannu) baLasi hELuvudu ondu vidhAnavAdare, vAkyada koneyalli baruva kriyA padakke a pratyayavannu sErisuvudara mUlaka adannu nAmapadada dondige baLasalu sAdhyavAguvante mADuvudu innondu vidhAna. I eraDaneya vidhAnada baLakeyannu keLage (16gha)dalli kANabahudu. (16gha) jAnaki maysUrininda tandidda A sIre Iga haridu hOgide. I vidhAnadalli oLavAkyavAgi baruva (16ka) vAkyada kriyApadavannu (tandiddALe embudannu) adara sambandhisuva rUpakke (tandidda emba rUpakke) badalAyisalAgide mAtravalla, adara horavAkyadalliruva ((16kha)dalliruva) padakke samanAgiruva sIre(yannu) emba padavannu A vAkyadinda tegeduhAkalAgide. vAkyavondannu varNisuva padakanteya oLavAkyavannAgi mADi baLasalu kannaDadalli innU ondu vidhAna baLakeyallide. idakkAgi A vAkyada koneyalli emba illavE ennuva emba padavannu sErisi hELabEku. I vidhAnavannu kelavu viSiShTavAda sandabhragaLalli mAtra baLasalu sAdhya embudannu munde (7.4.4)ralli nODaliruvevu.
(17ka) avanige haNa sikkilla. (17kha) A viShaya nanagU gottide. (17ga) avanige haNa sikkillavemba A viShaya nanagU gottide. (17ka) vAkyakke emba padavannu sErisi adannu (17kha) vAkyadalli bandiruva A viShaya emba padakanteya oLavAkyavannAgi mADi (17ga) vAkyavannu tayArisalAgide. vAkyada koneyalli baruva kriyApadavannu nAmapadavAgi badalA yisuvudara mUlaka adannondu padakanteyannAgi mADalu sAdhyavide, mattu I rIti badalAgiruva vAkyavannu innondu vAkyada oLavAkya vannAgi mADi baLasalu sAdhyavide. idallade, oLavAkyada koneyalli embudu padavannu irisi adakkEnE vibhakti pratyayagaLannu sErisi hELalU sAdhyavide. (18ka) sItAdEvi hADiddALe. (18kha) sItAdEvi hADidudannu ellarU kELiddAre. (18ga) sItAdEviya hADuvikeyannu ellarU kELiddAre. (18gha) sItAdEvi hADiddALembudannu ellarU kELiddAre. (18ka) vAkyavannu ondu padakanteyannAgi mADi adannu annu pratyayadondige (18kha) mattu (18ga) vAkyagaLalli baLasalAgide mattu (18gha) vAkyadalli A vAkyavannu hAgeyE uLisi adareduru embudu padavannu baLasalAgide embudannu gamanisabahudu. idallade vAkyada koneya kriyApadadeduru alu pratyayavannu sErisuvudara mUlakavU adannu innondu vAkyada oLavAkyavannAgi badalAyisalu sAdhyavide. intaha oLavAkyada mUlaka horavAkyavu sUcisuva ghaTaneya uddESavEnembudannu tiLisalu sAdhyavAguttade. (19ka) sItAdEvi kacEriyalli hADuttALe. (19kha) kacEriyalli hADalu sItAdEvige kare bandide. ondu vAkyavannu innondu vAkyada illavE adaralli bandiruva padakanteya oLavAkyavannAgi mADalu I rIti halavu vidhAnagaLu kannaDadalli baLakeyalliddu, ivakkella bEre bEre uddESagaLive. Adare I ellA vidhAnagaLigU samAnavAgiruvantaha ondu uddESavU ide. adEnendare, I ellA vidhAnagaLU gurutisabEkAgiruva vyakti, vastu, viShaya illavE ghaTaneyannu varNisi hELuvudakkAgi baLakeyAguttave.
oLavAkyavannu I rIti vAkyada anga (ghaTaka)vannAgi mADalu baLasuva vidhAnagaLu entahavu embudannu keLagina aydu (7.3.1-5) upavibhAgagaLallU, mattu padakanteya angavannAgi mADalu baLasuva vidhAnagaLu entahavu embudannu mundina vibhAgada nAlku (7.4.1- 4) upavibhAgagaLallU vivarisalAguvudu.
7.3.1 vAkyada angavAgi baLake
mEle sUcisidante, vAkyavondannu innondu vAkyada angavannAgi nAlku vidhAnagaLannu baLasalu sAdhyavide. mADabEkiddalli adakkAgi padakanteyannAgi) (1) embudu padavannu A vAkyakke sErisuvudu,
(2) udu pratyayavannu A vAkyada kriyArUpakke sErisuvudu, (3) ike pratyayavannu A vAkyada kriyApadakke sErisuvudu, mattu (4) alu pratyayavannu A vAkyada kriyApadakke sErisuvudu. ondu ghaTane naDedide illavE naDeyalide emba sangatiya kuritAgi modalaneya vidhAnavannU, ghaTanege EnAdarU hELabEkiddalli sambandhisida vastu, viShaya modalAdavugaLa kuritAgi EnAdarU hELabEkAgiddalli eraDaneya vidhAnavannU mattu nEravAgi A ghaTaneya kuritAgi (endare adaralli bandiruva kriyeya kuritAgi) EnAdarU hELabEkiddalli mUraneya vidhAnavannU baLasalu sAdhyavide.
