← Ch 1  ·  Contents  ·  Ch 3 →

Chapters: Ch 1 · Ch 2 · Ch 3 · Ch 4

English →

Eke →

2. ಪದಗಳ ಇಟ್ಟಳ: ಹೆಸರುಪದಗಳು

ಮುಕ್ಯವಾಗಿ

Eke →

2.1 ಮುನ್ನೋಟ

ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪರಿಚೆಪದಗಳು ಎಂಬುದಾಗಿ ಮೂರು ಬಗೆಯ ಪದಗಳು ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಾವು ಮೊದಲನೆಯ ಪಸುಗೆಯಲ್ಲಿ ನೋಡಿರುವೆವು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವಕ್ಕೆ ಇಟ್ಟಳ(ಒಳರಚನೆ) ಎಂಬುದಿದೆ ಮತ್ತು ಬೇರೆ ಕೆಲವಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲ.

ಹೆಸರುಪದಗಳು, ಎಸಕಪದಗಳು

ಎತ್ತುಗೆಗಾಗಿ, ಕಲ್ಲೆದೆ ಪದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಇಟ್ಟಳವಿದೆ: ಅದು ಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ಎದೆ ಎಂಬ ಎರಡು ಪದಗಳ ಜೋಡಣೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗಿದೆ; ಮರೆವು ಪದಕ್ಕೂ ಒಂದು ಇಟ್ಟಳವಿದೆ: ಅದು ಮರೆ ಎಂಬ ಪದ ಮತ್ತು ವು ಎಂಬ ಒಟ್ಟು(ಪ್ರತ್ಯಯ)ಗಳ ಸೇರಿಕೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗಿದೆ.

ಆದರೆ, ತಲೆ ಪದಕ್ಕೆ ಇಟ್ಟಳವಿಲ್ಲ; ಅದು ತ್, ಅ, ಲ್, ಎ ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು ಬರಿಗೆಗಳ ಸೇರಿಕೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗಿದೆಯೇನೋ ನಿಜ; ಆದರೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಬರುವ ಈ ಬರಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದಕ್ಕೂ ಅವುಗಳದೇ ಆದ ಹುರುಳಿಲ್ಲ; ಇದಲ್ಲದೆ, ಅವನ್ನು ಕಲ್ಲೆದೆ ಎಂಬ ಪದದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುವ ಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ಎದೆ ಎಂಬ ಎರಡು ಪದಗಳ ಹಾಗೆ, ಇಲ್ಲವೇ ಮರೆವು ಪದದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುವ ಮರೆ ಎಂಬ ಪದ ಮತ್ತು ವು ಎಂಬ ಒಟ್ಟು ಎಂಬವುಗಳ ಹಾಗೆ ಒಡೆದು ಹೇಳಲು ಬರುವುದಿಲ್ಲ.

ಪದಗಳನ್ನು

ಇಟ್ಟಳವಿರುವ

ಸೊಲ್ಲುಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಬೇಕಾದಾಗಲೆಲ್ಲ ಅವುಗಳಿಗೆ ಎಂತಹ ಇಟ್ಟಳವಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿದಿರಲೇಬೇಕೆಂದೇನೂ ಇಲ್ಲ; ಆ ಪದಗಳ ಹುರುಳೇನು, ಮತ್ತು ಅವನ್ನು ಸೊಲ್ಲುಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಬಗೆ ಹೇಗೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿದಿದ್ದರೆ ಸಾಕು. ಹೀಗಿದ್ದರೂ, ಹಲವು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಪದಗಳ ಹುರುಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅವನ್ನು ಸೊಲ್ಲುಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಬಗೆಯನ್ನು ನೆನಪಿಗೆ ತರಲು, ಅವುಗಳ ಇಟ್ಟಳದ ತಿಳಿವು ನೆರವಿಗೆ ಬರಬಲ್ಲುದು.

ಇದಲ್ಲದೆ, ಪದಗಳಿಗೆ ಹೊಸ ಹೊಸ ಬಳಕೆಗಳನ್ನು ಕೊಡಲು ಬಯಸುವ ನಲ್ಬರಹಗಾರರಿಗೆ, ಮತ್ತು ತಾವು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿರುವ, ಇಲ್ಲವೇ ಬೇರೆ ನುಡಿಗಳ ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಓದಿರುವ ಹೊಸ ಹೊಸ ವಿಶಯಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬರೆದು ತಿಳಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಹೊಸ ಹೊಸ ಪದಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬೇಕೆಂದಿರುವ ಅರಿವಿಗರಿಗೆ ಇವತ್ತು ಪದಗಳ ಇಟ್ಟಳವೆಂತಹದು ಎಂಬುದರ ತಿಳಿವು ನೆರವಿಗೆ ಬರಬಲ್ಲುದು.

ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ

ಒಂದು ಪದವನ್ನು ಇವತ್ತು ಹೇಗೆ (ಎರಡು ಇಲ್ಲವೇ ಹೆಚ್ಚು ಪದಗಳಾಗಿ, ಇಲ್ಲವೇ ಪದ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟುಗಳಾಗಿ) ಒಡೆಯಲು ಬರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದರ ಮೇಲೆ ಅದಕ್ಕೆ ಇಟ್ಟಳವಿದೆಯೇ, ಇದೆಯಾದರೆ ಅದು ಎಂತಹದು ಎಂಬುದನ್ನು ತೀರ್ಮಾನಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅದು ಏನಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದು ಇಲ್ಲಿ ಮುಕ್ಯವಲ್ಲ.

ಎತ್ತುಗೆಗಾಗಿ, ಎಣ್ಣೆ ಪದವನ್ನು ಎಳ್ಳು ಮತ್ತು ನೆಯ್ ಎಂಬ ಎರಡು ಪದಗಳ ಸೇರಿಕೆಯಿಂದ ಉಂಟುಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು; ಆದರೆ, ಇವತ್ತಿನ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಒಂದು ಇಟ್ಟಳವಿರುವ ಪದವೆಂದು ಹೇಳಲು ಬರುವುದಿಲ್ಲ.

ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ತಕಾರದಿಂದ ಮೊದಲಾಗುವ ತಮ್ಮ, ತಂಗಿ, ತಂದೆ, ತಾಯಿ ಎಂಬಂತಹ ನಂಟಸ್ತಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಸರಿಸುವ ಪದಗಳಿಗೆಲ್ಲ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಇಟ್ಟಳವಿತ್ತು; ತಮಿಳಿನ ಇಲ್ಲವೇ ಬೇರೆ ಕೆಲವು ದ್ರಾವಿಡ ನುಡಿಗಳ ಪದಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವನ್ನು ಹೋಲಿಸಿ ನೋಡಿದಾಗ ಈ ವಿಶಯ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ:

ತಮಿಳು ಎಂದೈ
ನುಂದೈ
ತಂದೈ

ಕನ್ನಡ ನನ್ನ ತಂದೆಐ
ನಿನ್ನ ತಂದೆಐ ಅವನ ತಂದೆಐ

ತಮಿಳು ಎಂಗೈ
ನುಂಗೈ
ತಂಗೈ

ಕನ್ನಡ ನನ್ನ ತಂಗಿಐ ನಿನ್ನ ತಂಗಿಐ ಅವನ ತಂಗಿಐ

ಮೇಲೆ ಕೊಟ್ಟಿರುವ ತಮಿಳು ಪದಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿ ನೋಡಿದಾಗ, ಕನ್ನಡದ ತಂದೆ, ತಂಗಿ ಮೊದಲಾದ ನಂಟಸ್ತಿಕೆಯ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗೆ ಬರುವ ತಕಾರವು ತನ್ನ ಎಂಬ ಪದದ ಅಡಕ ರೂಪ ಎಂಬುದು ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ.

ಆದರೆ, ಇವತ್ತಿನ ಕನ್ನಡದ ಸೊಲ್ಲರಿಮೆಯ ಮಟ್ಟಿಗೆ, ಈ ಪದಗಳಿಗೆ ಅಂತಹದೊಂದು ಇಟ್ಟಳವಿದೆಯೆಂದು ಹೇಳಲು ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಯಾಕೆಂದರೆ, ಇವತ್ತು ಈ ಪದಗಳು ನನ್ನ, ನಿನ್ನ ಮೊದಲಾದ ಬೇರೆ ಆಡುಗ ಪದಗಳೊಂದಿಗೂ ಬರುತ್ತಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ಮೊದಲಿಗಿರುವ ತಕಾರ ತನ್ನ ಹಿಂದಿನ ಹುರುಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ.

ಹೀಗಿದ್ದರೂ, ಪದಗಳ ಇಟ್ಟಳವೆಂಬುದು ಹೆಚ್ಚಿನೆಡೆಗಳಲ್ಲೂ ಅದನ್ನು ಮೇಲೆಯೇ

ಹೇಗೆ ಉಂಟುಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದರ

ಮೊದಲಿಗೆ ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ.

ಒಂದು ಪದದ ಇಟ್ಟಳವೆಂತಹದು ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಅದು ಯಾವ ಬಗೆಯ ಪದ (ಹೆಸರುಪದವೇ, ಎಸಕಪದವೇ ಇಲ್ಲವೇ ಪರಿಚೆ ಪದವೇ) ಎಂಬುದನ್ನೂ ತಿಳಿದಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾಕೆಂದರೆ, ಸೊಲ್ಲುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪದ ಎಂತಹ ಕೆಲಸವನ್ನು ನಡೆಸಲು ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದರ ಮೇಲೂ ಅದಕ್ಕೆ ಎಂತಹ ಇಟ್ಟಳ ಇರಬಲ್ಲುದು ಎಂಬುದು ಅವಲಂಬಿ ಸಿರುತ್ತದೆ.

ಹಾಗಾಗಿ, ಹೆಸರುಪದ, ಎಸಕಪದ ಮತ್ತು ಪರಿಚೆಪದಗಳ ಇಟ್ಟಳಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ; ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಸರುಪದಗಳ ಇಟ್ಟಳ ವನ್ನು ಈ ಪಸುಗೆಯಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಉಳಿದ ಪದಗಳ ಇಟ್ಟಳವನ್ನು ಮುಂದಿನ (ಮೂರನೇ) ಪಸುಗೆಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

Eke →

2.2 ಸೇರಿಕೆಯ ಒಲವುಗಳು

ಪದಗಳಿಗೆ ಒಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ, ಇಲ್ಲವೇ ಎರಡು ಪದಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟು ಸೇರಿಸಿ ಹೊಸ ಪದಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವಾಗ, ಆ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಪದಗಳ ಇಟ್ಟಳದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿ ಕೊಳ್ಳುವ ಈ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವಕ್ಕೂ ಹಲವು ಹೊರಪಡಿಕೆಗಳಿರು ತ್ತವೆ. ಹಾಗಾಗಿ, ಅವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೆಯ ಕಟ್ಟಲೆಗಳು ಎಂಬುದಾಗಿ ಕರೆ ಯುವ ಬದಲು, ಸೇರಿಕೆಯ ಒಲವುಗಳು ಎಂಬುದಾಗಿ ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ.

ಇಲ್ಲಿ ಕೆಳಗೆ ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಮೂರು ಬಗೆಯ ಸೇರಿಕೆಯ ಒಲವುಗಳನ್ನು

ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ:

(1) ಪದಗಳಿಗೆ ಒಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಒಟ್ಟಿಸಿದ ಪದಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡು

ವಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳು,

(2) ಪದಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುಪದಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಜೋಡುಪದಗಳನ್ನು ಉಂಟು

ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳು, ಮತ್ತು

(3) ಪದಗಳಿಗೆ ಎಸಕಪದಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಕೂಡುಪದಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡು

ವಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳು.

ಈ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳಿಗಿರುವ ಹಲವು ಹೊರಪಡಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವನ್ನು ಕೆಳಗೆ ತೋರಿಸಿಕೊಡಲಾಗಿದೆ; ಮುಂದೆ ಒಟ್ಟುಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುವಾಗ, ಮತ್ತು ಜೋಡುಪದಗಳ ಮತ್ತು ಕೂಡುಪದಗಳ ಇಟ್ಟಳಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸು ವಾಗ, ಅವುಗಳ ಕುರಿತು ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವರಗಳನ್ನು ಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಸೇರಿಕೆಯ ಒಲವುಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲವೇ ಕಟ್ಟಲೆಗಳನ್ನು ಬರೆಯಲು ಎರಡು ಹೊಲಬುಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು: ಪದ ಇಲ್ಲವೇ ಒಟ್ಟುಗಳಿಗೆ ಎರಡು ಇಲ್ಲವೇ ಹೆಚ್ಚು ರೂಪಗಳಿವೆಯೆಂದು ತಿಳಿಸಿ, ಆ ರೂಪಗಳ ಬಳಕೆಯೆಂತಹದು ಎಂಬು ದನ್ನು ತಿಳಿಸುವುದು ಒಂದು ಹೊಲಬು; ಮತ್ತು, ಪದ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟುಗಳು ಸೇರಿದಾಗ ಅವುಗಳ ಬರಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ ಯೆಂಬುದಾಗಿ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳ ಮೂಲಕ ಅವುಗಳ ರೂಪಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸು ವುದು ಇನ್ನೊಂದು ಹೊಲಬು.

ಎತ್ತುಗೆಗಾಗಿ, ಒಬ್ಬ ಪದದಲ್ಲಿ ಓರ್ ‘ಒಂದು’ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಒಬ್ ಎಂಬ ರೂಪ ಇದೆ, ಮತ್ತು ಅದರ ಬಳಿಕ ಬಂದಿರುವ ವ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಬ ರೂಪ ಇದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಹೇಳಬಹುದು (ಒಬ್+ಬ>ಒಬ್ಬ); ಇಲ್ಲವೇ ಓರ್ ಪದಕ್ಕೆ ವ ಒಟ್ಟು ಸೇರಿದಾಗ, ಅದರಲ್ಲಿರುವ ಓ ತೆರೆಯುಲಿ ಗಿಡ್ಡವಾಗುತ್ತದೆ, ರಕಾರ ಬಕಾರವಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ವ ಒಟ್ಟಿನ ವಕಾರವೂ ಬಕಾರವಾಗುತ್ತದೆ (ಓರ್+ ವ>ಒಬ್ಬ) ಎಂದೂ ಹೇಳಬಹುದು.

‘ರೂಪಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಬಳಕೆ’, ಮತ್ತು ‘ರೂಪದ ಮಾರ್ಪಾಡು’ ಎಂಬ ಈ ಎರಡು ಹೊಲಬುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದನ್ನೇ ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆ ಗಳಲ್ಲೂ ಬಳಸಹೋದರೆ, ಅಂತಹ ಬರಹ ಕೆಲವೆಡೆಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ತೊಡಕಿನ ದಾಗಬಲ್ಲುದು; ಹಾಗಾಗಿ, ಕೆಳಗೆ ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಸೇರಿಕೆಯ ಒಲವುಗಳನ್ನು ಬರೆ ಯುವಲ್ಲಿ, ಅವನ್ನು ಓದಲು ಹೆಚ್ಚು ಸುಳುವಾಗುವ ಹಾಗೆ, ಈ ಎರಡು ಬಗೆಯ ಹೊಲಬುಗಳನ್ನು ಬೆರಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.

Eke →

2.2.1 ಪದಗಳ ಕೊನೆಯ ತೆರೆಯುಲಿ ಬಿದ್ದುಹೋಗುವುದು

ಎರಡು ತೆರೆಯುಲಿಗಳು ಒಟ್ಟಾದಾಗ, ಮೊದಲನೆಯ ತೆರೆಯುಲಿ ಬಿದ್ದುಹೋಗು ತ್ತದೆ. ಈ ಒಲವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಮೂರು ಬಗೆಯ ಎತ್ತುಗೆಗಳನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಕೊಡಲಾಗಿದೆ:

ಒಟ್ಟಿಸಿದ ಪದ:
ಜೋಡುಪದ: ಕೂಡುಪದ:

ಅಟ+ಇಕೆ
ಗಾಯ+ಆಳು ಹೆಸರು+ಇಡು

ಆಟಿಕೆ ಗಾಯಾಳು ಹೆಸರಿಡು

ಒಟ್ಟಿಸಿದ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಮಾರ್ಪಾಡು ಎಲ್ಲಾ ತೆರೆಯುಲಿಗಳನ್ನೂ ತಾಗು ತ್ತದೆ; ಆದರೆ, ಜೋಡುಪದಗಳಲ್ಲಿ ಉಕಾರ ಮತ್ತು ಅಕಾರಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ತಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಕೂಡುಪದಗಳಲ್ಲಿ ಉಕಾರವನ್ನು ಮತ್ತು ಜೋಡಿಸುವ ರೂಪಗಳ ಕೊನೆಯ ಇಕಾರವನ್ನು ಮಾತ್ರ ತಾಗುತ್ತದೆ.

(1) ಒಟ್ಟಿಸಿದ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಮಾರ್ಪಾಡು ಕೆಳಗೆ ಕೊಟ್ಟಿರುವ ತೆರೆಯುಲಿಗಳ ಸೇರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ:

E+E>E

J+E>E

G+E >E

C+E>E

E+J>J G+J >J C+J>J E+G >G J+G >G J+C>C G+C>C

G+D>D

ತಿರಿಕೆ ಹಟ್ಟಿಗೆ ದಾರಿಗ ಹಿತ್ತಾಳಿಗ ಹೆಣಿಲು ಮೂಡಿಗೆ ನಂಬಿಕೆ ಕಮ್ಮಿಸು ಕೊಯಿಲು ಹಿಂಡಿ ಒಕ್ಕಲಿಗ ತೋಟಿಗ ಸಾಲಿಗಿತ್ತಿ ಹುಚ್ಚಾಟಿಕೆ ಲೋಳೆ ಕಟ್ಟೆ ನೆಲೆ ಗಡು ಗಳು ಬೊಕ್ಕಣ ಕೆತ್ತನೆ

ತಿರಿ+ಇಕೆ
ಹಟ್ಟಿ+ಇಗೆ
ದಾರಿ+ಇಗ
ಹಿತ್ತಾಳೆ+ಇಗ ಹೆಣೆ+ಇಲು ಮೂಡೆ+ಇಗೆ ನಂಬು+ಇಕೆ ಕಮ್ಮು+ಇಸು ಕೊಯ್ಯು+ಇಲು ಹಿಂಡು+ಇ
ಒಕ್ಕಲು+ಇಗ ತೋಟ+ಇಗ ಸಾಲಿಗ+ಇತ್ತಿ ಹುಚ್ಚಾಟ+ಇಕೆ ಲೋಳಿ+ಎ ಕಟ್ಟು+ಎ
ನೆಲ+ಎ
ಗಡಿ+ಉ
ಗಳೆ+ಉ
ಬೊಕ್ಕೆ+ಅಣ ಕೆತ್ತು+ಅನೆ ಬೀಸು+ಅಣ್(ಇಗೆ) ಬೀಸಣಿಗೆ ಕೆಮ್ಮಲು ಕೆಮ್ಮು+ಅಲು ಮುಚ್ಚಳ ಮುಚ್ಚು+ಅಳ ಜೋಡಣೆ ಜೋಡು+ಅಣೆ ಚೆಲುವ ಚೆಲುವು+ಅ ಒತ್ತಾಯ ಒತ್ತು+ಆಯ ಕಾದಾಳಿ ಕಾದು+ಆಳಿ

ಮುಂದೆ ಕೆಲವು ಒಟ್ಟುಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುವಾಗ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಬಗೆಯ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳು ನಡೆದಿವೆಯೆಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ; ಎತ್ತುಗೆ ಗಾಗಿ, ಸು ಬರಿಗೆಕಂತೆಯಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ ಕೆಲವು ಎಸಕಪದಗಳಿಗೆ ಇಕೆ ಒಟ್ಟನ್ನು ಸೇರಿಸಿದಾಗ, ಅವುಗಳ ಕೊನೆಯ ಸು ಬರಿಗೆಕಂತೆ ಬಿದ್ದುಹೋಗು ತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಇಕೆ ಒಟ್ಟಿನ ಇಕಾರವೂ ಬಿದ್ದುಹೋಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ 2.4.1(2-3)ರಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಅರಸು-ಅರಕೆ, ಬಯಸು- ಬಯಕೆ, ಹರಸು-ಹರಕೆ ಮೊದಲಾದ ಪದಗಳನ್ನು ಎತ್ತುಗೆಯಾಗಿ ಕೊಡ ಲಾಗಿದೆ.

ಈ ರೀತಿ ವರ್ಣಿಸುವ ಬದಲು, ಈ ಪದಗಳು ಮೇಲಿನ ಕಟ್ಟಲೆಗೆ ಹೊರ ಪಡಿಕೆಗಳೆಂದೂ ಹೇಳಬಲ್ಲೆವು; ಯಾಕೆಂದರೆ, ಪದದ ಕೊನೆಯ ಸು ಬಿದ್ದು ಹೋದ ಮೇಲೆ ಉಳಿದಿರುವ ಅರ-, ಬಯ-, ಹರ- ಎಂಬುವಕ್ಕೆ ಇಕೆ ಒಟ್ಟು ಸೇರಿದಾಗ, ಅವುಗಳ ಅಕಾರ ಬಿದ್ದುಹೋಗುವ ಬದಲು, ಅದರ ಬಳಿಕ ಬಂದ ಇಕೆ ಒಟ್ಟಿನ ಇಕಾರ ಬಿದ್ದುಹೋಗಿದೆಯೆಂದೂ ಹೇಳಬಹುದು.

ಇಂತಹದೇ ಮಾರ್ಪಾಡು ಇಸು ಒಟ್ಟಿನ ಬಳಕೆಯಲ್ಲೂ ನಡೆದಿದೆ; ಕೆಲವು ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಅದರ ಇಕಾರ ಬಿದ್ದುಹೋಗಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು: ನೆಲೆ- ನೆಲಸು, ಬಳೆ-ಬಳಸು; ಇಂತಹ ಪದಗಳೂ ಮೇಲಿನ ಒಲವಿಗೆ ಹೊರಪಡಿಕೆ ಗಳೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು (3.2.3(1) ನೋಡಿ).

(2) ಜೋಡುಪದಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಮಾರ್ಪಾಡು ಉಕಾರ ಮತ್ತು ಅಕಾರಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ತಾಗುತ್ತದೆ; ಪದಗಳ ಕೊನೆಯ ಇಕಾರ ಇಲ್ಲವೇ ಎಕಾರ ಬಿದ್ದು ಹೋಗುವ ಬದಲು, ಅವುಗಳ ಬಳಿಕ ಯಕಾರ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

1. ಮೊದಲನೆಯ ಪದದ ಕೊನೆಯ ಉಕಾರ ಬಿದ್ದುಹೋಗಿರುವುದು: G+E>E G+J>J G+K>K G+G>G G+H>H G+M>M G+N>N G+C>C G+D>D

ಕಲ್ಲು+ಇದ್ದಲು ಆಳು+ಎಣಿಕೆ ನೂಲು+ಏಣಿ ಗೂರು+ಉಬ್ಬಸ ಕೀಲು+ಊತ ಮದ್ದು+ಒರೆ ಗುರುತು+ಓಲೆ ಕೇಡು+ಅಳಿಕ ಬಯಲು+ಆಟ

ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಆಳೆಣಿಕೆ ನೂಲೇಣಿ ಗೂರುಬ್ಬಸ ಕೀಲೂತ ಮದ್ದೊರೆ ಗುರುತೋಲೆ ಕೇಡಳಿಕ ಬಯಲಾಟ

1. ಮೊದಲನೆಯ ಪದದ ಕೊನೆಯ ಅಕಾರ ಬಿದ್ದುಹೋಗಿರುವುದು: C+J>J C+G>G

ಕೆಟ್ಟ+ಎಣಿಸು ಕಳ್ಳ+ಉಸುಕು

ಕೆಟ್ಟೆಣಿಸು ಕಳ್ಳುಸುಕು

C+H>H C+M>M C+C>C C+D>D

ಕೆಟ್ಟ+ಊರು ಕಳ್ಳ+ಒಪ್ಪ ದೊಡ್ಡ+ಅಮ್ಮ ಗಾಯ+ಆಳು

ಕೆಟ್ಟೂರು ಕಳ್ಳೊಪ್ಪ ದೊಡ್ಡಮ್ಮ ಗಾಯಾಳು

1. ಮೊದಲನೆಯ ಪದದ ಕೊನೆಯ ಇಕಾರ ಉಳಿದು, ಯಕಾರ ಸೇರಿರುವುದು: ತಳಿ+ಇಳಿಕೆ ಇ+ಇ>ಇಯಿ ಗಾಳಿ+ಈರ ಇ+ಈ>ಇಯೀ ಇಳಿ+ಎಣಿಕೆ ಇ+ಎ>ಇಯೆ ಉಲಿ+ಏರು ಇ+ಏ>ಇಯೇ ತಳಿ+ಉಳಿಕೆ ಇ+ಉ>ಇಯು ಗಿಂಡಿ+ಊಳಿಗ ಇ+ಊ>ಇಯೂ ಇ+ಒ>ಇಯೊ ಬದಿ+ಒಲವು ಇ+ಓ>ಇಯೋ ಉಲಿ+ಓದು ಪೂಚಿ+ಅಳಿಕ ಇ+ಇ>ಇಯ ಕೂಲಿ+ಆಳು ಇ+>ಇಯಾ

ತಳಿಯಿಳಿಕೆ ಗಾಳಿಯೀರ ಇಳಿಯೆಣಿಕೆ ಉಲಿಯೇರು ತಳಿಯುಳಿಕೆ ಗಿಂಡಿಯೂಳಿಗ ಬದಿಯೊಲವು ಉಲಿಯೋದು ಪೂಚಿಯಳಿಕ ಕೂಲಿಯಾಳು

1. ಮೊದಲನೆಯ ಪದದ ಕೊನೆಯ ಎಕಾರ ಉಳಿದು, ಯಕಾರ ಸೇರಿರುವುದು: ಎ+ಎ>ಎಯೆ ಎ+ಏ>ಎಯೇ ಎ+ಉ>ಎಯು ಎ+ಊ>ಎಯೂ ಎ+ಒ>ಎಯೊ ಎ+ಅ>ಎಯ ಎ+ಆ>ಎಯಾ

ಕೊರೆಯೆಣಿಕೆ ಮಲೆಯೇರುಗ ಎದೆಯುರಿ ಮೊಲೆಯೂಡಿಕೆ ಸಣ್ಣಿಗೆಯೊರಲು ಓಲೆಯರೆ ಅಂಚೆಯಾಳು

ಕೊರೆ+ಎಣಿಕೆ ಮಲೆ+ಏರುಗ ಎದೆ+ಉರಿ ಮೊಲೆ+ಊಡಿಕೆ ಸಣ್ಣಿಗೆ+ಒರಲು ಓಲೆ+ಅರೆ ಅಂಚೆ+ಆಳು

ಜೋಡುಪದಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಈ ಮಾರ್ಪಾಡಿಗೆ ಎಕಾರದಲ್ಲಿ ಕೊನೆ ಗೊಳ್ಳುವ ಮುಂದೆ, ಹಿಂದೆ, ಮೇಲೆ, ಬೇರೆ ಮತ್ತು ಒಡನೆ ಎಂಬ ಪರಿಚೆಪದಗಳು ಹೊರಪಡಿಕೆಗಳಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳ ಬಳಿಕ ತೆರೆಯುಲಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲಾಗುವ ಪದ ಸೇರಿದಾಗ, ಈ ಪದಗಳ ಕೊನೆಯ ಎಕಾರ ಬಿದ್ದು ಹೋಗುತ್ತದೆ: ಮುಂದಾಳು (ಮುಂದೆ+ಆಳು), ಹಿಂದೇಟು (ಹಿಂದೆ+ಏಟು), ಬೇರೊಬ್ಬ (ಬೇರೆ+ಒಬ್ಬ), ಒಡನಾಡಿ (ಒಡನೆ+ಆಡಿ).

(3) ಕೂಡುಪದಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಮಾರ್ಪಾಡು ಉಕಾರವನ್ನು ಮತ್ತು ಎಸಕ ಪದಗಳ ಜೋಡಿಸುವ ರೂಪದ ಇಕಾರವನ್ನು ಮಾತ್ರ ತಾಗುತ್ತದೆ; ಎಂದರೆ, ಮೊದಲನೆಯ ಪದ ಉಕಾರದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಇಲ್ಲವೇ ಅದು ಜೋಡಿಸುವ ರೂಪವಾಗಿದ್ದು ಇಕಾರದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಅದರ ಕೊನೆಯ ತೆರೆಯುಲಿ (ಉಕಾರ ಇಲ್ಲವೇ ಇಕಾರ) ಬಿದ್ದುಹೋಗುತ್ತದೆ.

ಇದಕ್ಕೆ ಬದಲು, ಮೊದಲನೆಯ ಪದ ಇಕಾರ, ಎಕಾರ ಇಲ್ಲವೇ ಅಕಾರ ದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಆ ತೆರೆಯುಲಿ (ಇ, ಎ ಇಲ್ಲವೇ ಅ) ಬಿದ್ದು ಹೋಗದೆ ಉಳಿದಿರುತ್ತದೆ; ಇದಲ್ಲದೆ, ಇಕಾರ ಮತ್ತು ಎಕಾರಗಳ ಬಳಿಕ ಯಕಾರ ಬರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಅಕಾರದ ಬಳಿಕ ವಕಾರ ಬರುತ್ತದೆ.

1. ಮೊದಲನೆಯ ಪದದ ಕೊನೆಯ ಉಕಾರ ಬಿದ್ದುಹೋಗಿರುವುದು: G+E>E G+J>J G+K>K G+H>H G+M>M G+C>C G+D>D

ಕಿಚ್ಚು+ಇಡು ಕಾಲು+ಎಳೆ ಈಡು+ಏರು ಕಾಲು+ಊರು ಸೆರಗು+ಒಡ್ಡು ಕಣ್ಣು+ಅರಸು ಪಾರು+ಆಗು

ಕಿಚ್ಚಿಡು ಕಾಲೆಳೆ ಈಡೇರು ಕಾಲೂರು ಸೆರಗೊಡ್ಡು ಕಣ್ಣರಸು ಪಾರಾಗು

1. ಮೊದಲನೆಯ ಪದ ಜೋಡಿಸುವ ರೂಪವಾಗಿದ್ದು, ಅದರ ಕೊನೆಯ ಇಕಾರ

ಬಿದ್ದುಹೋಗಿರುವುದು:

E+E>E E+K>K E+D>D

ಹಣಿಕಿ+ಇಕ್ಕು ಉಕ್ಕಿ+ಏರು ಹೊರಳಿ+ಆಡು

ಹಣಿಕಿಕ್ಕು ಉಕ್ಕೇರು ಹೊರಳಾಡು

1. ಮೊದಲನೆಯ ಪದ ಜೋಡಿಸುವ ರೂಪವಲ್ಲದಿದ್ದು, ಅದರ ಕೊನೆಯ ಇಕಾರ

ಉಳಿದು, ಅದರ ಬಳಿಕ ಯಕಾರ ಸೇರಿರುವುದು:

ಇ+ಇ>ಇಯಿ ಇ+ಎ>ಇಯೆ ಇ+ಏ>ಇಯೇ ಇ+ಊ>ಇಯೂ ಇ+ಒ>ಇಯೊ ಇ+ಆ>ಇಯಾ

ಗುರಿ+ಇಡು ಕೇಳ್ವಿ+ಎತ್ತು ಬಂಡಿ+ಏರು ಮಂಡಿ+ಊರು ಕುಡಿ+ಒಡೆ ಗುರಿ+ಆಗು

ಗುರಿಯಿಡು ಕೇಳ್ವಿಯೆತ್ತು ಬಂಡಿಯೇರು ಮಂಡಿಯೂರು ಕುಡಿಯೊಡೆ ಗುರಿಯಾಗು

1. ಮೊದಲನೆಯ ಪದದ ಕೊನೆಯ ಎಕಾರ ಉಳಿದು, ಅದರ ಬಳಿಕ ಯಕಾರ ಸೇರಿರು

ವುದು:

ಎ+ಇ>ಎಯಿ ಎ+ಎ>ಎಯೆ ಎ+ಏ>ಎಯೇ ಎ+ಊ>ಎಯೂ ಎ+ಒ>ಎಯೊ ಎ+ಅ>ಎಯ ಎ+ಆ>ಎಯಾ

ಎವೆ+ಇಕ್ಕು ತಲೆ+ಎತ್ತು ಹೊರೆ+ಏರು ನೆಲೆ+ಊರು ಅಗೆ+ಒಡೆ ಅರೆ+ಅಟ್ಟು ಎಡೆ+ಆಡು

ಎವೆಯಿಕ್ಕು ತಲೆಯೆತ್ತು ಹೊರೆಯೇರು ನೆಲೆಯೂರು ಅಗೆಯೊಡೆ ಅರೆಯಟ್ಟು ಎಡೆಯಾಡು

1. ಮೊದಲನೆಯ ಪದದ ಕೊನೆಯ ಅಕಾರ ಉಳಿದು, ಅದರ ಬಳಿಕ ವಕಾರ ಸೇರಿರು

ವುದು:

ಅ+ಇ>ಅವಿ ಅ+ಒ>ಅವೊ ಅ+ಆ>ಅವಾ

ಕದ+ಇಕ್ಕು ಪಂತ+ಒಡ್ಡು ಚಲ್ಲ+ಆಡು

ಕದವಿಕ್ಕು ಪಂತವೊಡ್ಡು ಚಲ್ಲವಾಡು

ಕೂಡುಪದಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಈ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳಿಗೂ ಮುಂದೆ, ಹಿಂದೆ, ಮೇಲೆ, ಬೇರೆ, ಮತ್ತು ಒಡನೆ ಪರಿಚೆಪದಗಳು ಹೊರಪಡಿಕೆಗಳಾಗಿವೆ; ಅವು ಗಳ ಬಳಿಕ ತೆರೆಯುಲಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲಾಗುವ ಪದ ಸೇರಿದಾಗ, ಅವುಗಳ ಕೊನೆಯ ಎಕಾರ ಬಿದ್ದುಹೋಗುತ್ತದೆ: ಮುಂದಾಗು (ಮುಂದೆ+ಆಗು), ಮುಂದಿಡು (ಮುಂದೆ+ಇಡು), ಹಿಂದಟ್ಟು (ಹಿಂದೆ+ಅಟ್ಟು), ಹಿಂದುಳಿ (ಹಿಂದೆ+ಉಳಿ), ಬೇರಾಗು (ಬೇರೆ+ಆಗು), ಒಡನಾಡು (ಒಡನೆ+ಆಡು)

ಇದಲ್ಲದೆ, ಗೆ ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ ಪರಿಚೆಪದಗಳೂ ಇವಕ್ಕೆ ಹೊರ ಪಡಿಕೆಗಳಾಗಿವೆ: ಹೊರಗಿಡು (ಹೊರಗೆ+ಇಡು), ಕೆಳಗಿರು (ಕೆಳಗೆ+ಇರು), ಹೊರಗಾಗು (ಹೊರಗೆ+ಆಗು).

