← Ch 5  ·  Contents  ·  Ch 7 →

Chapters: Ch 1 · Ch 2 · Ch 3 · Ch 4 · Ch 5 · Ch 6 · Ch 7 · Ch 8 · Ch 9 · Ch 10 · Ch 11

English → | ಕನ್ನಡ →

adhyAya Aru — guNapadagaLa baLake

ಕನ್ನಡ →

6.1 pIThike

kannaDada vAkyagaLalli mukhyavAgi mUru rItiya guNapadagaLu baLake yAguttave.
(1) nAmapadagaLu gurutisuva vyakti, vastu modalAdavugaLa guNadharmavondannu sUcisuvudakkAgi padakantegaLalli baruva doDDa, cikka, hosa, haLe, agala, sapura, kempu, biLi modalAda guNapadagaLu,
(2) kriyApadagaLu tiLisuva ghaTaneya guNadharmavondannu vAkyagaLalli baruva mellage, bEga, sUcisuvudakkAgi doppane, daradarane, baLika, munce modalAda guNapadagaLu, mattu
(3) I eraDu rItiya guNapadagaLu sUcisuva guNadharmada pramANavannu tiLisuvudakkAgi avugaLondige baruva bahaLa, svalpa, oLLe, bhArI modalAda guNapadagaLu. I mUru rItiya guNapadagaLa baLakeyannU keLagina vAkyagaLalli kANa bahudu. (1ka) A doDDa maneyalli janaru mellage mAtanADuttAre. (1kha) ivaradu bahaLa doDDa jagaLa. (1ga) avaLu svalpa mellage naDeyuttiddALe. nAmapadagaLondige padakantegaLalli baruva guNapadagaLa baLake yentahadu embudannu nAlkaneya adhyAyadalli vivarisalAgide. kriyA padagaLondige mattu guNapadagaLondige baruva guNapadagaLa svarUpa mattu baLakegaLentahavu embudannu I adhyAyadalli nODaliruvevu.

ಕನ್ನಡ →

6.2 guNapadagaLa naDuviruva sAmyagaLu

nAmapada mattu kriyApadagaLondige baruva eraDu rItiya guNapada gaLa naDuve ondu mukhyavAda sAmyavide. averaDU yAvudAdarU ondu guNadharmavannu mAtravE sUcisuvudakkAgi baLakeyAguttave. I viShayadalli avu nAmapada mattu kriyApadagaLiginta bhinnavAgive.
nAmapadagaLu vyakti, vastu modalAduvannu gurutisuvudakkAgi baLakeyAguttiddu, avugaLa mUlaka halavu guNadharmagaLu sUcita vAguttiralu sAdhyavide. idE rItiyalli kriyApadagaLu ghaTaneyondannu tiLisuvudakkAgi baLakeyAguttiddu, A ghaTaneya mUlakavU halavu guNa dharmagaLu sUcitavAguttiralu sAdhyavide. I kAraNakkAgi, yAvudAdarondu guNapadada baLake avaSyavA giruvantaha kelavu sandabhragaLalli guNapadavondannu baLasade bariya nAmapada illavE kriyApadagaLannu baLasalu sAdhyavAguvudilla. kelavomme hAge baLasidarU alli guNapadavondu sUcitavAgu ttiruttade. intaha sandabhragaLalli mEle vivarisiruva eraDu rItiya guNapadagaLU (nAmaguNapadagaLu mattu kriyAguNapadagaLu) bara balluvu embudu I eraDu rItiya guNapadagaLa naDuviruva sAmya vannu sUcisuttade. nAmapada illavE kriyApadagaLondige guNapadavondannu baLasalE bEkAguva intaha sandabhragaLalli mukhyavAda kelavannu keLage koDa