idallade, ondu ghaTane innondu ghaTaneya uddESa embudannu tiLisabEkiddalli illavE ondu guNadharma innondu ghaTaneyadu embudannu sUcisabEkAdalli nAlkaneya vidhAnavannu baLasabahudu. idallade eraDaneya mattu nAlkaneya vidhAnagaLannu modalaneya sandabhradallU baLasalu sAdhyavide. I bEre bEre sAdhyategaLannu keLagina vAkyagaLalli kANabahudu. (20ka) avaLu hADuttALembudannu nAnu kELiddEne. (20kha) avaLu hADidudannu nAnu kELiddEne. (20ga) avaLa hADuvike nanage iShTa. (20gha) avaLu hADuvudu nanage iShTa. (20Ga) avaLige hADalu bahaLa iShTa. (20ka) vAkyada prakAra, adara ADuganu kELiruvudu avaLu hADu ttALe emba sangatiyannu mAtra (modalaneya uddESa); idE artha dalli (20kha) vAkyavU baLakeyAgiralu sAdhyavide. Adare adakke ‘avaLu hADiddALe emba sangatiyannu nAnu kELiddEne’ emba artha mAtra vallade, ‘avaLu hADuva ghaTaneyalli nAnu kELuganAgidde’ emba arthavU (endare eraDaneya uddESavU) baraballudu. (20ka) vAkyakke I artha baralAradu. (20ga) vAkyakke I eraDu arthagaLigintalU bhinnavAgiruva artha vide. illi iShTavAgiruvudu hADuva ghaTaneyallade hADuttALe emba sangatiyalla (mUraneya uddESa). eraDaneya vidhAnavannu baLasiruva (20gha) vAkya I (20ga) vAkyakkinta arthadalli bhinnavAgide embudannU gamanisabahudu. adakke ‘avaLu hADuttALe emba sangati nanage iShTa’ emba arthavAgali (endare (20ka-kha) vAkyagaLa arthakke samanAda arthavAgali) illavE ‘avaLu hADuva hADu nanage iShTa’ emba bErondu arthavAgali baralu sAdhyavide. alu pratyayada baLake halavu viShayagaLalli mElina mUru vidhAnagaLiginta bhinnavAgide embudannu munde (7.3.3ralli) nODa liruvevu. uLida vidhAnagaLa mUlaka tayArAda padakante ondu nAmapadada hAge baLakeyAguvudAdare idu ondu kriyAguNapadada hAge baLakeyAguttade. hAgAgi I pratyayada baLakeyannu bEreyE ondu vibhAgadalli vivarisalAguvudu.
7.3.2 nAmapadada jAgadalli baLake
mEle vivarisida vidhAnagaLalli modalaneya mUru vidhAnagaLannu baLasuvudara mUlaka ondu vAkyavannu innondu vAkyada nAmapada vondara jAgadalli irisi hELalu sAdhyavAguttade. mattu idakkAgi I vAkyagaLa koneyalli baruva embudu, udu mattu ike embavugaLige bEre bEre vibhakti pratyayagaLannu sErisalu sAdhyavAguttade. (21ka) nIvu kaShTapaTTu illivarege bandiddIrembudarinda nimage I kelasadalli bahaLa Sraddheyideyembudu spaShTavAguttade. (21kha) nIvu illige baruvudakke yAra oppigeyU bEkAgilla. (21ga) Atana kuNiyuvikeyalli utsAhavide. ondu vAkyakke embudu padavannu sErisi adannu oLavAkyavannAgi mADi baLasuva modalaneya vidhAnadalli A vAkyada ellA amSagaLU badalAgade hAgeyE uLidukoLLuttave. Adare eraDu mattu mUraneya vidhAnagaLannu baLasuvAga vAkyadalli bEre bEre rItiya badalAvaNegaLannu mADikoLLabEkAguttade. illi udu pratyayada baLake yalli kANisuvudakkintalU ike pratyayada baLakeyalli heccina badalA vaNegaLu kANisikoLLuttave.
udu pratyayavannu baLasuvAga vAkyada koneyalli baruva kriyA padadalli mAtra badalAvaNegaLannu mADidare sAku. vAkyada uLida bhAgagaLannella avugaLalli yAva badalAvaNeyannU mADade hAgeyE uLisikoLLalu sAdhyavide.
kriyApadada koneyalli baruva ghaTakavannu sUcisuva pratyayavannu biTTukoDabEku embudu intaha badalAvaNegaLalli mukhyavAdudu. I badalAvaNeyindAgi, I pratyayada baLakeyalli kriyeyannu naDesidavaru yAru embudannu kriyApadada mUlaka sUkShmavAgi tiLisihELalu sAdhyavAgadu. (22ka) mUru ganTe hADiddAnembudu nanage gottAgalilla. (22kha) mUru ganTe hADiddALembudu nanage gottAgalilla. (22ga) mUru ganTe hADidudu nanage gottAgalilla. embudu padada baLakeyiruva (22ka) mattu (22kha) vAkyagaLa naDuve kANisalu sAdhyavAgiruva vyatyAsavannu (hADidudu ganDasO athavA hengasO embudannu) udu pratyayada baLakeyiruva (22ga)dalli kANisalu sAdhyavAguvudilla embudannu gamanisabahudu. allagaLeyuva vAkyavondara mUlaka mAtanADuva samayakkinta munde naDeyuva ghaTaneyannu allagaLeyalAgideyO athavA hinde naDeda ghaTaneyannu allagaLeyalAgideyO embudannu sUcisalu eraDu rItiya kriyArUpagaLu baLakeyAguttave (23ka-kha nODi). intaha kriyArUpagaLiruva vAkyagaLannu udu pratyayada mUlaka oLavAkya gaLannAgi badalAyisabEkiddalli, A pratyayavannu hindina ghaTaneyannu allagaLeyuva kriyApadakke nEravAgi sErisabahudu (idakkAgi kannaDadalli ondu viSiShTavAda kriyArUpa baLakeyallide embudannu (23ga)dalli kANabahudu). (23ka) Ata nALe hOguvudilla. (23kha) Ata ninne hOgalilla. (23ga) Ata ninne hOgadudu yArigU samAdhAnavilla. Adare munde naDeyaliruva ghaTaneyondannu allagaLeyuva kriyApadakke I rIti udu pratyayavannu nEravAgi sErisi hELalu sAdhyavAgadu. adakke badalu allagaLeyuva kriyApadada munde iru kriyApadavannirisi adakke udu pratyayavannu sErisabEkAguttade. (23gha) Ata nALe hOgadiruvudu yArigU samAdhAnavilla. idu embudu mattu udu emberaDu padagaLa baLakeyalli kANisuva innondu vyatyAsa. ike pratyayavannu baLasi oLavAkyavannu tayArisuvudiddalli antaha vAkyada kriyApadadondige baruva ghaTakavannu sUcisuva pratyayavannu mAtravallade samayavannu sUcisuva pratyayavannU biTTu koDabEkAgu (24ka) avanu holiyuvudu cannAgiruttade. (24kha) avanu holidudu cannAgittu. (24ga) avana holiyuvike cannAgiruttade/cannAgittu. udu pratyayavannu baLasi racisida oLavAkyagaLalli mAtanADuva samaya kkinta hinde naDeda mattu munde naDeyuva ghaTanegaLa naDuviruva vyatyAsavannu uv mattu d emba samaya pratyayagaLa mUlaka sUcisalu sAdhyavide embudannu (24ka-kha) vAkyagaLalli kANabahudu. Adare ike pratyayavannu baLasi racisiruva oLavAkyadalli idu sAdhya vAguvudilla embudannu (24ga)dalli kANabahudu. eraDaneyadAgi, ike pratyayavannu ondu vAkyada kriyApadakke illavE sErisuvAga nAmapadakantegaLannu avugaLa sambandhisuva rUpakke badalAyisikoLLuva avaSyakateyide. mEle (24ga) vAkyadalli avanu padavannu avana embudAgi badalA yisiruvudakke idE kAraNa. idannE keLagina vAkyagaLallU kANabahudu.