Eke →

2.2.2 ತೆರೆಯುಲಿಗಳ ಮೊದಲು ಮುಚ್ಚುಲಿ ಇಮ್ಮಡಿಯಾಗುವುದು

ಮೊದಲನೆಯ ಪದದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಯ್, ನ್, ಣ್, ರ್, ಲ್, ಸ್, ಮತ್ತು ಳ್ ಮುಚ್ಚುಲಿಗಳು ಅವುಗಳ ಬಳಿಕ ತೆರೆಯುಲಿ ಬಂದಾಗ ಇಮ್ಮಡಿ ಯಾಗುತ್ತವೆ; ಮತ್ತು ಈ ರೀತಿ ಇಮ್ಮಡಿಯಾದಾಗ, ಸಕಾರ ಚಕಾರವಾಗುತ್ತದೆ. ಒಟ್ಟಿಸಿದ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಮಾರ್ಪಾಡು ಅ ಮತ್ತು ಆ ತೆರೆಯುಲಿಗಳು ಬಂದಾಗ ಮಾತ್ರ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣ ಬಹುದು:

1. ಒಟ್ಟಿಸಿದ ಪದಗಳಲ್ಲಿ:
   ಯಕಾರ ಲಕಾರ
   ಣಕಾರ

ಕಯ್+ಆರೆ ನಲ್+ಅ
ತಣ್-ಅಗೆ
ನುಣ್+ಅಗೆ ಚನ್+ಅ
ಕರ್+ಅಗೆ
ಬೆಳ್+ಅಗೆ ತೆಳ್+ಅಗೆ
ಬೆಸ್+ಅಗೆ

ನಕಾರ
ರಕಾರ
ಳಕಾರ

ಸಕಾರ

ಕಯ್ಯಾರೆ ನಲ್ಲ (ನಲ್ಲೆ) ತಣ್ಣಗೆ ನುಣ್ಣಗೆ ಚನ್ನ ಕರ್ರಗೆ ಬೆಳ್ಳಗೆ ತೆಳ್ಳಗೆ ಬೆಚ್ಚಗೆ

ಆದರೆ, ಉಳ್-ಒಳಗೆ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಅಗೆ ಒಟ್ಟು ಸೇರಿದಾಗ, ಮತ್ತು ಉಳ್- ಒಳ, ಕೀಳ್-ಕೆಳ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಅ ಒಟ್ಟು ಸೇರಿದಾಗ ಳಕಾರ ಇಮ್ಮಡಿಯಾಗಿಲ್ಲ.

ಇದಲ್ಲದೆ, ಬೇರೆ ತೆರೆಯುಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲಾಗುವ ಒಟ್ಟುಗಳು ಸೇರಿದಾಗ ಈ ಮುಚ್ಚುಲಿಗಳು ಇಮ್ಮಡಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಹೆರ್-ಹಿರಿ, ಮಾರ್-ಮರು, ತೆಳ್-ತೆಳು, ಬೆಳ್-ಬಿಳಿ, ನುಣ್-ನುಣುಪು, ಇನ್-ಇನಿ, ಒಳ್-ಒಳಿತು, ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.

ಮತ್ತು ಕಿರ್-ಕಿರಿ ಎಂಬ

ಕಾರ್-ಕರಿ,

ಜೋಡುಪದಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕೂಡುಪದಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಮಾರ್ಪಾಡು ಅ ತೆರೆ ಯುಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಬೇರೆ ತೆರೆಯುಲಿಗಳು ಸೇರಿದಾಗಲೂ ನಡೆಯುತ್ತದೆ; ಇದನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು:

1. ಜೋಡುಪದಗಳಲ್ಲಿ: ಯಕಾರ

ನಕಾರ

ಣಕಾರ
ಲಕಾರ
ಳಕಾರ

1. ಕೂಡುಪದಗಳಲ್ಲಿ: ಯಕಾರ

ನಕಾರ

ಮಯ್+ಅವುತೆ ಮಯ್+ಇಳಿತ ಮಯ್+ಒಳಿತು ಇನ್+ಉಣಿಸು ಕೆನ್+ಅಕ್ಕಿ
ಮುನ್+ಇರುಳು ಮುನ್+ಎಣಿಕೆ ಹಿನ್+ಒಟ್ಟು ತಣ್+ಎಲರು ನಲ್+ಉಣಿಸು ಬೆಳ್+ಅಡಿ ಬೆಳ್+ಆನೆ ಬೆಳ್+ಉಳ್ಳಿ ಬೆಳ್+ಎಲೆ

ಮಯ್+ಇಕ್ಕು ಕಯ್+ಊರು ಮಯ್+ಒಡ್ಡು ಮುನ್+ಎಣಿಸು ಮುನ್+ಒರೆ ಮುನ್+ಓರು

ಮಯ್ಯವುತೆ ಮಯ್ಯಿಳಿತ ಮಯ್ಯೊಳಿತು ಇನ್ನುಣಿಸು ಕೆನ್ನಕ್ಕಿ ಮುನ್ನಿರುಳು ಮುನ್ನೆಣಿಕೆ ಹಿನ್ನೊಟ್ಟು ತಣ್ಣೆಲರು ನಲ್ಲುಣಿಸು ಬೆಳ್ಳಡಿ ಬೆಳ್ಳಾನೆ ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ ಬೆಳ್ಳೆಲೆ

ಮಯ್ಯಿಕ್ಕು ಕಯ್ಯೂರು ಮಯ್ಯೊಡ್ಡು ಮುನ್ನೆಣಿಸು ಮುನ್ನೊರೆ ಮುನ್ನೋರು

ಮುಚ್ಚುಲಿ ಇಮ್ಮಡಿಯಾಗುವ ಈ ಮಾರ್ಪಾಡು ಅವುಗಳ ಮೊದಲು ಉದ್ದ ತೆರೆಯುಲಿ ಇರುವಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ: ಕಾರಡವಿ, ಹೇರಾನೆ, ಕೀಳಾಳು, ಮಾರುಲಿ, ಮಾರೋರು, ಹೇರಳ, ಓರಗೆ.

Eke →

2.2.3 ಎಸಕಪದಗಳ ಕೊನೆಯ ಎಕಾರ ಅಕಾರವಾಗುವುದು

ಎಕಾರದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ ಎಸಕಪದಗಳಿಗೆ ಮುಚ್ಚುಲಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲಾಗುವ ಒಟ್ಟು ಸೇರಿದಾಗ, ಎಕಾರ ಅಕಾರವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಮಾರ್ಪಾಡು ಒಟ್ಟಿಸಿದ ಪದ ಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ಇದನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಹೆಸರುಪದದೊಟ್ಟು ಗಳನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಕೊಡಲಾಗಿದೆ:

ತೆ

ನಡೆ+ತೆ
ಅಳೆ+ತೆ
ಅಗೆ+ತೆ
ವಣ್ ಬರೆ+ವಣ್(ಇಗೆ) ಬೆಳೆ+ವಣ್(ಇಗೆ) ಮೆರೆ+ವಣ್(ಇಗೆ)

ಕ ಎರೆ+ಕ

ವು

ಪು

ಕೊರೆ+ಕ
ಅಳೆ+ಕ
ಕಳೆ+ವು
ಕಡೆ+ವು
ಮರೆ+ವು
ಕಲೆ+ಪು
ಹೊಳೆ+ಪು ಪಡೆ+ಪು
ಹ ಬರೆ+ಹ
ವಳಿ ನಡೆ+ವಳಿ
ವೆ ಮರೆ+ವೆ
ಕು ಒಡೆ+ಕು
ಕುಳಿ ಎಳೆ+ಕುಳಿ
ಗುಳಿ ಮರೆ+ಗುಳಿ ಕೊಳೆ+ಚೆ
ಚೆ ವಿ ಮರೆ+ವಿ
ಹು ಹೊಳೆ+ಹು

ನಡತೆ ಅಳತೆ ಅಗತೆ ಬರವಣಿಗೆ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮೆರವಣಿಗೆ ಎರಕ ಕೊರಕ ಅಳಕ ಕಳವು ಕಡವು ಮರವು ಕಲಪು ಹೊಳಪು ಪಡಪು ಬರಹ ನಡವಳಿ ಮರವೆ ಒಡಕು ಎಳಕುಳಿ ಮರಗುಳಿ ಕೊಳಚೆ ಮರವಿ ಹೊಳಹು

ಎಸಕಪದಗಳಿಗೆ ಒಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಬೇರೆ ಎಸಕಪದಗಳನ್ನು ಉಂಟು

ಮಾಡುವಲ್ಲೂ ಈ ಮಾರ್ಪಾಡು ನಡೆಯುತ್ತದೆ:

ಚು ಕಳೆ+ಚು
ಎರೆ+ಚು
ತೊಲೆ+ಗು ಗು ಕು ದೊರೆ+ಕು
ಕಲೆ+ಕು
ಕೆಡೆ+ವು

ವು

ಕಳಚು ಎರಚು ತೊಲಗು ದೊರಕು ಕಲಕು ಕೆಡವು

ಎಸಕಪದಗಳಿಂದ ಪರಿಚೆ ಪದಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವಲ್ಲಿ ಈ ಮಾರ್ಪಾಡನ್ನು

ಕೆಳಗಿನ ಒಟ್ಟುಗಳ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು:

ಕ-ಲು

ಕು

ಕೊರೆ+ಕ-ಲು ಸವೆ+ಕ-ಲು ಕೊಳೆ+ಕು
ಕೆರೆ+ಕು

ಕೊರಕಲು ಸವಕಲು ಕೊಳಕು ಕೆರಕು

ಈ ಒಲವಿಗೆ ಒಂದು ಮುಕ್ಯವಾದ ಹೊರಪಡಿಕೆಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸ ಬಹುದು: ಎಸಕಪದಗಳಿಗೆ ತ ಒಟ್ಟನ್ನು ಸೇರಿಸಿದಾಗ ಎಕಾರ ಬದಲಾಗದೆ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ:

ಕೆರೆ ಕೆರೆತ ಅಗೆ ಅಗೆತ ಕಲೆ ಕಲೆತ ಬಗೆ ಬಗೆತ

ಕೊರೆ ನೆಗೆ ಕೊಡೆ ಸವೆ

ಕೊರೆತ ನೆಗೆತ ಕೊಡೆತ ಸವೆತ

ಬೇರೆಯೂ ಹಲವು ಹೊರಪಡಿಕೆಗಳು ಈ ಒಲವಿಗಿದ್ದು, ಅವುಗಳನ್ನು

ಮುಂದೆ ಈ ಒಟ್ಟುಗಳ ವಿವರವನ್ನು ಕೊಡುವಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

ಈ ಮಾರ್ಪಾಡು ಎಸಕಪದಗಳ ಕೊನೆಯ ಎಕಾರವನ್ನು ತಾಗುವುದಲ್ಲದೆ, ಹೆಸರುಪದಗಳ ಕೊನೆಯ ಎಕಾರವನ್ನು ತಾಗುವುದಿಲ್ಲ: ಗ (ಸೆರೆಗ), ಗಾರ (ಕೊಲೆಗಾರ), ತನ (ಮನೆತನ), ಯ (ಒಡೆಯ) ಮೊದಲಾದ ಒಟ್ಟುಗಳ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.

ಜೋಡುಪದಗಳಲ್ಲಿ (ಸೆಳೆಗಲ್ಲು, ಬೆಳೆಹಕ್ಕಿ, ನಡೆಹಾದಿ) ಮತ್ತು ಕೂಡುಪದಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಮಾರ್ಪಾಡು ನಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ; ಕೂಡುಪದಗಳಲ್ಲಿ ಎಸಕ ಪದಗಳು ನೇರವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗದೆ ಜೋಡಿಸುವ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬರುವುದರಿಂದ (ಬರೆದಿಡು, ಮರೆತುಬಿಡು), ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಮಾರ್ಪಾಡು ನಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ; ಈ ಜೋಡಿಸುವ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ಹಿಂಬೊತ್ತಿನ ಇಲ್ಲವೇ ಮುಂಬೊತ್ತಿನ

ಒಟ್ಟು ಬಿದ್ದು ಹೋದಾಗಲೂ ಎಕಾರ ಬದಲಾಗದೆ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ (ತಡೆಹಿಡಿ, ಒರೆಹಚ್ಚು, ನೆನೆಹಾಕು).

Eke →

2.2.4 ಉದ್ದ ತೆರೆಯುಲಿ ಗಿಡ್ಡವಾಗುವುದು

ಕೆಳಗೆ ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಪರಿಚೆ ಮತ್ತು ಎಣಿಕೆಬೇರುಗಳನ್ನು ಜೋಡುಪದಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದಾಗ, ಅವುಗಳ ಬಳಿಕ ಮುಚ್ಚುಲಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲಾಗುವ ಪದ ಬಂದಿರು ವಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಉದ್ದ ತೆರೆಯುಲಿ ಗಿಡ್ಡವಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ತೆರೆಯುಲಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲಾಗುವ ಪದ ಬಂದಿರುವಲ್ಲಿ ಅದು ಬದಲಾಗದೆ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಈ ಎಲ್ಲಾ ಪದಗಳ ಬಳಕೆಯಲ್ಲೂ ಮೇಲಿನ ಒಲವಿಗೆ ಹೊರಪಡಿಕೆಗಳಿವೆ; ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವನ್ನು ಎತ್ತುಗೆಗಾಗಿ ಕೆಳಗೆ ಕೊಡಲಾಗಿದೆ:

(1) ಪೇರ್/ಹೇರ್ ಮುಚ್ಚುಲಿ ಬಂದಿರುವಲ್ಲಿ ಪೇರ್+ಕತೆ ಪೇರ್+ಮಾತು ಪೇರ್+ಚೂಟಿ ಹೇರ್+ಕಳ್ಳ ಹೇರ್+ಹಾವು ಹೇರ್+ದಾರಿ

ಪೆರ್ಕತೆ ಪೆರ್ಮಾತು ಪೆರ್ಚೂಟಿ ಹೆಗ್ಗಳ್ಳ ಹೆಬ್ಬಾವು ಹೆದ್ದಾರಿ

ತೆರೆಯುಲಿ ಬಂದಿರುವಲ್ಲಿ ಪೇರ್+ಅರಸು ಪೇರ್+ಉರಿ ಪೇರ್+ಆಳು ಹೇರ್+ಅಡವಿ ಹೇರ್+ಊರು ಹೇರ್+ಆನೆ

ಪೇರರಸು ಪೇರುರಿ ಪೇರಾಳು ಹೇರಡವಿ ಹೇರೂರು ಹೇರಾನೆ

(2) ಕೇಸು (ಈ ಪದದ ಏ ತೆರೆಯುಲಿ ಮುಚ್ಚುಲಿ ಬಂದಿರುವಲ್ಲಿ ಗಿಡ್ಡವಾಗುವುದು

ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಇ ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ):

ಮುಚ್ಚುಲಿ ಬಂದಿರುವಲ್ಲಿ ಕೇಸು+ಕಣ್ಣು ಕೇಸು+ಕಲ್ಲು ಕೇಸು+ಪೊನ್ನು

ಕಿಸುಗಣ್ಣು ಕಿಸುಗಲ್ಲು ಕಿಸುವೊನ್ನು

ತೆರೆಯುಲಿ ಬಂದಿರುವಲ್ಲಿ ಕೇಸು+ಉರಿ ಕೇಸು+ಅಕ್ಕಿ ಕೇಸು+ಒಡಲು

ಕೇಸುರಿ ಕೇಸಕ್ಕಿ ಕೇಸೊಡಲು

(3) ಮಾರು/ಮಾರ್ ಮುಚ್ಚುಲಿ ಬಂದಿರುವಲ್ಲಿ ಮಾರು+ಹುಟ್ಟು ಮರುಹುಟ್ಟು ಮಾರು+ಮಾತು ಮರುಮಾತು ಮಾರು+ಬಳಕೆ ಮಾರು+ಸಲಿಕೆ ಮಾರು+ನೋಟ ಮರುನೋಟ ಮಾರು+ದಿನ ಮಾರು+ಮಯ್ ಮರುಮಯ್

ಮರುಬಳಕೆ ಮರುಸಲಿಕೆ

ಮರುದಿನ

ತೆರೆಯುಲಿ ಬಂದಿರುವಲ್ಲಿ ಮಾರಾಳು ಮಾರು+ಆಳು ಮಾರು+ಓಲೆ ಮಾರೋಲೆ ಮಾರು+ಅಚ್ಚು ಮಾರಚ್ಚು ಮಾರು+ಅಡಿ ಮಾರು+ಆನೆ ಮಾರು+ಎಣಿಕೆ ಮಾರು+ಒಡಲು ಮಾರೊಡಲು

ಮಾರಡಿ ಮಾರಾನೆ ಮಾರೆಣಿಕೆ

ಕೆಲವು ಹೊರಪಡಿಕೆಗಳು: ಮುಚ್ಚುಲಿ ಬಂದಿರುವಲ್ಲಿ ಮಾರು+ಕಟ್ಟು ಮಾರು+ಬಡ್ಡಿ ಮಾರು+ಪಡೆ

ಮಾರ್ಕಟ್ಟು ಮಾರ್ಬಡ್ಡಿ ಮಾರ್ಪಡೆ

(4) ಕೀಳ್ ಮುಚ್ಚುಲಿ ಬಂದಿರುವಲ್ಲಿ ಕೀಳ್+ಕೆರೆ ಕೀಳ್+ಕವಲು ಕೀಳ್+ಕಣ್ಣು

ಕಿಳ್ಗೆರೆ ಕಿಳ್ಗವಲು ಕಿಳ್ಗಣ್ಣು

(5) ಕಾರ್ ‘ಕಪ್ಪು’ ಮುಚ್ಚುಲಿ ಬಂದಿರುವಲ್ಲಿ ಕಾರ್+ಪೊಗೆ ಕಾರ್+ಬಿಸಿಲು

ಕರ್ಪೊಗೆ ಕರ್ವಿಸಿಲು

(6) ಓರ್ ಮುಚ್ಚುಲಿ ಬಂದಿರುವಲ್ಲಿ ಓರ್+ನುಡಿ ಓರ್+ಹೊತ್ತು ಓರ್+ಕಟ್ಟು ಓರ್+ಕೂಟ

ಒರ್ನುಡಿ ಒಪೊ್ಪತ್ತು ಒಕ್ಕಟ್ಟು ಒಕ್ಕೂಟ

(7) ಈರ್ ಮುಚ್ಚುಲಿ ಬಂದಿರುವಲ್ಲಿ ಈರ್+ತಲೆ ಈರ್+ಕಿವಿ ಈರ್+ಹತ್ತು

ಇರ್ತಲೆ ಇರ್ಕಿವಿ ಇಪ್ಪತ್ತು

(8) ಮೂರ್ ಮುಚ್ಚುಲಿ ಬಂದಿರುವಲ್ಲಿ ಮೂರ್+ಕಣ್ಣು ಮೂರ್+ನೂರು

ಮುಕ್ಕಣ್ಣು ಮುನ್ನೂರು

ಕೆಲವು ಹೊರಪಡಿಕೆಗಳು: ಮುಚ್ಚುಲಿ ಬಂದಿರುವಲ್ಲಿ ಮೂರ್+ಗಾವುದ ಮೂಗಾವುದ ಮೂರ್+ಬಟ್ಟೆ

ಮೂವಟ್ಟೆ

ತೆರೆಯುಲಿ ಬಂದಿರುವಲ್ಲಿ ಮರು+ಎಣಿಕೆ

ಮರುಎಣಿಕೆ

ತೆರೆಯುಲಿ ಬಂದಿರುವಲ್ಲಿ ಕೀಳ್+ಆಳು ಕೀಳ್+ಎಲೆ ಕೀಳ್+ಎಸಳು

ಕೀಳಾಳು ಕೀಳೆಲೆ ಕೀಳೆಸಳು

ತೆರೆಯುಲಿ ಬಂದಿರುವಲ್ಲಿ ಕಾರ್+ಎಳ್ಳು ಕಾರ್+ಅಡವಿ

ಕಾರೆಳ್ಳು ಕಾರಡವಿ

ತೆರೆಯುಲಿ ಬಂದಿರುವಲ್ಲಿ ಓರ್+ಎಣಿಕೆ

ಓರೆಣಿಕೆ

ತೆರೆಯುಲಿ ಬಂದಿರುವಲ್ಲಿ ಈರ್+ಅಡಿ ಈರ್+ಅಯ್ದು ಈರಯ್ದು

ಈರಡಿ

ತೆರೆಯುಲಿ ಬಂದಿರುವಲ್ಲಿ ಮೂರ್+ಅಡಿ ಮೂರ್+ಆಳು

ಮೂರಡಿ ಮೂರಾಳು

ಮೇಲೆ ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಪರಿಚೆಬೇರು ಮತ್ತು ಎಣಿಕೆಬೇರುಗಳ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುವ ಈ ಮಾರ್ಪಾಡು ಹೆಸರುಪದಗಳ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಕಾರ್ ‘ಮಳೆಗಾಲ’ ಎಂಬ ಹೆಸರುಪದದಿಂದ ಪಡೆದ ಕಾರ್ಮುಗಿಲು, ಕಾರ್ಗಾಲ, ಕಾರಿರುಳು ಮೊದಲಾದ ಜೋಡುಪದಗಳನ್ನು ಎತ್ತುಗೆಯಾಗಿ ಕೊಡ ಬಹುದು.

ಇದಲ್ಲದೆ, ಮೇಲೆ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಿರುವ ಪರಿಚೆಬೇರುಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಬೇರೆ ಪರಿಚೆಬೇರುಗಳ ಬಳಕೆಯಲ್ಲೂ ಈ ಮಾರ್ಪಾಡು ನಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಕೂರ್ ಪರಿಚೆಬೇರನ್ನು ಬಳಸಿರುವ ಕೂರ್ಗತ್ತಿ, ಕೂರ್ಗಣೆ, ಕೂರ್ನಾಯಿ, ಕೂರ್ವಾಳು, ಕೂರಸಿ, ಕೂರಾಳು ಪದಗಳನ್ನು ಎತ್ತುಗೆಯಾಗಿ ಕೊಡಬಹುದು.

ಕೂಡುಪದಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಮಾರ್ಪಾಡು ನಡೆದಿರುವುದನ್ನು ಕಿಸುಗುಟ್ಟು ‘ಕೆಂಪು ಆಗು’, ಕಿಳ್ಮಾಡು, ಕಿಳ್ಪಡಿಸು, ಮರುಕಳಿಸು, ಮರುಹಂಚು, ಮರುಪಡೆ, ಮರುನುಡಿ, ಮರುತಳೆ ಎಂಬಂತಹ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.

ಒಟ್ಟಿಸಿದ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಮಾರ್ಪಾಡನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಕೆಲವು ಬೇರು

ಗಳ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು:

ಹೇರಳ

ತೆರೆಯುಲಿ ಬಂದಿರುವಲ್ಲಿ ಹೇರ್+ಅಳ

ಮುಚ್ಚುಲಿ ಬಂದಿರುವಲ್ಲಿ ಹೇರ್+ಚು ಹೇರ್+ಮೆ ಕೇಸ್+ಚು ಮಾರು+ತು ಕಾರ್+ಪು ಓರ್+ಮೆ ಓರ್+ವ ಈರ್+ವ+ರು ಆದರೆ, ಮೂವರು (ಮೂರ್-ವ-ರು) ಎಂಬಲ್ಲಿ ಉದ್ದ ತೆರೆಯುಲಿ

ಹೆಚ್ಚು ಹೆಮ್ಮೆ ಕೆಚ್ಚು ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಒಮ್ಮೆ ಒಬ್ಬ ಇಬ್ಬರು

ಓರ್+ಅಗೆ ಓರ್+ಅಣ

ಮಾರು+ಅನೆ

ಓರಗೆ ಓರಣ

ಮಾರನೆ

ಗಿಡ್ಡವಾಗುವ ಬದಲು, ಅದರ ಬಳಿಕ ಬಂದ ರಕಾರ ಬಿದ್ದುಹೋಗಿದೆ.

Eke →

2.2.5 ಎರಡನೇ ತೆರೆಯುಲಿಯ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳು

ಮೂರು ಬರಿಗೆಕಂತೆಗಳಿರುವ ಹಲವು ಪದಗಳಿಗೆ ಕಿಟ್ಟೆಲ್ ಅವರ ಡಿಕ್ಶನರಿ ಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ಮೂರು ರೂಪಗಳಿವೆ: ಅವುಗಳ ಎರಡನೆಯ ತೆರೆಯುಲಿ ಅ, ಇ, ಇಲ್ಲವೇ ಉ ಆಗಿರಬಹುದೆಂಬುದೇ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ: ಅದರು, ಅದಿರು, ಅದುರು; ಉಡಗು, ಉಡಿಗು, ಉಡುಗು; ಕುಡಕ, ಕುಡಿಕ, ಕುಡುಕ;

ಹುಡಗಿ, ಹುಡಿಗಿ, ಹುಡುಗಿ; ಹಾಸಗೆ, ಹಾಸಿಗೆ, ಹಾಸುಗೆ ಮೊದಲಾದ ಪದಗಳನ್ನು ಇದಕ್ಕೆ ಎತ್ತುಗೆಯಾಗಿ ಕೊಡಬಹುದು.

ಇನ್ನು ಹಲವು ಪದಗಳಿಗೆ ಎರಡೆರಡು ರೂಪಗಳಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ಎರಡನೇ ತೆರೆಯುಲಿ ಅ ಇಲ್ಲವೇ ಇ (ಅರವೆ, ಅರಿವೆ; ಒಕ್ಕಲು, ಒಕ್ಕಿಲು), ಇ ಇಲ್ಲವೇ ಉ (ಅಳಿಪು, ಅಳುಪು; ಒಪ್ಪಿಗೆ, ಒಪ್ಪುಗೆ), ಅ ಇಲ್ಲವೇ ಉ ಆಗಿರ ಬಹುದು; ಎರಡನೇ ತೆರೆಯುಲಿಯಾಗಿ ಅ ಇಲ್ಲವೇ ಎ ಇರುವ (ಅಳತ, ಅಳೆತ; ಬರಹ, ಬರೆಹ), ಮತ್ತು ಅ, ಇ, ಉ, ಎ ಎಂಬ ನಾಲ್ಕೂ ಇರುವ (ಅಳಸು, ಅಳಿಸು, ಅಳುಸು, ಅಳೆಸು) ಪದಗಳೂ ಕೆಲವಿವೆ.

ಇವು ಕನ್ನಡದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಆಡುನುಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ರೂಪ ಗಳಿರಬೇಕು; ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೊಂದು ಪದಕ್ಕೂ ಒಂದೊಂದು ರೂಪ ಬರಹ ದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು: ಉಡುಗು, ಹುಡುಗಿ, ಹಾಸಿಗೆ, ಅರಿವೆ, ಒಕ್ಕಲು, ಒಪ್ಪಿಗೆ, ಅಳೆತ, ಬರಹ, ಅಳೆಸು. ಆದರೆ, ಯಾವ ರೂಪ ಈ ರೀತಿ ಬರಹದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಹೇಳಲು ಹೆಚ್ಚಿನೆಡೆಗಳಲ್ಲೂ ಬರುವುದಿಲ್ಲ.

ಹಾಗಾಗಿ, ಮೂರು ಬರಿಗೆಕಂತೆಗಳಿರುವ ಒಟ್ಟಿಸಿದ ಪದಗಳನ್ನು ಉಂಟು ಮಾಡಿದಾಗ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ತೆರೆಯುಲಿಯ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಯಾವ ರೀತಿಯ ಸೇರಿಕೆಯ ಮಾರ್ಪಾಡು ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬ ವಿಶಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನೆಡೆಗಳಲ್ಲೂ ಒಲವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಬರುವುದಿಲ್ಲ.

ಎತ್ತುಗೆಗಾಗಿ, ಉಕಾರದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ ಎಸಕಪದಗಳಿಗೆ ಮುಚ್ಚುಲಿ ಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲಾಗುವ ಒಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದಾಗ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಉಕಾರ ಮಾರ್ಪಡದೆ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅದು ಬೇರೊಂದು ಉಲಿ ಯಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ:

ಉಕಾರ ಮಾರ್ಪಡದಿರುವುದು: ಹೊಗುತೆ ಕೇಳುಗ ಉಜ್ಜುಕ

ಹೊಗು+ತೆ ತೆ ಗ ಕೇಳು+ಗ ಕ ಉಜ್ಜು+ಕ

ವು ಬಿಡು+ವು

ಬಿಡುವು

ಮೆ ಉಳು+ಮೆ ಉಳುಮೆ ವೆ

ಸೋಲು+ವೆ

ಸೋಲುವೆ

ಬೇರೊಂದು ಉಲಿಯಾಗಿರುರುವುದು: ಮಿಗು+ತೆ
ಅಟ್ಟು+ಗ
ಕುಂದು+ಕ
ಕೆಡು+ಕ
ಇರು+ವು
ಹೇಳು+ವು ತೀರು+ಮೆ
ಹೇಳು+ವೆ

ಮಿಗತೆ ಅಟ್ಟಿಗ ಕುಂದಕ ಕೆಡಿಕ ಇರವು ಹೇಳಿವು
ತೀರಮೆ ಹೇಳಿವೆ

ಇಂತಹವೇ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳನ್ನು ಇಕಾರ ಮತ್ತು ಎಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಕೊನೆ

ಗೊಳ್ಳುವ ಎಸಕಪದಗಳಿಗೆ ಒಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿರುವಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಣಬಹುದು:

ಇಕಾರ ಮಾರ್ಪಡದಿರುವುದು:

ತೆ ಮಿಡಿ+ತೆ ಕ ಉರಿ+ಕ ಮೆ ಅರಿ+ಮೆ ವಳಿ ನುಡಿ+ವಳಿ ಹು ಹಿಡಿ+ಹು

ಮಿಡಿತೆ ಉರಿಕ ಅರಿಮೆ ನುಡಿವಳಿ ಹಿಡಿಹು

ಬೇರೊಂದು ಉಲಿಯಾಗಿರುವುದು: ಅವಿ+ತೆ ಕುಡಿ+ಕ ಒಲಿ+ಮೆ ಮುಗಿ+ವಳಿ ಕುರಿ+ಹು ಹರಿ+ಹು

ಅವುತೆ ಕುಡುಕ ಒಲುಮೆ ಮುಗುವಳಿ ಕುರುಹು ಹರಹು

ಎಕಾರ ಮಾರ್ಪಡದಿರುವುದು: ತೊರೆಹ ಹ ತೊರೆ+ಹ

ಬೇರೊಂದು ಉಲಿಯಾಗಿರುವುದು: ಬರೆ+ಹ

ಬರಹ

Eke →

2.2.6 ಮುಚ್ಚುಲಿಗಳ ಮೊದಲು ಬರುವ ರಕಾರದ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳು

ಮುಚ್ಚುಲಿಗಳ ಮೊದಲು ಬರುವ ರಕಾರ ಆ ಮುಚ್ಚುಲಿಯದೇ ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಇನ್ನೊಂದು ಸೇರಿಕೆಯ ಮಾರ್ಪಾಡು ಕೆಲವು ಪರಿಚೆ ಮತ್ತು ಎಣಿಕೆಬೇರುಗಳನ್ನು ಜೋಡುಪದಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದಾಗ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳು ತ್ತದೆ. ಕೆಲವೆಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ಬಳಿಕ ಬಂದ ಮುಚ್ಚುಲಿಯೂ ಮಾರ್ಪಡುತ್ತದೆ (ಕಕಾರ ಕೆಲವೆಡೆ ಗಕಾರವಾಗುತ್ತದೆ, ತಕಾರ ಕೆಲವೆಡೆ ದಕಾರವಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಹಕಾರ ಕೆಲವೆಡೆ ಪಕಾರ ಮತ್ತು ಇನ್ನು ಕೆಲವೆಡೆ ಬಕಾರವಾಗುತ್ತದೆ), ಮತ್ತು ರಕಾರವೂ ಅದೇ ಮಾರ್ಪಾಡಿಗೆ ಒಳಪಡುತ್ತದೆ:

ರ್+ಕ್>ಕ್್ಕ

ರ್+ಕ್>ಗ್್ಗ

ಓರ್+ಕಟ್ಟು ಒಕ್ಕಟ್ಟು ಓರ್+ಕೂಟ ಒಕ್ಕೂಟ ಈರ್+ಕಟ್ಟು ಇಕ್ಕಟ್ಟು ಈರ್+ಕಾಲು ಇಕ್ಕಾಲು ಮೂರ್+ಕಾಲು ಮುಕ್ಕಾಲು ಹೇರ್+ಕತ್ತು ಹೆಕ್ಕತ್ತು ಒಗ್ಗಟ್ಟು
ಓರ್+ಕಟ್ಟು ಕಾರ್+ಕತ್ತಲೆ ಕಗ್ಗತ್ತಲೆ ಹೇರ್+ಕಟ್ಟು ಹೆಗ್ಗಟ್ಟು ಹೆಗ್ಗಳ್ಳ ಹೇರ್+ಕಳ್ಳ ರ್+ಗ್>ಗ್್ಗ ಈರ್+ಗಾಲಿ ಇಗ್ಗಾಲಿ ಹೆಗ್ಗಿಡ

ಹೇರ್+ಗಿಡ ರ್+ಜ್>ಜ್್ಜ ಈರ್+ಜೋಡಿ ಇಜ್ಜೋಡಿ

ಓರ್+ಕಣ್ಣು ಒಕ್ಕಣ್ಣು ಓರ್+ಕಯ್ ಒಕ್ಕಯ್ ಈರ್+ಕಳ ಈರ್+ಕೆಲ ಮೂರ್+ಕಣ್ಣು ಮುಕ್ಕಣ್ಣು

ಇಕ್ಕಳ ಇಕ್ಕೆಲ

ಮೂರ್+ಕಟ್ಟು ಮುಗ್ಗಟ್ಟು ಕಾರ್+ಕಪ್ಪು ಕಗ್ಗಪ್ಪು
ಹೇರ್+ಕತ್ತಲೆ ಹೆಗ್ಗತ್ತಲೆ
ಕಿರ್+ಕಣ್ಣು ಕಿಗ್ಗಣ್ಣು ಹೇರ್+ಗಾಣ ಹೆಗ್ಗಾಣ ಹೇರ್+ಗುರುತು ಹೆಗ್ಗುರುತು ಹೇರ್+ಜೇನು ಹೆಜ್ಜೇನು

ಇತ್ತರ

ರ್+ತ್>ತ್್ತ ಈರ್+ತಂಡ ಇತ್ತಂಡ ಈರ್+ತರ ಓರ್+ತಂಡ ಒತ್ತಂಡ ಹೇರ್+ತುಂಬಿ ಹೆದ್ದುಂಬಿ ಕಾರ್+ತಾಳೆ ಕದ್ದಾಳೆ ರ್+ದ್>ದ್್ದ ಹೇರ್+ದಾರಿ ಹೆದ್ದಾರಿ ರ್+ಪ್>ಪ್್ಪ ಈರ್+ಪಟ್ಟು ಇಪ್ಪಟ್ಟು ಇಬ್ಬಗೆ
ರ್+ಬ್>ಬ್್ಬ ಈರ್+ಬಗೆ

ರ್+ತ್>ದ್್ದ

ಹೇರ್+ಬಾಗಿಲು ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲು ಹೇರ್+ಬೆಟ್ಟು ಹೆಬ್ಬೆಟ್ಟು ರ್+ನ್>ನ್್ನ ಈರ್+ನೂರು ಇನ್ನೂರು ಮೂರ್+ನೀರು ಮುನ್ನೀರು

ರ್+ಮ್>ಮ್್ಮ ಈರ್+ಮಡಿ ಇಮ್ಮಡಿ ಕಾರ್+ಮರ ಕಮ್ಮರ ಹೇರ್+ಮೀನು ಹೆಮ್ಮೀನು

ಈರ್+ತಲೆ ಇತ್ತಲೆ ಓರ್+ತಟ್ಟು ಒತ್ತಟ್ಟು

ಹೇರ್+ತೊರೆ ಹೆದ್ದೊರೆ ಈರ್+ತೊರೆ ಇದ್ದೊರೆ

ಓರ್+ಪಿಡಿ ಕಾರ್+ಬೆಟ್ಟ ಹೇರ್+ಬೆರಳು ಹೆಬ್ಬೆರಳು

ಒಪ್ಪಿಡಿ ಕಬ್ಬೆಟ್ಟ

ಕಾರ್+ನೆಯ್ದಿಲೆ ಕನ್ನೆಯ್ದಿಲೆ ಮೂರ್+ನೂರು ಮುನ್ನೂರು ಈರ್+ಮಯ್ ಇಮ್ಮಯ್ ಹೇರ್+ಮರ ಹೆಮ್ಮರ

ರ್+ಹ್>ಪ್್ಪ ಓರ್+ಹೊತ್ತು ಒಪೊ್ಪತ್ತು ಈರ್+ಹತ್ತು ಇಪ್ಪತ್ತು ಮೂರ್+ಹುರಿ ಮುಪ್ಪುರಿ ಕಬ್ಬಸು ಕಾರ್+ಹೊಗೆ ಕಬ್ಬೊಗೆ ಕಬ್ಬಕ್ಕಿ ಹೇರ್+ಹಾವು ಹೆಬ್ಬಾವು ಹೇರ್+ಹೊಗೆ ಹೆಬ್ಬೊಗೆ

ಕಾರ್+ಹಸು ಕಾರ್+ಹಕ್ಕಿ ಹೇರ್+ಹಲಸು ಹೆಬ್ಬಲಸು ಹೇರ್+ಹುಲಿ ಹೆಬ್ಬುಲಿ

ರ್+ಹ್>ಬ್್ಬ

ಆದರೆ, ಈ ಮಾರ್ಪಾಡು ರಕಾರದ ಮೊದಲು ಗಿಡ್ಡ ತೆರೆಯುಲಿಯಿದ್ದಾಗ ಮಾತ್ರ ನಡೆಯುತ್ತದೆ; ಈ ಗಿಡ್ಡ ತೆರೆಯುಲಿ ಒಕ್ಕಟ್ಟು, ಇಪ್ಪತ್ತು, ಮುಕ್ಕಾಲು, ಕಬ್ಬೊಗೆ, ಹೆಗ್ಗಳ್ಳ ಮೊದಲಾದುವುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುವ ಹಾಗೆ, ಮೊದಲಿಗೆ ಉದ್ದ ತೆರೆಯುಲಿಯಿದ್ದುದು ಆಮೇಲೆ ಗಿಡ್ಡ ತೆರೆಯುಲಿಯಾದುದಾಗಿಯೂ (3.2.4 ನೋಡಿ) ಇರಬಹುದು.