ಕನ್ನಡ →

6.2.1 guNadharmada pramANavannu sUcisuva padagaLu

mEle sUcisida eraDu rItiya guNapadagaLU guNadharmavondara pramANavannu sUcisaballa bahaLa, svalpa, bhArI modalAda guNapada gaLondige baraballuvu. (2ka) idu bahaLa doDDa mara. (2kha) avanu bahaLa bEga malagida. pramANavannu sUcisuva guNapadagaLu sAmAnyavAgi nAmapada illavE kriyApadagaLondige nEravAgi sErikoLLuvudilla. kelavu sandabhragaLalli avannu A rIti sErisalu sAdhyavAguvudAdarU antaha baLakegaLalli yAvudAdarU ondu guNapada sUcitavAguttiruttade. (3ka) avaru bhArI mane kaTTisiddAre. (3kha) avaru tamma kannaDakavannu bahaLa huDukidaru. (3ka)dalli bhArI mane embudakke bhArI doDDa mane emba arthavU mattu (3kha)dalli bahaLa huDukidaru embudakke bahaLa hottu huDukidaru emba arthavU baruttade. hAgAgi, illi mUraneya vibhAgada bhArI mattu bahaLa emba guNapadagaLu nEravAgi hELa diddarU sUcyavAgiruva guNapadagaLa pramANavannE tiLisuttive.

ಕನ್ನಡ →

6.2.2 hOlikeyannu sUcisuva vAkyagaLu

hOlikeyannu sUcisuva vAkyagaLallella yAvudAdarondu guNapada baralEbEkemba niyamavide. idu nAmaguNapadavirabahudu illavE kriyAguNapadavirabahudu. (4ka) adaraShTu doDDa kaTTaDa illilla. (4kha) avaLaShTu mellage naDeyuvavarannu nAnu nODilla. (5ka) adakkinta doDDa kaTTaDa illilla. (5kha) avaLiginta mellage naDeyuvavarannu nAnu nODilla. intaha hOlikeya vAkyagaLalli kelavomme guNapadavondannu baLasa diralu sAdhyavide; hIgiddarU antaha vAkyagaLalli yAvudAdarondu guNapada sUcitavAgadiruvudilla.
(6ka) avaraShTu haNa nammallilla. (6kha) nAnu avaraShTu Odalilla.

ಕನ್ನಡ →

6.2.3 beragannu sUcisuva vAkyagaLu

beragannu sUcisuva vAkyagaLalli beragige AdhAravAgi yAvudAdarondu guNapadaviruva avaSyakateyide. Adare idu nAmaguNapadavirabahudu illavE kriyAguNapadavirabahudu. (7ka) avaradu eShTu doDDa mane! (7kha) avanu eShTu bEga ODida! intaha vAkyagaLallU kelavomme guNapadavondannu baLasadiralu sAdhya vide. Adare avugaLallU yAvudAdarondu guNapada sUcitavAga diruvudilla. (8ka) avana hattira eShTu (tumbA) pustakagaLive! (8kha) avanu hEge (jOrAgi) ODida!

ಕನ್ನಡ →

6.3 kelavu vyatyAsagaLu

nAmapadagaLondige padakantegaLa angavAgi baruva nAmaguNapada mattu kriyApadagaLondige vAkyada angavAgi baruva kriyAguNapada iveraDara naDuve mEle vivarisidantaha sAmyagaLu mAtravallade kelavu vyatyAsa gaLU ive. I guNapadagaLu eraDu rItiya padagaLondige (nAmapada gaLondige mattu kriyApadagaLondige) bEre bEre rItiya kelasagaLannu naDesuvudakkAgi barabEkAguttade embudE avugaLa naDuve kANisuva I vyatyAsagaLige mUla kAraNa.