adarondige nAmapada baruva (25ka) ramESa hedarida. (25kha) ramESana keTTuhOyitu. hedarikeyindAgi ivattina kelasa (26ka) rAju kambaLiyannu ogeda. (26kha) rAjuvina kambaLiya ogeyuvike aShTondu cannAgilla. ike pratyayavannu baLasiruva oLavAkyagaLalli sAmAnyavAgi I rIti sambandhisuva pratyayadondige baruva nAmapadakantegaLalli ondannu mAtra uLisikoLLuvudu rUDhi. (26kha) vAkyadalli eraDu padakante gaLannU uLisikonDiruva kAraNa adu aShTondu oppigeyAguva vAkyavendu anisuvudilla. adakkinta sambandhisuva rUpagaLalli ondannu mAtravE uLisikonDiruva keLagina eraDu vAkyagaLu heccu oppigeyAga balluvu. (26ga) rAjuvina ogeyuvike aShTondu cannAgilla. (26gha) kambaLiya ogeyuvike aShTondu cannAgilla. ike pratyayavannu baLasi oLavAkyavondannu tayArisuvAga A vAkyada kriyApadadondige baruva kriyAguNapadagaLannu nAmaguNapada gaLannAgi badalAyisikoLLabEkAguttade. Adare udu pratyayavannu baLasi tayArisuva oLavAkyagaLalli kriyAguNapadagaLu badalAgade hAgeyE uLidukoLLuttave.
(27ka) Ake candavAgi kuNiyuttALe. (27kha) Ake candavAgi kuNiyuvudu ellarigU iShTavAyitu. (27ga) Akeya candavAda kuNiyuvike ellarigU iShTavAyitu. (28ka) rAju mellage atta. (28kha) rAju mellage attudu yArigU gottAgalilla. (28ga) rAjuvina mellagina aLuvike yArigU gottAgalilla. udu pratyayavannu baLasi allagaLeyuva vAkyavannu oLavAkyavannAgi mADalu sAdhyavideyembudannu nAvu mEle nODiruvevu. Adare ike pratyayada baLakeyalli idu sAdhyavAgadu.
7.3.3 kriyAguNapadagaLa jAgadalli baLake
mEle sUcisiruva hAge, vAkyavondannu alu pratyayavannu baLasi oLavAkyavannAgi mADidalli adannu innondu vAkyada kriyAguNapadada jAgadalli baLasalu sAdhyavAguttade. sAmAnyavAgi intaha oLavAkyavannu horavAkyavu sUcisuva ghaTaneya uddESavondannu sUcisalu baLasa lAguttade. (29ka) bAgilannu tereyalu kAvalugAranannu kaLisiddAre. (29kha) bengaLUrige hOgalu avanu ivattu bEga eddiddAne. alu pratyayakke ondu ghaTaneyannu nEravAgi sUcisuva arthavU baraballudu illavE A ghaTane naDedide athavA naDeyalide emba sangatiyannu sUcisuva arthavU baraballudu. I viShayadalli adu udu pratyayada hAgeyE baLakeyAguttade.
(30ka) Akege manege hOgalu maretide. (30kha) Akege kAru biDalu maretide. (30ka) vAkyada prakAra Akege maretiruvudu ‘manege hOgabEku’ emba sangati; Adare (30kha) vAkyada prakAra Akege maretiruvudu ‘kArannu hEge biDuvudu’ embudAgi adannu biDuva vidhAna. Adare (30kha) vAkyakke modalaneya vAkyada arthakke samanAgiruva arthavU baralu sAdhyavide. alu pratyayavannu baLasi racisida oLavAkya bErondu vAkyada (adara horavAkyada) kriyAguNapadada jAgadalli ( endare, kriyApadada ‘viSEShaNa’vAgi) baruvudallade nAmapadakanteyAgi baruvudilla. I kAraNakkAgi, antaha vAkyakke udu pratyayavannu baLasi racisida oLavAkyada hAge vibhakti pratyayagaLannu sErisalu sAdhyavAguvudilla. idallade, oLavAkya mattu horavAkyagaLeraDU mADuganemba ghaTakavannoLagonDiveyAdalli antaha ghaTaka eraDarallU obbanE vyaktiyannu sUcisuttirabEkemba innondu niyamavU alu pratyayada kANisikoLLuttade. udu illavE ike pratyayagaLa baLakeyalli baLakeyalli I niyamavilla. I kAraNakkAgi rAmu akki taralu sIte aDuge mADidaLu embantaha vAkyagaLu kannaDadalli aShTondu oppigeyAguvu dilla. alu pratyayavannu baLasi tayArisida oLavAkyagaLu innondu viShayadallU itara oLavAkyagaLinda bhinnavAgive. avu sAmAnyavAgi horavAkyavu tiLisuva ghaTaneya anantara naDeyuva (illavE naDeya bEkAgiruva) ghaTaneyondannu sUcisuttave. I kAraNakkAgi avu toDagu, surumADu embantaha kriyApadagaLiruva horavAkyagaLalli baraballuvu, Adare munduvarisu, nillisu, mugisu embantaha kriyApadagaLiruva horavAkyagaLalli baralAravu. ondu vAkyavannu innondu vAkyadondige jODisabEkAgiruva sandabhradallU alu pratyayavannu baLasalu sAdhya embudannu nAvu mundina (enTanE) adhyAyadalli nODaliruvevu. ondu ghaTane innondu ghaTaneya anantara naDeyuvantahadu embudannu sUcisuvu dakkAgi I pratyayada baLakeyAguttade. I baLakegU mattu mEle vivarisiruva oLavAkyada baLakegU naDuve hattirada sambandhaviddu halavu sandabhragaLalli iveraDu baLakegaLalli yAvudu kANisikoLLuttide embu dannu nirdharisuvudu kaShTavAgi tOralu sAdhyavide.