ಹೇರ್ ಪದಕ್ಕೆ ಹಳೆಗನ್ನಡದ ಪೇರ್ ಎಂಬ ರೂಪವೂ ಇದ್ದು, ಈ ರೂಪ ದಲ್ಲಿ ಬಂದಿರುವ ರಕಾರ ಈ ಮಾರ್ಪಾಡಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿಲ್ಲ: ಪೆರ್ಕತೆ, ಪೆರ್ಚೂಟಿ, ಪೆರ್ದೆರೆ, ಪೆರ್ನಾಡು, ಪೆರ್ಪೊಳಲು, ಪೆರ್ಬರಹ, ಪೆರ್ಮಾತು.

ಉದ್ದ ತೆರೆಯುಲಿಯ ಬಳಿಕ ಬರುವ ರಕಾರ ಈ ಮಾರ್ಪಾಡಿಗೆ ಒಳಗಾಗುವು ದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಾರ್ ‘ಮಳೆ’ ಪದವನ್ನು ಬಳಸಿರುವ ಕಾರ್ಗಾಲ, ಕಾರ್ಮೋಡ, ಕಾರ್ಮುಗಿಲು ಮೊದಲಾದ ಜೋಡುಪದಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.

ಕೂಡುಪದಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಮಾರ್ಪಾಡು ಓರ್+ಕೂಡು>ಒಗ್ಗೂಡು ಪದದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಉದ್ದ ತೆರೆಯುಲಿಯ ಬಳಿಕ ಬಂದ ರಕಾರ ಈ

ಮಾರ್ಪಾಡಿಗೆ ಒಳಗಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಬೋರ್ಗರೆ, ನೇರ್ಪಡು, ಮಾರ್ನಡೆ, ಮಾರ್ನುಡಿ, ಮಾರ್ಪಡು, ಬೇರ್ಪಡು, ಏರ್ಪಡಿಸು ಮೊದಲಾದ ಹಲವು ಕೂಡುಪದಗಳನ್ನು ಕೊಡಬಹುದು. ಎರಡು ಬರಿಗೆ ಕಂತೆಗಳಿರುವ ಪದಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬಂದ ರಕಾರವೂ ಈ ಮಾರ್ಪಾಡಿಗೆ ಒಳಗಾಗುವ ಹಾಗೆ ತೋರುವುದಿಲ್ಲ: ಉಸುರ್ಗರೆ, ಎದುರ್ಗೊಳ್ಳು, ಆಸರ್ಗಳೆ.

ಒಟ್ಟಿಸಿದ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಮಾರ್ಪಾಡು ನಡೆದಿರುವುದನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು; ಆದರೆ, ಇಲ್ಲಿ ತಕಾರ-ಹ(ಪ)ಕಾರಗಳು ದಕಾರ- ಬಕಾರಗಳಾಗಿಲ್ಲ; ಪೆದ್ದ ‘ದೊಡ್ಡ’ ಪದದಲ್ಲಿ ಹಳೆಗನ್ನಡದ ಪೇರ್ ಎಂಬುದು ಪೆರ್ ಆಗಿ, ಅದರ ರಕಾರ ದಕಾರವಾಗಿದೆ:

ಹೇರ್+ಚು ರ್+ಚ್>ಚ್್ಚ ಮಾರ್+ತು ರ್+ತ್>ತ್್ತ ರ್+ಪ್>ಪ್್ಪ ಕಾರ್+ಪು ರ್+ಬ್>ಬ್್ಬ ಓರ್+ಬಿ ರ್+ಮ್>ಮ್್ಮ ಹೇರ್+ಮೆ

ಓರ್+ಮೆ ರ್+ವ್>ಬ್್ಬ ಓರ್+ವ

ಹೆಚ್ಚು
ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು
ಒಬ್ಬಿ ಹೆಮ್ಮೆ ಒಮ್ಮೆ ಒಬ್ಬ

ಈರ್+ವ(ರು) ಇಬ್ಬರು

ಉದ್ದ ತೆರೆಯುಲಿಯ ಬಳಿಕ ಒಟ್ಟಿಸಿದ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಮಾರ್ಪಾಡು ನಡೆಯ

ದಿರುವುದನ್ನು ಕೂರ್ಪು ಪದದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.

Eke →

2.2.7 ಮುಚ್ಚುಲಿಗಳ ಮೊದಲು ಬರುವ ಮೂಗುಲಿಗಳ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳು

ಕೆಲವು ಪರಿಚೆಬೇರುಗಳ ಕೊನೆಗೆ ಬರುವ ಮೂಗುಲಿಗಳು ಅವುಗಳ ಬಳಿಕ ಮುಚ್ಚುಲಿಗಳು ಬಂದಿರುವಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಜಾಗಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ; ಬರಹದಲ್ಲಿ ಈ ಮೂಗುಲಿ ಸೊನ್ನೆ (ಂ) ರೂಪದ ಲ್ಲಿದೆಯಾದರೂ ಉಲಿಪಿನಲ್ಲಿ ಅದರ ಬಳಿಕ ಬರುವ ಮುಚ್ಚುಲಿಯ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಮೂಗುಲಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು.

(1) ಜೋಡುಪದಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಮೂಗುಲಿಯ ಬಳಿಕ ಬಂದಿರುವ ತಡೆಯುಲಿ ಗಳಲ್ಲಿ ಕಕಾರ ಗಕಾರವಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ತಕಾರ ದಕಾರವಾಗುತ್ತದೆ; ಉಜ್ಜುಲಿ ಯಾದ ಸಕಾರ ಜಕಾರವಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಹಕಾರ-ವಕಾರಗಳು ಬಕಾರವಾಗು ತ್ತವೆ.

ಕಣ್ಣು ಮತ್ತು ಬೆನ್ನು ಹೆಸರುಪದಗಳು ಕೆಲವು ಜೋಡುಪದಗಳಲ್ಲಿ ಕಣ್ ಮತ್ತು ಬೆನ್ ಎಂಬ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲೂ ಮೇಲಿನ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ:

ಜೋಡುಪದಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳು: ನ್+ಕ್

ಕೆಂಗಣ್ಣು

ಕೆನ್+ಕಣ್ಣು ಮುನ್+ಕಯ್ ಮುಂಗಯ್

ಬೆಂಗಲ್ಲು ಹಿಂಗಾಲು ಬೆಂಗೊಡು ಮುಂಚೂಣಿ ಮುಂಜಾವ ಹಿನ್+ಜೋಲೆ ಹಿಂಜೋಲೆ ಕೆಂದಲೆ ಮುನ್+ತೊಟ್ಟಿ ಮುಂದೊಟ್ಟಿ ಹಿಂದಲೆ ಬೆಂಬಿಸಿಲು ಹಿಂಬರಹ ಬೆಂಬಲ ಕೆಂಜೊಡರು ಮುನ್+ಸೆರಗು ಮುಂಜೆರಗು ಹಿಂಜರಿ

ಇನ್+ಕೋಲು ಇಂಗೋಲು ಬೆನ್+ಕಲ್ಲು ಹಿನ್+ಕಾಲು ಬೆನ್+ಕೊಡು ಮುನ್+ಚೂಣಿ ಮುನ್+ಜಾವ ಕೆನ್+ತಲೆ ಹಿನ್+ತಲೆ ಬೆನ್+ಬಿಸಿಲು ಹಿನ್+ಬರಹ ಬೆನ್+ಬಲ ಕೆನ್+ಸೊಡರು ಹಿನ್+ಸರಿ ಮುನ್+ಹಗಲು ಮುಂಬಗಲು ಬೆನ್+ಹತ್ತು ಇನ್+ಮೊರೆ ಕೆಮ್ಮಣ್ಣು ಮುನ್+ಮಾತು ಮುಮ್ಮಾತು ಹಿನ್+ಮಡಿ ಹಿಮ್ಮಡಿ ಹೊನ್+ಮೀನು ಹೊಮ್ಮೀನು ಕಣ್+ಕಳ

ಬೆಂಬತ್ತು ಇಮ್ಮೊರೆ

ಕೆನ್+ಮಣ್ಣು

ಮುನ್+ಬದಿ

ಮುಂಬದಿ

ಕಂಗಳ

ನ್+ಚ್ ನ್+ಜ್ ನ್+ತ್

ನ್+ಬ್

ನ್+ಸ್

ನ್+ಹ್

ನ್+ಮ್

ಣ್+ಕ್

ಆದರೆ, ಕಣ್ಣೀರು ಪದದಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣು ಪದದ ಣಕಾರ ನಕಾರವಾಗುವ ಬದಲು, ಅದರ ಬಳಿಕ ಬಂದ ನಕಾರ ಣಕಾರವಾಗಿದೆ. ಬೇರೆಯೂ ಕೆಲವು ಪದ ಗಳಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣು ಪದದ ಣಕಾರ ಮುಚ್ಚುಲಿಗಳ ಮೊದಲು ಬಂದಿದೆಯಾದರೂ ಮೇಲಿನ ಮಾರ್ಪಾಡನ್ನು ತೋರಿಸುವುದಿಲ್ಲ: ಕಣ್ಕಟ್ಟು, ಕಣ್ಗತ್ತಲೆ, ಕಣ್ಜಾಡು, ಕಣ್ತಪ್ಪು, ಕಣ್ಪರೆ, ಕಣ್ಮಲೆ. ನಾಣ್ಣುಡಿ ಪದದಲ್ಲಿ ನಾಡು ಪದದ ಡಕಾರ ಣಕಾರವಾಗಿದ್ದು, ಅದರ ಬಳಿಕ ಬಂದ ನಕಾರ ಣಕಾರವಾಗಿದೆ.

ಇದಲ್ಲದೆ, ಉದ್ದ ತೆರೆಯುಲಿಯ ಬಳಿಕ ಬಂದ ಮೂಗುಲಿ ಮೇಲಿನ

ಮಾರ್ಪಾಡನ್ನು ತೋರಿಸುವುದಿಲ್ಲ: ಮೀನ್+ಚುಳ್ಳಿ>ಮೀನ್ಚುಳ್ಳಿ.

(2) ಕೂಡುಪದಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಮಾರ್ಪಾಡು ನಡೆದಿರುವುದನ್ನು ಕೆಳಗಿನ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು; ಕಣ್ಣು ಮತ್ತು ಬೆನ್ನು ಎಂಬ ಹೆಸರುಪದಗಳೂ ಇಂತಹ ಕೆಲವು ಕೂಡುಪದಗಳಲ್ಲಿ ಕಣ್ ಮತ್ತು ಬೆನ್ ಎಂಬ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿಯೂ ಈ ಮಾರ್ಪಾಡು ನಡೆದಿದೆ:

ಕೂಡುಪದಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳು: ನ್+ಕ್

ಮುಂಗಾಣು ಮುನ್+ಕಾಣು ಹಿಂಗರೆ ಹಿನ್+ಕರೆ ಬೆಂಗೊಡು ಬೆನ್+ಕೊಡು ಕಂಗೆಡು ಕಣ್+ಕೆಡು ಹಿಂದೆಗೆ ಹಿನ್+ತೆಗೆ ಮುಂಬರಿ ಮುನ್+ಪರಿ ಹಿನ್+ಮೆಟ್ಟು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟು ಹಿನ್+ಸರಿ ಬೆನ್+ಹತ್ತು

ಹಿಂಜರಿ ಬೆಂಬತ್ತು

ಣ್+ಕ್ ನ್+ತ್ ನ್+ಪ್ ನ್+ಮ್ ನ್+ಸ್ ನ್+ಹ್

(3) ಒಟ್ಟಿಸಿದ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಬರುವ ಮೂಗುಲಿಗಳು ಮೇಲಿನ ಮಾರ್ಪಾಡಿಗೆ ಒಳಗಾಗುವುವಾದರೂ, ಅವುಗಳ ಬಳಿಕ ಬರುವ ಮುಚ್ಚುಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಪಾಡು ಗಳಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಕೆಳಗಿನ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು; ತಿನ್ನು ಎಸಕ ಪದ ಮತ್ತು ಸೊಮ್ಮು ಹೆಸರುಪದಗಳು ಇಲ್ಲಿ ತಿನ್ ಮತ್ತು ಸೊಮ್ ಎಂಬ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಮುಚ್ಚುಲಿಗಳು ಮಾರ್ಪಾ ಡನ್ನು ತೋರಿಸುವುದಿಲ್ಲ:

ಒಟ್ಟಿಸಿದ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳು: ಣ್+ಡ್ ಣ್+ಪ್ ನ್+ಕ್ ನ್+ಚ್

ತಣ್+ಡಿ ತಣ್+ಪು ಬೆನ್+ಕಿ ಹಿನ್+ಚು ಮುನ್+ಚು ಒನ್+ಟಿ ತಿನ್+ಡಿ ಕೆನ್+ಪು ಸೊಮ್+ಪು

ತಂಡಿ ತಂಪು
ಬೆಂಕಿ
ಹಿಂಚು ಮುಂಚು
MAn wAr
ಕೆಂಪು ಸೊಂಪು

ನ್+ಟ್ ನ್+ಡ್ ನ್+ಪ್ ಮ್+ಪ್

Eke →

2.2.8 ತೆರೆಯುಲಿಗಳ ಮೊದಲು ಬರುವ ಡಕಾರ ಮತ್ತು ರಕಾರಗಳು

ಜೋಡುಪದಗಳಲ್ಲಿ ಕಡು, ನಡು, ನಿಡು ಮತ್ತು ಕಿರು ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು ಪರಿಚೆ ಪದಗಳ ಬಳಿಕ ತೆರೆಯುಲಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲಾಗುವ ಪದಗಳು ಬಂದಾಗ, ಅವು ಗಳ ಕೊನೆಯ ಉಕಾರ ಬಿದ್ದುಹೋಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಡಕಾರ ಟ್್ಟ ಎಂಬುದಾಗಿ, ಮತ್ತು ರಕಾರ ತ್್ತ ಎಂಬುದಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡುತ್ತವೆ:

ನಡುಗಂಬ

ಮುಚ್ಚುಲಿಯ ಮೊದಲು ಕಡುಕೆಂಪು ಕಡು+ಕೆಂಪು ಕಡುಗತ್ತಲೆ ಕಡು+ಕತ್ತಲೆ ಕಡುಗಾಳಿ ಕಡು+ಗಾಳಿ ಕಡುಬಿಸಿಲು ಕಡು+ಬಿಸಿಲು ಕಡುಗಂಪು ಕಡು+ಕಂಪು ಕಡುಬಡವ ಕಡು+ಬಡವ ನಡು+ಹಗಲು ನಡುಹಗಲು ನಡು+ಕಂಬ ನಿಡು+ತೋಳು ನಿಡುದೋಳು ನಿಡು+ಕೊರಳು ನಿಡುಗೊರಳು ನಿಡು+ತೆರೆ ನಿಡುಕೋಲು ನಿಡುಗೋಲು ನಿಡು+ಕೊಂಬು ನಿಡುಗೊಂಬು ಕಿರು+ನಾಲಿಗೆ ಕಿರು+ಕೂಟ ಕಿರು+ಕತ್ತಿ ಕಿರು+ನಾಯಿ ಕಿರು+ಗುಡ್ಡ ಕಿರು+ತೆರೆ

ಕಿರುನಾಲಿಗೆ ಕಿರುಕೂಟ ಕಿರುಗತ್ತಿ ಕಿರುನಾಯಿ ಕಿರುಗುಡ್ಡ ಕಿರುದೆರೆ

ನಿಡುದೆರೆ

ಕಟ್ಟರಿಕೆ ಕಟ್ಟರಸು ಕಟ್ಟಿರುವೆ

ತೆರೆಯುಲಿಯ ಮೊದಲು ಕಡು+ಅರಿಕೆ ಕಡು+ಅರಸು ಕಡು+ಇರುವೆ ಕಡು+ಉಲುಹು ಕಟ್ಟುಲುಹು ಕಟ್ಟೆಸಕ ಕಡು+ಎಸಕ ಕಟ್ಟುಬ್ಬಸ ಕಡು+ಉಬ್ಬಸ ನಟ್ಟಡವಿ ನಡು+ಅಡವಿ ನಟ್ಟಿರುಳು ನಡು+ಇರುಳು ನಿಡು+ಅಯ್ದೆ ನಿಟ್ಟಯ್ದೆ ನಿಡು+ಉಸಿರು ನಿಟ್ಟುಸಿರು ನಿಡು+ಎಲುವು ನಿಟ್ಟೆಲುವು ನಿಟ್ಟೆಸಳು ನಿಡು+ಎಸಳು ನಿಟ್ಟೋಟ ನಿಡು+ಓಟ ಕಿತ್ತುಸಿರು ಕಿರು+ಉಸಿರು ಕಿತ್ತೋಟ ಕಿರು+ಓಟ ಕಿತ್ತೆಸಳು ಕಿರು+ಎಸಳು ಕಿತ್ತೂಟ ಕಿರು+ಊಟ ಕಿತ್ತುಲಿ ಕಿರು+ಉಲಿ ಕಿತ್ತಡಿ ಕಿರು+ಅಡಿ

ಒಟ್ಟಿಸಿದ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕೂಡುಪದಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಮಾರ್ಪಾಡು ನಡೆ

ದಿರುವ ಹಾಗೆ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

Eke →

2.2.9 ಕಕಾರ-ತಕಾರಗಳು ಗಕಾರ-ದಕಾರಗಳಾಗುವುದು

ಹಲವು ಜೋಡುಪದಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕೂಡುಪದಗಳಲ್ಲಿ ಕಕಾರ-ತಕಾರಗಳು ಗಕಾರ-ದಕಾರಗಳಾಗಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು; ಈ ಮಾರ್ಪಾಡು ಮುಕ್ಯವಾಗಿ ತೆರೆಯುಲಿಯ ಬಳಿಕ ನಡೆಯುತ್ತದೆ; ಆದರೆ, ಈ ಎರಡು ಬಗೆಯ ಮಾರ್ಪಾಡು ಗಳಿಗೂ ಹಲವಾರು ಹೊರಪಡಿಕೆಗಳಿವೆ; ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಈ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವಶ್ಟೇ ಪದಗಳು ತೋರಿಸದೆಯೂ ಇವೆಯೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಎಂತಹ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಎಂತಹ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಒಲವೂ ಇರುವ ಹಾಗೆ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಉಂಟುಮಾಡಿರುವ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳು ನಡೆದಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಹಿಂದೆ ಉಂಟುಮಾಡಿದ್ದ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಅವು ನಡೆದಿದ್ದುವು ಎಂಬುದೂ

ಈ ಹೊರಪಡಿಕೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿರಬಹುದು. ಈ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳು ನಡೆದಿರು ವುದಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ನಡೆಯದಿರುವುದಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ಎತ್ತುಗೆಗಳನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಕೊಡ ಲಾಗಿದೆ:

(1) ಕಕಾರ ಗಕಾರವಾದುದು
ಜೋಡುಪದಗಳಲ್ಲಿ: ಅಟ್ಟೆ+ಕಾಲು ಅಟ್ಟೆಗಾಲು ಅಡಿಗಟ್ಟು
ಅಡಿ+ಕಟ್ಟು ಆನೆಗಲ್ಲು
ಆನೆ+ಕಲ್ಲು ಕಡೆಗೋಲು ಕಡೆ+ಕೋಲು

ಕೂಡುಪದಗಳಲ್ಲಿ: ಎದೆ+ಕಳೆ ಕಾಳು+ಕಟ್ಟು ಗೆಡೆ+ಕೂಡು ಕೀಳು+ಕಳೆ

ಎದೆಗಳೆ
ಕಾಳುಗಟ್ಟು ಗೆಡೆಗೂಡು ಕೀಳುಗಳೆ

(2) ತಕಾರ ದಕಾರವಾದುದು
ಜೋಡುಪದಗಳಲ್ಲಿ: ನೆರೆ+ತಿಂಗಳು ಉಣ್ಣೆ+ತೊಗಲು ಉಣ್ಣೆದೊಗಲು ಎಲು+ತಲೆ

ನೆರೆದಿಂಗಳು

ಎಲುದಲೆ

ಕಕಾರ ಗಕಾರವಾಗಿಲ್ಲದಿರುವುದು

ಅಚ್ಚು+ಕೂಟ ಅಣೆ+ಕಟ್ಟು ಆಲಿ+ಕಲ್ಲು ಗೋರು+ಕೋಲು

ಅಚ್ಚುಕೂಟ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಆಲಿಕಲ್ಲು ಗೋರುಕೋಲು

ಉಪ್ಪು+ಕಳೆ ಕೊಕ್ಕೆ+ಕಟ್ಟು ಗುಂಪು+ಕೂಡು ತೇವ+ಕಳೆ

ಉಪ್ಪುಕಳೆ ಕೊಕ್ಕೆಕಟ್ಟು ಗುಂಪುಕೂಡು ತೇವಕಳೆ

ತಕಾರ ದಕಾರವಾಗಿಲ್ಲದಿರುವುದು

ಕರಿ+ತಿಂಗಳು ತೆಳು+ತೊಗಲು ಹೆಡ+ತಲೆ

ಕರಿತಿಂಗಳು ತೆಳುತೊಗಲು ಹೆಡತಲೆ

ಕೂಡುಪದಗಳಲ್ಲಿ: ಅಳವಿ+ತಪ್ಪು ಅಳವಿದಪ್ಪು ಕಳೆ+ತುಂಬು ಕಳೆದುಂಬು ತಲೆ+ತೋರು ತಲೆದೋರು

ಕೀಲು+ತಪ್ಪು ಕಾಳು+ತುಂಬು ದಾರಿ+ತೋರು

ಕೀಲುತಪ್ಪು ಕಾಳುತುಂಬು ದಾರಿತೋರು

ಕೂಡುಪದಗಳ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಕೆಲವು ಒಲವುಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು: ಎತ್ತುಗೆ ಗಾಗಿ, ಕೊಳ್ಳು ಪದ ಹೆಸರುಪದ ಇಲ್ಲವೇ ಪರಿಚೆಪದಗಳ ಬಳಿಕ ಗೊಳ್ಳು ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಎಸಕಪದಗಳ ಜೋಡಿಸುವ ರೂಪದ ಬಳಿಕ ಕೊಳ್ಳು ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಬರುತ್ತದೆ:

ಹೆಸರು, ಪರಿಚೆ ಪದಗಳ ಬಳಿಕ ಎಚ್ಚರ+ಕೊಳ್ಳು ಎಚ್ಚರಗೊಳ್ಳು ಎದುರು+ಕೊಳ್ಳು ಎದುರುಗೊಳ್ಳು ಒಳ+ಕೊಳ್ಳು ಒಳಗೊಳ್ಳು

ಎಸಕಪದಗಳ ಬಳಿಕ ಒಪ್ಪಿ+ಕೊಳ್ಳು ದೊರೆ+ಕೊಳ್ಳು ಸೆಳೆ+ಕೊಳ್ಳು

ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳು ದೊರೆಕೊಳ್ಳು ಸೆಳಕೊಳ್ಳು

ಕೊನೆ+ಕೊಳ್ಳು ಕೊನೆಗೊಳ್ಳು

ತಡೆ+ಕೊಳ್ಳು

ತಡಕೊಳ್ಳು

ಕೊಡು ಪದ ಹೆಸರು ಇಲ್ಲವೇ ಪರಿಚೆಪದಗಳ ಬಳಿಕ ಕೆಲವೆಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಡು ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಬೇರೆ ಕೆಲವೆಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಗೊಡು ರೂಪ ದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ; ಆದರೆ, ಎಸಕಪದಗಳ ಬಳಿಕ ಅದು ಕೊಡು ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವೇ ಬರುತ್ತದೆ:

ಹೆಸರು, ಪರಿಚೆ ಪದಗಳ ಬಳಿಕ ಕಿವಿ+ಕೊಡು ಕಿವಿಗೊಡು
ಎದೆ+ಕೊಡು ಎದೆಗೊಡು ಎಡೆ+ಕೊಡು ಎಡೆಕೊಡು ಮಾತು+ಕೊಡು ಮಾತುಕೊಡು

ಎಸಕಪದಗಳ ಬಳಿಕ ಎತ್ತಿ+ಕೊಡು ತುಂಬಿ+ಕೊಡು ಚುಚ್ಚಿ+ಕೊಡು ಬಿಟ್ಟು+ಕೊಡು

ಎತ್ತಿಕೊಡು ತುಂಬಿಕೊಡು ಚುಚ್ಚಿಕೊಡು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡು

ಕೆಡು ಪದ ಎಲ್ಲಾ ಕೂಡುಪದಗಳಲ್ಲೂ ಗೆಡು ರೂಪದಲ್ಲೇ ಬರುತ್ತದೆ; ಇದು ಹೆಸರು ಇಲ್ಲವೇ ಪರಿಚೆಪದಗಳ ಬಳಿಕ ಮಾತ್ರ ಬರುತ್ತದಲ್ಲದೆ, ಎಸಕ ಪದಗಳ ಬಳಿಕ ಬರುವ ಹಾಗೆ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ:

ಅಂದ+ಕೆಡು ಅಂದಗೆಡು ಬಗೆಗೆಡು
ಬಗೆ+ಕೆಡು ಹದಗೆಡು
ಹದ+ಕೆಡು

ಒಪ್ಪ+ಕೆಡು ಕಳೆ+ಕೆಡು
ನುಡಿ+ಕೆಡು

ಒಪ್ಪಗೆಡು ಕಳೆಗೆಡು ನುಡಿಗೆಡು

ಈ ಮಾರ್ಪಾಡು ಯ್, ಲ್, ಳ್ ಮತ್ತು ಮೂಗುಲಿಗಳ ಬಳಿಕವೂ ನಡೆ

ಯುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿಯೂ ಹಲವಾರು ಹೊರಪಡಿಕೆಗಳಿವೆ:

(1) ಯಕಾರದ ಬಳಿಕ: ಜೋಡುಪದ ಕಯ್+ಕಾಣಿಕೆ ಕಯ್ಗಾಣಿಕೆ ಮಯ್ಗಳ್ಳ
ಮಯ್+ಕಳ್ಳ ಕಯ್ದಳ
ಕಯ್+ತಳ ಕಯ್ದುದಿ
ಕಯ್+ತುದಿ

ಹೊರಪಡಿಕೆಗಳು

ಕಯ್+ಕಾಲು ಕಯ್+ಕೋಳ ಕಯ್+ತೋಟ ಕಯ್+ತುತ್ತು

ಕಯ್ಕಾಲು
ಕಯ್ಕೋಳ ಕಯ್ತೋಟ ಕಯ್ತುತ್ತು

ಯಕಾರದ ಬಳಿಕ: ಕೂಡುಪದ: ಸುಯ್+ಕರೆ ಸುಯ್ಗರೆ
ಕಯ್+ಕೂಡು ಕಯ್ಗೂಡು
ಮಯ್+ತೋರು ಮಯ್ದೋರು

ಹೊರಪಡಿಕೆಗಳು

ಕಯ್+ಕೊಡು ಮಯ್+ಕೆಡು ಕಯ್+ತಪ್ಪು

ಕಯ್ಕೊಡು ಮಯ್ಕೆಡು ಕಯ್ತಪ್ಪು

(2) ಲಕಾರದ ಬಳಿಕ: ಜೋಡುಪದ ಮೇಲ್+ಕಡೆ ಮೇಲ್ಗಡೆ
ಕಾಲ್+ತೊಡಕು ಕಾಲ್ದೊಡಕು

ಹೊರಪಡಿಕೆಗಳು

ಮೇಲ್+ಕಾಪು ಮೇಲ್+ತರ

ಮೇಲ್ಕಾಪು ಮೇಲ್ತರ

ಲಕಾರದ ಬಳಿಕ: ಕೂಡುಪದ:
ಕಾಲ್+ಕೆಡಿಸು ಕಾಲ್ಗೆಡಿಸು ಕಾಲ್ದೆಗೆ
ಕಾಲ್+ತೆಗೆ

ಹೊರಪಡಿಕೆಗಳು

ಮೇಲ್+ಕಟ್ಟು

ಮೇಲ್ಕಟ್ಟು

(3) ಳಕಾರದ ಬಳಿಕ: ಜೋಡುಪದಗಳು
ಬಾಳ್+ಕೆಡಿಕ ಕೀಳ್+ತುಟಿ

ಬಾಳ್ಗೆಡಿಕ
ಕೀಳ್ದುಟಿ

ಮುಳ್+ಕತ್ತಿಗೆ ಕೀಳ್+ತರ

ಹೊರಪಡಿಕೆಗಳು

ಮುಳ್ಕತ್ತಿಗೆ ಕೀಳ್ತರ

ಳಕಾರದ ಬಳಿಕ: ಕೂಡುಪದಗಳು: ಸೂಳ್+ಕರೆ

ಸೂಳ್ಗರೆ

ಹೊರಪಡಿಕೆಗಳು

ಏಳು+ತರು

ಎಳ್ತರು

(3) ಮೂಗುಲಿಯ ಬಳಿಕ: ಜೋಡುಪದಗಳು ಹಿನ್+ಕತ್ತು ಹಿಂಗತ್ತು
ಹೆಂಗೊಲೆ
ಹೆಣ್+ಕೊಲೆ ಮುಂದಲೆ
ಮುನ್+ತಲೆ

ಹೊರಪಡಿಕೆಗಳು

ಮುನ್+ಕಾಣ್ಕೆ ಮುನ್ಕಾಣ್ಕೆ ಉಣ್+ಕೊಳವೆ ಉಣ್ಕೊಳವೆ

ಮೂಗುಲಿಯ ಬಳಿಕ: ಕೂಡುಪದಗಳು ಮುನ್+ಕಾಣು ಮುಂಗಾಣು ಹಿನ್+ತಿರುಗು ಹಿಂದಿರುಗು ಮುನ್+ತೋರು ಮುಂದೋರು

ಹೊರಪಡಿಕೆಗಳು

ಮುನ್+ತೆರು ಹಿನ್+ತಿರುಚು

ಮುನ್ತೆರು ಹಿಂತಿರುಚು

ಮೂಗುಲಿಗಳ ಬಳಿಕ ಸಕಾರ ಚಕಾರವಾದುದನ್ನು ಮತ್ತು ಹಕಾರ

(>ಪಕಾರ) ಬಕಾರವಾದುದನ್ನೂ ಕೆಲವು ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು:

ಹೊರಪಡಿಕೆಗಳು

ಮುನ್+ಪಡೆ ಎಣ್+ಪರಿಜು

ಮುನ್ಪಡೆ ಎಣ್ಪರಿಜು

ಜೋಡುಪದಗಳಲ್ಲಿ: ಮುನ್+ಸೂರು ಮುಂಜೂರು ಕೆನ್+ಸೊಡರು ಕೆಂಜೊಡರು ಮುನ್+ಹಗಲು ಮುಂಬಗಲು ಬೆನ್+ಹಿತ್ತಿಲು ಬೆಂಬಿತ್ತಿಲು

ಕೂಡುಪದಗಳಲ್ಲಿ: ಹಿನ್+ಸರಿ ಮುನ್+ಹೇಳು ಮುಂಬೇಳು

ಹಿಂಜರಿ

ರಕಾರದ ಬಳಿಕವೂ ಕಕಾರ-ತಕಾರಗಳು ಗಕಾರ-ದಕಾರಗಳಾಗುತ್ತವೆ; ಆದರೆ, ಮೇಲೆ 2.2.6ರಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿದಂತೆ, ಇಲ್ಲಿ ರಕಾರವೂ ಗಕಾರ-ದಕಾರ ಗಳಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಹ(ಪ)ಕಾರವೂ ರಕಾರದ ಬಳಿಕ ಬಕಾರ ವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಆದರೆ, ಈ ಮಾರ್ಪಾಡು ಜೋಡುಪದಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ:

(1) ಮಾರ್ಪಾಡಾಗಿರುವುದು
ಹೆಗ್ಗಟ್ಟು
ಹೆರ್+ಕಟ್ಟು ಹೆಗ್ಗಳ್ಳ ಹೆರ್+ಕಳ್ಳ ಇದ್ದೊರೆ
ಇರ್+ತೊರೆ ಹೆರ್+ಹಲಸು ಹೆಬ್ಬಲಸು
ಕಬ್ಬೊಗೆ
ಕಾರ್+ಹೊಗೆ

ಹೊರಪಡಿಕೆಗಳು

ಇರ್+ಕಾಲು ಮೂರ್+ಕಣ್ಣು ಇರ್+ತಲೆ
ಇರು+ಹತ್ತು ಮೂರ್+ಹುರಿ

ಇಕ್ಕಾಲು ಮುಕ್ಕಣ್ಣು ಇತ್ತಲೆ ಇಪ್ಪತ್ತು ಮುಪ್ಪುರಿ

2.2.6ರ ಮಾರ್ಪಾಡಿಗೆ ಒಳಪಡದ ರಕಾರದ ಬಳಿಕ ಬಂದ ಕಕಾರ- ತಕಾರಗಳೂ ಗಕಾರ-ದಕಾರಗಳಾಗಿ ಬದಲಾಗಬಲ್ಲುವು. ಇದಕ್ಕೂ ಪೇರ್+ ತೆರೆ>ಪೆರ್ದೆರೆ, ಕೂರ್+ಕತ್ತಿ>ಕೂರ್ಗತ್ತಿ ಎಂಬಂತಹ ಪದಗಳನ್ನು ಎತ್ತುಗೆಯಾಗಿ ಕೊಡಬಹುದು.