ಕನ್ನಡ →

6.3.1 niScitavAda jAga

nAmapadagaLondige baruva guNapadagaLige padakanteyalli ondu niScitavAda jAgaviddu adannu badalAyisuvudu kaShTasAdhya. idallade, adu ondu nAmapadada adhInavAgiruva kAraNa, A nAmapadavannu biTTu bEre kaDege hOguva svAtantryavU adakkilla. Adare, kriyApada gaLondige baruva guNapadagaLige I rIti vAkyadalli ondu niScitavAda jAgavembudilla. sAmAnyavAgi avu kriyApadada edurigEnE baruvu vAdarU bEre bEre kAraNagaLigAgi avannu vAkyada itara jAgagaLige vagrAyisalu sAdhyavide. padakantegaLalli guNapadagaLu nAmapadada modalu baruttave. avu nAmapadada anantara bandare adondu vAkyavAguttadallade padakante yAgi uLiyuvudilla. udAharaNegAgi, kempu hU embudu ondu padakante, Adare hU kempu embudu ondu vAkya. (9ka) A giDadallondu kempu hU araLide. (9kha) A giDada hU kempu. Adare vAkyada angavAgi baruva guNapadagaLannu kriyApadada anantaravU baLasalu sAdhyavide. idu modalige baLasalu maretu hOgidda guNadharmavondannu sUcisuttirabahudu illavE A guNa dharmada mEle heccina ottu koDalu I rIti baLakeyAgirabahudu. I viShayadalli kriyAguNapada vAkyada itara ghaTakagaLa hAge vatrisu ttade. avannU I rIti vAkyada konege vagrAyisalu sAdhyavide. (10ka) avanu bahaLa mellage OduttAne. (10kha) avanu OduttAne, bahaLa mellage. (11ka) avanige ondu cikka bahumAna sikkide. (11kha) avanige sikkide, ondu cikka bahumAna. (10ka)dalli bandiruva mellage emba kriyAguNapadavannu (10kha)dalli vAkyada konege (endare kriyApadada anantarada jAgakke) vagrAyisalu sAdhyavAgide. Adare, (11ka)dalli bandiruva cikka emba nAmaguNa padavannu I rIti vAkyada konege (endare nAmapadada anantarada jAgakke) vagrAyisalu sAdhyavAgadu. (11kha)dalli adannu I rIti vagrAyisalAgideyAdarU adarondige bahumAna emba nAmapada vannU (endare iDI ghaTakavannE vagrAyisabEkAgide) embudannu gamanisabahudu. vAkyada angavAgi baruva kriyAguNapadagaLannu vAkyada oLagEnE bEre jAgagaLigU vagrAyisalu sAdhyavide. Adare nAmapadagaLondige baruva guNapadagaLannu I rIti vAkyada bEre jAgagaLige vagrAyisalu sAdhyavAgadu. (12ka) Ata sAyibAbanannu bahaLa cannAgi nambiddAne. (12kha) Ata bahaLa cannAgi sAyibAbanannu nambiddAne. kriyAvAkyagaLalli baruva ghaTakagaLalli ondannu pratyEkisi vAkyada uLida bhAgadondige adu sambandhiside embudannu sUcisuvudakkAgi adannondu viShayavAkyada ghaTakavannAgi badalAyisalu sAdhyavide. (13ka) avanu rAjuvige hoDeda. (13kha) avanu hoDedaddu rAjuvige. (13ga) rAjuvige hoDedaddu avanu. (13kha)dalli rAjuvige emba ghaTakavannU mattu (13ga)dalli avanu emba ghaTakavannU (13ka)dalli bandiruva vAkyadinda pratyEkisi, eraDu rItiya viShayavAkyagaLannu tayArisalAgide. vAkyadalli baruva kriyAguNapadagaLannU I rIti pratyEkisi, adu vAkyada uLida bhAgakke sambandhisideyembudAgi sUcisalu sAdhyavide. Adare padakanteyalli baruva nAmaguNapadagaLannu I rIti pratyEkisi hELalu sAdhyavAgadu. avannu padakanteyalli hAgeyE uLisikoLLuva avaSyakateyide. (14ka) avanu bahaLa mellage naDeyuttAne. (14kha) avanu naDeyuvudu bahaLa mellage. (15ka) avanige ondu cikka bahumAna sikkide. (15kha) avanige sikkidudu ondu cikka bahumAna. (14kha)dalli bahaLa mellage embudannu kriyApadadinda pratyEkisi adu kriyApadakke (mattu vAkyada itara bhAgagaLige) sambandhiside endu sUcisalu sAdhyavAgide. Adare, (15kha)dalli I rIti cikka (illavE ondu cikka) embudannu nAmapadadinda pratyEkisalu sAdhyavAgilla. adannu bahumAna emba nAmapadadondigEnE irisi iDI ghaTaka vannE A rIti sambandhisiruvantahadu embudAgi sUcisabEkAgide. sUcisuvudakkAgi baLakeyAguva guNapadagaLa bahaLa, svalpa modalAda mUraneya vibhAgakke (6.1 nODi) sEruva guNapadagaLU nAmaguNapadagaLa hAge ondu niScitavAda jAgadalli baruttave; kriyAguNapadagaLa hAge avannu bEre jAgagaLige vagrA guNadharmavannu yisalu sAdhyavAguvudilla embudannU mEle koTTiruva udAharaNe gaLinda tiLiyabahudu.