7.3.4 horavAkyada kriyApadagaLu
vAkyavondannu innondu vAkyada angavannAgi mADalu (endare pada kanteyannAgi baLasalu illavE kriyAguNapadada jAgadalli baLasalu) kannadadalli nAlku vidhAnagaLive embudannu nAvu mEle nODiruvevu. idallade, I nAlku vidhAnagaLa baLake bEre bEre sandabhragaLalli bEre bEre rItiya arthagaLannu sUcisuvudakkAgi naDeyuvudembudannU nODiruvevu. intaha vAkyarUpada vAkyAngagaLu yAva rItiya horavAkyagaLallella baraballuvu embudarallU kelavu nibrandhagaLive. mEle mUru mattu nAlkanE adhyAyagaLalli pariSIlisiruva kriyA vAkya mattu viShayavAkyagaLigU mattu I rIti oLavAkyavondannu ghaTakavannAgi paDediruva (hora)vAkyagaLigU naDuve halakelavu vyatyAsa gaLive. udAharaNegAgi, kriyAvAkyagaLalli baruva kriyApadagaLalli kelavE kelavu mAtra intaha horavAkyagaLalli kriyApadagaLAgi bara balluvu. idakke kAraNavEnendare, ondu vAkyavu tiLisuva sangati illavE ghaTaneyannu ghaTakavannAgi paDeyaballa kriyegaLu kelavE kelavu mAtra. (31ka) pETeyinda baruva jAnakiyannu rAju nODiddAne. (31kha) jAnaki pETeyinda baruvudannu rAju nODiddAne. (31ka) vAkyada prakAra rAju nODiruvudu jAnakiyannu, endare obba vyaktiyannu; Adare (31kha) vAkyada prakAra Ata nODiruvudu jAnaki baruvudannu, endare ondu ghaTaneyannu. (31ka) vAkyadalli nODu kriyApada pETe emba ondu jAgavannU mattu jAnaki mattu rAju emba eraDu vyaktigaLannU ghaTakagaLAgi paDedide. Adare (31kha) vAkya dalli adE kriyApada jAnaki pETeyinda baruvudu emba oLavAkya sUcisuva ghaTaneyannU mattu rAju emba vyaktiyannU ghaTakavAgi paDedide.
kannaDadalli kELu, nODu, biDu, mare, hogaLu, kANu, nillu, nambu, hedaru, nene, tegaLu modalAda kelavE kelavu kriyApadagaLu mAtra I rIti vyakti, vastu, jAga modalAdavugaLannu mAtravallade ghaTane illavE sangatigaLannU ghaTakagaLannAgi paDeyaballuvu. (32ka) Ata sItAbAyiyannu hogaLuttiddAne. (32kha) Ata sItAbAyi hADuvudannu hogaLuttiddAne. (33ka) Ake ramESanannu maretiddALe. (33kha) Ake tanage ramESa sahAya mADiddanembudannu mareti ddALe. (34ka) rAju huDuganannu varAnDadalli nillisiddAne. (34kha) rAju kate bareyuvudannu nillisiddAne. (32ka) vAkyadalli hogaLu kriyApada ibbaru vyaktigaLannu ghaTakavAgi paDedideyAdare, (32kha) vAkyadalli adE kriyApada ondu ghaTane yannu (sItAbAyi hADuvudu embudannu) mattu obba vyaktiyannu ghaTakavAgi paDedide. (33ka) vAkyadalli mare kriyApada ibbaru vyakti gaLannu ghaTakavAgi paDedideyAdare, (33kha) vAkyadalli adE kriyApada ondu sangatiyannu (tanage ramESa sahAya mADiddanemba sangati yannu) mattu obba vyaktiyannu ghaTakavAgi paDedide. udu pratyayavannu baLasi tayArisida oLavAkya mAtra I viShaya dalli itara oLavAkyagaLinda bhinnavAgide. adu ondu ghaTane illavE sangatiyannu sUcisuva badalu ondu vastuvannU sUcisalu sAdhya viddu, I arthadalli adu ellA rItiya kriyApadagaLondigU ghaTaka vAgi baraballudu. (35ka) nIvu koTTudannu nAnu ninneyE tindidde. (35kha) bahumAnavAgi sikkidudannu rAju oDediddAne. (35ga) aTTadallirisidudu koLetuhOgide. (35gha) TAnkiyalli tEluttiruvudannu SivarAyaru mElakke etti alu pratyayavannu baLasi racisida oLavAkyagaLU kelavu viShaya gaLalli itara oLavAkyagaLinda bhinnavAgive. avu sUcisuva ghaTane hora vAkyavu sUcisuva ghaTaneya uddESavAgiralu sAdhyavideyAda kAraNa, I arthadalli adu ellA rItiya kriyApadagaLondigU ghaTakavAgi baraballudu. I viShayavannu keLagina vAkyagaLa mUlaka udAharisa bahudu. (36ka) Akege sitAr bArisalu maretilla. (36kha) sitAr bArisalu Ake neremanege hOguttiddALe. sitAr bArisuvudu emba ghaTane illavE sangati (36ka) vAkyadalli nEravAgi mare kriyApadada ondu ghaTakavAgi bandide, Adare (36kha) vAkyadalli adu I rIti nEravAgi hOgu kriyApadada ghaTakavAgi bandirade adu sUcisuva ghaTaneya uddESavAgi bandide. I eraDaneya arthadalli alu pratyayada mUlaka tayArAda oLavAkya ellA rItiya horavAkyagaLallU baraballudu. yAvudAdarondu ghaTane illavE sangati avaSyavAgiyU ghaTaka vAgi barabEkAgiruva kriyApadagaLU kannaDadalli kelavive. ivannu baLasiruva vAkyagaLalli ondu oLavAkyavannu illavE ghaTaneyannu sUcisuva padakanteyannu baLasuvudu avaSya. (37ka) kItrane hADuvudannu Ake munduvarisidaLu. (37kha) avanige svalpa nIru kuDiyabEkendu anisitu. (37ga) ivattE gODege suNNa haccalu Ata oppiddAne. (37ka)da horavAkyadalli bandiruva munduvarisu kriyApadada ghaTaka vAgi ondu ghaTaneyannu baLasuva avaSyakateyide. idakkAgi I vAkya dalli kItrane hADuvudu emba oLavAkyavannu baLasalAgide. (37kha) mattu (37ga) vAkyagaLallU hIgeyE.