Eke →

2.2.10 ಹ(ಪ)ಕಾರ, ಬಕಾರ ಮತ್ತು ಮಕಾರಗಳು ವಕಾರವಾಗುವುದು

ಕೆಲವು ಪದಗಳಲ್ಲಿ ತೆರೆಯುಲಿಯ ಬಳಿಕ ಬಂದ ಹ್(ಪ್), ಬ್ ಮತ್ತು ಮ್ ಗಳು ವಕಾರವಾಗಿ ಬದಲಾಗಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಆದರೆ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಉಂಟುಮಾಡಿರುವ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಮಾರ್ಪಾಡು ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ಜೋಡುಪದಗಳಲ್ಲಿ: ಪರಿ+ಪಿಡಿ ಪರಿವಿಡಿ
ನಡು+ಹಗಲು ನಡುವಗಲು ಬೆಲೆ+ಹೆಣ್ಣು ಬೆಲೆವೆಣ್ಣು ಮಡ+ಬಾಯಿ ಮಡವಾಯಿ ಪಡೆ+ಮಾತು ಪಡೆವಾತು ಪಡುವನೆ
ಪಡು+ಮನೆ

ಕೂಡುಪದಗಳಲ್ಲಿ:
ಮುಂದು+ಹರಿ ಮುಂದುವರಿ ಇಂಪು+ಪಡೆ ಇಂಪುವಡೆ ತಲೆವಾಗು
ತಲೆ+ಬಾಗು

ಹೊರಪಡಿಕೆಗಳು

ಎಡೆ+ಹಗಲು ದೋರೆ+ಹಣ್ಣು ಕಿಸ+ಬಾಯಿ ಮನೆ+ಮಾತು ಅಡು+ಮನೆ

ಎಡೆಹಗಲು ದೋರೆಹಣ್ಣು ಕಿಸಬಾಯಿ ಮನೆಮಾತು ಅಡುಮನೆ

ಹೊರಪಡಿಕೆಗಳು

ಅಡ್ಡಿ+ಪಡಿಸು ಬೀಡು+ಬಿಡು

ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸು ಬೀಡುಬಿಡು

ಒಟ್ಟಿಸಿದ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳು ನಡೆದಿರುವುದನ್ನು ಹು ಮತ್ತು ಮೆ ಒಟ್ಟುಗಳ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು; ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಹು ಒಟ್ಟು ಮೊದಲಿಗೆ (ಹಳೆಗನ್ನಡದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ) ಪು ರೂಪದಲ್ಲಿದ್ದುದು ಆಮೇಲೆ ವು ಎಂಬುದಾಗಿ ಇಲ್ಲವೇ ಹು ಎಂಬುದಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿರಬೇಕು; ಇವತ್ತು ಕೆಲವು ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ವು ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಹು ರೂಪದಲ್ಲಿ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಬೇರೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಮೇಲಿನ ಒಲವಿಗೆ ಹು ಮತ್ತು ಪು ರೂಪಗಳು ಹೊರಪಡಿಕೆಗಳಾಗುತ್ತವೆ.

ಕೆಲವು ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಪು

ಹು ಒಟ್ಟು: ಮುಡಿ ಮರೆ
ಬಿಡು ಕಾಯು ಸುರಿ
ಕೆಡೆ
ನಲಿ
ಸೆಳೆ
ಬಿಡು ಮೇಯು ತಳೆ
ತುರಿ

ಮೆ ಒಟ್ಟು: ಮರೆ
ಹೋಲು ಬೇಳು ಉಳಿ

ಮುಡಿವು
ಮರವು
ಬಿಡುವು
ಕಾವು ಸುರುವು
ಕೆಡವು ನಲಿವು ಸೆಳವು ಬಿಡುವು
ಮೇವು
ತಳುವು
ತುರುವು

ಮರವೆ ಹೋಲುವೆ ಬೇಳುವೆ
ಉಳವೆ

ಹೊರಪಡಿಕೆಗಳು ಹಿಡಿಹು ಹಿಡಿ ತೆರಹು ತೆರೆ ತಗು ತಗಹು ಕಾಯು ಕಾಹು ಮಡುಹು ಮಡಿ ನೆರೆ ನೆರಹು ಉಲಿ ಉಲಿಪು ಹೊಳೆ ಹೊಳಪು ತೊಡು ತೊಡುಪು ಮೇಯು ಮೇಪು ಮಲೆಪು ಮಲೆ ತಿಳಿಪು ತಿಳಿ

ಪಳೆ ಪಳಮೆ ತೀರಮೆ ತೀರು ಉಳು ಉಳುಮೆ ಒಲುಮೆ ಒಲಿ

ಪರಿಚೆಪದಗಳಿಂದ ಹೆಸರುಪದಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಬಳಕೆ ಯಾಗುವ ಹು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಪು ರೂಪ ಇದೆಯಲ್ಲದೆ ವು ರೂಪ ಇರುವ ಹಾಗೆ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಮೆ ಒಟ್ಟಿಗೆ ವೆ ರೂಪ ಇಲ್ಲ (ಹಿರಿ-ಹಿರಿಮೆ, ಕಡು- ಕಡುಮೆ). ಹಾಗಾಗಿ, ಇವೆರಡೂ ಮೇಲಿನ ಒಲವಿಗೆ ಒಳಗಾಗುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು.

(1) ಪರಿಚೆಪದಗಳಿಂದ ಹೆಸರುಪದಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವಲ್ಲಿ:

ಪು ರೂಪದ ಬಳಕೆ
ಬಿಳುಪು
ತೆಳುಪು
ಕಡುಪು ನಿಡುಪು

ಬಿಳಿ ತೆಳು ಕಡು ನಿಡು

ಹು ರೂಪದ ಬಳಕೆ ಬಿಗುಹು ಬಿಗಿ ಕಡುಹು ಕಡು

Eke →

2.2.11 ಪದಗಳ ಕೊನೆಯ ಉಕಾರ ಬಿದ್ದುಹೋಗುವುದು

ಮೇಲೆ 2.2.1ರಲ್ಲಿ, ಪದಗಳ ಕೊನೆಯ ತೆರೆಯುಲಿಗಳು ಅವುಗಳ ಬಳಿಕ ಬೇರೊಂದು ತೆರೆಯುಲಿ ಬಂದಾಗ ಬಿದ್ದುಹೋಗುವಂತಹ ಮಾರ್ಪಾಡನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಯಿತು; ಇಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಿರುವುದು ಪದಗಳ ಕೊನೆಯ ಉಕಾರ ಅದರ ಬಳಿಕ ಮುಚ್ಚುಲಿಯೊಂದು ಬಂದಾಗ ಬಿದ್ದುಹೋಗುವಂತಹ ಇನ್ನೊಂದು ಬಗೆಯ ಸೇರಿಕೆಯ ಮಾರ್ಪಾಡು.

ಉಕಾರದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಉಕಾರದ ಮೊದಲು ಯ್, ರ್, ಲ್, ಳ್ ಇಲ್ಲವೇ ಮೂಗುಲಿ (ನ್, ಣ್, ಮ್) ಬಂದಿರುವಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಈ ಮಾರ್ಪಾಡು ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಎತ್ತುಗೆಗಾಗಿ, ಕಾಲು ಪದವನ್ನು ಬಳಸಿರುವ ಕಾಲ್ಮಣೆ, ಕಾಲ್ಬಳೆ, ಕಾಲ್ನಡಿಗೆ, ಕಾಲ್ದೆಗೆ ಮೊದಲಾದ ಜೋಡುಪದ ಮತ್ತು ಕೂಡುಪದಗಳಲ್ಲಿ ಆ ಪದದ ಕೊನೆಯ ಉಕಾರ ಬಿದ್ದುಹೋಗಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆಯು ಪದಕ್ಕೆ ಕುಳಿ, ಕೆ ಮತ್ತು ತ ಒಟ್ಟು ಸೇರಿಸಿದಾಗ, ಆ ಪದದ ಕೊನೆಯ ಉಕಾರ ಬಿದ್ದುಹೋಗಿರುವುದನ್ನು ಆಯ್ಕುಳಿ, ಆಯ್ಕೆ ಮತ್ತು ಆಯ್ತ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.

ಇದಲ್ಲದೆ, ಉಕಾರದ ಮೊದಲು ಬಂದಿರುವ ಮುಚ್ಚುಲಿಗಳು ಇಮ್ಮಡಿ ರೂಪದಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಅವು ಒತ್ತೆ ರೂಪಕ್ಕೆ ಮಾರ್ಪಾಡುತ್ತವೆ. ಎತ್ತುಗೆಗಾಗಿ, ಕಣ್ಣು ಪದಕ್ಕೆ ತಪ್ಪು ಪದವನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಉಂಟುಮಾಡಿದ ಕಣ್ತಪ್ಪು ಜೋಡುಪದ ದಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣು ಪದದ ಇಮ್ಮಡು ಣಕಾರ ಒತ್ತೆ ಣಕಾರವಾಗಿದೆ.

ಈ ಸೇರಿಕೆಯ ಒಲವಿಗೆ ಹಲವು ಹೊರಪಡಿಕೆಗಳೂ ಇವೆ; ಹಿಂದಿನ ಕಾಲ ದಲ್ಲಿ ಉಂಟುಮಾಡಿರುವ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಮಾರ್ಪಾಡು ಹೊರಪಡಿಕೆಗಳಿಲ್ಲದೆ ನಡೆದಿರಬೇಕು; ಆದರೆ, ಆಮೇಲೆ ಉಂಟುಮಾಡಿರುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪದಗಳಲ್ಲೂ ಉಕಾರವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಒಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಪದಗಳನ್ನು ಅವಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸ ಲಾಗುತ್ತಿದೆ: ಕಾಲುಕೀಳು, ಕಾಲುದಾರಿ, ಕಣ್ಣುಗುಳಿ, ಕಣ್ಣುಗುಡ್ಡೆ, ಏರುತ, ಕೊಳ್ಳುಗ ಮೊದಲಾದ ಪದಗಳನ್ನು ಇದಕ್ಕೆ ಎತ್ತುಗೆಯಾಗಿ ಕೊಡಬಹುದು. ಹಾಗಾಗಿ, ಅಂತಹ ಪದಗಳು ಮೇಲಿನ ಸೇರಿಕೆಯ ಒಲವಿಗೆ ಹೊರಪಡಿಕೆಗಳಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ.

ನಿಜಕ್ಕೂ ಹಳೆಗನ್ನಡದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಪದಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಯ್, ರ್, ಲ್ ಮೊದಲಾದ ಮುಚ್ಚುಲಿಗಳೇ ಬರುತ್ತಿದ್ದುವು, ಮತ್ತು ಅವು ಒತ್ತೆ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವೇ ಬರುತ್ತಿದ್ದುವು (ಕಾಲ್, ಕಡಲ್, ಕಣ್); ಹೊಸಗನ್ನಡದ ಕಾಲಕ್ಕಾಗು ವಾಗ ಅವುಗಳ ಬಳಿಕ ಉಕಾರವೊಂದು ಸೇರಿಕೊಂಡಿತು (ಕಾಲ್>ಕಾಲು, ಕಡಲ್>ಕಡಲು), ಮತ್ತು ಗಿಡ್ಡ ತೆರೆಯುಲಿಗಳ ಬಳಿಕ ಬಂದ ಈ ಮುಚ್ಚುಲಿ ಗಳು (ರಕಾರವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ) ಎರಡು ಬರಿಗೆಕಂತೆಗಳಿರುವ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಇಮ್ಮಡಿ ಮುಚ್ಚುಲಿಗಳಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟುವು (ಕಲ್>ಕಲ್ಲು, ಕಣ್>ಕಣ್ಣು). ಹಾಗಾಗಿ, ಈ ಪದಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದ್ದ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಉಕಾರ ಬಿದ್ದು ಹೋಗುವ, ಇಲ್ಲವೇ ಇಮ್ಮಡಿ ಮುಚ್ಚುಲಿ ಒತ್ತೆ ಮುಚ್ಚುಲಿಯಾಗುವ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳೇ ಬೇಕಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.

ಇವತ್ತು

ಹೊಸಪದಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬೇಕೆಂದಿರುವವರಿಗೆ ಈ ಸೇರಿಕೆಯ ಮಾರ್ಪಾಡನ್ನು ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ ಹೆಚ್ಚು ಅಡಕವಾದ ಪದಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಲು ಬರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬಹುದು. ಎತ್ತುಗೆ ಗಾಗಿ, ಕಣ್ಣುಗುಳಿ ಎಂಬುದಕ್ಕಿಂತ ಕಣ್ಗುಳಿ ಎಂಬುದು, ಕಾಲುದಾರಿ ಎಂಬುದ ಕ್ಕಿಂತ ಕಾಲ್ದಾರಿ ಎಂಬುದು ಹೆಚ್ಚು ಆಡಕವಾಗಿದೆ.

ಮೇಲಿನ ಸೇರಿಕೆಯ ಮಾರ್ಪಾಡನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಮತ್ತು ತೋರಿಸದಿರುವ

ಕೆಲವು ಎತ್ತುಗೆಗಳನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಕೊಡಲಾಗಿದೆ:

(1) ಉಕಾರದ ಮೊದಲು ರಕಾರವಿರುವ ಪದಗಳು: ಉಕಾರ ಬಿದ್ದುಹೋಗಿರುವುದು (ಕ) ಜೋಡುಪದಗಳು: ಏರು+ಮಣೆ ನೀರು+ಕಲ್ಲು ನೀರ್ಗಲ್ಲು
ತೀರ್ಕಣೆ
ತೀರು+ಕಣೆ

ಏರು+ಕಣೆ
ನೀರು+ಗುಳ್ಳೆ ತೀರು+ಕಡೆ

ಏರ್ವಣೆ

ಉಕಾರ ಬಿದ್ದುಹೋಗದಿರುವುದು

ಏರುಗಣೆ ನೀರುಗುಳ್ಳೆ ತೀರುಗಡೆ

(ಚ) ಕೂಡುಪದಗಳು: ಆಸರು+ಕಳೆ ಆಸರ್ಗಳೆ
ಏರು+ಪಡು

ಏರ್ಪಡು

(ಟ) ಒಟ್ಟಿಸಿದ ಪದಗಳು: ತೀರ್ಪು ತೀರು+ಪು ಸೇರ್ಮೆ ಸೇರು+ಮೆ

ಉಸಿರು+ಕಟ್ಟು

ಉಸಿರುಕಟ್ಟು

ತೀರು+ವಳಿ ಹೇರು+ಕ

ತೀರುವಳಿ ಹೇರುಕ

(2) ಉಕಾರದ ಮೊದಲು ಲಕಾರವಿರುವ ಪದಗಳು: ಉಕಾರ ಬಿದ್ದುಹೋಗಿರುವುದು (ಕ) ಜೋಡುಪದಗಳು:

ಉಕಾರ ಬಿದ್ದುಹೋಗದಿರುವುದು

ಕಲ್ನಾರು

ಕಲ್ಲು+ನಾರು ಕವಲು+ಕೊಂಬು ಕವಲ್ಗೊಂಬು ಕಾಲ್ಚಾಪೆ
ಕಾಲು+ಚಾಪೆ ತೊದಲು+ನುಡಿ ತೊದಲ್ನುಡಿ

ಕಲ್ಲು+ಗುಂಡು ಕವಲು+ನಳಿಕೆ ಕಾಲು+ದಾರಿ ದಿಗಿಲು+ಕನಸು

ಕಲ್ಲುಗುಂಡು ಕವಲುನಳಿಕೆ ಕಾಲುದಾರಿ ದಿಗಿಲುಗನಸು

(ಚ) ಕೂಡುಪದಗಳು: ಕಾಲು+ತೆಗೆ ಕಾಲ್ದೆಗೆ
ಕಾಲು+ಕೆಡಿಸು ಕಾಲ್ಗೆಡಿಸು ಕಾಲುಮಾಡು

(ಟ) ಒಟ್ಟಿಸಿದ ಪದಗಳು: ಕನಲು+ಕೆ ಕನಲ್ಕೆ ಸೋಲು+ಮೆ ಸೋಲ್ಮೆ
ಅರಿಲು+ವಳಿ ಅರಿಲ್ವಳಿ

ಕಾಲು+ಕಟ್ಟು

ಕಾಲುಕಟ್ಟು

ಕಾಲು+ಮಾಡು

ಸೋಲು+ವೆ ಹೋಲು+ವೆ

ಸೋಲುವೆ ಹೋಲುವೆ

(3) ಉಕಾರದ ಮೊದಲು ಳಕಾರವಿರುವ ಪದಗಳು: ಉಕಾರ ಬಿದ್ದುಹೋಗಿರುವುದು (ಕ) ಜೋಡುಪದಗಳು: ಕೀಳು+ನೋಟ ಕೀಳ್ನೋಟ ಸೀಳು+ತುಟಿ ಸೀಳ್ದುಟಿ

ಉಕಾರ ಬಿದ್ದುಹೋಗದಿರುವುದು

ಕೀಳು+ಮಾತು ಸೀಳು+ನೋಟ ಬೀಳು+ಗುಂಡಿ

ಕೀಳುಮಾತು ಸೀಳುನೋಟ ಬೀಳುಗುಂಡಿ

(ಚ) ಕೂಡುಪದಗಳು: ಕೋಳು+ಕೊಲೆ ಕೋಳ್ಗೊಲೆ ಬೀಳು+ಕೊಡು ಬೀಳ್ಕೊಡು

(ಟ) ಒಟ್ಟಿಸಿದ ಪದಗಳು: ಕೊಳ್ಗೆ ಕೊಳ್ಳು+ಗೆ ತೆಳ್ಪು ತೆಳು+ಪು ಬಾಳ್ಮೆ ಬಾಳು+ಮೆ

ಕಾಳು+ಕಟ್ಟು

ಕಾಳುಗಟ್ಟು

ಕೊಳ್ಳು+ಗ
ತೆಳು+ಪು
ಬಾಳು+ವೆ

ಕೊಳ್ಳುಗ ತೆಳುಪು ಬಾಳುವೆ

ಉಕಾರ ಬಿದ್ದುಹೋಗದಿರುವುದು

(4) ಉಕಾರದ ಮೊದಲು ಮೂಗುಲಿಗಳಿರುವ ಪದಗಳು: ಉಕಾರ ಬಿದ್ದುಹೋಗಿರುವುದು (ಕ) ಜೋಡುಪದಗಳು: ಉಣ್ಣು+ಕೊಳವೆ ಉಣ್ಕೊಳವೆ ಹೆಣ್ಣು+ಕೂಸು ಹೆಂಗೂಸು ಬೆನ್ನು+ಕಾವಲು ಬೆಂಗಾವಲು ಮೀನು+ಚುಳ್ಳಿ ಮೀನ್ಚುಳ್ಳಿ
ಹೊನ್ನು+ಗಿಂಡಿ ಹೊಂಗಿಂಡಿ ಕಣ್ಣು+ಕಟ್ಟು

ಉಣ್ಣು+ಮನೆ ಹೆಣ್ಣು+ಕೂಸು ಬೆನ್ನು+ಚೀಲ ಮೀನು+ಮೊಟ್ಟೆ ಹೊನ್ನು+ಬಾಕಿ

ಕಣ್ಕಟ್ಟು

ಉಣುಮನೆ ಹೆಣ್ಣುಕೂಸು ಬೆನ್ನುಚೀಲ ಮೀನುಮೊಟ್ಟೆ ಹೊನ್ನುಬಾಕಿ

(ಚ) ಕೂಡುಪದಗಳು: ಕಣ್ಣು+ಕೊಳಿಸು ಕಂಗೊಳಿಸು ಬೆನ್ನು+ಹತ್ತು ಬೆಂಬತ್ತು

(ಟ) ಒಟ್ಟಿಸಿದ ಪದಗಳು: ಹೆಣ್ಣು+ಗಸು ಹೆಂಗಸು

ಕಣ್ಣು+ಕುಕ್ಕು ಬೆನ್ನು+ಹತ್ತು

ಕಣ್ಣುಕುಕ್ಕು ಬೆನ್ನುಹತ್ತು

ಹೆಣ್ಣು+ಗ

ಹೆಣ್ಣುಗ

ಉಣುಮನೆ ಪದದಲ್ಲಿ ಉಕಾರ ಬಿದ್ದುಹೋಗದಿದ್ದರೂ, ಇಮ್ಮಡಿ ಣಕಾರ ಒತ್ತೆ ಣಕಾರವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು. ಉಕಾರದ ಮೊದಲು ಮಕಾರವಿರುವ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಉಕಾರ ಬಿದ್ದುಹೋಗುವ ಹಾಗೆ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ (ಚಿಮ್ಮು-ಚಿಮ್ಮುಗೆ, ದಿಮ್ಮು-ದಿಮ್ಮುಹಿಡಿ).

(5) ಉಕಾರದ ಮೊದಲು ಯಕಾರವಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಪದಗಳಲ್ಲೂ ಅವುಗಳ ಬಳಿಕ ಮುಚ್ಚುಲಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲಾಗುವ ಪದ ಇಲ್ಲವೇ ಒಟ್ಟು ಬಂದಾಗ ಉಕಾರ ಬಿದ್ದುಹೋಗುತ್ತದೆ.

(ಕ) ಜೋಡುಪದಗಳು: ಬಯ್ತಲೆ ಬಯ್ಯು+ತಲೆ ಒಯ್ಯು+ಚೀಲ ಒಯ್ಚೀಲ ಹಾಯ್ಕಡ ಹಾಯು+ಕಡ

(ಚ) ಕೂಡುಪದಗಳು: ಸುಯ್ಯು+ಕರೆ ಕೊಯ್ಯು+ತರು ಕೊಯ್ತರು ಕಾಯು+ಕೊಳ್ಳೂ ಕಾಯ್ಕೊಳ್ಳು

ಸುಯ್ಗರೆ

(ಟ) ಒಟ್ಟಿಸಿದ ಪದಗಳು: ಆಯ್ಕೆ ಆಯು+ಕೆ ಗೆಯ್ಮೆ ಗೆಯ್ಯು+ಮೆ ಕಾಯು+ಪು ಕಾಯ್ಪು ಕೊಯ್ಯು+ಲು ಕೊಯ್ಲು ಬಯ್ಯು+ಗಳು ಬಯ್ಗಳು

Eke →

2.3 ಹೆಸರುಪದಗಳ ಇಟ್ಟಳ

ಇಟ್ಟಳವಿರುವ ಹೆಸರುಪದಗಳು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಿಸಿದ ಪದಗಳು ಮತ್ತು ಜೋಡುಪದಗಳು ಎಂಬುದಾಗಿ ಎರಡು ಬಗೆಯವಾಗಿರುತ್ತವೆ:

(1) ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದು ಪದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಒಟ್ಟನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಉಂಟುಮಾಡಿರುವ ಪದಗಳು ಒಟ್ಟಿಸಿದ ಪದಗಳು, ಮತ್ತು
(2) ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದು ಪದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಹೆಸರುಪದವನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಉಂಟುಮಾಡಿರುವ ಪದಗಳು ಜೋಡುಪದಗಳು.

ಮುಕ್ಯವಾಗಿ, ಒಟ್ಟಿಸಿದ ಪದಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಹೆಸರುಪದ, ಎಸಕಪದ ಇಲ್ಲವೇ ಪರಿಚೆಪದಗಳಿಗೆ ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದು ಒಟ್ಟನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಜೋಡುಪದಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಅವೇ ಮೂರು ಬಗೆಯ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಕ್ಕೆ ಯಾವುದಾದರೂ ಹೆಸರುಪದ ವನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಆರು ಬಗೆಯ ಇಟ್ಟಳಗಳಿಗೆ ಎತ್ತುಗೆಗಳನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಕೊಡಲಾಗಿದೆ:

ಒಟ್ಟಿಸಿದ ಪದಗಳು:

1. ಹೆಸರುಪದ+ಒಟ್ಟು:
2. ಎಸಕಪದ+ಒಟ್ಟು:
3. ಪರಿಚೆಪದ+ಒಟ್ಟು:

ಜೋಡುಪದಗಳು:

1. ಹೆಸರುಪದ+ಹೆಸರುಪದ:
2. ಎಸಕಪದ+ಹೆಸರುಪದ:
3. ಪರಿಚೆಪದ+ಹೆಸರುಪದ:

ಗಾಣ+ಇಗ
ಹೊಗಳು+ಇಕೆ ಒಳ್ಳೆ+ತನ

ಗಾಣಿಗ ಹೊಗಳಿಕೆ ಒಳ್ಳೆತನ

ಬಯಲು+ಆಟ ಊರು+ಕೋಲು ಊರುಗೋಲು ದೊಡ್ಡ+ಅಮ್ಮ

ಬಯಲಾಟ

ದೊಡ್ಡಮ್ಮ

Eke →

2.4 ಒಟ್ಟಿಸಿದ ಹೆಸರುಪದಗಳು

ಒಟ್ಟಿಸಿದ ಹೆಸರುಪದಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವನ್ನೂ ಎಸಕಪದಗಳಿಗೆ ಒಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಉಂಟುಮಾಡಲಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವನ್ನೂ ಒಂದು ಪದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಒಟ್ಟನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸೇರಿಸಿ ಉಂಟುಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಒಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಉಂಟುಮಾಡಿರುವ ಹೆಸರುಪದಗಳು ಕೆಲವು ಇರುವುವಾದರೂ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಬರುವ ಒಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎರಡು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಎತ್ತುಗೆಗಾಗಿ, ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಎಂಬ ಪದದಲ್ಲಿ ಮೀನು ಹೆಸರುಪದ ದೊಂದಿಗೆ ಗಾರ ಮತ್ತು ಇಕೆ ಎಂಬ ಎರಡು ಒಟ್ಟುಗಳು ಬಂದಿವೆ. ಆದರೆ, ಈ ಪದವನ್ನು ಎರಡು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟುಮಾಡಲಾಗಿದೆ: ಮೊದಲಿಗೆ ಮೀನು ಪದಕ್ಕೆ ಗಾರ ಒಟ್ಟನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಮೀನುಗಾರ ಎಂಬ ಹೆಸರುಪದವನ್ನು

ಉಂಟು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಆಮೇಲೆ ಮೀನುಗಾರ ಪದಕ್ಕೆ ಇಕೆ ಒಟ್ಟನ್ನು ಹೆಸರುಪದವನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಉಂಟುಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

ಮೀನುಗಾರಿಕೆ

ಇನ್ನೊಂದು

ಎಂಬ

ಕನ್ನಡ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಬರುವ ಒಟ್ಟುಗಳೆಲ್ಲ ಹಿನ್ನೊಟ್ಟುಗಳು, ಎಂದರೆ ಪದ ಗಳ ಬಳಿಕ ಬರುವಂತಹವು. ಸಂಸ್ಕ್ರುತದಿಂದ ಎರವಲಾಗಿ ಬಂದಿರುವ ಅ- ಜ್ನಾನ, ವಿ-ಜ್ನಾನ, ನಿರ್-ಉದ್ಯೋಗ ಮೊದಲಾದ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಪದಗಳ ಮೊದಲು ಬರುವ ಮುನ್ನೊಟ್ಟುಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. (ಈ ಮುನ್ನೊಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಅಪ- ಎಂಬುದು ಕನ್ನಡ ಪದದೊಂದಿಗೂ ಬಂದಿರುವು ದನ್ನು ಅಪನಂಬಿಕೆ ಪದದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.)

ಹೀಗಿದ್ದರೂ, ಕೀಳ್, ಪೇರ್, ನಿಟ್, ಕಟ್, ಕಾರ್, ಕಿರ್, ನಟ್ ಮೊದಲಾದ ಕೆಲವು ಪರಿಚೆಪದಗಳನ್ನು ಹೆಸರುಪದಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸಿ ಉಂಟುಮಾಡಿರುವ ಕೀಳೆಲೆ, ಪೇರುಸಿರು, ನಿಟ್ಟುಸಿರು, ಕಟ್ಟಿರುವೆ, ಕಾರಡವಿ, ಕಿರುನಾಲಿಗೆ, ಮೊದಲಾದ ಜೋಡುಪದಗಳು ಮುನ್ನೊಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಉಂಟು ಮಾಡಿರುವ ಪದಗಳ ಹಾಗೆಯೇ ತುಂಬಾ ಅಡಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಮುಂದೆ (2.5.5ರಲ್ಲಿ) ನೋಡಲಿರುವೆವು.

ನಟ್ಟಡವಿ

ಪದಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗುವ ಒಟ್ಟುಗಳು ಎಂತಹ ಪದಗಳೊಂದಿಗೆ ಬರಬಲ್ಲುವು, ಅವುಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲವೇ ಅವುಗ ಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರುವ ಪದಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಎಂತಹ ಸೇರಿಕೆಯ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಅವಕ್ಕೆ ಎಂತಹ ಹುರುಳುಗಳನ್ನು ಕೊಡಬಹುದು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತಾಗಿ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಕಟ್ಟಲೆಗಳನ್ನು ಬರೆಯಲು ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಅವುಗಳ ಬಳಕೆಯ ಕುರಿತು ಕೆಲವು ಒಲವುಗಳನ್ನಶ್ಟೇ ಕಾಣಲು ಬರುತ್ತದೆ.

ಪದರೂಪದೊಟ್ಟುಗಳಿಗೆ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಬಳಕೆಗಳಿರುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಅವು ಬಳಕೆಯಾಗುವಲ್ಲಿ ತೋರಿಬರುವ ಸೇರಿಕೆಯ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಟ್ಟು ನಿಟ್ಟಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಇದನ್ನು ಮುಂದೆ ನಾಲ್ಕನೇ ಪಸುಗೆಯಲ್ಲಿ ನೋಡಬಹುದು.

ಈ ವಿಶಯದಲ್ಲಿ ಪದದೊಟ್ಟುಗಳು ಪದರೂಪದೊಟ್ಟುಗಳಿಂದ ಬೇರಾಗಿವೆ; ಅವುಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಅಣಿಗೊಳಿಸಲು ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಅವು ಎಂತಹ ಪದಗಳೊಂದಿಗೆ ಬರಬಲ್ಲುವು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತಾಗಿಯೂ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಕಟ್ಟಲೆಗಳನ್ನು ಬರೆಯಲು ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ, ಇಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಿ, ಅವುಗಳ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುವ ಕೆಲವು ಒಲವುಗಳನ್ನಶ್ಟೇ ಸೂಚಿಸಲು ಬರುತ್ತದೆ.

ಹೀಗಿದ್ದರೂ, ಹೆಸರುಪದಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗಿರುವ ಒಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಎಸಕಪದಗಳೊಂದಿಗೆ ಬರುವವು, ಹೆಸರುಪದಗಳೊಂದಿಗೆ

ಬರುವವು, ಮತ್ತು ಪರಿಚೆಪದಗಳೊಂದಿಗೆ ಬರುವವು ಎಂಬುದಾಗಿ ಮೂರು ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ ಕೊಡಲಾಗಿದೆ.

ಕೆಲವು ಒಟ್ಟುಗಳು ಒಂದೆರಡು ಪದಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತವೆ; ಆದರೆ, ಬೇರೆ ಕೆಲವು ಒಟ್ಟುಗಳು ಹಲವಾರು ಪದಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಳಕೆ ಯಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಅವನ್ನು ಹೊಸ ಹೊಸ ಪದಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಬಳಸ ಬಲ್ಲೆವು. ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಪದಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಳಕೆಯಾಗುವ ಒಟ್ಟುಗಳೂ ನಮಗೆ ಬೇಕಿರುವಂತಹ ಯಾವುದಾದರೂ ಹುರುಳನ್ನು ಕೊಡುವ ಹಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಅವನ್ನೂ ಹೊಸ ಪದಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಲ್ಲೆವು.

Eke →

2.4.1 ಎಸಕಪದಗಳಿಂದ ಹೆಸರುಪದಗಳು

ಮೇಲೆ ತಿಳಿಸಿದ ಹಾಗೆ, ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಒಟ್ಟಿಸಿದ ಹೆಸರುಪದಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವನ್ನೂ ಎಸಕಪದಗಳಿಗೆ ಒಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಉಂಟುಮಾಡಲಾಗಿದೆ; ಪರಿಚೆಪದಗಳಿಗೆ ಇಲ್ಲವೇ ಬೇರೆ ಹೆಸರುಪದಗಳಿಗೆ ಒಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಉಂಟುಮಾಡಿರುವ ಹೆಸರುಪದಗಳು ಅಶ್ಟೊಂದಿಲ್ಲ.

(1) ಗಗಗಗ ಒಟ್ಟು ಎಸಕಪದಗಳಿಗೆ ಈ ಒಟ್ಟನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಅದು ತಿಳಿಸುವ ಎಸಕ ವನ್ನು ನಡೆಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎತ್ತುಗೆಗಾಗಿ, ಹಾಡುಗ ಪದ ಹಾಡುವವನನ್ನು, ಬೇಡುಗ ಪದ ತಿರುಕನನ್ನು, ದೋಚುಗ ಪದ ದೋಚುವವನನ್ನು ಹೆಸರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಬಳಕೆಗೆ ಕೆಲವು ಎತ್ತುಗೆಗಳನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಕೊಡಲಾಗಿದೆ:

ಕೇಳುಗ
ಕೇಳು ಕೂಗುಗ
ಕೂಗು ಸಾಕು ಸಾಕುಗ
ಒಪ್ಪು ಒಪ್ಪುಗ
ಕೆತ್ತುಗ
ಕೆತ್ತು ಬಳಸು ಬಳಸುಗ
ಹೊಗಳು ಹೊಗಳುಗ

ಹಾಡು ಹಾಡುಗ ಬೇಡು ಬೇಡುಗ ಸಾರುಗ ಸಾರು ಕಟ್ಟುಗ ಕಟ್ಟು ಕೊಳ್ಳುಗ ಕೊಳ್ಳು ತಿಳಿಸು ತಿಳಿಸುಗ ತೊಡಗು ತೊಡಗುಗ

ಅಳವಡಿಸು-ಅಳವಡಿಗ,

ಮತ್ತು ಹಂಬಲಿಸು-ಹಂಬಲಿಗ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಒಟ್ಟು ಸೇರಿದಾಗ, ಅವುಗಳ ಕೊನೆಯ ಸು ಬರಿಗೆಕಂತೆ ಬಿದ್ದುಹೋಗಿದೆ.