ಕನ್ನಡ →

6.3.2 E illavE U pratyayagaLa jote baLake

kriyAguNapadavondakke E pratyayavannu sErisuvudara mUlaka adannu otti hELalu sAdhyavide, mattu U pratyayavannu sErisuvudara mUlaka adondu heccina guNadharma embudAgi sUcisalu sAdhyavide. intaha eraDu vidhAnagaLallU nAmaguNapadagaLu baLakeyAgalAravu. (16ka) avanu bahaLa jOrAgiyE naDeyuttidda. (16kha) avanu mellagU naDeyaballa. I viShayadallU kriyAguNapadagaLu vAkyada itara ghaTakagaLa hAge vatrisuttave. vAkyada ghaTakagaLannU avugaLa hAge E illavE U pratyayagaLondige baLasalu sAdhyavide. (17ka) A mudukanE bahaLa jOrAgi naDeyuttidda. (17kha) A mudukanU bahaLa jOrAgi naDeyuttidda.

ಕನ್ನಡ →

6.3.3 pratidhvanisuva racaneyalli baLake

obba vyakti illavE vastuvannu aspaShTavAgi gurutisi hELabEkAdAga A vyakti illavE vastuvannu sUcisuva nAmapadadondige A nAmapadavannu pratidhvanisuva innondu padavannu sErisi hELuva vidhAna kannaDadalli baLakeyallide. keLagina (18ka-kha) vAkyagaLalli I vidhAnada baLakeyannu kANabahudu. (18ka) idaralli EnAdarU kallugillu ideyO nODu. (18kha) allige hOgabEDa, hAvugIvu iddItu. (18ka)dalli kallu padada anantara A padada ‘pratidhvani’yante kANisuva gillu pada sEride. I eraDu padagaLa jODikege kallu ityAdi emba arthaviddu, adu gurutisabEkAgiruva vastuvannu I jODike svalpa maTTige aspaShTavAgi sUcisuttade.
idE rItiyalli (18kha)dalli hAvu padada anantara gIvu embudu bandiddu, I jODikege hAvu ityAdi emba aspaShTavAda arthavide. kriyApadagaLondige baruva guNapadagaLannu I vidhAnadalli baLasi, avu sUcisuva guNadharma aspaShTavAdudu embudAgi sUcisalu sAdhya (19ka) avanu bEgagIga ella baralikkilla. (19kha) nIvu adannu beLLage giLLage ella mADuttEnendu kuLitare rAtriyAdItu. Adare, nAmapadagaLondige baruva guNapadagaLannu I vidhAnadalli baLasalu sAdhyavAgadu. idakke kAraNavEnendare, vyakti, vastu modalA davugaLannu gurutisuva kelasa heccu sulabhavAguva hAge mattu heccu khacitavAguva hAge nAmapadagaLondige I guNapadagaLannu baLasa lAguttade. hAgAgi avugaLa arthavannu ‘aspaShTa’vAgi mADuva mElina vidhAnakke avugaLa baLakeyalli yAva sthAnavU illa. guNapadaviruva padakantegaLannu (endara vAkyada ghaTakagaLannu) mAtra I vidhAnadalli baLasalu sAdhyavide. Adare hAge baLasidAga, nAmapadada edurigiruva tanna jAgavannu guNapada biTTukoDuvudilla. (20) ellAdarU kempuhUvu gempuhUvu sikkidare tanni. illi aspaShTavAgiruvudu hUvina baNNavalla, hUvE embudannu gamanisabahudu.