intaha vAkyagaLalli ghaTaneyannu sUcisalu I rIti oLavAkyagaLannu baLasuva badalu ghaTaneyondannu varNisuva padakantegaLannu baLasalU sAdhyavide.
(38ka) I kaTTaDada udghATane ninne beLigge jaragitu. (38kha) maLe mUru ganTegEnE suruvAgittu. (38ga) rAtri hanneraDuganTege nATaka mugiyitu. (38ka)dalli jaragu kriyApadada ghaTakavAgi ghaTaneyondannu sUcisalu I kaTTaDada udghATane emba padakanteyannu baLasalAgide. (38kha-ga) vAkyagaLallU hIgeyE.
7.3.5 horavAkyavAgi viShayavAkyagaLa baLake
kriyAvAkyagaLa hAgeyE viShayavAkyagaLU oLavAkyavondannu ghaTaka vannAgi paDediralu sAdhya. intaha horavAkyagaLu jAga, guNadharma illavE sambandhavannu sUcisuttiralu sAdhyavideyembudannu anukrama vAgi (39ka-ga) vAkyagaLalli kANabahudu. (39ka) avaru ivattu bhAShaNa mADuvudu maysUrinalli. (39kha) rAju ivattu baruvudu samSaya. (39ga) illi kuLitare yArigU kANalikkillavendu avanige bhrame. guNadharmavannu sUcisuva horavAkyagaLu ghaTaneyannu illavE sangatiyannu sUcisuva oLavAkyavondannu ghaTakavannAgi paDeyaballuvu. (40ka) avaLu baruvudu bahaLa mellage. (40kha) avaLu baruvudu nija. (40ka)dalli bandiruva avaLu baruvudu emba oLavAkya ondu ghaTane yannu sUcisuttideyAdare, (40kha)dalli adE oLavAkya ondu sangati yannu sUcisuttideyembudannu gamanisabahudu.
7.4 padakanteya angavAgi baLake
vAkyavondannu innondu vAkyadalli baruva ondu padakanteya anga vannAgi mADi baLasalu kannaDadalli nAlku vidhAnagaLive.
(1) A vAkyada kriyApadakke O pratyayavannu sErisi baLasuvudu, (2) adakkEnE O pratyayada badalu a pratyayavannu sErisi baLasuvudu, mattu (3) A vAkyada ghaTakagaLige a pratyayavannu sErisi baLasuvudu. (4) vAkyada koneyalli emba illavE ennuva padavannu sErisi baLasuvudu. I nAlku vidhAnagaLa baLakeyannu keLagina vAkyagaLalli kANabahudu. (41ka) jAnaki maysUrininda ondu sIre tandiddaLu. (41kha) A sIre Iga haridu hOgide. (42ka) yAva sIreyannu jAnaki maysUrininda tandiddaLO A sIre Iga haridu hOgide. (42kha) jAnaki maysUrininda tandidda sIre Iga haridu hOgide. (42ga) jAnakiya maysUrina sIre Iga haridu hOgide. (43ka) avanige haNa sikkilla. (43kha) A viShaya nanagU gottide. (43ga) avanige haNa sikkilla emba A viShaya nanagU gottide. (41ka) vAkyavannu (41kha)dalli bandiruva A sIre emba padakanteya oLavAkyavannAgi mADalu mUru vidhAnagaLannu baLasalu sAdhyaviddu ivugaLa baLakeyannu (42ka-ga) vAkyagaLalli kANabahudu. (41ka) vAkyada kriyApadakke O pratyayavannu sErisuva mUlaka (42ka)dalli kANisuva oLavAkyavannU, adakkEnE a pratyayavannu sErisuva mUlaka (42kha)dalli kANisuva oLavAkyavannU, mattu A vAkyada eraDu ghaTakagaLige nEravAgi idE a pratyayavannu sErisuvudara mUlaka (42ga)dalli kANisuva oLavAkyavannU tayArisalAgide. nAlkaneya vidhAnada baLakeyannu (43ka-ga) vAkyagaLalli kANa bahudu. illi bandiruva (43ka) vAkyakke emba padavannu sErisuvudara mUlaka adannu (43kha) vAkyadalli bandiruva A viShaya emba padakanteya oLavAkyavannAgi mADi (43ga) vAkyavannu tayArisalAgide.