ತೆತ್ತಿಸು-ತೆತ್ತಿಗ

‘ನಂಟ’,

ಇದಲ್ಲದೆ, ಅರಸು-ಅರಸಿಗ

‘ಹುಡುಕುವವನು’, ಅಟ್ಟು-ಅಟ್ಟಿಗ ‘ಹಿಂಬಾಲಕ’ ಒಂದು-ಒಂದಿಗ ‘ಪಡೆದವನು’, ಕೊಬ್ಬು-ಕೊಬ್ಬಿಗ ‘ಕೊಬ್ಬಿ ದವನು’ ಮತ್ತು ಪೂಣು-ಪೂಣಿಗ ‘ಬಿಲ್ಲುಗಾರ’ ಎಂಬ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಒಟ್ಟು ಇಗ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಂದಿದೆ.

ಕಾಣಬಹುದು:

ಕೆಲವು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಒಟ್ಟನ್ನು ಬಳಸಿರುವ ಪದಕ್ಕೆ ಬೇರೆಯೇ ಹುರುಳು ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ತಿನ್ನು-ತಿನ್ನುಗ ಬಂದಿರುವುದನ್ನು ‘ತಿನ್ನುವ ಬಗೆಯನ್ನು ಅರಿತವನು’, ಬಿಡು-ಬಿಡುಗ ‘ಸನ್ಯಾಸಿ’, ಬರೆ-ಬರೆಗ ‘ಗುಮಾಸ್ತ’, ದಾಟು-ದಾಟುಗ ‘ದೇವರು’ ಎಂಬಂತಹ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಹುರುಳನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ; ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ಕಡಿ-ಕಡಿಗ ‘ಇಲಿ’, ಹೀರು- ಹೀರುಗ ‘ಹೀರುವ ಕಾಗದ’, ಎತ್ತು-ಎತ್ತುಗ ‘ಎಲಿವೇಟರ್, ಲಿಫ್ಟ್’, ಹುದುಗು-ಹುದುಗ ‘ಹೊದಿಕೆ’, ಕಲಸು-ಕಲಸುಗ ‘ಮಿಕ್ಸರ್’ ಎಂಬಂತಹ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಸರಿಸುವ ಪದಲು ಒಂದು ಪ್ರಾಣಿಯನ್ನು ಇಲ್ಲವೇ ವಸ್ತುವನ್ನು ಹೆಸರಿಸುತ್ತದೆ.

ಸರಿ-ಸರಿಗ ‘ಸರಿಯಾಗಿ ನಡೆಯುವವನು’ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎಸಕಪದ ರೂಪಕ್ಕೆ ಈ ಒಟ್ಟನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಸಯ್ಯು ‘ತಪ್ಪುಮಾಡದಿರು’ ಸಯ್ಯಗ ‘ತಪ್ಪುಮಾಡುವವನು’ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಎಸಕಪದದ ಅಲ್ಲಗಳೆಯುವ ರೂಪಕ್ಕೆ ಈ ಒಟ್ಟನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಒಡಹುಟ್ಟುಗ, ಕಲ್ಲುಕುಟಿಗ, ಚಂಬುಕುಟಿಗ, ತಟ್ಟೆತೊಳೆಗ, ಆದುಣಿಗ ಮೊದಲಾದ ಬೇರೆ ಕೆಲವು ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡುಪದದ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ಎಸಕ ಪದಗಳೊಂದಿಗೆ ಈ ಒಟ್ಟನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ.

ಈ ಒಟ್ಟಿಗೆ ‘ಗಂಡಸು’ ಎಂಬ ಹುರುಳೂ ಬರಬಲ್ಲುದಾಗಿದ್ದು, ‘ಹೆಂಗಸು’ ಎಂಬ ಹುರುಳನ್ನು ಕೊಡಬೇಕಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಅದರೊಂದಿಗೆ ಇತ್ತಿ ಒಟ್ಟನ್ನು ಬಳಸ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ (ಬೇಡುಗಿತ್ತಿ, ಕೊಳ್ಳುಗಿತ್ತಿ, ಹಾಡುಗಿತ್ತಿ).

(2-3) ಇಕೆಇಕೆಇಕೆಇಕೆ ಮತ್ತು ಗೆಗೆಗೆಗೆ ಒಟ್ಟುಗಳು ಇಕೆ ಮತ್ತು ಗೆ ಒಟ್ಟುಗಳು ಕೆಲವು ವಿಶಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಒಟ್ಟಿನ ಎರಡು ರೂಪಗಳ ಹಾಗೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಬೇರೆ ಕೆಲವು ವಿಶಯಗಳಲ್ಲಿ ಅವು ಎರಡು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಒಟ್ಟುಗಳ ಹಾಗೆಯೂ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ. ಮೊದಲಿಗೆ ಒಂದೇ ಒಟ್ಟಿನ ಎರಡು ರೂಪಗಳಾಗಿದ್ದು, ಇವತ್ತು ಎರಡು ಒಟ್ಟುಗಳಾಗಿ ಬೇರ್ಪಡು ತ್ತಿರುವುದೇ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಿರಬಹುದು.

ಅಡಗು, ಕನಲು, ಕರಗು, ತೆಗಳು ಎಂಬವುಗಳಂತಹ ಮೂರು ಬರಿಗೆ ಕಂತೆಗಳಿರುವ, ಇಲ್ಲವೇ ಆಳು, ತೋರು, ಬೇಡು, ಹಾಡು ಎಂಬವು

ಗಳಂತಹ ಮೊದಲನೆಯ ಬರಿಗೆಕಂತೆಯಲ್ಲಿ ಉದ್ದ ತೆರೆಯುಲಿಯಿರುವ ಎಸಕ ಪದಗಳೊಂದಿಗೆ ಗೆ ಒಟ್ಟು ಬರುವುದು ಕಡಿಮೆ; ಇಸು ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕೊನೆ ಗೊಳ್ಳುವ ಎಣಿಸು, ಬಯಸು, ಮರುಕಳಿಸು ಮೊದಲಾದ ಪದಗಳ ಬಳಿಕ ವಂತೂ ಇಕೆ ಒಟ್ಟು ಮಾತ್ರ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ (ಎಣಿಕೆ, ಬಯಕೆ, ಮರುಕಳಿಕೆ).

ಇದಕ್ಕೆ ಬದಲು, ಉಡು, ತೊಡು, ಕೊಡು, ಕುದಿ, ಬಡಿ, ಹೆರು, ಹೊರು ಎಂಬವುಗಳಂತಹ ಉದ್ದ ತೆರೆಯುಲಿ ಇಲ್ಲವೇ ಒತ್ತುಬರಿಗೆಯಿಲ್ಲದಿರುವ ಎರಡು ಬರಿಗೆಯ ಎಸಕಪದಗಳೊಂದಿಗೆ ಇಕೆ ಒಟ್ಟು ಬರುವುದು ಕಡಿಮೆ. ಈ ಎರಡು ವಿಶಯಗಳು ಅವೆರಡೂ ಒಂದೇ ಒಟ್ಟಿನ ರೂಪಗಳಿರಬೇಕೆನ್ನುವುದನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತವೆ.

ಆದರೆ, ಬೇರೆ ಕೆಲವು ವಿಶಯಗಳು ಇವು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಒಟ್ಟುಗಳೆಂಬ ಮಾತಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ಕೊಡುತ್ತವೆ. ಎತ್ತುಗೆಗಾಗಿ, ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಇಕೆ ಒಟ್ಟು ಕೆ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಗೆ ಒಟ್ಟು ಇಗೆ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತವೆ; ಹೆಚ್ಚಿನೆಡೆಗಳಲ್ಲೂ ಅವು ಇಕೆ ಮತ್ತು ಗೆ ರೂಪದಲ್ಲೇ ಬರುತ್ತವೆ. ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಎತ್ತುಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.

ಕೆ ರೂಪದ ಬಳಕೆ ಆಯು ಆಯ್ಕೆ ಕನಲು ಕನಲ್ಕೆ ಬೆರೆಸು ಬೆರಕೆ ಬಯಸು ಬಯಕೆ

ಬೆಚ್ಚಿಕೆ ತಗ್ಗಿಕೆ

ಇಕೆ ರೂಪದ ಬಳಕೆ
ಬೆಚ್ಚು ತಗ್ಗು ಅಂಜು ಅಂಜಿಕೆ
ನಂಬು ನಂಬಿಕೆ
ಹರಡು ಹರಡಿಕೆ
ನಾಚಿಕೆ
ನಾಚು

ಇಗೆ ರೂಪದ ಬಳಕೆ ಮುಚ್ಚು ಮುಚ್ಚಿಗೆ ತೆರು ಹೇಸು ಹೇಸಿಗೆ ಹೇರಿಗೆ ಹೇರು

ತೆರಿಗೆ

ಗೆ ರೂಪದ ಬಳಕೆ ಅಪ್ಪು ಅಪ್ಪುಗೆ ಕೆತ್ತುಗೆ ಕೆತ್ತು ಒಂದು ಒಂದುಗೆ ನಂಬುಗೆ ನಂಬು ಕದಡುಗೆ ಕದಡು ನಾಚುಗೆ ನಾಚು

ಇದಲ್ಲದೆ, ಈ ಎರಡು ಒಟ್ಟುಗಳ ನಡುವೆ ಹುರುಳಿನಲ್ಲೂ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿರುವ ಹಾಗೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ: ಇಕೆ ಒಟ್ಟು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಎಸಕಪದವು ತಿಳಿಸುವ ಎಸಕವನ್ನು ಹೆಸರಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಗೆ ಒಟ್ಟು ಅಂತಹ ಎಸಕದಿಂದ ದೊರೆಯುವ ವಸ್ತು, ಎಸಕದ ಪರಿಣಾಮ, ಇಲ್ಲವೇ ಎಸಕಕ್ಕೆ ಬಳಸಿದ

ಉಪಕರಣ ಮೊದಲಾದ ಎಸಕಕ್ಕೆ ಸಂಬಂದಿಸಿದವುಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಎತ್ತುಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು:

ಆರಿಕೆ

ಇಕೆ ಒಟ್ಟಿನ ಬಳಕೆ ಏರು ಏರಿಕೆ ತೋರು ತೋರಿಕೆ
ಆರು ಎನಿಸು ಎನಿಸಿಕೆ
ಅಗಲು ಅಗಲಿಕೆ
wj ತಿರಿಕೆ ತೂಗಿಕೆ
ತೂಗು ಬೆದರು ಬೆದರಿಕೆ

ಗೆ ಒಟ್ಟಿನ ಬಳಕೆ ಹಾಸು ಹಾಸುಗೆ ಮುಚ್ಚು ಮುಚ್ಚಿಗೆ ಕೊಡು ಕೊಡುಗೆ ಉಡು ಉಡುಗೆ ಬಡಿ ತೆರು ಹೊಲಿ ಹೊಲಿಗೆ ಬರ್ದುಗೆ ಬರ್ದು

ಬಡಿಗೆ ತೆರಿಗೆ

ಒಂದೇ ಎಸಕಪದದೊಂದಿಗೆ ಈ ಎರಡು ಒಟ್ಟುಗಳೂ ಬಂದಿರುವ ಕಡೆ

ಗಳಲ್ಲೂ ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು:

ಎಸಕಪದ ಮೆಚ್ಚು ತಾಳು ಸೇರು ಹೇರು ನಾಚು

ಇಕೆ ಒಟ್ಟಿನೊಂದಿಗೆ ಮೆಚ್ಚಿಕೆ ‘ಮೆಚ್ಚುವಿಕೆ’ಐ ತಾಳಿಕೆ ಐ‘ತಾಳುವಿಕೆ’ ಸೇರಿಕೆ ಐ‘ಸೇರುವಿಕೆ’ ಹೇರಿಕೆ ಐ‘ಹೇರುವಿಕೆ’ ನಾಚಿಕೆ ಐ‘ನಾಚುವಿಕೆ’

ಗೆ ಒಟ್ಟಿನೊಂದಿಗೆ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ‘ಒಪ್ಪಿಗೆ’ಐ ತಾಳುಗೆ ಐ‘ಅನುಬವ’ ಸೇರಿಗೆ ಐ ‘ಕೂಟ’ಐ ಹೇರಿಗೆ ಐ ‘ಹೊರೆ’ ನಾಚುಗೆ ಐ‘ಅಪಮಾನ’ಐ

ಆದರೆ, ಪಣ್ಣಿಕೆ-ಪಣ್ಣುಗೆ, ಮೂಡಿಕೆ-ಮೂಡುಗೆ, ಹೇಸಿಕೆ-ಹೇಸಿಗೆ, ಅದ್ದಿಕೆ-ಅದ್ದುಗೆ ಮೊದಲಾದ ಬೇರೆ ಕೆಲವು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಎರಡು ಒಟ್ಟುಗಳೂ ಒಂದೇ ಹುರುಳಿನಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗಿವೆ.

ಇದಲ್ಲದೆ, ಈ ಒಟ್ಟುಗಳ ನಡುವೆ ಹುರುಳಿನಲ್ಲಿರುವ ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಒಂದು ಒಲವು ಮಾತ್ರ. ಯಾಕೆಂದರೆ, ಕೇಳಿಕೆ ‘ಗಾಳಿಸುದ್ದಿ’, ತೊಳಲಿಕೆ ‘ಬ್ರಮೆ’, ಮೊಳಕೆ, ಹಿಡಿಕೆ, ಗಳಿಕೆ, ಹೊದಿಕೆ ಮೊದಲಾದ ಬೇರೆ ಕೆಲವು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಇಕೆ ಒಟ್ಟು ಎಸಕದ ಪರಿಣಾಮ ಇಲ್ಲವೇ ಉಪಕರಣವನ್ನು ತಿಳಿಸುವಂತಹ ಹುರುಳಿನಲ್ಲೂ ಬಳಕೆಯಾಗಿದೆ.

ಎಕಾರ ಇಲ್ಲವೇ ಇಕಾರದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ ಎಸಕಪದಗಳು ತಿಳಿಸುವ ಎಸಕವನ್ನು ಹೆಸರಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ತ ಒಟ್ಟನ್ನು ಬಳಸುವುದೇ ಹೆಚ್ಚು. ಹಾಗಾಗಿ, ಇಂತಹ ಎಸಕಪದಗಳೊಂದಿಗೆ ಇಕೆ ಒಟ್ಟಿನ ಬಳಕೆ ಕಡಿಮೆ; ಬಳಸಿರುವಲ್ಲೂ ಅದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಇರಿಕೆ, ಅರಿಕೆ, ಪರಿಕೆ, ಹಿಡಿಕೆ, ಮೊಳಕೆ, ಹೊದಿಕೆ

ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುವ ಹಾಗೆ, ಎಸಕದ ಪರಿಣಾಮ ಇಲ್ಲವೇ ಉಪಕರಣವನ್ನು ಹೆಸರಿಸುವ ಹುರುಳಿನಲ್ಲಿ ಬಂದಿದೆ.

ಗೆ ಒಟ್ಟಿನ ಬಳಕೆಯೂ ಕುದಿಗೆ, ಬಡಿಗೆ, ಸುಲಿಗೆ, ನಡಿಗೆ, ಹೆಣಿಗೆ, ಬೆಸುಗೆ ಮೊದಲಾದ ಇಂತಹ ಎಕಾರ ಇಲ್ಲವೇ ಇಕಾರದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಎಸಕಪದಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.

ಕೆಲವು ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಗೆ ಒಟ್ಟು ಅಣ್ ಇಲ್ಲವೇ ವಣ್ ಎಂಬ ಇನ್ನೊಂದು ಒಟ್ಟಿನೊಂದಿಗೆ ಬಂದಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು; ಅದಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲಿ ಇಗೆ ರೂಪ ವಿದೆ:

ಬೀಸು ಬೀಸಣಿಗೆ
ಬಾಚು ಬಾಚಣಿಗೆ
ಸೀರು ಸೀರಣಿಗೆ
ಮೆಚ್ಚು ಮೆಚ್ಚವಣಿಗೆ

ಬರೆ ನೆರೆ ಬೆಳೆ ಮೆರೆ

ಬರವಣಿಗೆ ನೆರವಣಿಗೆ
ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮೆರವಣಿಗೆ

ಇಸು ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ ಹಲವು ಎಸಕಪದಗಳೊಂದಿಗೆ ಇಕೆ ಒಟ್ಟು ಬರಬಲ್ಲುದು; ಅದನ್ನು ಸೇರಿಸುವಾಗ, ಎಸಕಪದಗಳ ಕೊನೆಯ ಸು ಬಿದ್ದುಹೋಗುತ್ತದೆ:

ಅಗ್ಗಳಿಸು ಅಪ್ಪಳಿಸು ಅಳವಡಿಸು ಓಕರಿಸು ಕಡೆಗಣಿಸು ಬಡಬಡಿಸು ಬಿಕ್ಕಳಿಸು ಮರುಕಳಿಸು ಮೂದಲಿಸು ಹೇವರಿಸು ತರಹರಿಸು

ಅಗ್ಗಳಿಕೆ ಅಪ್ಪಳಿಕೆ ಅಳವಡಿಕೆ ಓಕರಿಕೆ ಕಡೆಗಣಿಕೆ ಬಡಬಡಿಕೆ ಬಿಕ್ಕಳಿಕೆ ಮರುಕಳಿಕೆ ಮೂದಲಿಕೆ ಹೇವರಿಕೆ ತರಹರಿಕೆ

ಅರಕೆ ಎಣಿಕೆ

ಬಳಕೆ ಸಲಿಕೆ ಹರಕೆ

ಅರಸು ಎಣಿಸು ಬಯಸು ಬಯಕೆ
ಬಳಸು ಸಲಿಸು ಹರಸು ಹಾರಯ್ಸು ಹಾರಯ್ಕೆ ಗಳಿಕೆ ಗಳಿಸು ಗದರಿಸು ಗದರಿಕೆ ಆಕಳಿಸು ಆಕಳಿಕೆ ಮಡಿಕೆ ಮಡಿಸು

ಈ ಎರಡು ಒಟ್ಟುಗಳ ನಡುವಿನ ಇನ್ನೊಂದು ವ್ಯತ್ಯಾಸವೇನೆಂದರೆ, ಗೆ ಒಟ್ಟಿಗಿಂತ ಇಕೆ ಒಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ: ಗೆ ಒಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ 80 ಎಸಕಪದಗಳೊಂದಿಗೆ ಬರುತ್ತಿದೆಯಾದರೆ, ಇಕೆ ಒಟ್ಟು 130ರಶ್ಟು ಎಸಕಪದಗಳಿಗೆ ಸೇರಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.

ಇಕೆ ಒಟ್ಟು ಸೇರಿರುವಲ್ಲಿ ಮೇಲೆ 2.2.1ರಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿರುವ ತೆರೆಯುಲಿ ಬಿದ್ದುಹೋಗುವ ಮಾರ್ಪಾಡು ನಡೆಯುತ್ತದೆಯೆಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು (ಏರು-ಏರಿಕೆ, ಅಗಲು-ಅಗಲಿಕೆ); ಇಗೆ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ಗೆ ಒಟ್ಟು ಸೇರಿ ದಾಗಲೂ ಈ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ (ನಡೆ-ನಡಿಗೆ, ಸೇರು- ಸೇರಿಗೆ, ಹೇರು-ಹೇರಿಗೆ);

ಕೆ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ಇಕೆ ಒಟ್ಟು ಸೇರಿದಾಗ 2.2.11ರಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿರುವ ಪದಗಳ ಕೊನೆಯ ಉಕಾರ ಬಿದ್ದುಹೋಗುವ ಮಾರ್ಪಾಡೂ ನಡೆಯುತ್ತದೆ (ಆಯು-ಆಯ್ಕೆ, ಕನಲು-ಕನಲ್ಕೆ).

(2ಕ) ಇಕೆಇಕೆಇಕೆಇಕೆ ಪದರೂಪದೊಟ್ಟು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಇಕೆ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ಇನ್ನೊಂದು ಒಟ್ಟು ಇದೆ; ಅದನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಎಸಕಪದಗಳಿಗೆ ಸೇರಿಸುವ ಬದಲು, ಅವುಗಳ ಪತ್ತುಗೆ ರೂಪಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಗು ತ್ತದೆ (ಮೆಚ್ಚುವ+ಇಕೆ - ಮೆಚ್ಚುವಿಕೆ, ಮೆಚ್ಚದ+ಇಕೆ - ಮೆಚ್ಚದಿಕೆ).

ಆದರೆ, ಇದು ಮೇಲಿನ ಇಕೆ ಒಟ್ಟಿಗಿಂತ ಬೇರಾದುದು. ಯಾಕೆಂದರೆ, ಅದಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆಗಳಲ್ಲೂ ಇಕೆ ಎಂಬ ಒಂದೇ ರೂಪವಿದೆ, ಮತ್ತು ಅದು ಎಲ್ಲಾ ಎಸಕಪದಗಳ ಪತ್ತುಗೆ ರೂಪಗಳೊಂದಿಗೂ ಬರಬಲ್ಲುದು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಅದರ ಬಳಕೆ ಒಂದು ಪದರೂಪವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದಲ್ಲದೆ ಬೇರೊಂದು ಪದ ವನ್ನಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ, ಅದನ್ನಿಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪದರೂಪದೊಟ್ಟೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ (4.7.4 ನೋಡಿ).

ಆದರೆ, ಈ ಪದರೂಪದ ಇಕೆ ಒಟ್ಟನ್ನು ಮುಂಬೊತ್ತಿನ ಪತ್ತುಗೆ ರೂಪ ಗಳೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಗಳೆಯುವ ಪತ್ತುಗೆ ರೂಪಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಳಸಲು ಬರುತ್ತದಲ್ಲದೆ, ನಿಂತ, ಒಗ್ಗಿದ, ಇದ್ದ, ಮೆಚ್ಚಿದ, ಒಪ್ಪಿದ, ಹೋದ ಮೊದಲಾದ ಹಿಂಬೊತ್ತಿನ ಪತ್ತುಗೆ ರೂಪಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಳಸಲು ಬರುವುದಿಲ್ಲ.
ಆದರೆ, ಮುಂಬೊತ್ತಿನ ರೂಪಗಳಿಗೆ ಅದನ್ನು ಸೇರಿಸಿದಾಗ, ಅವಕ್ಕಿರುವ ಮುಂಬೊತ್ತಿನ ಹುರುಳು ಇಲ್ಲವಾಗುತ್ತದೆ; ಎತ್ತುಗೆಗಾಗಿ, ನಿಲ್ಲುವಿಕೆ ಎಂಬ ಪದರೂಪ ಮುಂದೆ ನಡೆಯಲಿರುವ ಎಸಕಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಹಿಂದೆ ನಡೆದ ಎಸಕಗಳನ್ನೂ ತಿಳಿಸಬಲ್ಲುದು. ಈ ಒಟ್ಟಿಗಿರುವ ಎರಡು ಬಗೆಯ ಬಳಕೆಗಳನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಎತ್ತುಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು:

ಮುಂಬೊತ್ತಿನ ರೂಪದೊಂದಿಗೆ ಅಲ್ಲಗಳೆಯುವ ರೂಪದೊಂದಿಗೆ ನಿಲ್ಲುವ ಇರುವ

ನಿಲ್ಲುವಿಕೆ ಇರುವಿಕೆ

ನಿಲ್ಲದಿಕೆ ಇಲ್ಲದಿಕೆ

ನಿಲ್ಲದ ಇಲ್ಲದ

ಮೆಚ್ಚುವಿಕೆ ಮೆಚ್ಚುವ ಒಪ್ಪುವಿಕೆ ಒಪ್ಪುವ ಹೋಗುವಿಕೆ ಹೋಗುವ

ಮೆಚ್ಚದ ಒಪ್ಪದ ಹೋಗದ ಹೋಗದಿಕೆ

ಮೆಚ್ಚದಿಕೆ ಒಪ್ಪದಿಕೆ

(4) ತತತತ ಒಟ್ಟು ಎಕಾರ ಇಲ್ಲವೇ ಇಕಾರದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ ಎಸಕಪದಗಳಿಗೆ ಈ ಒಟ್ಟನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಅವು ತಿಳಿಸುವ ಎಸಕವನ್ನು ಹೆಸರಿಸುವಂತಹ ಹೆಸರು ಪದಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

(ಕ) ಎಕಾರದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ ಪದಗಳು: ಅಗೆತ ಎಳೆತ
ಒದೆತ ಕರೆತ ಕಳೆತ ಕೆರೆತ ಕೊಡೆತ
ತಡೆತ ತೊರೆತ
ನೆಗೆತ ಬಗೆತ ಮಿಡಿತ ಮೊರೆತ
ಎಸೆತ ಸೆಡೆತ

ಅಗೆ ಎಳೆ ಒದೆ ಕರೆ ಕಳೆ ಕೆರೆ ಕೊಡೆ ತಡೆ ತೊರೆ ನೆಗೆ ಬಗೆ ಮಿಡಿ ಮೊರೆ ಎಸೆ ಸೆಡೆ ಹೊಡೆ ಹೊಡೆತ

ಒಡೆ ಒಗೆ ಒರೆ ಕಲೆ ಕೊರೆ ಕೊಗೆ ಕದೆ ತೆಗೆ ದೊರೆ ಪಡೆ ಮರೆ ಮೆರೆ ಸವೆ ಸೆಟೆ ಸೆಳೆ ಹೊಳೆ ಹೊಳೆತ

ಒಡೆತ ಒಗೆತ ‘ಸಾವು’ ಒರೆತ ಕಲೆತ ಕೊರೆತ ಕೊಗೆತ ಕದೆತ ತೆಗೆತ ದೊರೆತ ಪಡೆತ ಮರೆತ ಮೆರೆತ ಸವೆತ ಸೆಟೆತ ಸೆಳೆತ

ಈ ಒಟ್ಟನ್ನು ಎಕಾರದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ ಕೂಡುಪದದೊಂದಿಗೂ ಬಳಸ ಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆತ, ಕಿಚ್ಚೊರೆತ, ಕಟ್ಟೊರೆತ, ಮಯ್ನರೆತ, ಮಯ್ಮರೆತ, ಸೂಳ್ಗರೆತ, ಹಿಂತೆಗೆತ ಮೊದಲಾದ ಕೆಲವು ಹೆಸರುಪದಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.

ಅರತ (<ಅರೆ) ಎಂಬ ಹೆಸರುಪದದಲ್ಲಿ ಎಸಕಪದದ ಕೊನೆಯ ಎಕಾರ ಅಕಾರವಾಗಿದೆ; ಕೊಡೆತ (<ಕೊಡೆ) ಎಂಬ ಹೆಸರುಪದಕ್ಕೂ ಕೊಡತ ಎಂಬ ರೂಪ ಇದೆ.

(ಚ) ಇಕಾರದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ ಎಸಕಪದಗಳು:

Cj ಇಳಿ

ಅರಿತ ಇಳಿತ

Ej dr

ಇರಿತ ಜಡಿತ

ಉರಿ ಉರಿತ ಕಡಿತ ಕುಡಿತ ಕುಸಿತ ದುಡಿತ ಬಡಿತ ಮಣಿತ ಮುಗಿತ
ಸುರಿತ ಹರಿತ ಹುಗಿತ ಹುಳಿತ

ಕಡಿ ಕುಡಿ ಕುಸಿ ದುಡಿ ಬಡಿ ಮಣಿ ಮುಗಿ ಸುರಿ ಹರಿ ಹುಗಿ ಹುಳಿ

ಉಳಿ ಉಳಿತ ಕಲಿತ ಕಲಿ ಕುಣಿತ ಕುಣಿ ತುರಿತ
ತುರಿ ನುಡಿತ
ನುಡಿ ಬಿರಿತ ಬಿರಿ ಮಿಡಿತ ಮಿಡಿ ಮುರಿತ ಮುರಿ ಸಿಡಿತ ಸಿಡಿ ಹಿಡಿತ ಹಿಡಿ ಹುರಿತ ಹುರಿ

ಉಕಾರದಲ್ಲಿ

ಈ ಒಟ್ಟು ಇಕಾರದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ ಕೂಡುಪದಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಂದಿರು ವುದನ್ನು ಏರಿಳಿತ, ಎದೆಬಡಿತ, ತಲೆಸಿಡಿತ, ತಲುಪರಿತ, ಮಯ್ಯಿಳಿತ, ಹಿಂಜರಿತ, ಹಿಂಬಡಿತ ಮೊದಲಾದ ಕೆಲವು ಹೆಸರುಪದಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಕೊನೆಯ ಬರಿಗೆಕಂತೆಯಲ್ಲಿ ಯಕಾರವಿರುವ ಎಸಕಪದಗಳಿಗೆ ಮೇಲಿನ ಹುರುಳಿನಲ್ಲೇ ಈ ಒಟ್ಟನ್ನು ಸೇರಿಸ ಲಾಗುತ್ತದೆ; ಈ ಒಟ್ಟು ಸೇರಿದಾಗ ಅವುಗಳ ಕೊನೆಯ ಬರಿಗೆಕಂತೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಬದಲಾವಣೆಗಳಾಗುತ್ತವೆಯೆಂಬುದನ್ನು ಕೆಳಗಿನ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣ ಬಹುದು:

ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವುದಿದ್ದರೂ

ಕೆಯ್ಯು ಗೆಯ್ಯು ಹೊಯ್ಯು ಮೇಯು

ಕೆಯ್ತ ಗೆಯ್ತ ಹೊಯ್ತ ಮೇತ

ಕೊಯ್ತ ಕೊಯ್ಯು ತುಯ್ಯು ತುಯ್ತ ಆರಯ್ಯು ಆರಯ್ತ ಆಯು

ಆಯ್ತ, ಆಯತ

ಮೇಯು ಪದದ ಕೊನೆಯ ಬರಿಗೆಕಂತೆ ಬಿದ್ದುಹೋಗುತ್ತದೆ; ಆಯು ಪದದ ಕೊನೆಯ ಉಕಾರ ಬಿದ್ದುಹೋಗುತ್ತದೆ, ಇಲ್ಲವೇ ಅದು ಅಕಾರವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ; ಉಳಿದ ಪದಗಳ ಕೊನೆಯ ಯು ಬಿದ್ದುಹೋಗುತ್ತದೆ (2.2. 11 ನೋಡಿ).

ಮೀರು-ಮೀರಿತ, ಮಿಗು-ಮಿಗಿತ, ತಪ್ಪು-ತಪ್ಪಿತ ಮತ್ತು ಒಪ್ಪು- ಒಪ್ಪಿತ ಎಂಬಲ್ಲೂ ಉಕಾರದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ ಎಸಕಪದಗಳೊಂದಿಗೆ ಈ ಒಟ್ಟು ಬಂದಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ಉಕಾರ ಇಕಾರವಾಗಿ ಬದಲಾಗಿದೆ. ಏರು-ಏರುತ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಉಕಾರ ಇಕಾರವಾಗಿಲ್ಲ. ಕೋಡು-ಕೊಡತ ಎಂಬಲ್ಲಿ

ಉಕಾರ ಅಕಾರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಮೊದಲನೇ ಉಲಿಕಂತೆಯ ತೆರೆಯುಲಿ ಗಿಡ್ಡ ವಾಗಿದೆ (2.2.5 ನೋಡಿ).

(5) ಹಹಹಹ ಒಟ್ಟು ಎಸಕಪದಗಳು ತಿಳಿಸುವ ಎಸಕವನ್ನು ಹೆಸರಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಅವುಗಳಿಗೆ ಹ ಒಟ್ಟನ್ನು ಸೇರಿಸಿಯೂ ಕೆಲವು ಹೆಸರುಪದಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

Cj ಕುಡಿ ಕುದಿ ತಿಳಿ ಸುಲಿ ಬರೆ ಕರೆ ಕಳೆ ತೊರೆ ನೆನೆ

ಅರಿಹ ಕುಡಿಹ ಕುದಿಹ ತಿಳಿಹ ಸುಲಿಹ
ಬರಹ ಕರಹ ಕಳಹ ತೊರೆಹ
ನೆನೆಹ

ಅಡಗು ಅಡಗುಹ ಕಾದುಹ ಕಾದು ಕುಟ್ಟುಹ ಕುಟ್ಟು ಕೂಡು ಕೂಡುಹ ಮೀಯು ಮೀಹ ಕೆಡುಹ ಕೆಡು ಕೇಳುಹ ಕೇಳು ತರುಹ ತರು ತೆಂಗು ತೆಂಗುಹ ಮಾಡು ಮಾಡುಹ

ಆದರೆ, ಈ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವೂ ಇವತ್ತು ಬಳಕೆಯಿಂದ ಬಿದ್ದು ಹೋಗಿವೆ. ಈ ಒಟ್ಟಿನ ಹಿಂದಿನ ರೂಪವಾಗಿದ್ದ ಪ ಒಟ್ಟೂ ಅಳಿ-ಅಳಿಪ, ಕುದಿ-ಕುದಿಪ, ಒರೆ-ಒರೆಪ, ಬರೆ-ಬರೆಪ, ತೊನೆ-ತೊನೆಪ, ತಳಿ-ತಳಿಪ ಮೊದಲಾದ ಕೆಲವು ಹೆಸರುಪದಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಈ ಪದಗಳಲ್ಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನವು ಇವತ್ತು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿಲ್ಲ.

(6) ತೆತೆತೆತೆ ಒಟ್ಟು ಈ ಒಟ್ಟು ಎಕಾರದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ ಏಳು ಪದಗಳೊಂದಿಗೆ, ಇಕಾರದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ ಮೂರು ಪದಗಳೊಂದಿಗೆ, ಮತ್ತು ಉಕಾರದಲ್ಲಿ ಕೊನೆ ಗೊಳ್ಳುವ ನಾಲ್ಕು ಪದಗಳೊಂದಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ; ಈ ಪದಗಳನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಕೊಡ ಲಾಗಿದೆ.

ಈ ಒಟ್ಟು ಸೇರಿದಾಗ, 2.2.3ರಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದ ಹಾಗೆ, ಎಸಕಪದಗಳ ಕೊನೆಯ ಎಕಾರ ಅಕಾರವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಅವಿ ಪದದ ಇಕಾರ ಉಕಾರ ವಾಗುತ್ತದೆ, ಮಿಗು ಪದದ ಉಕಾರ ಅಕಾರವಾಗುತ್ತದೆ (2.2.5 ನೋಡಿ), ಮತ್ತು ಕವರು ಪದದ ಕೊನೆಯ ರು ಬಿದ್ದುಹೋಗುತ್ತವೆ.

ಎಕಾರದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವವು ಇಕಾರದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವವು ನಡೆ ಅಳೆ ಕೊರೆ ದೊರೆ ಒರೆ ನೆರೆ ಅಗೆ

ನಡತೆ ಅಳತೆ ಕೊರತೆ
ದೊರತೆ ಒರತೆ ನೆರತೆ ಅಗತೆ

ಮಿಡಿತೆ ಮಡಿತೆ
ಅವುತೆ

ಮಿಡಿ ಮಡಿ ಅವಿ

ಉಕಾರದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವವು ಬಿಡುತೆ ಬಿಡು ಮಿಗು ಮಿಗತೆ ಹೊಗು ಹೊಗುತೆ ಕವರು

ಕವತೆ

(7) ಕಕಕಕ ಒಟ್ಟು ಈ ಒಟ್ಟು ಸೇರಿದಾಗ, 2.2.3ರಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದಂತೆ, ಎಸಕಪದಗಳ ಕೊನೆಯ ಎಕಾರ ಅಕಾರವಾಗುತ್ತದೆ; ಕುದಿ, ಕುಡಿ, ತಿರಿ, ಬಡಿ ಮತ್ತು ಮುರಿ ಎಂಬ ಎಸಕಪದಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಕೊನೆಯ ಇಕಾರ ಉಕಾರವಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಉಳಿದ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಇಕಾರ ಬದಲಾಗದಿರುತ್ತದೆ; ಕುಂದು ಮತ್ತು ಮುಚ್ಚು ಎಸಕಪದಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಕೊನೆಯ ಉಕಾರ ಅಕಾರವಾಗುತ್ತದೆ, ಕೆಡು ಪದ ದಲ್ಲಿ ಇಕಾರವಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಉಳಿದ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾಗದಿರುತ್ತದೆ (2.2.5 ನೋಡಿ); ಇದಲ್ಲದೆ, ಹಿಂಬಾಲಿಸು ಪದದ ಕೊನೆಯ ಸು ಬಿದ್ದು ಹೋಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕೆಳಗಿನ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು:

(ಕ) ಎಕಾರದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ ಎಸಕಪದಗಳು: ಎರಕ ಕೊಳಕ ನೆರಕ

ಎರೆ ಕೊಳೆ ನೆರೆ

ಕೊರೆ ಅಳೆ

ಕೊರಕ ಅಳಕ

(ಚ) ಇಕಾರದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ ಎಸಕಪದಗಳು: Gj ಉರಿಕ ಕುದುಕ ಕುದಿ ಅಳಿಕ ಅಳಿ ಸುಲಿಕ ಸುಲಿ

ಕುಡಿ wj ಬಡಿ ಮುರಿ

ಕುಡುಕ ತಿರುಕ ಬಡುಕ (ಬಾಯಿಬಡುಕ) ಮುರುಕ

(ಟ) ಉಕಾರದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ ಎಸಕಪದಗಳು: ಕುಂದು ಉಜ್ಜು ಉಜ್ಜುಕ ಮುಚ್ಚು ಎಣ್ಣುಕ ಕೆಡು ಹಿಗ್ಗುಕ ಹೀರು ಹೆಚ್ಚುಕ ಹಿಂಬಾಲಿಸು ಹಿಂಬಾಲಕ ಹೇರುಕ

ಕುಂದಕ ಮುಚ್ಚಕ ಕೆಡಿಕ
ಹೀರುಕ

ಎಣ್ಣು ಹಿಗ್ಗು ಹೆಚ್ಚು ಹೇರು

(8) ಅಲುಅಲುಅಲುಅಲು ಒಟ್ಟು ಈ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಅಲು ಮತ್ತು ಇಲು ಎಂಬ ಎರಡು ರೂಪಗಳಿವೆ; ಉಕಾರದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ ಪದಗಳೊಂದಿಗೆ ಇದು ಅಲು ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ; ಇಲ್ಲಿ ಕಾಯು ಎಸಕಪದದ ಯಕಾರ ವಕಾರವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು:

ಅಳು ಅಳಲು
ಕೂಡಲು
ಕೂಡು ಒಕ್ಕಲು ಒಕ್ಕು ಕಪ್ಪಲು ಕಪ್ಪು ಪಡಲು
ಪಡು ಮೂಡು ಮೂಡಲು
ಹೆಕ್ಕಲು
ಹೆಕ್ಕು ಕುಪ್ಪು ಕುಪ್ಪಲು
ಅಡಕು ಅಡಕಲು
ತೂರಲು
ತೂರು

ಇಕ್ಕಲು

ಇಕ್ಕು ಕೋರು ಕೋರಲು ಒಟ್ಟು ಒಟ್ಟಲು ಕೆಮ್ಮು ಕೆಮ್ಮಲು ಮುಟ್ಟು ಮುಟ್ಟಲು ಮೆಟ್ಟು ಮೆಟ್ಟಲು ಬೀಳು ಬೀಳಲು ತೊಂಗು ತೊಂಗಲು ಕಾಯು ಕಾವಲು

ಆದರೆ, ಕೆಳಗೆ ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಒಟ್ಟು ಇಲು ರೂಪದಲ್ಲಿದೆ; ಅದು ಸೇರುವಾಗ, ಯಕಾರವಿರುವ ಎಸಕಪದಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಯಕಾರ ಬಿದ್ದು ಹೋಗುತ್ತದೆ.

ಕೊಯಿಲು ಕೊಯ್ಯು ಸುಯ್ಯು ಸುಯಿಲು ಅಯ್ಯು ಅಯಿಲು ಸಿಡಿಲು
ಸಿಡಿ

ಹೆಣೆ ಹೆಣಿಲು ತವು ತವಿಲು ಪುಗಿಲು ಪುಗು ಮಿಗು ಮಿಗಿಲು

(9) ಅಅಅಅ ಒಟ್ಟು ಎಸಕಪದಗಳಿಗೆ ಈ ಒಟ್ಟನ್ನು ಸೇರಿಸಿ, ಅವು ತಿಳಿಸುವ ಎಸಕದ ಪರಿಣಾಮ ವನ್ನು ಹೆಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಈ ಒಟ್ಟು ಸೇರಿದಾಗ, 2.2.1ರಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದಂತೆ, ಪದಗಳ ಕೊನೆಯ ತೆರೆಯುಲಿ ಬಿದ್ದುಹೋಗುತ್ತದೆ:

ಒಡ್ಡು ಒಡ್ಡ ಗುಮ್ಮು ಗುಮ್ಮ

ತೀರು ಬರು

ತೀರ ಬರ

ಬಿಲಿ-ಬಿಲ್ಲ ‘ಕೊಳ್ಳುಗ’ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಎಸಕವನ್ನು ನಡೆಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು

ಹೆಸರಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಬಿಲ್್ಲ ರೂಪದೊಂದಿಗೆ ಈ ಒಟ್ಟನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ.

ಎಸಕಪದಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಗು ಮತ್ತು ಡು ಬರಿಗೆಕಂತೆಗಳು ಈ ಒಟ್ಟು ಸೇರಿದಾಗ ಕ್ ಮತ್ತು ಟ್ ಎಂಬುದಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡುವುದನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು:

ನಡುಗು ನಡುಕ ತಿರುಗು ತಿರುಕ ಮರುಗು ಮರುಕ ಅಡಗು ಅಡಕ ಎಸಗು ಎಸಕ ಮಸಗು ಮಸಕ ‘ಹೆಚ್ಚುಗೆ’ಐ
ತೂಗು ಹೋಗು ಹೋಕ (ದಾರಿಹೋಕ)

ತೂಕ

ಕಾಟ

ಆಡು ಆಟ ಓಡು Nl ನೋಡು ನೋಟ ಕಾಡು ಮಾಡು ಮಾಟ ಕೂಡು ಕೂಟ ಊಡು ಊಟ ಹೂಡು ಹೂಟ ತೀಡು ತೀಟ ತೋಡು ತೋಟ ಬೇಡು ಬೇಟ

ಆಡು ಎಸಕಪದವನ್ನು ಬಳಸಿ ಮಾಡಿರುವ ಹಲವು ಕೂಡುಪದಗಳು ಕನ್ನಡ ದಲ್ಲಿವೆ; ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಮೇಲಿನ ಅ ಒಟ್ಟಿನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಹೆಸರು ಪದಗಳಾಗಬಲ್ಲುವು. ಇಲ್ಲಿಯೂ, ಎಸಕಪದದ ಕೊನೆಯ ಡು ಎಂಬುದು ಟ್ ಎಂಬುದಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡುತ್ತದೆ:

ಹೋರಾಟ ಓಡಾಟ

ಹೋರಾಡು ಓಡಾಡು ಉಸಿರಾಡು ಉಸಿರಾಟ ಕಾದಾಟ ಕಾದಾಡು ಬಡಿದಾಟ ಬಡಿದಾಡು ಹಾರಾಟ ಹಾರಾಡು ಗೋಳಾಟ ಗೋಳಾಡು ಅಲೆದಾಟ ಅಲೆದಾಡು ಒಡನಾಟ ಒಡನಾಡು

ಕೂಗಾಟ

ತಿರುಗಾಟ ಒದ್ದಾಟ

ತಿರುಗಾಡು ಒದ್ದಾಡು ಉರುಡಾಡು ಉರುಡಾಟ ಕೂಗಾಡು ಹೊಡೆದಾಡು ಹೊಡೆದಾಟ ಜಗ್ಗಾಡು ಹುಡುಕಾಡು ಕೊಂಡಾಡು ಹೆಣಗಾಡು

ಜಗ್ಗಾಟ ಹುಡುಕಾಟ ಕೊಂಡಾಟ ಹೆಣಗಾಟ

ಆದರೆ, ಈ ಒಟ್ಟು ಇಂತಹ ಎಲ್ಲಾ

ಕೂಡುಪದಗಳೊಂದಿಗೂ ಬರುವುದಿಲ್ಲ; ಎತ್ತುಗೆಗಾಗಿ, ಬಿಸಾಡು, ನಗಾಡು, ಮಾತನಾಡು, ಅಲ್ಲಾಡು, ಕಾಪಾಡು ಮೊದಲಾದವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಅದರ ಬಳಕೆಯಿಲ್ಲ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಈ ಒಟ್ಟನ್ನೊಳ ಗೊಂಡಿರುವ ಮಾರಾಟ, ಹುಡುಗಾಟ ಮೊದಲಾದ ಬೇರೆ ಕೆಲವು ಹೆಸರು ಪದಗಳಿಗೆ ಸಮನಾದ ಕೂಡುಪದಗಳೂ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿಲ್ಲ.

(10) ವು/ಪು/ಹು ವು/ಪು/ಹು ಒಟ್ಟು ವು/ಪು/ಹು ವು/ಪು/ಹು ಮುಕ್ಯವಾಗಿ ಇಕಾರ ಎಕಾರ, ಮತ್ತು ಯು ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ ಎಸಕಪದಗಳೊಂದಿಗೆ ಬರುವ ಈ ಒಟ್ಟು ವು, ಪು ಮತ್ತು ಹು ಎಂಬ ಮೂರು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿದೆ; ಹಳೆಗನ್ನಡದ ಕಾಲದಲ್ಲೇನೇ ಪು ಎಂಬುದು ತೆರೆ ಯುಲಿಗಳ ಬಳಿಕ ವು ಎಂಬುದಾಗಿ ಬದಲಾಗತೊಡಗಿತ್ತು; ಹಾಗೆ ಬದಲಾಗದೆ ಉಳಿದ ಪು ಎಂಬುದು ಆಮೇಲೆ ಹು ಎಂಬುದಾಗಿ ಬದಲಾಗಿತ್ತು. ಇವತ್ತು ಕೆಲವು ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ವು ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಪು ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಬೇರೆ ಕೆಲವು ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಹು ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿ ಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ಈ ಒಟ್ಟು ಸೇರಿದಾಗ ಎಸಕಪದಗಳ ಕೊನೆಯ ಎಕಾರ ಅಕಾರವಾಗುತ್ತದೆ,

ಮತ್ತು ಯು ಎಂಬುದು ಬಿದ್ದುಹೋಗುತ್ತದೆ.

ಅರಿವು ಅಳಿವು

(1) ಇಕಾರದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ ಎಸಕಪದಗಳು: ವು ರೂಪದಲ್ಲಿಬಳಕೆ
Cj ಅಳಿ ಉಳಿ ಉಳಿವು
ನಲಿ ಕಳಿ ತಿಳಿ ದಣಿ

ಹಳಿ ಹಸಿ ಹರಿ ಸುರಿ ಮುರಿ ಮುಡಿ

ನಲಿವು ಕಳಿವು ತಿಳಿವು ದಣಿವು

ಹಳಿವು ಹಸಿವು ಹರಿವು ಸುರಿವು
ಮುರಿವು
ಮುಡಿವು

ಪು ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆ
ಉಲಿ ಉಲಿಪು
ಮುಡಿಪು
ಮುಡಿ ಮುನಿಪು
ಮುನಿ

ಹು ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆ
ಹರಿ ಬಿಗಿ ಹಿಡಿ

ಹರಹು ಬಿಗುಹು ಹಿಡಿಹು

(2) ಎಕಾರದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ ಎಸಕಪದಗಳು:

ವು ರೂಪದಲ್ಲಿಬಳಕೆ
ಎರೆ ಕಡೆ ಕಳೆ ತೆರೆ ಮರೆ ಸೆಳೆ ನೆರೆ

ಎರವು ಕಡವು ಕಳವು ತೆರವು ಮರವು
ಸೆಳವು ನೆರವು

ಪು ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆ ಒಡೆ ಕಲೆ ತಡೆ ಪಡೆ ಮಸೆ ಹೊಳೆ ಹೊಳಪು

ಒಡಪು ಕಲಪು ತಡಪು ಪಡಪು ಮಸಪು ‘ತಿಕ್ಕುವಿಕೆ’

ಹು ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆ
ತೆಗೆ ತೆರೆ ಬರೆ ಹೊಳೆ ಹೊಳಹು

ತೆಗಹು ತೆರಹು ಬರಹು

(3) ಯು ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ ಎಸಕಪದಗಳು:

ವು ರೂಪದಲ್ಲಿಬಳಕೆ
ಕಾಯು ಕಾವು ಕೀಯು ಕೀವು ಮೇಯು ಮೇವು
ನೋಯು ನೋವು
ಸಾಯು ಸಾವು ಬಾಯು ಬಾವು

ಪು ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆ
ಕಾಯು ಕಾಪು ಮೇಯು ಮೇಪು

ಹು ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆ
ಕಾಯು ಕಾಹು

ಉಕಾರದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ ಕೆಲವು ಎಸಕಪದಗಳ ಬಳಿಕವೂ ಈ ಒಟ್ಟು ಮೇಲಿನ ಮೂರು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಇದು ಸೇರಿದಾಗ, ಇರು, ತಗು, ತೊಡು ಮತ್ತು ಬರು ಎಸಕಪದಗಳ ಕೊನೆಯ ಉಕಾರ ಅಕಾರವಾಗುತ್ತದೆ; ಹೇಳು ಎಸಕಪದದ ಉಕಾರ ಇಕಾರವಾಗುತ್ತದೆ, ತೀರು ಪದದ ಉಕಾರ ಬಿದ್ದುಹೋಗುತ್ತದೆ; ಗೆಲ್ಲು ಮತ್ತು ನಿಲ್ಲು ಎಸಕಪದಗಳ ಒಂದು ಲಕಾರ ಬಿದ್ದುಹೋಗುತ್ತದೆ; ಮತ್ತು ತಿರುಗು ಪದದ ಗು ಬಿದ್ದುಹೋಗುತ್ತದೆ ಎಂಬು ದನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.

ವು ರೂಪದಲ್ಲಿಬಳಕೆ
ಇಡುವು
ಇಡು ಇರವು ಇರು ಗೆಲ್ಲು ಗೆಲುವು
ಹೇಳು ಹೇಳಿವು
ತಿರುಗು ತಿರುವು ತೊಡು ತೊಡವು
ನಿಲುವು
ನಿಲ್ಲು ಬರವು
ಬರು ಬಿಡುವು
ಬಿಡು

ಪು ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆ ಉಡು ಉಡುಪು
ತೊಡು ತೊಡುಪು ತೀರು

ತೀರ್ಪು

ಹು ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆ
ತಗು

ತಗಹು

ಮೆ/ವೆ ಒಟ್ಟು (11) ಮೆ/ವೆ ಮೆ/ವೆ ಮೆ/ವೆ ಮೇಲೆ ಕೊಟ್ಟಿರುವ ವು ಒಟ್ಟಿನ ಹಾಗೆ, ಈ ಒಟ್ಟೂ ಮೆ ಮತ್ತು ವೆ ಎಂಬ ಎರಡು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ತೆರೆಯುಲಿಗಳ ಬಳಿಕ ಬಂದ ಮೆ

ಎಂಬುದು ಹಳೆಗನ್ನಡದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದ್ದುದೇ ಈ ರೀತಿ ಎರಡು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಾರಣ.

ಕೆಳಗೆ ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಮೆ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ; ಇದು ಸೇರಿದಾಗ, ಮೊದಲನೆಯ ಬರಿಗೆಕಂತೆಯಲ್ಲಿ ಉದ್ದ ತೆರೆಯುಲಿಯಿರುವ ಕೂರು, ತಾಳು, ಮತ್ತು ಕಾಣು ಪದಗಳ ಕೊನೆಯ ಉಕಾರ, ಮತ್ತು ಗೆಯ್ಯು ಪದದ ಕೊನೆಯ ಯು ಬಿದ್ದುಹೋಗುತ್ತದೆ (2.2.11 ನೋಡಿ); ತೀರು ಪದದ ಉಕಾರ ಅಕಾರವಾಗುತ್ತದೆ; ಇದಲ್ಲದೆ, ಒಲಿ ಪದದ ಕೊನೆಯ ಇಕಾರ ಉಕಾರವಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಕಲಿ ಹಾಗೂ ತಿಣಿ ಪದಗಳ ಕೊನೆಯ ಇಕಾರ ಬಿದ್ದುಹೋಗುತ್ತದೆ:

ಕೂರ್ಮೆ ಕೂರು ತಾಳು ತಾಳ್ಮೆ ಗೆಯ್ಯು ಗೆಯ್ಮೆ ಕಾಣ್ಮೆ ಕಾಣು ಕಲ್ಮೆ ಕಲಿ ತಿಣ್ಮೆ ತಿಣಿ

ತೀರಮೆ ‘ಮುಗಿತಾಯ’

ತೀರು ಉಳು ಉಳುಮೆ ಅರಿಮೆ
Cj ಒಲುಮೆ ಒಲಿ ದುಡಿ ದುಡಿಮೆ ಅರಗು ಅರಮೆ ‘ಕರಗುವುದು’

ಕೆಳಗೆ ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಎಸಕಪದಗಳ ಬಳಿಕ ಈ ಒಟ್ಟು ವೆ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ; ಇದು ಸೇರಿದಾಗ, ತೀರು ಮತ್ತು ಬಾಳು ಪದಗಳ ಕೊನೆಯ ಉಕಾರ ಬಿದ್ದುಹೋಗುತ್ತದೆ (2.2.11), ಹೇಳು ಪದದ ಕೊನೆಯ ಉಕಾರ ಇಕಾರವಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಅರಗು ಪದದ ಕೊನೆಯ ಗು ಬಿದ್ದುಹೋಗುತ್ತದೆ.

ತೀರ್ವೆ ಬಾಳ್ವೆ

ತೀರು ಬಾಳು ಬೇಳು ಬೇಳುವೆ
ಸೇರುವೆ
ಸೇರು

ಸೋಲು ಸೋಲುವೆ ಹೋಲು ಹೋಲುವೆ ಹೇಳು ಹೇಳಿವೆ ಅರಗು ಅರವೆ ‘ಕರಗುವುದು’

ಸರಿ-ಸರಿಮೆ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಮೆ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಒಟ್ಟನ್ನು ಒಂದು ಎಸಕ ಪದದ ಕೊನೆರೂಪದೊಂದಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಗಳೆಯುವ ಪದರೂಪ ಗಳೊಂದಿಗೂ ಈ ಒಟ್ಟನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಕೆಳಗಿನ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು:

ಅಂಜು ಅಂಜಮೆ ‘ಹೆದರದಿರುವುದು’ ಇಲ್ಲ ತೇರು

ಇಲ್ಲಮೆ ತೇರಮೆ ‘ಪಾಸಾಗದಿರುವುದು’ ಅಲ್ಲ ಅಲ್ಲಮೆ

Cj ಅರಗು ಅರಮೆ, ಅರವೆ ‘ಕರಗದಿರುವುದು’

ಅರಿಯಮೆ ‘ತಿಳಿಯದಿರುವುದು’

ಇದಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದ ತೀರಮೆ ಪದದಲ್ಲಿ ಅಕಾರ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿದೆ ಯಾದರೂ ಅದು ಮೇಲೆ ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಅಂಜಮೆ, ತೇರಮೆ, ಅರಿಯಮೆ, ಅರಮೆ ಮತ್ತು ಅರವೆ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುವಂತಹ ಅಲ್ಲಗಳೆಯುವ ಅ ಒಟ್ಟಲ್ಲ; ಅಲ್ಲಿ ಎಸಕಪದದ ಉಕಾರ ಅಕಾರವಾಗಿದೆಯೆಂದು ಹೇಳಬೇಕಾಗು ತ್ತದೆ.

ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಮೊದಲು ಬಂದಿದ್ದ ಅರಮೆ ಮತ್ತು ಅರವೆ ಎಂಬ ಎರಡು ಪದಗಳಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಮೆ ಮತ್ತು ವೆ ಒಟ್ಟನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಮೇಲೆ ಬಂದಿರುವ ಇದೇ ರೂಪದ ಎರಡು ಪದಗಳಿಗೆ ಅಲ್ಲಗಳೆಯುವ ಅ ಒಟ್ಟನ್ನು ಸೇರಿಸಿ, ಆಮೇಲೆ ಮೆ ಮತ್ತು ವೆ ಒಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಹಿಂದಿನ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಅವಕ್ಕೆ ‘ಕರಗುವುದು (ಜೀರ್ಣ)’ ಎಂಬ ಹುರುಳಿದೆ, ಮತ್ತು ಈ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ‘ಕರಗದಿರುವುದು (ಅಜೀರ್ಣ)’ ಎಂಬ ಹುರುಳಿದೆ; ಹಾಗಾಗಿ, ಈ ಎರಡು ಬಳಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವಕ್ಕೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಇಟ್ಟಳಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

(12) ವಳಿವಳಿವಳಿವಳಿ ಒಟ್ಟು ಎಸಕಪದಗಳಿಗೆ ಈ ಒಟ್ಟನ್ನು ಸೇರಿಸಿ, ಅವುಗಳ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ತಿಳಿಸು ವಂತಹ ಕೆಲವು ಹೆಸರುಪದಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

ಆಗು ಆಗುವಳಿ
ಕಟ್ಟು ಕಟ್ಟುವಳಿ
ಪತ್ತುವಳಿ
ಪತ್ತು ಹುಟ್ಟು ಹುಟ್ಟುವಳಿ ಮುಗುವಳಿ ಮುಗಿ ನಡವಳಿ
ನಡೆ ನಿಲುವಳಿ
ನಿಲ್ಲು

ಎತ್ತು ಎತ್ತುವಳಿ ತೀರು ತೀರುವಳಿ ಮುಟ್ಟು ಮುಟ್ಟುವಳಿ ನುಡಿ ಹಿಡಿ ಸಲ್ಲು ತಿಳಿ

ನುಡಿವಳಿ ಹಿಡುವಳಿ ಸಲುವಳಿ ತಿಳುವಳಿಕೆ

ಕೊನೆಯ ಅಯ್ದು ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಸೇರಿಕೆಯ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳು ನಡೆದಿರು ವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು: ಮುಗುವಳಿ, ಹಿಡುವಳಿ, ಮತ್ತು ತಿಳುವಳಿಕೆ ಎಂಬವುಗಳಲ್ಲಿ ಎಸಕಪದದ ಇಕಾರ ಉಕಾರವಾಗಿದೆ; ನಡವಳಿ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಎಕಾರ ಅಕಾರವಾಗಿದೆ; ಮತ್ತು ನಿಲುವಳಿ ಮತ್ತು ಸಲುವಳಿ

ಎಂಬವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಲಕಾರ ಬಿದ್ದುಹೋಗಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ತಿಳುವಳಿಕೆ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಮೇಲಿನ ಒಟ್ಟು ಕೆ ಒಟ್ಟಿನೊಂದಿಗೆ ಬಂದಿದೆ.

(13) ಎಎಎಎ ಒಟ್ಟು ಈ ಒಟ್ಟು ಉಕಾರದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ ಕೆಲವು ಎಸಕಪದಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಳಕೆ ಯಾಗಿದೆ. ಈ ಒಟ್ಟು ಸೇರಿದಾಗ, ಮೇಲೆ 2.2.1ರಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದ ತೆರೆಯುಲಿ ಬಿದ್ದುಹೋಗುವ ಮಾರ್ಪಾಡು ನಡೆಯುತ್ತದೆ; ಇದಲ್ಲದೆ, ಹೋಗು, ತೀಡು ಮತ್ತು ಕೆಡು ಪದಗಳ ಗಕಾರ ಕಕಾರವಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಡಕಾರ ಟಕಾರ ವಾಗುತ್ತದೆ; ಕೆಡು ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಈ ಟಕಾರ ಇಮ್ಮಡಿಯಾಗುತ್ತದೆ; ಸಲ್ಲು, ನಿಲ್ಲು ಮತ್ತು ಕೊಲ್ಲು ಪದಗಳಲ್ಲಿರುವ ಇಮ್ಮಡಿ ಲಕಾರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಲಕಾರ ಬಿದ್ದುಹೋಗುತ್ತದೆ; ಕಟ್ಟು ಪದದ ಕಕಾರ ಗಕಾರವಾಗುತ್ತದೆ; ಮತ್ತು ಸುರಿ ಪದದ ಉಕಾರ ಉದ್ದವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕೆಳಗಿನ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣ ಬಹುದು.

ಕಟ್ಟೆ ಕಟ್ಟು ತಟ್ಟು ತಟ್ಟೆ ಊರು ಊರೆ ಹೊರು ಹೊರೆ ತೊಂಗು ತೊಂಗೆ
ಎಕ್ಕು ಹರಟು ಹರಟೆ ಮಿಂಚು ಮಿಂಚೆ ಹೋಗು ಹೋಕೆ
ತೀಡು ತೀಟೆ ಕಿರು ಕೆಡು

ಕೆರೆ ಕೆಟ್ಟೆ ‘ಅಳಿವು’

ಎಕ್ಕೆ ‘ಹಿರಿಮೆ’

ಸೆಕ್ಕೆ ‘ಮೂದಲಿಕೆ’ಐ ಗಟ್ಟೆ(ಕಟ್ಟು) ಸಲೆ ಕೆತ್ತೆ

ಸೆಕ್ಕು ಕಟ್ಟು ಸಲ್ಲು ಕೆತ್ತು ಉರುಳು ಉರುಳೆ ಕುಪ್ಪು ನಗು ನೆಲಸು ನೆಲಸೆ ‘ವಸಾಹತು’ ನಿಲ್ಲು ನೆಲೆ ಕೊಲ್ಲು ಕೊಲೆ ಸುರಿ

ಸೂರೆ(ಬಿಡು)

ಕುಪ್ಪೆ ನಗೆ

(14) ಇ ಇ ಇ ಇ ಒಟ್ಟು

ಉಕಾರದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ ಕೆಲವು ಎಸಕಪದಗಳೊಂದಿಗೆ ಈ ಒಟ್ಟನ್ನು

ಬಳಸಲಾಗಿದೆ.

ಹಾಯು ಹಾದಿ ಕೊಲ್ಲು ಕುಲಿ ‘ಕೊಲೆಗಾರ’ ಓದು ಉಣ್ಣು ಉಣ್ಣಿ

(ಒಡ)ನೋದಿ

Kj ಕಣಿ

ಏರು ಕಾಣು ಹಿಂಡು ಹಿಂಡಿ ಉದುರು ಉದುರಿ

ಒಡ್ಡು ಒಡ್ಡಿ ತಿನ್ನು ಬಳಸು ಬಳಸಿ ‘ಸುತ್ತು’

ತಿನ್ನಿ, ತೀನಿ

ಗೋರು ಗೋರಿ ನಾಟಿ ನಡು ಸರವಿ ‘ಬೇಟೆ’ ಸರವು

ಈ ಒಟ್ಟು ಸೇರಿದಾಗ, ಕೊಲ್ಲು ಮತ್ತು ತಿನ್ನು ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಬರುವ ಇಮ್ಮಡಿ ಮುಚ್ಚುಲಿ ಒತ್ತೆ ಮುಚ್ಚುಲಿಯಾಗುತ್ತದೆ; ತಿನ್ನು ಪದದಲ್ಲಿ ಇದು ಕಡ್ಡಾಯವಲ್ಲ; ಆದರೆ, ಈ ಮಾರ್ಪಾಡು ನಡೆದಾಗ, ಅದರೊಂದಿಗೆ ತಿನ್ನು ಪದದ ಮೊದಲಿನ ಬರಿಗೆಕಂತೆಯ ಇಕಾರ ಉದ್ದವಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಕೊಲ್ಲು ಪದದ ಒಕಾರ ಉಕಾರವಾಗುತ್ತದೆ.

ಇದಲ್ಲದೆ, ಕಾಣು ಪದದ ಉದ್ದ ಅಕಾರ ಗಿಡ್ಡವಾಗುತ್ತದೆ; ನಡು ಪದದ ಗಿಡ್ಡ ಅಕಾರ ಉದ್ದವಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಅದರ ಡಕಾರ ಟಕಾರವಾಗುತ್ತದೆ; ಹಾದಿ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಹಾಯು ಪದದ ಹಿಂಬೊತ್ತಿನ ರೂಪ (ಹಾದು) ಬಳಕೆ ಯಾಗಿರುವ ಹಾಗೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.

(15) ತನತನತನತನ ಒಟ್ಟು ಈ ಒಟ್ಟು ಹೆಸರು ಇಲ್ಲವೇ ಪರಿಚೆ ಪದಗಳೊಂದಿಗೆ ಬರುವುದೇ ಹೆಚ್ಚು (2.4.2(3) ಮತ್ತು 2.4.3.(3) ನೋಡಿ); ಆದರೆ ಕೆಲವು ಎಸಕಪದಗ ಳೊಂದಿಗೂ ಇದರ ಬಳಕೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಒಟ್ಟು ಸೇರಿದಾಗ, ಆಳು, ಬರು ಮತ್ತು ಬಾಳು ಪದಗಳ ಕೊನೆಯ ಉಕಾರ ಬಿದ್ದುಹೋಗುತ್ತದೆ (2.2.11 ನೋಡಿ).

ಆಳು ಆಳ್ತನ ಬರ್ತನ ಬರು ಬಾಳ್ತನ ಬಾಳು

ಒಗೆ ಹೇಸು ಹೇಸುತನ

ಒಗೆತನ

(16) ಸೊನ್ನೆ ಒಟ್ಟು ಕೆಲವು ಎಸಕಪದಗಳನ್ನು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವ ಮಾರ್ಪಾಡನ್ನೂ ಮಾಡದೆ ಹೆಸರು ಪದಗಳಾಗಿ ಬಳಸಲು ಬರುತ್ತದೆ. ಎತ್ತುಗೆಗಾಗಿ, ಹಾಡನ್ನು ಹಾಡಿದಳು ಎಂಬಲ್ಲಿ ಹಾಡು ಪದವನ್ನು ಮೊದಲಿಗೆ ಒಂದು ಹೆಸರುಪದವಾಗಿ ಬಳಸ ಲಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಆಮೇಲೆ ಒಂದು ಎಸಕಪದವಾಗಿಯೂ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ.

ಇಂತಹ ಕಡೆಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ ಒಂದು ಸೊನ್ನೆ ಒಟ್ಟನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆಯೆಂದು ಹೇಳಬಲ್ಲೆವು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಎಸಕಪದದಿಂದ ಹೆಸರುಪದವನ್ನು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆಯೆಂದು ಹೇಳುವುದೇ ಕನ್ನಡದ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಸರಿಯಾಗಿದೆ.

ಯಾಕೆಂದರೆ, ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಟ್ಟಿಸಿದ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ವನ್ನೂ ಎಸಕಪದಗಳಿಗೆ ಒಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಉಂಟುಮಾಡಲಾಗಿದೆ; ಹೆಸರು ಪದಗಳಿಗೆ ಇಲ್ಲವೇ ಪರಿಚೆಪದಗಳಿಗೆ ಒಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಉಂಟುಮಾಡಿರುವ ಪದಗಳು, ಅದರಲ್ಲೂ ಅಂತಹ ಎಸಕಪದಗಳು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆ.

ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ 160ರಶ್ಟು ಎಸಕಪದಗಳು ಹೀಗೆ ಹೆಸರುಪದಗಳಾಗಿ ಬಳಕೆ ಯಾಗಬಲ್ಲುವು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವುಗಳೂ ಎಸಕಪದಗಳು ತಿಳಿಸುವ ಎಸಕದ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಹೆಸರಿಸುತ್ತವೆ. ಎತ್ತುಗೆಗಾಗಿ, ಕಟ್ಟು ಎಸಕಪದವನ್ನು ಹೆಸರುಪದವಾಗಿ ಬಳಸಿದಾಗ, ಅದು ಕಟ್ಟಿ ಮುಗಿಸಿರುವ ಒಂದು ಹೊರೆಯನ್ನು ಇಲ್ಲವೇ ಮೂಟೆಯನ್ನು ಹೆಸರಿಸುತ್ತದೆ; ಚಿಗುರು ಎಸಕಪದವನ್ನು ಹೆಸರುಪದ ವಾಗಿ ಬಳಸಿದಾಗ, ಅದು ಗಿಡ ಚಿಗುರಿದಾಗ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ತಳಿರನ್ನು ಹೆಸರಿಸುತ್ತದೆ. ತಗ್ಗು ಎಸಕಪದವನ್ನು ಹೆಸರುಪದವಾಗಿ ಬಳಸಿದಾಗ, ಅದು ತಗ್ಗಾಗಿರುವ ಒಂದು ಜಾಗವನ್ನು ಹೆಸರಿಸುತ್ತದೆ.