ಕನ್ನಡ →

6.3.4 pratyayagaLa baLake

nAmapada mattu kriyApadagaLondige baraballa I eraDu rItiya guNapadagaLigU avugaLadE Ada kelasagaLiddu, adakkinta binnavAda kelasavondaralli avannu baLasabEkiddalli avakke yAvudAdarondu pratyayavannu sErisuva avaSyakateyide.
udAharaNegAgi, nAmapadagaLondige baruvudu nAmaguNapadagaLa kelasa. idakke badalu avannu kriyApadagaLondige avugaLa guNadharma vannu sUcisuvudakkAgi baLasabEkAgiddalli avakke yAvudAdarU pratyaya vannu sErisabEkAguttade.
(21ka) I kempu hU bahaLa cannAgide. (21kha) kammAranu nEgilina tudiyannu kempage kAyisida. (21ka)dalli kempu guNapada hU emba nAmapadadondige bandide. idannu kAyisida emba kriyApadadondige baLasuvudakkAgi (21kha) dalli adakke age pratyayavannu sErisabEkAgide. idE rItiyalli ondu kriyAguNapadavannu kriyApadada badalu nAmapadadondige baLasabEkiddalli adarondige sambandhavannu sUcisuva a pratyayavannu sErisabEkAguttade. (22ka) avanu A kelasavannu nALe mADali. (22kha) nInu nALina kelasavannu ivattE mADu. (23ka) avanu mellage mAtanADida. (23kha) avana mellagina mAtu nanage kELisalilla. (22ka)dalli jAgavannu sUcisuva nALe guNapada ondu kriyApada dondige (mADali embudarondige) adara ondu ghaTakavAgi bandide. adannE ondu nAmapadadondige (mAtu embudarondige) baLasuvu dakkAgi (22kha)dalli adakke a pratyayavannu sErisi nALina embudAgi badalAyisalAgide.
(23kha)dalli age pratyayavannu sErisi tayArisiruva mellage emba kriyAguNapadavU mAtu nAmapadadondige baruvudakkAgi I rIti a pratyayavannu paDeyabEkAgide. (I eraDu sandabhragaLallU guNapada gaLa koneyalli in embudu sErikonDiddu, adakke heccina artha vEnU illa.) naDuve, kaDege, tudi(yalli) modalAda bEre kelavu kriyAguNa guNapadagaLannAgi padagaLannu avugaLa badalAyisalu sAdhyavide. idakkAgiyU avakke sambandhavannu sUcisuva a pratyayavannu sErisuva avaSyakateyide. I pratyayadeduru avugaLalli bEre kelavu kUDikeya badalAvaNegaLU naDeyuttave embudannu kaTTa parimANavannu sUcisuva kaDege, motta modalu, tutta tudi(yalli) embantaha udAharaNe gaLalli kANabahudu.

ಕನ್ನಡ →

6.3.5 guNadharmadalli vyatyAsa

kriyAguNapada mattu nAmaguNapadagaLu sUcisuva guNadharmagaLa naDuveyU ondu prAmukhyavAda vyatyAsavide. kriyAguNapadagaLu sAmAnyavAgi kShaNikavAda illavE bEgane aLidu hOguvantaha guNadharmagaLannu sUcisuttave. Adare nAmaguNapadagaLu heccu samaya uLidukoLLaballantaha guNadharmagaLannu sUcisuttave. I vyatyAsakke kAraNavEnendare, kriyApadagaLu ghaTanegaLannu sUcisuttiddu, avugaLalli heccinavU ondu bArige naDedu hOgu vantahavugaLu. hAgAgi avugaLondige baruva kriyAguNapadagaLu bEgane aLiduhOguvantaha guNadharmagaLannu sUcisuttiddare sAku. sAmAnyavAgi ivu ghaTane naDeyuva krama, ghaTaneya jAga illavE ghaTaneya samayavannu sUcisuva guNapadagaLAgiruttave. idakke badalu, nAmapadagaLu sAmAnyavAgi heccu samaya badalAgade uLiyuva vyakti, vastu modalAduvannu sUcisuttave. hAgAgi, avugaLondige baruva nAmaguNapadagaLu heccu samaya uLiyuvantaha guNadharmagaLannu sUcisabEkAguttade. I guNapadagaLu sUcisuva aLate, baNNa, bhavtika guNadharmagaLu, ivella intaha svarUpa davAgive embudannu illi gamanisabahudu (4.3.2 nODi).