I oLavAkyagaLa racaneyalli bEreyU kelavu badalAvaNegaLannu mADikoLLabEkAguttade embudannu gamanisabahudu. udAharaNegAgi, oLavAkyada kriyApadakke O pratyayavannu sErisuvudarondige adaralli baruva ondu ghaTakakke yAva emba padavannU sErisikoLLabEkAguttade ((42ka) nODi).
idakke badalu, oLavAkyada kriyApadakke a pratyayavannu sErisuvu diddalli, adara ghaTakagaLallondannu (ondu sIre embudannu) biTTu koDabEkAguttade embudannu (42kha)dalli kANabahudu. a pratyaya vannu nEravAgi oLavAkyada ghaTakagaLige sErisuvudiddallU I rIti ghaTaka gaLallondannu biTTukoDabEkAguttade. Adare idarondige A embudannU) vAkyada biTTukoDabEkAguttade embudannu (42ga)dalli kANabahudu.
emba illavE ennuva padavannu baLasuvalli mAtra oLavAkyavAgi baruva vAkyadalli yAva badalAvaNeyannU mADabEkAguvudilla. Adare mEle sUcisida hAge I vidhAnavannu kelavu viSiShTavAda sandabhra gaLalli mAtra baLasalu sAdhya. I nAlku vidhAnagaLa baLakeyalli kANisuva bEre bEre vaySiShTyagaLannu keLagina vibhAgagaLalli vivarisa kriyApadavannU (tandiddaLu
7.4.1 O pratyayada baLake
I vidhAnavannu baLasuvudiddalli oLavAkyavAgi baruva vAkyada ellA amSagaLU badalAgade heccukaDime hAgeyE uLidukoLLuttave. A vAkyada koneyalli O pratyayavannu sErisuvudu mattu adara ghaTaka vondakke aniScita savrapadavondannu sErisuvudu emba eraDu badalAvaNegaLu mAtra I vAkyadalli naDeyuttave.
(44ka) huDuga ivattu SAlege hOgalilla. (44kha) A huDuganige cAkalETilla. (44ga) yAva huDuga ivattu SAlege hOgalillavO A huDuganige cAkalETilla. (44ka) vAkyavannu (44kha)dalli bandiruva A huDuganige emba pada kanteya oLavAkyavannAgi mADi (44ga) vAkyavannu tayArisalAgide. idakkAgi (44ka) vAkyada koneyalli O pratyayavannu sErisalAgide mattu adaralli bandiruva huDuga padadeduru yAva emba aniScita savrapadavannu baLasalAgide.
vAkyavondara mUlaka gurutisabEkAguva vyakti, vastu, viShaya modalAdavugaLalli ondara kuritAgi heccina mAhitiyannu koDuvu dakkAgi I rIti antaha vyakti, vastu modalAduvannu gurutisuva padakanteyalli ondu oLavAkyavannirisuttEve. mEle (44kha) vAkyadalli A huDuga emba padakante obba vyaktiyannu gurutisuttade. Atana kuritAgi heccina mAhitiyannu koDuvudakkAgi (44ga) vAkyadalli (44ka) vAkyavannu A huDuga emba padakanteya oLavAkyavannAgi mADalAgide. I vidhAnada baLakeyalli vyakti, vastu modalAduvannu gurutisuva pada illavE padakante eraDu bAri baruttade. omme oLavAkyadalli mattu innomme adannu oLavAkyavAgi paDediruva padakanteyalli. mEle (44ga) vAkyadalli A huDuga emba padakante eraDu bAri bandiruvu dannu gamanisabahudu. sAmAnyavAgi I rIti ondE pada illavE padakanteyannu eraDu bAri baLasuva badalu eraDaneya salakke savra padavondannu baLasuvudu rUDhi. (44gha) yAva huDuga ivattu SAlege hOgalillavO Atanige cAkalETilla. ondu padakanteyalli ondakkinta jAsti oLavAkyagaLannu baLasalu sAdhyaviddu, idakkAgi A vAkyagaLannu mattu, illavE, athavA moda lAda padagaLa mUlaka bEpraDisuva avaSyakateyide. (45ka) yAva pustaka bahaLa kaDime belege dorakuttadeyO, mattu yAvudu ellA sandabhragaLallU prayOjanakke baruttadeyO, antaha I pustakavannu yArU konDu koLLuttillavembudu vicitra. (45kha) yAva peTTigeyannu cInAdinda tandiddArO, yAvudu kAgadadinda kappu baNNadallideyO, yAvudannu mADalA cavkAkAradallideyO A peTTige kapATinoLagide. gideyO, mattu yAvudu vyakti, vastu modalAduvannu gurutisuva padakantegaLalli mAtra vallade, padakanteya angavAgi baruva nAmaguNapadagaLondigU mattu vAkyada angavAgi baruva kriyAguNapadagaLondigU I vidhAnadinda siddhavAguva oLavAkyagaLannu baLasalu sAdhyavide. (46ka) yAva danada karu huliya bAyige biddideyO A dana rAjuvinadu. (46kha) yAva huDuganondige jAnaki santege hOgiddaLO A huDuga Iga kANeyAgiddAne. koDavannu hAgeyE nIrina horuttALO horuttALe. jAgrateyinda hEge pustakada cIlavannU
7.4.2 kriyApadakke a pratyayavannu sErisuvudu
vAkyavondannu innondu vAkyadalli bandiruva padakanteya angavannAgi mADalu nAvu baLasabahudAda eraDaneya vidhAnavEnendare, adara kriyApadakke a pratyayavannu sErisuvudu. kannaDada kriyApadagaLu I pratyayadondige mUru rUpagaLalli baraballuvu, mattu I rUpagaLu hindina samayada ghaTane, mundina samayada ghaTane mattu allagaLe yuva ghaTanegaLemba mUru rItiya ghaTanegaLannu sUcisaballuvu. (47ka) ivattu SAlege hOda huDugarige cAkalET sikkide. (47kha) nALe SAlege hOguva huDugarige cAkalET siguttade. (47ga) ivattu SAlege hOgada huDugarige cAkalET sigalilla. (47ka)da oLavAkyadalli hOda kriyArUpa bandiddu adu mAta nADuva samayakkinta hindina samayadalli naDeda ghaTaneyannu sUcisu ttade. idakke badalu, (47kha)da oLavAkyadalli hOguva emba kriyA rUpa bandiddu, adu mAtanADuva samayada anantara naDeyaliruva mundina samayada ghaTaneyannu sUcisuttade. (47ga)da oLavAkyadalli iveraDakkintalU bhinnavAda hOgada emba kriyArUpa bandiddu, idu naDeyada ghaTaneyondannu sUcisuttade.
allagaLeyuva vAkyagaLannu I rIti oLavAkyagaLannAgi mADi baLasuvudiddalli, avu hindina ghaTaneyondannu allagaLeyuttiveyE athavA mundina ghaTaneyondannu allagaLeyuttiveyE emba viShaya dalli samSayavunTAgalu sAdhyavide. I eraDu sandabhragaLallU intaha oLavAkyagaLalli kriyApadakkiruva rUpa ondE embudE I rIti samSayavunTAgalu kAraNa. udAharaNegAgi mEle (47ga) vAkyadalli bandiruva SAlege hOgada emba oLavAkyavannu I huDugaru SAlege hOgalilla emba vAkyadinda tayArisirabEku.