ಹೀಗೆ, ಸೊನ್ನೆ ಒಟ್ಟಿನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಹೆಸರುಪದಗಳಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗಬಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಎಸಕದ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಹೆಸರಿಸಬಲ್ಲ ಬೇರೆ ಕೆಲವು ಪದಗಳನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಎತ್ತುಗೆಯಾಗಿ ಕೊಡಲಾಗಿದೆ:

ಕರೆ

ಕಟ್ಟು ಕಿಲುಬು ಕೊರಗು

ಉರಿ ಉಲಿ ಕವಲು ಕರೆ ಕೂಗು ಕುದಿ ಗೀಚು ಕೊಳೆ ತಗ್ಗು ಚಿಗುರು ತುರಿ ತುತ್ತು ನರೆ ನುಡಿ ಬಾಳು ಬಿತ್ತು ಮುಸುಕು ಸೀನು ಸೊಲ್ಲು

ಅಳಲು ಉಗುಳು ಅಳುಕು ಅಳು ಓದು ಒದೆ ಕಿನಿಸು ಕಾರು ಕೊಬ್ಬು ಕೆಮ್ಮು ಗುಡುಗು ಗುದ್ದು ಗೀರು ತಿರುವು ತಡೆ ತಪ್ಪು ನಡೆ ತೊಡರು ನಗು ಬದುಕು ನೆರೆ ನೂಲು ಮಿಂಚು ಬೆಳೆ ಬೆವರು ಹೂ ಸುಳಿ ಸುತ್ತು ಹುಸಿ ಹಾಡು

ಸೋಲು ಹನಿ

ಆದರೆ, ಕೆಲವು ಎಸಕಪದಗಳನ್ನು ಹೀಗೆ ಹೆಸರುಪದಗಳಾಗಿ ಬಳಸಿದಾಗ, ಅವು ಆ ಎಸಕವನ್ನು ನಡೆಸುವಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗುವ ಉಪಕರಣವನ್ನೂ ಹೆಸರಿಸ ಬಲ್ಲುವು. ಎತ್ತುಗೆಗಾಗಿ, ಅಂಟು ಎಸಕಪದವನ್ನು ಹೀಗೆ ಬಳಸಿದಾಗ, ಅದು ಅಂಟಿಸಲು ಬಳಕೆಯಾಗುವ ವಸ್ತುವನ್ನು ಹೆಸರಿಸುತ್ತದೆ; ಅವುಡು ಎಸಕಪದ ವನ್ನು ಹೀಗೆ ಬಳಸಿದಾಗ, ಅದು ಅವುಡಲು (ಎಂದರೆ ಅಗಿಯಲು) ಬಳಕೆ ಯಾಗುವ ದವಡೆಯನ್ನು ಹೆಸರಿಸುತ್ತದೆ; ಹುಳಿ ಎಸಕಪದವನ್ನು ಹೀಗೆ ಬಳಸಿ ದಾಗ, ಅದು ಹುಳಿಯಾಗಿರುವ ವಸ್ತುವನ್ನು ಹೆಸರಿಸುತ್ತದೆ.

ಇದಲ್ಲದೆ, ಬೇರೆ ಕೆಲವು ಎಸಕಪದಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಮೊದಲನೇ ಗಿಡ್ಡ ತೆರೆಯುಲಿಯನ್ನು ಉದ್ದವಾಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಹೆಸರುಪದಗಳಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ:

ಇಡು ಈಡು ಪಾಡು ಪಡು ಕೊಡು ಕೋಡು
ತೊಡು ತೋಡು

ಬಿಡು ಸುಡು ಕೆಡು

ಬೀಡು ಸೂಡು ಕೇಡು

ಇದಲ್ಲದೆ, ಪಡು-ಪಾಟು ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಪಡು ಎಸಕಪದದ ಮೊದಲನೇ ತೆರೆಯುಲಿಯನ್ನು ಉದ್ದಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆಯಲ್ಲದೆ, ಅದರ ಡಕಾರವನ್ನು ಟಕಾರ ವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗಿದೆ; ಇದಕ್ಕೆ ಬದಲು, ಹೋಗು-ಹೋಕು ಎಂಬುದ ರಲ್ಲಿ ಹೋಗು ಎಸಕಪದದ ಗಕಾರವನ್ನು ಕಕಾರವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಈ ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆಗಳಲ್ಲೂ ಹೆಸರುಪದವನ್ನು ಸೊನ್ನೆ ಒಟ್ಟಿನ ಸೇರಿಕೆಯಿಂದ ಉಂಟುಮಾಡಲಾಗಿದೆಯೆಂದು, ಮತ್ತು ಹಾಗೆ ಉಂಟುಮಾಡುವಾಗ ಅವುಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮೇಲೆ ತಿಳಿಸಿದಂತಹ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳು ನಡೆದಿವೆಯೆಂದು ಹೇಳ ಬಲ್ಲೆವು.

ಬೇರೆ ಕೆಲವು ಒಟ್ಟುಗಳು ಎಸಕಪದಗಳಿಂದ ಹೆಸರುಪದಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗುವ ಬೇರೆ ಕೆಲವು ಒಟ್ಟುಗಳು ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಹಾಗಾಗಿ, ಅಂತಹ ಒಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಅವನ್ನು ಬಳಸಿರುವ ಪದಗಳನ್ನೂ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲಾಗಿದೆ:

1. ಅಡ

2. ಅಣೆ

3. ಅನೆ
4. ಅಳ

ಕಟ್ಟಡ

ಕಟ್ಟು ತೋರು ತೋರಡ
ಮಿಗು ಮಿಕ್ಕಡ

ಜೋಡು ಜೋಡಣೆ
ಬೆದರು ಬೆದರಣೆ
ಸಾಗು ಸಾಗಣೆ
ಬರ್ಚಿಸು ಬರ್ಚಣೆ

ಕೆತ್ತನೆ

ಕೆತ್ತು ಮುಚ್ಚು ಮುಚ್ಚಳ
ಹಿಗ್ಗು ಹಿಕ್ಕಳ

ಒತ್ತು ಒತ್ತಡ ಹಚ್ಚಡ ಹಚ್ಚು

ತಿರುಗು ತಿರುಗಣೆ ಸಾಕಣೆ ಸಾಕು ಹಿಗ್ಗು ಹಿಗ್ಗಣೆ

ಬಿತ್ತು ಬಿತ್ತನೆ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚಳ ಹೆಕ್ಕಳ ಹೆಕ್ಕು

1. ಆಯ

ಒತ್ತು ಒತ್ತಾಯ

1. ಆಳಿ

2. ಇಸು

3. G

4. ಕು

5. ಕುಳಿ

6. ಗುಳಿ

7. ಚೆ

8. r

ಕಾದಾಳಿ
ಕಾದು ಮಾರು ಮಾರಾಳಿ
ದಬ್ಬಾಳಿ(ಕೆ) ದಬ್ಬು

ತಿನ್ನು ಮುಳಿ ತಣಿ

ತಿನಿಸು ಮುಳಿಸು
ತಣಸು

ಕುಡಿ

ಕುಡು

ಕೆಡು ಒಡೆ ಬಿಡು

ಕೆಡುಕು
ಒಡಕು ಬಿಡುಕು

ಅಳು ಅಳುಕುಳಿ
ಓಡು ಓಡುಕುಳಿ
ತೋಡು ತೋಕುಳಿ

ಸಲ್ಲು

ಸಂದಾಯ

ತಿನ್ನು ಓದು

ತಿನ್ನಾಳಿ ಓದಾಳಿ

ಉಣ್ಣು ಉಣಿಸು ಕಿನಿಸು ಕಿನಿ ಮುನಿಸು ಮುನಿ

ಕಡಿ

ಕಡಿ ಬಿರಿ

ಕಾಟು

ಕಡುಕು ಬಿರುಕು

ಎಳೆ wj

ಎಳಕುಳಿ ತಿರುಕುಳಿ

ಮರೆ

ಮರೆಗುಳಿ

ಅಂಜು ಅಂಜುಗುಳಿ

ಕೊಳೆ

ಕೊಳಚೆ

ತುರಿ

ತುರಿಚೆ

wAr ತಿನ್ನು ತಾರು ತಾರಡಿ ಮಾರು ಮಾರಡಿ ಚಿಮ್ಮು ಚಿಮ್ಮುಂಡಿ

ತಾಗು ಪಚ್ಚು

ತಾಗುಡಿ ಪಚ್ಚಡಿ

1. ತಾಯ

ಮುಗಿ ಮುಗಿ

ಮುಗಿತಾಯ ಮುಕ್ತಾಯ

ಇಳಿ ಇಳಿತಾಯ ಉಳಿ ಉಳಿತಾಯ

1. ಪೆ

2. ವಿ

wj

ತಿರುಪೆ

ತೇಯು ತೇಪೆ

ಕೇಳು ಮರೆ ಅಳೆ ನೆರೆ

ಕೇಳ್ವಿ ಮರವಿ ಅಳವಿ ನೆರವಿ

ತೊರವಿ ತೊರೆ ಬಳೆ ಬಳವಿ ಒದಗು ಒದವಿ

ಮೇಲೆ ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಒಟ್ಟುಗಳು ಸೇರಿದಾಗ, ಕೆಲವು ಸೇರಿಕೆಯ ಮಾರ್ಪಾಡು

ಗಳೂ ನಡೆದಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು:

(1) ಅಡ ಒಟ್ಟು ಸೇರಿದಾಗ, ಮಿಗು ಪದದ ಗಕಾರ ಇಮ್ಮಡಿ ಕಕಾರ ವಾಗುತ್ತದೆ; (2) ಆಯ ಒಟ್ಟು ಸೇರಿದಾಗ, ಸಲ್ಲು ಪದ ಅದರ ಹಿಂಬೊತ್ತಿನ ಸಂದ್ ಎಂಬ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ; (3) ಅಳ ಒಟ್ಟು ಸೇರಿದಾಗ, ಹಿಗ್ಗು ಪದದ ಗಕಾರ ಕಕಾರವಾಗುತ್ತದೆ. (4) ಇಸು ಒಟ್ಟು ಸೇರಿದಾಗ, ತಿನ್ನು ಮತ್ತು ಉಣ್ಣು ಪದಗಳ ಇಮ್ಮಡಿ ಮೂಗುಲಿ ಒತ್ತೆ ಮೂಗುಲಿಯಾಗುತ್ತದೆ; (5) ಉ ಒಟ್ಟು ಸೇರಿದಾಗ, ಕಡಿ ಪದದ ಅಕಾರ ಉದ್ದವಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಡಕಾರ ಟಕಾರವಾಗುತ್ತದೆ;

(6) ಕು ಒಟ್ಟು ಸೇರಿದಾಗ, ಕಡಿ ಮತ್ತು ಬಿರಿ ಪದಗಳ ಇಕಾರ ಉಕಾರ ವಾಗುತ್ತದೆ; (7) ಕುಳಿ ಒಟ್ಟು ಸೇರಿದಾಗ, ತಿರಿ ಪದದ ಕೊನೆಯ ಇಕಾರ ಉಕಾರವಾಗುತ್ತದೆ; ಮತ್ತು ತೋಡು ಪದದ ಡು ಬರಿಗೆಕಂತೆ ಬಿದ್ದು ಹೋಗುತ್ತದೆ. (8) ಡಿ ಒಟ್ಟು ಸೇರಿದಾಗ, ತಿನ್ನು ಪದದ ಕೊನೆಯ ನು ಬಿದ್ದು ಹೋಗುತ್ತದೆ; ತಾರು, ಪಚ್ಚು ಮತ್ತು ಮಾರು ಪದಗಳ ಕೊನೆಯ ಉಕಾರ ಅಕಾರವಾಗುತ್ತದೆ; ಮತ್ತು ಚಿಮ್ಮು ಪದದ ಬಳಿಕ ಣಕಾರ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; (9) ತಾಯ ಒಟ್ಟು ಸೇರಿದಾಗ, ಮುಗಿ ಪದದ ಕೊನೆಯ ಗಿ ಎಂಬುದು ಕ್ ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ;

(10) ಪೆ ಒಟ್ಟು ಸೇರಿದಾಗ ತಿರಿ ಪದದ ಕೊನೆಯ ಇಕಾರ ಉಕಾರ ವಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ತೇಯು ಪದದ ಕೊನೆಯ ಯು ಬಿದ್ದುಹೋಗುತ್ತದೆ; (11) ವಿ ಒಟ್ಟು ಸೇರಿದಾಗ, ಕೇಳು ಪದದ ಕೊನೆಯ ಉಕಾರ (2.2.11) ಮತ್ತು ಒದಗು ಪದದ ಕೊನೆಯ ಗು ಬಿದ್ದುಹೋಗುತ್ತದೆ.

ಇದಲ್ಲದೆ, 2.2.1ರಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದ ಒಲವಿನಂತೆ, ತೆರೆಯುಲಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದ ಲಾಗುವ ಒಟ್ಟುಗಳು ಸೇರಿರುವಲ್ಲೆಲ್ಲ ಅವುಗಳ ಮೊದಲು ಬಂದಿರುವ ಪದದ ಕೊನೆಯ ತೆರೆಯುಲಿ ಬಿದ್ದುಹೋಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು 3.2.3ರಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದ ಒಲವಿನಂತೆ, ಕು, ಕುಳಿ, ಚೆ ಮತ್ತು ವಿ ಒಟ್ಟುಗಳು ಸೇರಿದಾಗ, ಎಸಕಪದಗಳ ಕೊನೆಯ ಎಕಾರ ಅಕಾರವಾಗುತ್ತದೆ; ಆದರೆ, ಗುಳಿ ಒಟ್ಟು ಸೇರಿರುವಲ್ಲಿ ಈ ಮಾರ್ಪಾಡು ನಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ (ಮರೆಗುಳಿ).

Eke →

2.4.2 ಹೆಸರುಪದಗಳಿಂದ ಬೇರೆ ಹೆಸರುಪದಗಳು

ಹೆಸರುಪದಗಳಿಂದ ಬೇರೊಂದು ಹೆಸರುಪದವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಒಟ್ಟುಗಳು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿವೆ. ಕೆಳಗೆ ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಈ ಒಟ್ಟು

ಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವೂ ಎಸಕಪದಗಳಿಂದ ಹೆಸರುಪದಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗಿರುವಂತಹ ಒಟ್ಟುಗಳೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು:

(1) ಇಗಇಗಇಗಇಗ ಒಟ್ಟು ವಸ್ತು, ವಿಶಯ ಇಲ್ಲವೇ ಪರಿಚೆಯನ್ನು ಹೆಸರಿಸುವ ಪದಗಳಿಗೆ ಈ ಒಟ್ಟನ್ನು ಸೇರಿಸಿ, ಅವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂದಿಸಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಸರಿಸುವಂತಹ ಬೇರೊಂದು ಪದವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ; ಈ ಒಟ್ಟು ಸೇರಿದಾಗ, 2.2.1ರಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದಂತಹ ಪದಗಳ ಕೊನೆಯ ತೆರೆಯುಲಿ ಬಿದ್ದುಹೋಗುವ ಮಾರ್ಪಾಡು ನಡೆಯುತ್ತದೆ:

ತುಪ್ಪುಳು ಪಣ್ಣು ಸಾಲ ತಿಳಿವು ಒಕ್ಕಲು ಹಡಪ ಬಾನು ತೊತ್ತು ದಾರಿ ದಾಳಿ ಅಂಬಿ ದೊಂಬಿ

ತುಪ್ಪುಳಿಗ ಪಣ್ಣಿಗ ಸಾಲಿಗ ತಿಳಿವಿಗ ಒಕ್ಕಲಿಗ ಹಡಪಿಗ ಬಾನಿಗ ತೊತ್ತಿಗ ದಾರಿಗ ದಾಳಿಗ ಅಂಬಿಗ ದೊಂಬಿಗ

ತೋಟ ದಿಬ್ಬಣ ಸಿಗ್ಗು ಅಳವು ಮೊದಲು ಗಾಣ ಹಿತ್ತಾಳೆ ಕೇಡು ಹಾದಿ ಸುದ್ದಿ ತಕ್ಕಡಿ ಹುಸಿ

ತೋಟಿಗ ದಿಬ್ಬಣಿಗ ಸಿಗ್ಗಿಗ ಅಳವಿಗ ಮೊದಲಿಗ ಗಾಣಿಗ ಹಿತ್ತಾಳಿಗ ಕೇಡಿಗ ಹಾದಿಗ ಸುದ್ದಿಗ ತಕ್ಕಡಿಗ ಹುಸಿಗ

ಆದರೆ, ಕೆಳಗೆ ಕೊಟ್ಟಿರುವಂತಹ ಎಕಾರದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ ಹೆಸರ ಪದಗಳ ಬಳಿಕ ಬಂದಾಗ, ಅವುಗಳ ಕೊನೆಯ ಎಕಾರ ಬಿದ್ದುಹೋಗುವ ಬದಲು, ಈ ಒಟ್ಟಿನ ಇಕಾರ ಬಿದ್ದುಹೋಗುತ್ತದೆ:

ಹೂಜೆ ಹೂಜೆಗ
ಮೊರೆಗ
ಮೊರೆ ಸೆರೆಗ ಸೆರೆ

ತೋರ್ಕೆ ತೋರ್ಕೆಗ ಮಲೆ ಕೊಲೆ ಕೆಳಗೆ ಕೊಟ್ಟಿರುವಂತಹ ಉಕಾರದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ ಹೆಸರುಪದಗಳ ಬಳಿಕವೂ ಅವುಗಳ ಕೊನೆಯ ಉಕಾರ ಬಿದ್ದುಹೋಗುವ ಬದಲು, ಈ ಒಟ್ಟಿನ ಇಕಾರವೇ ಬಿದ್ದುಹೋಗುತ್ತದೆ:

ಮಲೆಗ ಕೊಲೆಗ

ತೋಹು ತೋಹುಗ
ಸೊಡರು ಸೊಡರುಗ
ಬೇರುಗ
ಬೇರು

ಮಾತು ಮಾತುಗ ನೆರಪುಗ
ನೆರಪು ಕಾಳುಗ ಕಾಳು

ಈ ಒಟ್ಟನ್ನು ಬಳಸಿರುವ ಪದಕ್ಕೆ ‘ಗಂಡಸು’ಐಎಂಬ ಹುರುಳೂ ಬರಬಲ್ಲು ದಾಗಿದ್ದು, ‘ಹೆಂಗಸು’ಐಎಂಬ ಹುರುಳು ಸಿಗಬೇಕಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅದಕ್ಕೆ ಇತ್ತಿ ಒಟ್ಟನ್ನು ಸೇರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ; ಇಲ್ಲಿಯೂ 2.2.1ರ ಮಾರ್ಪಾಡು ನಡೆದು, ಪದಗಳ ಕೊನೆಯ ಅಕಾರ ಬಿದ್ದುಹೋಗುತ್ತದೆ:

ಗಟ್ಟಿಗಿತ್ತಿ
ಗಟ್ಟಿಗ ನಾಡಿಗ ನಾಡಿಗಿತ್ತಿ
ಗಾಣಿಗ ಗಾಣಿಗಿತ್ತಿ
ದಿಬ್ಬಣಿಗ ದಿಬ್ಬಣಿಗಿತ್ತಿ ಮಲೆಗ ಮಲೆಗಿತ್ತಿ

ಒಕ್ಕಲಿಗ ಒಕ್ಕಲಿಗಿತ್ತಿ ಒಂಟಿಗ ಒಂಟಿಗಿತ್ತಿ ಸಾಲಿಗ ಸಾಲಿಗಿತ್ತಿ ಸಿಗ್ಗಿಗ ಸಿಗ್ಗಿಗಿತ್ತಿ ಚೆನ್ನಿಗ ಚೆನ್ನಿಗಿತ್ತಿ

(2) ಗಾರ ಗಾರ ಒಟ್ಟು ಗಾರ ಗಾರ ವಸ್ತು, ವಿಶಯ ಇಲ್ಲವೇ ಪರಿಚೆಯನ್ನು ಹೆಸರಿಸುವ ಹೆಸರುಪದಗಳಿಗೆ ಗಾರ ಒಟ್ಟನ್ನು ಸೇರಿಸಿಯೂ ಅವುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂದಿಸಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಸರಿಸ ಬಹುದು.

ತೋಟ ತೋಟಗಾರ ಕೋಲು ಕೋಲುಗಾರ ಹೂ ಹೂಗಾರ
ಬಿಲ್ಲು ಬಿಲ್ಲುಗಾರ
ಆಟಗಾರ
Dl ಓಟಗಾರ
Nl ಮಾಟಗಾರ ಮಾಟ ಕೊಲೆಗಾರ ಕೊಲೆ ಹಗೆಗಾರ
ಹಗೆ ಬಿಂಕ ಬಿಂಕಗಾರ
ತೆವಲು ತೆವಲುಗಾರ ದುಂದು ದುಂದುಗಾರ

ಬಳೆಗಾರ

ಬಲೆಗಾರ

ಬಳೆ ಮೆಟ್ಟು ಮೆಟ್ಟುಗಾರ ಬಲೆ ಮೀನು ಮೀನುಗಾರ ಹಾಡು ಹಾಡುಗಾರ ಸಾಲಗಾರ ಸಾಲ ಬೇಟೆ ಬೇಟೆಗಾರ ಮಾತು ಮಾತುಗಾರ ಹೆಮ್ಮೆ ಹೆಮ್ಮೆಗಾರ ಮೋಸ ಮೋಸಗಾರ ಸುಳ್ಳುಗಾರ ಸುಳ್ಳು ಮೋಡಿ ಮೋಡಿಗಾರ

ಹುರುಳಿನ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಈ ಒಟ್ಟು ಮೇಲೆ ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಇಗ ಒಟ್ಟಿನ ಹಾಗೆಯೇ ಇದೆಯಾದರೂ, ಇದನ್ನು ಎಸಕಪದಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಳಸಲು ಬರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬಹುದು. ಕೆಲವು ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರ ಎಂಬ ರೂಪವೂ ಇದೆ:

ಕೂಲಿ ಕೋವಿ ತುರು

ಕೂಲಿಕಾರ
ಕೋವಿಕಾರ
ತುರುಕಾರ

ಕೇಣ ಗುರಿ ಪಾಳಿ

ಕೇಣಕಾರ ಗುರಿಕಾರ ಪಾಳಿಕಾರ

ಹೊರೆ ಅರ್ತಿ

ಹೊರೆಕಾರ
ಅರ್ತಿಕಾರ

ಓಲೆ ಬೇಟ

ಓಲೆಕಾರ ಬೇಟಕಾರ

ಈ ಒಟ್ಟಿನ ಕೊನೆಯ ಅಕಾರವನ್ನು ಕಳೆದು, ಅದಕ್ಕೆ ತಿ ಒಟ್ಟನ್ನು ಸೇರಿಸಿರುವ ಗಾರ್ತಿ ಇಲ್ಲವೇ ಕಾರ್ತಿ ಎಂಬುದರ ಮೂಲಕ ‘ಅಂತಹ ವ್ಯಕ್ತಿ ಒಬ್ಬ ಹೆಂಗಸು’ ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸಬಹುದು.

ಬಳೆಗಾರ ಬಳೆಗಾರ್ತಿ ಬಿಂಕಗಾರ ಬಿಂಕಗಾರ್ತಿ ಮಾತುಗಾರ ಮಾತುಗಾರ್ತಿ ಓಟಗಾರ ಗುರಿಕಾರ ಮಾಟಗಾರ ಮಾಟಕಾರ್ತಿ

ಓಟಗಾರ್ತಿ ಗುರಿಕಾರ್ತಿ

ಹಾಡುಗಾರ್ತಿ ಬರಹಗಾರ್ತಿ ಹೊಣೆಗಾರ್ತಿ

ಹಾಡುಗಾರ
ಬರಹಗಾರ
ಹೊಣೆಗಾರ
ಕೊನಬುಗಾರ ಕೊನಬುಗಾರ್ತಿ ಓಲೆಕಾರ ಕೂಲಿಕಾರ

ಓಲೆಕಾರ್ತಿ ಕೂಲಿಕಾರ್ತಿ

(3) ತನತನತನತನ ಒಟ್ಟು ವ್ಯಕ್ತಿ ಇಲ್ಲವೇ ವಸ್ತುವನ್ನು ಹೆಸರಿಸುವ ಹೆಸರುಪದಗಳಿಗೆ ಈ ತನ ಒಟ್ಟನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಅವುಗಳ ಪರಿಚೆಯನ್ನು ಹೆಸರಿಸಬಹುದು.

ಮನೆತನ ನಂಟತನ

ಮನೆ ನಂಟ ಒಂಟಿಗ ಒಂಟಿಗತನ ಕಳ್ಳ ಕೂಸು ತಂದೆ

ಕಳ್ಳತನ ಕೂಸುತನ ತಂದೆತನ

ಹಗೆ ದಡ್ಡ ಗೆಳೆ(ಯ) ಕುದಿಕ ಕಡ್ಡ ದುಡುಕು

ಹಗೆತನ ದಡ್ಡತನ ಗೆಳೆತನ ಕುದಿಕತನ ಕಡ್ಡತನ ದುಡುಕುತನ

ಕೊನೆಯ ಬರಿಗೆಕಂತೆಯಲ್ಲಿ ಯಕಾರ ಇಲ್ಲವೇ ಳಕಾರ ಇರುವಲ್ಲಿ 2.2. 11ರಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿರುವಂತಹ ಪದಗಳ ಕೊನೆಯ ತೆರೆಯುಲಿ ಬಿದ್ದುಹೋಗು ತ್ತದೆ; ಇದನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು:

ತಾಯಿ ಬೇಳು

ತಾಯ್ತನ ಬೇಳ್ತನ

ಬಾಳು ಮುಂದಾಳು
ಮೇಲಾಳು

ಬಾಳ್ತನ ಮುಂದಾಳ್ತನ
ಮೇಲಾಳ್ತನ

ತನ್ನತನ ಎಂಬ ಇನ್ನೊಂದು ರೂಪವೂ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಮೇಲಿನ ಒಟ್ಟನ್ನು ತಾನು ಪದದ ಪತ್ತುಗೆ ರೂಪಕ್ಕೆ (ತನ್ನ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ) ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ.

(4) ಇಕೆಇಕೆಇಕೆಇಕೆ ಒಟ್ಟು ಗಾರ ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ ಹಲವು ಹೆಸರುಪದಗಳಿಗೆ ಇಕೆ ಒಟ್ಟನ್ನು ಸೇರಿಸಿ, ಅವು ಹೆಸರಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಪರಿಚೆಯನ್ನು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ; 2.2.1ರ ಪದಗಳ ಕೊನೆಯ ತೆರೆಯುಲಿ ಬಿದ್ದುಹೋಗುವ ಮಾರ್ಪಾಡು ಇಲ್ಲಿಯೂ ನಡೆ ಯುತ್ತದೆ:

ಎದೆಗಾರ ದುಂದುಗಾರ ಬೇಹುಗಾರ ಸುದ್ದಿಗಾರ ಗುರಿಕಾರ

ಎದೆಗಾರಿಕೆ ದುಂದುಗಾರಿಕೆ ಬೇಹುಗಾರಿಕೆ ಸುದ್ದಿಗಾರಿಕೆ ಗುರಿಕಾರಿಕೆ

ತೋಟಗಾರ ಬರಹಗಾರ ಮಾತುಗಾರ ಹೊಣೆಗಾರ ಬೇಟೆಗಾರ

ತೋಟಗಾರಿಕೆ ಬರಹಗಾರಿಕೆ ಮಾತುಗಾರಿಕೆ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಬೇಟೆಗಾರಿಕೆ

ಆಟ ಪದದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ ಕೆಲವು ಜೋಡುಪದಗಳೊಂದಿಗೂ ಅವು ತಿಳಿಸುವ ಎಸಕದ ಪರಿಚೆಯನ್ನು ಹೆಸರಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಒಟ್ಟನ್ನು ಬಳಸ ಲಾಗಿದೆ:

ಹುಚ್ಚಾಟ ಮಂಗಾಟ ಏರಾಟ

ಹುಚ್ಚಾಟಿಕೆ ಮಂಗಾಟಿಕೆ ಏರಾಟಿಕೆ

ಹುಡುಗಾಟ ಬೂಟಾಟ
ಅಟ್ಟಾಟb

ಹುಡುಗಾಟಿಕೆ ಬೂಟಾಟಿಕೆ ಅಟ್ಟಾಟಿಕೆ

ಇದಲ್ಲದೆ, ಕೆಳಗೆ ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಬೇರೆ ಕೆಲವು ಹೆಸರುಪದಗಳೊಂದಿಗೂ ಈ

ಒಟ್ಟನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ:

ಎಚ್ಚರ ಎಚ್ಚರಿಕೆ
ಹೆಕ್ಕಳ ಹೆಕ್ಕಳಿಕೆ
ಉಬ್ಬಳ ಉಬ್ಬಳಿಕೆ

ಗಂಟು

ಗಂಟಿಕೆ

ಹದಿಕೆ ತುರಿಕೆ

ಹದಿ ತುರಿ ಕತ್ತಲು ಕತ್ತಲಿಕೆ ಸಲುವಳಿ ಸಲುವಳಿಕೆ

(5) ಇಗೆ ಇಗೆ ಇಗೆ ಇಗೆ ಒಟ್ಟು ಹೆಸರುಪದಗಳು ತಿಳಿಸುವ ವಸ್ತುವಿನಿಂದ ಪಡೆಯಬಲ್ಲ ಬೇರೊಂದು ವಸ್ತು ವನ್ನು, ಇಲ್ಲವೇ ಅದರೊಂದಿಗೆ ಬಳಸುವ ಉಪಕರಣವೊಂದನ್ನು ಹೆಸರಿಸುವು ದಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಒಟ್ಟನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಕೆಲವೆಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹುರುಳನ್ನು ಕೊಡದಿರುವುದೂ ಇದೆ. ಬರ್ದು, ಕೂಟ ಮತ್ತು ಸಯ್ಪು ಪದಗಳ ಬಳಿಕ ಇದರ ಇಕಾರ ಬಿದ್ದುಹೋಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಉಳಿದೆಡೆಗಳಲ್ಲಿ 2.2.1ರ (ಪದದ ಕೊನೆಯ ತೆರೆಯುಲಿ ಬಿದ್ದುಹೋಗುವ) ಮಾರ್ಪಾಡು ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಕೆಸರಿಗೆ
ಆಟಿಗೆ ಮರಿಗೆ

ಕೆಸರು Dl ಮರ ಕೊಪ್ಪರ ಕೊಪ್ಪರಿಗೆ
ಮೂಡೆ ಮೂಡಿಗೆ

ಬರ್ದು ಸಯ್ಪು ಸಯ್ಪುಗೆ

ಬರ್ದುಗೆ

(ಮುಳ್)ಕತ್ತಿಗೆ

ಕತ್ತಿ ಬಳವಿ ಬಳವಿಗೆ ಅಲ್ಲಣಿ ಅಲ್ಲಣಿಗೆ ಗುಂಡಿ ಹಟ್ಟಿ

(ಎದೆ)ಗುಂಡಿಗೆ ಹಟ್ಟಿಗೆ

ಕೂಟ

ಕೂಟಗೆ

(6) ಅಅಅಅ ಒಟ್ಟು ಉಕಾರದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ ಕೆಳಗಿನ ಮೂರು ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಒಟ್ಟನ್ನು ಬಳಸ ಲಾಗಿದೆ; 2.2.1ರ ಮಾರ್ಪಾಡು ಇಲ್ಲೂ ನಡೆದಿದೆ.

ಸೆರಗು ನಂಟು

ಸೆರಗ ನಂಟ

ಕಂಗಾಲು ಕಂಗಾಲ

ಎಕಾರ ಇಲ್ಲವೇ ಇಕಾರದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ ಕೆಳಗಿನ ಏಳು ಪದಗಳಲ್ಲೂ ಈ ಒಟ್ಟು ಬಂದಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿ 2.2.1ರ ಮಾರ್ಪಾಡು ನಡೆಯುವ ಬದಲು, ಪದಗಳಿಗೆ ಯಕಾರವೊಂದು ಸೇರಿಕೊಂಡಿದೆ (ಇಲ್ಲಿ ಅ ಒಟ್ಟಿನ ಬದಲು ಯ ಒಟ್ಟು ಬಂದಿದೆಯೆಂದೂ ಹೇಳಬಹುದು):

Cr ಅಡಿಯ
ಒಚ್ಚೆ ಒಚ್ಚೆಯ
ಕೆಳೆಯ
ಕೆಳೆ ಹಗೆಯ
ಹಗೆ

ಎರೆ ಒಡೆ ಕೊಂಡೆ ಕೊಂಡೆಯ

ಎರೆಯ ಒಡೆಯ

ಇದಲ್ಲದೆ, ಕೆಳಗೆ ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಅ ಒಟ್ಟನ್ನು ಒಬ್ಬ ಗಂಡಸನ್ನು ಹೆಸರಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ, ಮತ್ತು ಅದರ ಬದಲು ಎ ಒಟ್ಟನ್ನು ಒಬ್ಬ ಹೆಂಗಸನ್ನು ಹೆಸರಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ; ಜಾಣ್ಮೆ ಪದದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ, ಅದರ ಕೊನೆ ಯಲ್ಲಿರುವ ಮೆ ಒಟ್ಟಿನ ಬಳಿಕ ಬರುವ ಬದಲು, ಅದರ ಬದಲಿಗೆ (ಎಂದರೆ ಜಾಣ್ ಬೇರಿನ ಬಳಿಕ) ಈ ಒಟ್ಟು ಬಂದಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು:

ಹೆಸರುಪದ
ಕಾದಲು
ಚೆಲುವು
ಜಾಣ್ಮೆ

ಗಂಡಸು
ಕಾದಲ ಚೆಲುವ
ಜಾಣ

ಹೆಂಗಸು ಕಾದಲೆ ಚೆಲುವೆ
ಜಾಣೆ

(7) ವಳಿವಳಿವಳಿವಳಿ ಒಟ್ಟು ಹೆಸರುಪದಗಳಿಗೆ ವಳಿ ಒಟ್ಟನ್ನು ಸೇರಿಸಿ, ಅವು ಹೆಸರಿಸುವ ವಸ್ತು ಇಲ್ಲವೇ ವಿಶಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂದಿಸಿದಂತಹ ಬೇರೊಂದು ವಸ್ತು ಇಲ್ಲವೇ ವಿಶಯವನ್ನು ಹೆಸರಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಕೆಲವು ಹೆಸರುಪದಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಲಾಗಿದೆ:

ಕರಾವಳಿ
ಕರೆ ಅರಿಲು ಅರಿಲ್ವಳಿ
ಮರವಳಿ
ಮರ ನಗೆವಳಿ ನಗೆ

ಗೊತ್ತು ಗೊತ್ತುವಳಿ ಬಳಿ ಸಾಗು

ಬಳುವಳಿ ಸಾಗುವಳಿ

ಇಲ್ಲಿ ಅರಿಲು ಪದದ ಕೊನೆಯ ಉಕಾರ ಬಿದ್ದುಹೋಗಿದೆ, ಕರೆ ಪದದ ಕೊನೆಯ ಎಕಾರ ಆ ಎಂದಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಬಳಿ ಪದದ ಕೊನೆಯ ಇಕಾರ ಉಕಾರವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು.

(8) ಆಳಿಆಳಿಆಳಿಆಳಿ ಒಟ್ಟು ಕೆಲವು ಹೆಸರುಪದಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಳಕೆಯಾಗುವ ಈ ಒಟ್ಟು ಅವು ತಿಳಿಸುವ ವಿಶಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂದಿಸಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬನನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ; 2.2.1ರ ತೆರೆ ಯುಲಿ ಬಿದ್ದುಹೋಗುವ ಮಾರ್ಪಾಡು ಇಲ್ಲೂ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಕಾಲಾಳಿ
ಕಾಲು ಸಿಗ್ಗಾಳಿ
ಸಿಗ್ಗು ಜೂದು ಜೂದಾಳಿ

ಕೇಡಾಳಿ

ಕೇಡು ಸೋಗು ಸೋಗಾಳಿ ಮಾತು ಮಾತಾಳಿ

(9) ವು/ಪು/ಹು ವು/ಪು/ಹು ಒಟ್ಟು ವು/ಪು/ಹು ವು/ಪು/ಹು ಮೇಲೆ 2.4.1(10)ರಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದ ಹಾಗೆ, ಈ ಒಟ್ಟಿಗೆ ವು, ಪು ಮತ್ತು ಹು ಎಂಬ ಮೂರು ರೂಪಗಳಿದ್ದು, ಅವು ಕನ್ನಡ ಚರಿತ್ರೆಯ ಮೂರು ಹಂತಗಳಿಂದ ಉಳಿದುಬಂದವುಗಳಾಗಿವೆ.