ಕನ್ನಡ →

6.3.6 vAkyaracaneya bEDikegaLu

kelavomme vAkyaracaneya bEDikegaLannu pUtrigoLisuvudakkAgi kShaNika guNadharmagaLannu nAmaguNapada sUcisuva kriyAguNapadagaLannu gaLannAgi baLasuva avaSyakate kanDubaruttade. udAharaNegAgi ondu
vAkyada koneya kriyApadakke ike pratyayavannu sErisuva mUlaka adannu innondu vAkyada oLavAkyavannAgi (ghaTakavannAgi) mADuvu diddalli adarondige baruva kriyAguNapadavannu nAmaguNapadavAgi badalAyisuva avaSyakateyide (7.3.2 nODi). (24ka) Ake gaTTiyAgi hADuttiddALe. (24kha) Akeya gaTTiyAda hADuvike illivaregU kELisuttide. Adare intaha sandabhragaLalli baruva nAmaguNapadagaLu nijakkU kriyAguNapadagaLAgiddu ghaTaneyondara guNadharmavannu sUcisuttive embudannu gamanisabahudu. (24kha)dalli hADuvike emba nAmapadavu ondu ghaTaneyannu sUcisuttide mattu I ghaTaneya guNadharma vondannu gaTTiyAda emba guNapada sUcisuttide. idE rItiyalli SASvatavAda guNadharmavondannu sUcisuva guNapadavannu kelavu sandabhragaLalli kriyAguNapadavannAgi mADi baLasuva avaSyakate kanDubaruttade. intaha sandabhragaLalli avu nEra vAgi ghaTaneya guNadharmavondannu sUcisuva badalu ghaTaneyalli toDagikonDiruva vyakti, vastu modalAdavugaLa guNadharmavondannu sUcisuttave. (25ka) Ake bALekAyiyannu teLLage kattarisuttiddALe. (25kha) avanu bAgilina hattira neTTage nintiddAne. (25ga) rAju raggu hodedukonDu beccage malagiddAne. mElina vAkyagaLalli bandiruva teLLage, neTTage mattu beccage emba guNapadagaLu kattarisu, nillu mattu malagu emba kriyApadagaLa viSEShaNagaLAgi bandiveyAdarU avu nEravAgi A kriyApadagaLu tiLisuva ghaTanegaLa guNadharmagaLannu sUcisuvudakkintalU avu naDe dudarindAgi illavE naDeyuttiruvAga avugaLa ghaTakagaLalli kANisuva guNadharmagaLannu sUcisuttive. udAharaNegAgi, kattarisuva ghaTane ondu vidhavAgi sAguttiruvudarindAgi adara mUlaka teLLagAgiruva vastugaLu siddhavAguttive emba artha (25ka) vAkyakkide. guNadharmavannu nEravAgi ghaTaneya

ಕನ್ನಡ →

6.4 aNakisuva guNapadagaLu

kannaDadalli sUcisuvantaha guNapadagaLu jAstiyilla. Adare, ghaTanegaLu naDeyuvAga avugaLa saddu, nOTa, spaSra modalAda guNadharmagaLa viShayadalli ADugana llunTAguva anubhavagaLannu sUcisuvudakkAgi antaha anubhavagaLannu ‘aNakisu’vantaha halavu padagaLannu guNapadagaLAgi baLasuva vidhAna kannaDadalli baLakeyallide.
(26ka) mElininda peTTige Dabbane keLage bittu. (26kha) avanu upparigeyinda daDadaDane keLagiLidu banda. (26ga) dIpa miNimiNi uriyuttittu. (26gha) avaLu ellavannU paTapaTane hELi mugisidaLu. (26Ga) adarinda gammane vAsane horasUsuttittu. kannaDadalli intaha guNapadagaLu keLagina udAharaNegaLalli kANisuva hAge mukhyavAgi mUru rUpagaLalli baLakeyAguttave.
(1) akSharagaLu mUriddu, eraDaneya akShara ottakSharavAgiruva padagaLu: sarrane, girrane, caTTane, doppane, bussane, taTTane, (2) akSharagaLu nAlkiddu, mUraneya akShara ottakSharavAgiruva padagaLu: gabakkane, taTakkane, kavakkane, baDakkane, tapakkane, caTakkane, pacakkane, duDummane, guLummane, ityAdi. (3) akSharagaLu aydiddu, yAvudU ottakSharavAgilladiruva katakatane, caTacaTane, padagaLu: giragirane, pakapakane, karakarane, kacakacane, ityAdi. gaNagaNane, daradarane, kilakilane, gaLagaLane, ivugaLalli mUraneya vibhAgakke sErida padagaLalli kelavu ane emba pratyayavilladeyU baLakeyAgaballuvu (udA: daradara, caTacaTa, ityAdi). idallade, bEre kelavu padagaLu yAvAgalU ane emba pratyayavilladeyE baruttave (udA: kiNikiNi, surusuru, piLipiLi, intaha aNakisuva guNapadagaLallella modalige yAvudAdarU suruvAguva aNakisuva padagaLu kannaDadalli illavendE hELabahudEnO.
idallade, intaha heccina padagaLallU giDDa svaragaLu mAtra baLakeyAguttave. paTArane mattu taTArane embantaha kelavE kelavu padagaLalli mAtra udda svara kANisikoLLuttade.
mUraneya vibhAgakke sEruva aydakSharaviruva guNapadagaLallella aNakavannu sUcisuva ondu pada eraDeraDu bAri baruttade. idallade vyanjanavilladiruvudilla. bahuSaH svaradalli intaha guNapadagaLalli udda svara mAtravallade ottakSharavU kANisi koLLuvudilla (bhaT 1999:192 nODi).