Adare keLage koTTiruva (47gha) vAkyadalli bandiruva adE rUpada oLavAkyavannu I huDugaru (nALe) SAlege hOguvudilla emba bErondu vAkyadinda tayArisiralu sAdhyavide. (47gha) nALe SAlege hOgada huDugarige cAkalET sigalikkilla. keLage koTTiruva (47Ga) vAkyakke I eraDu rItiya arthagaLU baraballuvembudannu gamanisabahudu.
(47Ga) SAlege hOgada huDuganige cAkalET koDabAradu. SAlege hOgada huDuganige emba (47Ga)dalli bandiruva padagucchakke ‘yAva huDuganu SAlege hOgalillavO Atanige’ emba artha baralu sAdhyaviddu adaralliruva oLavAkya ‘huDuga SAlege hOgalilla’ embu dAgi hindina ghaTaneyondannu allagaLeyuttiralu sAdhyavide, illavE ‘yAva huDuganu SAlege hOguvudillavO Atanige’ emba artha viralu sAdhyaviddu adE oLavAkya ‘huDuga SAlege ghaTaneyondannu hOguvudilla’ allagaLeyuttiralU sAdhyavide.
Adare sAmAnyavAgi vAkyavannu baLasuva sandabhravE ondu oLavAkyada nijavAda artha yAvudu embudannu nirdharisuvalli sahAyakavAguttade. I vidhAnada mUlaka ondu vAkyavannu innondu vAkyadalliruva padakanteyondara oLavAkyavannAgi mADi baLasuvAga, A padakantege mundina samanAgiruva padakanteyannu oLavAkyadinda tegeduhAkabEkAguttade. udAharaNegAgi mEle (47ka) vAkyadalli bandiruva ivattu SAlege hOda emba oLavAkya I huDugaru ivattu SAlege hOdaru emba vAkyada viSEShaNa rUpavendu hELabahudu. adannu tayArisuvu dakkAgi I vAkyada koneyalli baruva kriyApadakke a pratyayavannu sErisi adannu hOda embudAgi badalAyisalAgide mattu adaralli bandiruva I huDugaru emba padakanteyannu tegeduhAkalAgide embudannu gamanisabahudu. I rIti mElina vidhAnavannu baLasidAga oLavAkyagaLalliruva ghaTaka gaLalli ondu bidduhOguvudAdarU A ghaTaka horavAkyadallU (oLa vAkyada viSEShyavAgi) baruvudAda kAraNa biddu hOgiruva ghaTaka yAvudembudannu tiLidukoLLalu kaShTavAguvudilla. Adare, oLavAkyadalli adu entaha ghaTakavAgittu embudannu tiLiyuvudu kelavu sandabhra gaLalli svalpa kaShTavAguttade. udAharaNegAgi keLagina vAkyagaLannu gamanisa bahudu. (48ka) ninne mAtanADisida muduka ivattu sattu hOgiddAne. (48kha) ninne (nAnobba) mudukanannu mAtanADisidde. (48ga) ninne (nannannobba) muduka mAtanADisidda. (48ka)dalli bandiruva ninne mAtanADisida emba oLavAkya (48kha) dalli bandiruva vAkyadindalU tayArAgiralu sAdhyavide illavE (48ga)dalli bandiruva vAkyadindalU tayArAgiralu sAdhyavide. I rIti oLavAkyavannu tayArisuvAga muduka padadondige adara mundiruva annu vibhakti pratyayavannU biTTukoDabEkAguvudarinda (48ka)dalli I vyatyAsavannu tOrisalu sAdhyavAguvudilla. Adare nAnu mattu nannannu emba padagaLannU oLavAkyadalli baLasidevAdare I samasye bagehariyuttade. (48gha) ninne nAnu mAtanADisida muduka ivattu sattiddAne. (48Ga) ninne nannannu mAtanADisida muduka ivattu sattiddAne. sAmAnyavAgi arthasandigdhategaLu kANasikoLLuvudu bahaLa aparUpa. idakke ondu vAkyagaLalli baLasuva nAvu kAraNavEnendare, yAva vibhakti pratyayavU illadiruvantaha ghaTakavE jAgrate intaha oLavAkya vahisikoLLuttEve. idannu keLagina udAharaNeyalli kANabahudu. gaLalli bidduhOguvante nAvu (49ka) rAmuvige kArannu mArida vyakti Iga jaylinalliddAne. (49kha) obba vyakti rAmuvige kArannu mAridda. (50ka) rAmuvininda kArannu konDukonDa vyakti Iga jayli nalliddAne. (50kha) obba vyakti rAmuvininda kArannu konDukonDidda. viShayavAkyagaLannu I vidhAnada mUlaka oLavAkyagaLannAgi baLasa bEkiddalli adaralli baruva iru kriyApadakke a pratyayavannu sErisi hELabEkAguttade.
(51ka) A maneyalli ondu devva ide. (51kha) devva iruva A maneyannu rAju yArigO mAriddAne. halavu sandabhragaLalli I iru kriyApada intaha viShayavAkya gaLalli bAradiruttade embudannu nAvu mEle mUranE adhyAyadalli nODiruvevu. Adare mElina vidhAnavannu baLasi tayArisida oLavAkya gaLalli A rIti iru kriyApadavannu (illavE Agiru embudAgi baruva eraDu kriyApadagaLa jODiyannu) baLasadiralu sAdhyavAgadu. (52ka) rAjuvige mUvaru huDugiyaru. (52kha) rAjuvigiruva mUvaru huDugiyaralli ibbarige maduve (53ka) I buTTiya haNNu bahaLa sihi. (53kha) bahaLa sihiyAgiruva I buTTiya haNNannu nimagE koDu ttEne.