ಕನ್ನಡ →

6.5 jAgavannu sUcisuva guNapadagaLu

ondu ghaTane naDeyuvudu elli embudAgi adara jAgavannu sUcisalu kannaDadalli ondu guNapadavannAgali illavE adakkinta heccu svatantra vAgiruva ondu ghaTakavannAgali baLasalu sAdhyavide. I eraDu rItiya vAkyAngagaLa naDuve jAsti vyatyAsa illa. kelavu sandabhragaLalli nAvu baLasiruva vAkyAngavannu ondu guNapadavendu kareyabEkO athavA ondu ghaTakavendu kareyabEkO emba viShayadalli samSayavunTAgalu illavE abhiprAyabhEdavunTAgalu sAdhyavide. udAharaNegAgi, alli, illi, Ace, Ice, mEle, keLage, oLage, horage, hattira, dUra, hinde, munde modalAda bEre bEre rItiya jAgagaLannu sUcisuva padagaLannu guNapadagaLendu kareyalu sAdhyavide. Adare ivannE baLasi tayArisida namma maneyalli, mADina mEle, haTTiyinda dUra, halasina marada Ace modalAda padakantegaLu vAkyadalli bandAga avu mukhyavAda illavE mukhyavallada ghaTakagaLAgi kANisikoLLuttave. (27ka) nimma pustakavannu illi irisiddEne. (27kha) avaru koTTa haNavannu kapATinalli irisiddEne. (28ka) Atana gALipaTa bahaLa mEle hOgide. (28kha) avanu A pustakavannu tanna hosa mEjina mEle bareda. I guNapadagaLu ondu ghaTaneya jAgavannu nEravAgi sUcisuttira bahudu, illavE ADugana jAgakke sambandhisiruva hAge sUcisuttira bahudu. udAharaNegAgi, sutta, oLage, naDuve modalAda guNapada gaLu ghaTaneya jAgavannu nEravAgi sUcisaballuvu. avannu vAkyadalli baLasidAga, avu ghaTanege sambandhisidante yAva jAgavannu sUcisuttave embudannu tiLiyalu A vAkyavannADiruva vyakti elliddAne embudannu tiLiyuva avaSyakateyilla. Adare, Ace, Ice, alli, illi, mEle, keLage modalAda bEre kelavu guNapadagaLu ghaTaneya jAgavannu ADugana jAgakke sambandhisiruva hAge sUcisuttave. avannu vAkyadalli baLasidAga avu yAva jAgavannu sUcisuttave embudannu tiLiyalu A vAkyavannADiruva vyakti elli nintiddAne embudannu tiLiyuva avaSyakateyide. I eraDu rItiya guNapadagaLa naDuviruva I vyatyAsavannu keLagina vAkyagaLalli kANa bahudu. (29ka) rAju illi hADuttiddAne. (29kha) rAju oLage hADuttiddAne. (29ka) vAkyada prakAra rAju hADuttiruvudu elli embudannu tiLiyalu A vAkyavannADiruva vyakti elliddAne embudannu tiLiyuva avaSyakateyide. Adare (29kha)dalli idu avaSyavilla.
I guNapadagaLu sUcisuva jAga ondu calanege sambandhisiruvu dAdalli, avu bariya jAgavannu sUcisuva badalu calaneya suru illavE koneyannu sUcisalu sAdhyavide. idakkAgi I guNapada gaLondige inda mattu ge emba pratyayagaLannu baLasabEkAguttade. (30ka) avanu illi hADuttiddAne. (30kha) avanu illinda hOgiddAne. (30ga) avanu illige bandiddAne. (30ka)dalli illi emba pada bariya ondu jAgavannu sUcisuttide yAdare, (30kha)dalli illinda embudu ondu calaneya suruvannU mattu (30ga)dalli illige embudu ondu calaneya koneyannU sUcisuttive.

ಕನ್ನಡ →

6.6 samayavannu sUcisuva guNapadagaLu

jAgavannu sUcisuva padagaLa hAge samayavannu sUcisuva padagaLU ondu ghaTaneya illavE sangatiya samayavannu nEravAgi sUcisa balluvu illavE adannE vAkyada ADugana samayakke sambandhisida hAge sUcisaballuvu. idakkAgi vAkyagaLalli eraDu rItiya padagaLa baLake yAguttade. vAkyada mukhya kriyApadadalli baruva pratyayagaLu ghaTaneya illavE sangatiya samayavannu vAkyada ADugana samayakke sambandhi siruva hAge mAtravE sUcisuttave embudannu nAvu hindina adhyAya gaLalli (2.1.1 mattu 3.1.1ralli) nODiruvevu. (kriyApadagaLa jODisuva rUpagaLu mAtra idakke apavAdagaLAgive (5.2 nODi)). ghaTaneya samayavannu ADugana samayakke sambandhisiruva hAge sUcisuva guNapadagaLu kriyApadadalli baruva pratyayavu sUcisuva samayavannE heccu vivaravAgi tiLisuttave. idannu keLagina vAkyagaLalli kANabahudu. (31ka) mAruti nALe ALandige hOguttAne. (31kha) sItAbAyi ninne ondu sinemA nODidaLu. (31ka) vAkyada mukhya kriyApadadalli utta pratyaya bandiruva kAraNa, adu A vAkyavannADiruva samayada anantara naDeyuva ghaTane yondannu sUcisuttide mattu adE vAkyadalli baruva nALe emba pada adE samayavannu heccu vivaravAgi tiLisuttide.
idakke badalu (31kha) vAkyada mukhya kriyApadadalli id pratyaya bandiruva kAraNa, adu A vAkyavannADiruva samayakkinta modalu naDediruva ghaTaneyannu sUcisuttide, mattu A vAkyadalli bandiruva ninne emba pada adE samayavannu heccu vivaravAgi tiLisuttide. I padagaLondige suru mattu konegaLannu sUcisuva inda mattu ge pratyayagaLu baralu sAdhyaviddu, avakke ghaTane suruvAgiruva mattu konegonDiruva samayagaLannu sUcisuva arthavide. (32ka) avanu ninneyinda upavAsa mADuttiddAne. (32kha) avana upavAsa ninnege mugiyitu.

ಕನ್ನಡ →

6.7 sArAmSa

kannaDa vAkyagaLalli vyakti, vastu modalAdavugaLa guNadharmavannu sUcisuvavu, ghaTanegaLa guNadharmavannu sUcisuvavu mattu guNa dharmagaLa pramANavannu sUcisuvavu embudAgi mUru rItiya guNapadagaLu baLakeyallive. ivu kelavu viShayagaLalli samAnavAgive Adare bEre kelavu viShayagaLalli ondakkinta ondu bhinnavAgive. ivugaLa naDuve kANisuva vyatyAsagaLalli heccinavU ivu vAkyagaLalli bEre bEre rItiya kelasagaLannu naDesuvudakkAgi baLakeyAguttave emba viShayada mEle avalambisive. ghaTaneya samaya, jAga mattu prakAragaLannu sUcisuvavuga LembudAgi kriyApadagaLondige baruva guNapadagaLannu mUru mukhya gumpugaLalli vingaDisabahudu. ivugaLalli mUraneya gumpige sErida guNapadagaLalli heccinavU kannaDadalli aNakisuva padagaLAgi baLakeyallive.