7.4.3 vAkyada ghaTakagaLige a pratyayavannu sErisuvudu
vAkyavondaralli baruva ghaTakagaLalli pratiyondakkU a pratyayavannu sErisuvudara mUlaka adannu padakanteyondara oLavAkyavannAgi mADi baLasuvudu mUraneya vidhAna. I vidhAnadalli oLavAkyada kriyApada bidduhOguttade, mattu adara padakantegaLondige baruva vibhakti pratyayagaLU bidduhOguttave. (54ka) kaLeda vAra avaru maysUrinalli bhAShaNa mADiddaru. (54kha) (A) bhAShaNa cannAgiralilla. (54ga) kaLeda vArada avara maysUrina (A) bhAShaNa cannAgiralilla. (54ka) vAkyavannu (54kha)dalli bandiruva A bhAShaNa emba padakantege oLavAkyavannAgi mADi (54ga) vAkyavannu tayArisalAgide. mattu idakkAgi (54ka) vAkyada bhAShaNa emba ghaTakavannU mattu mADiddaru emba kriyArUpavannU biTTukoDalAgide, idallade (54ka) vAkyada uLida mUru ghaTakagaLige (kaLeda vAra, avaru mattu maysUrinalli embavugaLige) a pratyayavannu sErisalAgide.
I rIti ghaTakagaLige a pratyayavannu sErisuvAga avugaLa munde vibhakti pratyayagaLiddalli avu bidduhOguttave. mElina udAharaNe yalli maysUru padada mundidda alli emba vibhakti pratyaya biddu hOgiruvudannu kANabahudu. keLagina udAharaNeyalli ige mattu alli emba eraDu pratyayagaLU bidduhOgive. (55ka) rAmuvige nATakadalli ondu bahumAna sikkide. (55kha) rAmuvina nATakada bahumAna kaLeduhOgide.
7.4.4 emba illavE ennuva padagaLa baLake
vAkyavondannu padakanteya angavannAgi mADuvudakkAgi baLasida mElina mUru vidhAnagaLallU A vAkyadalli bEre bEre rItiya badalAvaNegaLannu mADabEkAgittade. idallade I ellA vidhAnagaLallU oLavAkya mattu horavAkyagaLa naDuve ondu padada maTTigAdarU samAnateyiddE irabEkemba niyamavide. emba illavE ennuva padavannu baLasi naDesuva I nAlkaneya vidhAnadalli oLavAkyavAgi baruva vAkyadalli yAva badalAvaNeyannU mADabEkAguvudilla. Adare I vidhAnavannu kelavE kelavu sandabhra gaLalli mAtra baLasalu sAdhyavide. illi viSEShyavAgi viShaya, suddi, sangati, vicAra, modalAda kelavE kelavu padagaLu mAtra baraballuvu. (56ka) avaLu bAvige hAriyALemba sangatiyannu yArU Uhi siralilla. (56kha) nALe mantrigaLu baruttAremba suddi elleDegU haraDide. viSEShyavAgi ondu nAmapadavannu baLasuva badalu emba padavannE adakke udu pratyayavannu sErisuvudara mUlaka nAmapadavAgi badalAyisikoLLalu sAdhyavide. I sAdhyateyannu mEle (7.3.2)ralli nODiruvevu. idannE keLagina vAkyagaLallU kANabahudu. bAvige (57ka) avaLu Uhisiralilla. (57kha) avanige haNa sikkideyembudu nanagU gottide. (57ga) nIvillige bandiruvirembudu bahaLa guTTina viShaya. hAriyALembudannu yArU
7.5 sArAmSa
ondu vAkyavannu innondu vAkyada oLavAkyavannAgi mADi baLasalu bEre bEre vidhAnagaLu baLakeyalliddu ivugaLalli yAvudannu elli baLasabEku embudu ivannu yAva uddESakkAgi baLasabEkAgide embudara mEle avalambiside. innobbana mAtu illavE abhiprAyavannu etti hELuvudu intaha uddESagaLalli ondu. I uddESavannu sAdhisuvudakkAgi, endu padavannu (illavE O pratyayavannu) A mAtige illavE A abhiprAya vannu sUcisuva vAkyakke sErisi adannu bErondu vAkyada oLavAkya vannAgi mADabahudu. idakke badalu, A vAkyakke ante pratyayavannu sErisuvudara mUlaka adannu hAgeyE baLasalU sAdhyavide. oLavAkyavannu tayArisuva itara vidhAnagaLannella vyakti, vastu, viShaya, ghaTane modalAdavugaLannu varNisuvudakkAgi baLasalAguttade. illi mukhyavAgi eraDu rItiya vidhAnagaLu baLakeyAguttave. ondu vAkyavannu innondu vAkyada angavannAgi mADi baLasuvudu ivugaLalli ondu rItiya vidhAna, mattu ondu vAkyavannu innondu vAkyadalli baruva ghaTakada angavannAgi mADi baLasuvudu innondu rItiya vidhAna. ondu vAkyavannu innondu vAkyada angavannAgi mADalu vAkyakke embudu padavannu sErisuvudu, mattu vAkyada koneya kriyApadakke udu, ike mattu alu emba pratyayagaLallondannu sErisuvudu embudAgi nAlku vidhAnagaLu baLakeyallive.
ondu vAkyavannu innondu vAkyadalli bandiruva padakanteya angavannAgi mADalu A vAkyakke emba padavannu sErisuvudu, A vAkyada kriyApadakke O mattu a pratyayagaLallondannu sErisuvudu mattu A vAkyada ghaTakagaLalli pratiyondakkU a pratyayavannu sErisu vudu embudAgi nAlku vidhAnagaLu baLakeyallive. I vidhAnagaLannu baLasidAga vAkyadalli bEreyU halavu badalAvaNegaLu naDeyuttave. I vidhAnagaLigella bEre bEre uddESagaLive.