ಈ ಒಟ್ಟನ್ನು ಮುಕ್ಯವಾಗಿ ಎಸಕಪದಗಳಿಂದ ಹೆಸರು ಪದಗಳನ್ನು ಪಡೆ ಯಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆಯಾದರೂ ಕೆಲವು ಹೆಸರುಪದಗಳಿಂದ ಬೇರೆ ಹೆಸರು ಪದಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಕ್ಕಾಗಿಯೂ ಇದನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ; ಆದರೆ, ಇಂತಹ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಅವುಗಳ ಹುರುಳಿನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾರ್ಪಾಡೇನೂ ಆಗಿರುವಂತೆ ತೋರುವುದಿಲ್ಲ.

ಕೆಳಗೆ ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ವು ರೂಪದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಒಟ್ಟು ಸೇರಿ

ದಾಗ ಅಗೆ ಪದದ ಕೊನೆಯ ತೆರೆಯುಲಿ ಉದ್ದವಾಗುತ್ತದೆ.

ಅನು ಅನುವು
ಅಳ ಗಡು ಹರ ಸೀ ಹಳು ನೊಳ ತೆರ

ಅಳವು ಗಡುವು
ಹರವು ಸೀವು ಹಳುವು
ನೊಳವು
ತೆರವು

ಅರವು ಹೂವು ಪಸವು ಬರವು

ಅರ ಹೂ ಪಸ ಬರ ಬದು ಬದುವು ಅಗೇವು ಅಗೆ ನರವು ನರ

ಕೆಳಗೆ ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಒಟ್ಟು ಪು ಮತ್ತು ಹು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿದೆ; ಈ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಚದಿ ಮತ್ತು ಕುರಿ ಪದಗಳ ಕೊನೆಯ ಇಕಾರ ಉಕಾರವಾಗಿದೆ, ಗುಣಿ ಪದದ ಇಕಾರ ಬಿದ್ದುಹೋಗಿದೆ, ನೆಲ ಪದದ ಕೊನೆಯ ಅಕಾರ ಉಕಾರವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ತಲೆ ಪದದ ಎಕಾರ ಅಕಾರವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಗುಣಿ ಪದದಲ್ಲಿ 2.2.7ರ ಮಾರ್ಪಾಡು (ಣ್>ಮ್) ನಡೆದಿರುವುದನ್ನೂ ಕಾಣಬಹುದು:

ಪು ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆ: ಚದುಪು
ಚದಿ

ಹು ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆ: ಕುರುಹು
ಕುರಿ ತಲಹು
ತಲೆ ನೆಲುಹು ನೆಲ

ಗುಣಿ

ಗುಂಪು

ಕದ ಬರ

ಕದಹು ಬರಹು

(10) ಎಎಎಎ ಒಟ್ಟು ಹೆಸರುಪದಗಳಿಗೆ ಎ ಒಟ್ಟನ್ನು ಸೇರಿಸಿಯೂ ಕೆಲವು ಹೆಸರುಪದಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ. ಕೆಲವೆಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದರಿಂದ ಹೊಸ ಹುರುಳನ್ನು ಪಡೆಯ ಲಾಗಿದೆ; ಆದರೆ, ಬೇರೆ ಕೆಲವು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಒಟ್ಟನ್ನು ಸೇರಿಸಿದುದರಿಂದಾಗಿ ಪದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹುರುಳು ಬಂದಿರುವ ಹಾಗೆ ತೋರುವುದಿಲ್ಲ.

ಈ ಒಟ್ಟು ಸೇರಿದಾಗ, ಬೀಡು ಪದದ ಡಕಾರ ಟಕಾರವಾಗುತ್ತದೆ; ಸದೆ ಪದದ ದಕಾರ ಇಮ್ಮಡಿ ತಕಾರವಾಗುತ್ತದೆ; ಮತ್ತು, ಹುರಿ ಪದದ ಉಕಾರ ಒಕಾರವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಇಲ್ಲಿಯೂ 2.2.1ರ (ಪದಗಳ ಕೊನೆಯ ತೆರೆಯುಲಿ ಬಿದ್ದುಹೋಗುವ) ಮಾರ್ಪಾಡು ನಡೆಯುತ್ತದೆ:

ಗುಡ್ಡೆ ಕೊಕ್ಕೆ

ಗುಡ್ಡ ಕೊಕ್ಕು ಲೋಳಿ ಲೋಳೆ
ಬೀಡು ಬೀಟೆ ಗೊಂಡು ಗೊಂಡೆ
ನೆಲ ಸದೆ

ನೆಲೆ ಸತ್ತೆ

ತಡೆ ಪಸೆ

ಕೊಂಬು ಕೊಂಬೆ ತಡ ಪಸ ಬೆಸಲು ಬೆಸಲೆ ಟೊಳ್ಳು ಟೊಳ್ಳೆ ಹುರಿ ಒಬ್ಬು(ಳಿ) ಒಬ್ಬೆ

ಹೊರೆ ‘ಎದೆಗಾರಿಕೆ’

(11) ಮೆ/ವೆ ಮೆ/ವೆ ಒಟ್ಟು ಮೆ/ವೆ ಮೆ/ವೆ ಈ ಒಟ್ಟು ಮೆ ಮತ್ತು ವೆ ಎಂಬ ಎರಡು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿದೆ (2.4.1(10) ನೋಡಿ); ಹೆಸರುಪದಗಳಿಗೆ ಇದನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಪಡೆದಿರುವ ಕೆಲವು ಹೆಸರುಪದ ಗಳನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಕೊಡಲಾಗಿದೆ.

(1) ಮೆ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆ: Cr ಕಾಳಿ ಒಡೆ ಕರ

ಅಡಿಮೆ
ಕಾಳಿಮೆ
ಒಡಮೆ
ಕರಮೆ

(2) ವೆ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆ: ಹಸಿವೆ ಹಸಿ ಕಣಿವೆ ಕಣಿ

ಕಾದಲು ಕಾದಲ್ಮೆ ಅರುಮೆ ಅರು ತಕ್ಕುಮೆ ತಕ್ಕು ಜಾಣ್ಮೆ ಜಾಣ

ಹಲ್ಲು ಒಡೆ

ಹಲಿವೆ ಒಡವೆ

ಈ ಒಟ್ಟು ಸೇರಿದಾಗ, ಕಾದಲು (2.2.11) ಮತ್ತು ಜಾಣ ಪದಗಳ ಕೊನೆಯ ತೆರೆಯುಲಿ ಬಿದ್ದುಹೋಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಹಲ್ಲು ಪದದ ಇಮ್ಮಡಿ ಲಕಾರ ಒತ್ತೆ ಲಕಾರವಾಗಿ, ಅದರ ಕೊನೆಯ ಉಕಾರ ಇಕಾರವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಮೇಲೆ ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು..

ಬೇರೆ ಕೆಲವು ಒಟ್ಟುಗಳು ಒಂದೆರಡು ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವೇ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಬೇರೆ ಕೆಲವು ಇಂತಹ ಒಟ್ಟುಗಳೂ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿದ್ದು, ಅವನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲಾಗಿದೆ:

1. E

2. G

ಉಸುರು ಉಸುರಿ
ಕೊಂಕು ಕೊಂಕಿ ಗಡಿ

ಗಡು

ಕೇಡು ನಾರು ಗಳೆ

ಕೇಡಿ ನಾರಿ ‘ಹಗ್ಗ’ಐ ಗಳು

1. ಕುಳಿ
2. ಟೆ
3. Ct
4. ರು
5. ಸು
6. ಳಿ
7. ಳು

ಹೊರೆ ಹೊರಕುಳಿ
ತೊಗಲು ತೊಗಟೆ
ಬಿದ್ದು ಬಿದ್ದಣ ಪಿಚ್ಚು ಪಿಸುರು
ನನ್ನಿ ಕೊತ್ತು ಕೊತ್ತುಳಿ
ಕೊಬಳು
ಕೊಪ್ಪ ಜವುಗು ಜವುಳು

ನನಸು

ಹೇಕುಳಿ ಹೇಗ ಗಿರಗಟೆ ಗಿರಕಿ ಬೊಕ್ಕಣ ಬೊಕ್ಕೆ ಪೆಳಕು ಪೆಳರು ಗಂಡು ಎಗ್ಗು ಗಮನ

ಗಂಡುಸು
ಎಗ್ಗುಳಿ ಗವುಳು

ಈ ಒಟ್ಟುಗಳು ಸೇರಿದಾಗ, ಹೇಗ, ತೊಗಲು, ಗಿರಕಿ, ಪೆಳಕು, ಗಮನ ಮತ್ತು ಜವುಳು ಪದಗಳ ಕೊನೆಯ ಬರಿಗೆಕಂತೆ ಬಿದ್ದುಹೋಗಿದೆ; ಹೊರೆ ಪದದ ಕೊನೆ಍ ಎಕಾರ ಅಕಾರವಾಗಿದೆ; ಪಿಚ್ಚು ಪದದ ಇಮ್ಮಡಿ ಚಕಾರ ಒತ್ತೆ ಸಕಾರವಾಗಿದೆ; ನನ್ನಿ ಪದದ ಇಮ್ಮಡಿ ನಕಾರ ಒತ್ತೆ ನಕಾರವಾಗಿ, ಅದರ ಕೊನೆಯ ಇಕಾರ ಅಕಾರವಾಗಿದೆ; ಮತ್ತು ಗಮನ ಪದದ ಮಕಾರ ವಕಾರವಾಗಿ, ಅದರ ಬಳಿಕ ಬಂದ ಅಕಾರ ಉಕಾರವಾಗಿದೆ.

ಇದಲ್ಲದೆ, 2.2.1ರಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದ ಸೇರಿಕೆಯ ಮಾರ್ಪಾಡು (ಪದದ ಕೊನೆಯ ತೆರೆಯುಲಿ ಬಿದ್ದುಹೋಗುವುದು) ಇಲ್ಲಿಯೂ ನಡೆದಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು.

‘ಹೆಂಗಸು’ ಎಂಬ ಹುರುಳಿನ ಒಟ್ಟುಗಳು ಹೆಸರುಪದಗಳಿಗೆ (ಮತ್ತು ಪರಿಚೆಪದಗಳಿಗೆ) ಕೆಲವು ಒಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ‘ಹೆಂಗಸು’ ಎಂಬ ಹುರುಳಿನ ಹೆಸರುಪದಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಬರುತ್ತದೆ.

ಈ ಒಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವನ್ನು ಮೇಲೆಯೇ ಕೊಡಲಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಬೇರೆ ಕೆಲವನ್ನು ಮುಂದೆ ಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ; ಆದರೆ, ಅವನ್ನೆಲ್ಲ ಇಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಕಡೆ ಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಸೇರಿಸಿ ಕೊಡಲಾಗಿದೆ:

(21) ಇತ್ತಿಇತ್ತಿಇತ್ತಿಇತ್ತಿ ಒಟ್ಟು ಇಗ(ಗ) ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ ಪದಗಳಿಗೆ ‘ಗಂಡಸು’ ಎಂಬ ಹುರುಳೂ ಬರಬಲ್ಲುದಾಗಿದ್ದು, ಅವಕ್ಕೆ ಇತ್ತಿ ಒಟ್ಟನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ‘ಹೆಂಗಸು’ ಎಂಬ ಹುರುಳನ್ನು ಕೊಡುವ ಪದಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು:

ಗಾಣಿಗ ಗಾಣಿಗಿತ್ತಿ
ಅಂಬಿಗ ಅಂಬಿಗಿತ್ತಿ

ದಿಬ್ಬಣಿಗ ದಿಬ್ಬಣಿಗಿತ್ತಿ ಚೆನ್ನಿಗ ಚೆನ್ನಿಗಿತ್ತಿ

ಒಕ್ಕಲಿಗ ಒಕ್ಕಲಿಗಿತ್ತಿ

ಸೆರೆಗ

ಸೆರೆಗಿತ್ತಿ

ನಂಟ-ನಂಟಿತಿ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಈ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಇತಿ ರೂಪ ಇದೆ.

(22) ತಿತಿತಿತಿ ಒಟ್ಟು ಗಾರ(ಕಾರ) ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ ಪದಗಳಿಗೂ ‘ಗಂಡಸು’ ಎಂಬ ಹುರುಳು ಬರಬಲ್ಲುದಾಗಿದ್ದು, ಅವಕ್ಕೆ ತಿ ಒಟ್ಟನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ‘ಹೆಂಗಸು’ ಎಂಬ ಹುರುಳನ್ನು ಕೊಡುವ ಪದಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು; ಈ ಒಟ್ಟು ಸೇರಿದಾಗ ಗಾರ(ಕಾರ) ಒಟ್ಟಿನ ಕೊನೆಯ ಅಕಾರ ಬಿದ್ದುಹೋಗುತ್ತದೆ:

ಆಟಗಾರ ಆಟಗಾರ್ತಿ ಬಲೆಗಾರ ಬಲೆಗಾರ್ತಿ ಕೂಲಿಕಾರ್ತಿ ಕೂಲಿಕಾರ

ಮಾತುಗಾರ ಮಾತುಗಾರ್ತಿ ಸಾಲಗಾರ ಬೇಟಕಾರ

ಸಾಲಗಾರ್ತಿ ಬೇಟಕಾರ್ತಿ

(23) ಇಇಇಇ ಒಟ್ಟು ಉಕಾರದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ ಕೆಲವು ಪರಿಚೆಪದಗಳಿಗೆ ಅ ಒಟ್ಟನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ‘ಗಂಡಸು’ ಎಂಬ ಹುರುಳನ್ನು ಕೊಡುವ ಹೆಸರುಪದಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಲು ಬರುತ್ತದೆ; ಇದಕ್ಕೆ ಬದಲು, ಇ ಒಟ್ಟನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ‘ಹೆಂಗಸು’ ಎಂಬ ಹುರುಳನ್ನು ಕೊಡುವ ಪದಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು:

ಕಿವುಡ ತುಂಟ ಹುಚ್ಚ

ಕಿವುಡಿ ತುಂಟಿ ಹುಚ್ಚಿ

ಕುರುಡ ಕುರುಡಿ ಬಡವ ಬಡವಿ ಹುಡುಗ ಹುಡುಗಿ

ಬೇರೆಯೂ ಕೆಲವು ‘ಗಂಡಸು’ ಎಂಬ ಹುರುಳನ್ನು ಕೊಡುವ ಹೆಸರುಪದ ಗಳು ಅಕಾರದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದು, ಅವಕ್ಕೆ ಇ ಒಟ್ಟನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ‘ಹೆಂಗಸು’ ಹುರುಳನ್ನು ಕೊಡುವ ಪದಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು (ಇಲ್ಲಿ 2.2.1ರ ಸೇರಿಕೆಯ ಒಲವಿನಂತೆ ಪದಗಳ ಕೊನೆಯ ಅಕಾರ ಬಿದ್ದುಹೋಗುತ್ತದೆ):

ಅಜ್ಜ ಮುದುಕ ಮುದುಕಿ

ಅಜ್ಜಿ

ದಡ್ಡ ಪೋರ ಪೋರಿ

ದಡ್ಡಿ

(24) ಎಎಎಎ ಒಟ್ಟು ಅಕಾರದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ, ಮತ್ತು ‘ಗಂಡಸು’ ಎಂಬ ಹುರುಳನ್ನು ಕೊಡುವ ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಹೆಸರುಪದಗಳಿಗೆ ಎ ಒಟ್ಟನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ‘ಹೆಂಗಸು’ ಎಂಬ ಹುರುಳನ್ನು ಕೊಡುವ ಹೆಸರುಪದವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು:

ಕಾದಲ ಜಾಣ

ಕಾದಲೆ
ಜಾಣೆ

ಚೆಲುವ ಚೆಲುವೆ ನಲ್ಲ

ನಲ್ಲೆ

Eke →

2.4.3 ಪರಿಚೆಪದಗಳಿಂದ ಹೆಸರುಪದಗಳು

ಪರಿಚೆಪದಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಬೇರುಗಳಿಗೆ ಕೆಲವು ಒಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿಯೂ ಹೆಸರುಪದಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಲು ಬರುತ್ತದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಕೆಲವು ಪರಿಚೆ ಪದಗಳನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಯಾವ ಒಟ್ಟನ್ನೂ ಸೇರಿಸದೆಯೂ ಹೆಸರುಪದಗಳಾಗಿ ಬಳಸಲು ಬರುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಪದಗಳನ್ನು ಸೊನ್ನೆ ಒಟ್ಟಿನ ಸೇರಿಕೆಯಿಂದ ಹೆಸರುಪದಗಳಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದೂ ಹೇಳಬಲ್ಲೆವು. ಪರಿಚೆಪದ ಗಳೊಂದಿಗೆ ಬರುವ ಕೆಲವು ಒಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಕೆಳಗೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

(1-2) ಅಅಅಅ ಮತ್ತು ಇಇಇಇ ಒಟ್ಟುಗಳು ಜನರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಪರಿಚೆಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಕುರುಡು, ಕಿವುಡು, ಕುಳ್ಳು, ಹುಚ್ಚು ಮೊದಲಾದ ಉಕಾರದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ ಕೆಲವು ಪರಿಚೆ ಪದಗಳಿವೆ. ಇವಕ್ಕೆ ಅ ‘ಗಂಡಸು’, ಇಲ್ಲವೇ ಇ ‘ಹೆಂಗಸು’ ಎಂಬ ಎರಡು ಒಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿ ಹೆಸರುಪದಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಒಂದನ್ನು ಒಟ್ಟುಗಳು ಸೇರಿದಾಗ, ಪರಿಚೆಪದದ ಕೊನೆಯ ಉಕಾರ ಬಿದ್ದುಹೋಗುವ 2.2.1ರಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದ ಮಾರ್ಪಾಡು ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಪರಿಚೆಪದ

ಅಣುಗು
ಎಡ್ಡು ಎಡಚು
ಕಿವುಡು
ಕುಂಟು ಕುರುಡು
ಕೆಂಚು ಕೆಡುಕು
ಗಿಡ್ಡು ಗುಜ್ಜು ತುಂಟು
ಚೆಲುವು
ಚೊಟ್ಟು
ತುಡುಗು

ಹೆಸರುಪದಗಳು

ಗಂಡಸು
ಅಣುಗ ಎಡ್ಡ ಎಡಚ ಕಿವುಡ ಕುಂಟ ಕುರುಡ ಕೆಂಚ ಕೆಡುಕ ಗಿಡ್ಡ ಗುಜ್ಜ ತುಂಟ ಚೆಲುವ
ಚೊಟ್ಟ ತುಡುಗ

ಹೆಂಗಸು ಅಣುಗಿ ಎಡ್ಡಿ ಎಡಚಿ ಕಿವುಡಿ ಕುಂಟಿ ಕುರುಡಿ ಕೆಂಚಿ ಕೆಡುಕಿ ಗಿಡ್ಡಿ ಗುಜ್ಜಿ ತುಂಟಿ ಚೆಲುವಿ ಚೊಟ್ಟಿ ತುಡುಗಿ

ಪೆದ್ದು ಬಡವು ಬಡ್ಡು ಬೆಡಗು
ಬೋಡು
ಬೋಳು
ಮರುಳು
ಮಿಂಡು
ಹುಡುಗು
ಹುಚ್ಚು
ಹೆಡ್ಡು ಹೆಳವು

ಪೆದ್ದ ಬಡವ ಬಡ್ಡ ಬೆಡಗ ಬೋಡ
ಬೋಳ
ಮರುಳ
ಮಿಂಡ ಹುಡುಗ
ಹುಚ್ಚ ಹೆಡ್ಡ ಹೆಳವ

ಪೆದ್ದಿ ಬಡವಿ ಬಡ್ಡಿ ಬೆಡಗಿ ಬೋಡಿ ಬೋಳಿ ಮರುಳಿ ಮಿಂಡಿ ಹುಡುಗಿ ಹುಚ್ಚಿ ಹೆಡ್ಡಿ ಹೆಳವಿ

ಇಂತಹದೇ ಗಂಡಸು-ಹೆಂಗಸು ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ದಡ್ಡ-ದಡ್ಡಿ, ಮುದುಕ-ಮುದುಕಿ, ಪೋರ-ಪೋರಿ, ಮತ್ತು ಮೂಳ-ಮೂಳಿ ಎಂಬ ಬೇರೆ ಕೆಲವು ಹೆಸರುಪದಗಳಿದ್ದರೂ ಅವಕ್ಕೆ ಸಮನಾದ ಪರಿಚೆಪದಗಳು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿಲ್ಲ; ಇದಲ್ಲದೆ, ಎಡಚು, ಅಗಡು, ಗಂಡು, ಗಾಂಪು, ಗೆಂಟು, ಬೆಪ್ಪು, ಬಡ್ಡು, ಮುರುಕು, ಹಾಳು, ಪೋಟು, ಪೋಕು, ಪುಕ್ಕು, ಪುಕ್ಕಲು, ಮಂಕು ಮತ್ತು ಪೊಟ್ಟು ಎಂಬ ಪರಿಚೆಪದಗಳಿಂದ ಗಂಡಸನ್ನು ಹೆಸರಿಸುವ ಎಡಚ, ಅಗಡ, ಗಂಡ, ಗಾಂಪ, ಗೆಂಟ, ಬೆಪ್ಪ, ಬಡ್ಡ, ಮುರುಕ, (ಮನೆ)ಹಾಳ, ಪೋಟ, ಪೋಕ, ಪುಕ್ಕ, ಪುಕ್ಕಲ, ಮಂಕ ಮತ್ತು ಪೊಟ್ಟ ಎಂಬ ಹೆಸರುಪದಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಉಂಟುಮಾಡಲಾಗಿದೆಯಲ್ಲದೆ, ಹೆಂಗಸನ್ನು ಹೆಸರಿಸುವ ಪದಗಳು ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದಿಲ್ಲ.

ನಲ್ಲ-ನಲ್ಲೆ (ನಲ್) ಪದದಲ್ಲಿ ಹೆಂಗಸರನ್ನು ಹೆಸರಿಸುವ ಪದವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಎ ಒಟ್ಟನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ; ಇದೇ ಒಟ್ಟನ್ನು ಚೆಲುವೆ, ಬಡವೆ, ಕಳ್ಳೆ, ಕುಳ್ಳೆ, ಹೆಡ್ಡೆ ಪದಗಳಲ್ಲೂ ಇ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಬದಲಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ; ಮತ್ತು, ನಂಟು ಪದದಿಂದ ಗಂಡಸನ್ನು ಹೆಸರಿಸುವ ನಂಟ ಪದವನ್ನು ಮತ್ತು ಹೆಂಗಸನ್ನು ಹೆಸರಿಸುವ ನಂಟಿತಿ ಪದವನ್ನು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.

(3) ತನತನತನತನ ಒಟ್ಟು ಕೆಲವು ಪರಿಚೆಪದಗಳಿಗೆ ತನ ಒಟ್ಟನ್ನು ಸೇರಿಸಿ, ಅವು ತಿಳಿಸುವ ಪರಿಚೆಯನ್ನು ಹೆಸರಿಸುವಂತಹ ಹೆಸರುಪದಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಲಾಗಿದೆ; ಇಲ್ಲಿ ಬೇಳು ಕೊನೆಯ ಉಕಾರ ಬಿದ್ದುಹೋಗಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು ಪದದ (2.2.11 ನೋಡಿ):

ಒಳ್ಳೆತನ
ಒಳ್ಳೆ ಎಳೆತನ
ಎಳೆ ಪಂಜೆತನ
ಪಂಜೆ ಹಿರಿತನ
ಹಿರಿ ಮುದಿತನ
ಮುದಿ ಬಿಗಿ ಬಿಗಿತನ
ಒಂಟಿ ಒಂಟಿತನ
ಬೇಳು ಬೇಳ್ತನ

ಬಡತನ ಹಲತನ

ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡತನ ಹೊಸ ಹೊಸತನ ಬಡ ಹಲ ಮಂಕು ಮಂಕುತನ ಮೊಂಡು ಮೊಂಡುತನ ಚುರುಕು ಚುರುಕುತನ ಬಿಡಿ

ಬಿಡಿತನ

(4) ಪು/ಹು ಪು/ಹು ಒಟ್ಟು ಪು/ಹು ಪು/ಹು ಕೆಲವು ಪರಿಚೆಪದಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಪರಿಚೆಬೇರುಗಳಿಗೆ ಈ ಒಟ್ಟನ್ನು ಸೇರಿಸಿಯೂ ಹೆಸರುಪದಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಲಾಗಿದೆ; ಇದಕ್ಕೆ ಪು ಮತ್ತು ಹು ಎಂಬ ಎರಡು ರೂಪಗಳಿವೆ; ಆದರೆ, ವು ರೂಪದಲ್ಲಿ ಇದು ಇಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗಿರುವ ಹಾಗೆ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ಈ ಪದಗಳೂ ಪರಿಚೆಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತವೆ; ಮೇಲಿನ ಒಟ್ಟು ಸೇರಿದಾಗ, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಳಿ ಮತ್ತು ಬಿಸಿ ಪದಗಳ ಕೊನೆಯ ಇಕಾರ ಉಕಾರವಾಗುತ್ತದೆ; ಮುದಿ ಪದದ ಕೊನೆಯ ಇಕಾರ ಬಿದ್ದುಹೋಗಿ, ದಕಾರ ಪಕಾರವಾಗುತ್ತದೆ; ನುಣ್ ಪದದ ಬಳಿಕ ಉಕಾರ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ಸೊಮ್ಮು ಪದದ ಕೊನೆಯ ಮು ಮತ್ತು ಜೋಮು ಪದದ ಕೊನೆಯ ಉ ಬಿದ್ದುಹೋಗುತ್ತವೆ (2.2.11); ಮತ್ತು ನೇರ ಪದದ ಕೊನೆಯ ಅಕಾರ ಬಿದ್ದುಹೋಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕೆಳಗಿನ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.

ಇದಲ್ಲದೆ, 2.2.6ರಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿರುವ ರಕಾರದ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳು ಮತ್ತು 2.2.7ರಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿರುವ ಮೂಗುಲಿಗಳ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳು ಇಲ್ಲೂ ನಡೆಯು ತ್ತವೆ.

ಪು ರೂಪದ ಬಳಕೆ: ಬಿಳಿ ಬಿಸಿ ಮುದಿ ಕಾರ್ ಬಿಣ್ ನುಣ್ ಕೆನ್ ಸೊಮ್ಮು ಸೊಂಪು
ನೀಳ್ ನೀಳ್ಪು

ಬಿಳುಪು
ಬಿಸುಪು
ಮುಪ್ಪು
ಕಪ್ಪು ಬಿಣ್ಪು ನುಣುಪು
ಕೆಂಪು

ಕಡುಪು ತೆಳುಪು

ಕಡು ತೆಳು ಜೋಮು ಜೊಂಪು ನೇರ ತಣ್ ಕಮ್ ಸಯ್ ನಿಡು

ನೇರ್ಪು ತಂಪು ಕಂಪು ಸಯ್ಪು ನಿಡುಪು

ಹು ರೂಪದ ಬಳಕೆ: ಕಡು

ಕಡುಹು

ಬಿಗಿ

ಬಿಗಿಹು

ಮೇಲೆ ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪು, ಕೆಂಪು, ಮತ್ತು ತಂಪು ಪದಗಳು ಪರಿಚೆ ಪದಗಳಾಗಿಯೂ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿವೆ. ಹಾಗಾಗಿ, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಳಗೆ (5)ರಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಸೊನ್ನೆ ಒಟ್ಟು ಬಳಕೆಯಾಗಿದೆಯೆಂದೂ ಹೇಳಬಹುದು.

(5) ಮೆಮೆಮೆಮೆ ಒಟ್ಟು ಈ ಒಟ್ಟನ್ನೂ ಕೂಡ, ಹೆಸರುಪದಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಪರಿಚೆಪದ ಇಲ್ಲವೇ ಪರಿಚೆಬೇರುಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಪಳಮೆ ಪದ ಹಳೆ ಪದದ ಹಳೆಗನ್ನಡ ರೂಪವಾದ ಪೞ(>ಪಳ) ಪದದಿಂದ ಬಂದಿದೆ. ಪೇರ್-ಪೆರ್ಮೆ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ 2.2.4ರ ಮಾರ್ಪಾಡು ನಡೆದಿದೆ.

ಕಡು ತಕ್ಕ ಹಳೆ ಹಿರಿ

ಕಡುಮೆ
ತಕ್ಕಮೆ
ಪಳಮೆ
ಹಿರಿಮೆ

ಕೀಳ್ಮೆ ಪೆರ್ಮೆ ಬಲ್ಮೆ

ಕೀಳ್ ಪೇರ್ ಬಲ್ ಮೇಲ್ ಮೇಲ್ಮೆ ನಲ್

ನಲ್ಮೆ

(6) ಸೊನ್ನೆ ಒಟ್ಟು ಕನ್ನಡದ ಹಲವು ಪರಿಚೆಪದಗಳನ್ನು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನೂ ಮಾಡದೆ ಹಾಗೆಯೇ ಅವು ತಿಳಿಸುವ ಪರಿಚೆಯನ್ನು ಹೆಸರಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಲು ಬರುತ್ತದೆ. ಎತ್ತುಗೆಗಾಗಿ, ಕುರುಡು ಪದವನ್ನು ಕುರುಡು ಮುದುಕ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪರಿಚೆಪದವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಅವನ ಕುರುಡಿಗೆ ಮದ್ದಿಲ್ಲ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಅದನ್ನೇ ಒಂದು ಹೆಸರುಪದವಾಗಿಯೂ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ.

ಜನರ ಪರಿಚೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸುವಂತಹ ಅಣುಗು, ಎಡ್ಡು, ಕಿವುಡು, ಕುರುಡು, ಕುಂಟು, ಕೆಡುಕು, ತುಂಟು, ಚೆಲುವು, ತುಡುಗು, ಬಡವು, ಬೆಡಗು, ಮರುಳು, ಹುಚ್ಚು ಮೊದಲಾದ ಕೆಲವು ಪರಿಚೆಪದಗಳು ಇಂತಹ ಎರಡು ಬಗೆಯ ಬಳಕೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಸುಳುವಾಗಿ ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.

ಆಯವನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಹೆಸರುಪರಿಚೆಗಳನ್ನು ದೊಡ್ಡ-ಚಿಕ್ಕ, ಉದ್ದ-ಗಿಡ್ಡ, ಎತ್ತರ-ತಗ್ಗು, ಅಗಲ-ಸಪುರ, ದಪ್ಪ-ತೆಳು ಎಂಬಂತಹ ಪದಜೋಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಣಿಗೊಳಿಸಲು ಬರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು, ಅದರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನೂ ಮಾಡದೆ (ಎಂದರೆ, ಸೊನ್ನೆ ಒಟ್ಟನ್ನು ಸೇರಿಸಿ),

ಹೆಸರುಪದವಾಗಿ ಬಳಸಲು ಬರುತ್ತದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಹಾಗೆ ಬಳಕೆಯಾಗುವ ಪರಿಚೆಪದದ ಮೂಲಕ ಆ ಜೋಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಎರಡು ಪದಗಳ ಹುರುಳನ್ನೂ ಹೆಸರಿಸಲು ಬರುತ್ತದೆ.

ಎತ್ತುಗೆಗಾಗಿ, ಅಗಲ ಪದವನ್ನು ಬಳಸಿ, ಈ ಕೋಣೆಯ ಅಗಲ ಎಶ್ಟು ಎನ್ನಲು ಬರುತ್ತದೆ; ಆದರೆ, ಅಂತಹದೇ ಸೊಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಸಪುರ ಪದವನ್ನು ಬಳಸಲು ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಕೋಣೆ ಅಗಲವಾಗಿರಲಿ, ಸಪುರವಾಗಿರಲಿ, ಅದರ ಅಳತೆಯೆಶ್ಟೆಂದು ಹೆಸರುಪದವಾಗಿ ಬಳಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ಕೇಳುವಲ್ಲಿ ಅಗಲ

ಪದವನ್ನೇ

ಬೇರೆ ಕೆಲವು ಒಟ್ಟುಗಳು ಒಂದೆರಡು ಹೆಸರುಪದಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವೇ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಬೇರೆ ಕೆಲವು ಒಟ್ಟುಗಳೂ ಪರಿಚೆಪದಗಳಿಂದ ಹೆಸರುಪದಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗಿವೆ. ಇಂತಹ ಒಟ್ಟುಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಕೊಡಲಾಗಿದೆ.

ಈ ಒಟ್ಟುಗಳು ಸೇರಿದಾಗ, 2.2.1ರಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದ ತೆರೆಯುಲಿ ಬಿದ್ದುಹೋಗುವ ಮಾರ್ಪಾಡು ನಡೆಯುತ್ತದೆ; ಇದಲ್ಲದೆ, ಚಪ್ಪೆ, ಹಳೆ, ಮತ್ತು ಎಳೆ ಪದಗಳ ಕೊನೆಯ ಎಕಾರ ಅಕಾರವಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ನಿರಿ ಪದದ ಕೊನೆಯ ಇಕಾರ ಅಕಾರವಾಗುತ್ತದೆ.

ತಣ್

1. r
2. ತು ಹೊಸ ಹೊಸತು

ತಂಡಿ

ಎಳೆ

1. ತೆ ನಿರಿ ಬಿಣ್
2. ನು ಹದ

ಎಳತು ನಿರತೆ ಬಿಣಿತೆ ಹದನು

ಚಪ್ಪೆ ಹಳೆ

ಚಪ್ಪಡಿ ಹಳತು

ಬಿಡಿ

ಬಿಡಿತೆ

ಹಸ

ಹಸನು

1. ಬ ಹೊಸ ಹೊಸಬ

ಹಳೆ

ಹಳಬ

Eke →

2.4.4 ಒಟ್ಟುಗಳ ಹೋಲಿಕೆ

ಮೇಲೆ ವಿವರಿಸಿರುವ ಒಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಬಗೆಯ ಹೆಸರುಪದಗಳಲ್ಲೂ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತವೆ, ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಯಾವುದಾದರೂ ಎರಡರಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಬರುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಉಳಿದುವು ಒಂದು ಬಗೆಯ ಹೆಸರುಪದಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಬರುತ್ತವೆ; ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಇಲ್ಲವೇ ಎರಡು ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಬರುವ ಒಟ್ಟುಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಕೊಡಲಾಗಿದೆ:

ಕೆಲವು

ಒಟ್ಟು ತನ

ಎಸಕಪದಗಳ ಬಳಿಕ ಬರು-ಬರ್ತನ ಹೇಸು-ಹೇಸುತನ

ಪು/ಹು ಉಡು-ಉಡುಪು ಹೊಳೆ-ಹೊಳಪು ಕಾಯು-ಕಾಹು ತೆರೆ-ತೆರಹು ತಾಳು-ತಾಳ್ಮೆ ದುಡಿ-ದುಡಿಮೆ ಬರು-ಬರ ತಿರುಗು-ತಿರುಕ

ಮೆ

C

ಒಟ್ಟು ಗ/ಇಗ

ಗೆ/ಇಗೆ

ಇಕೆ

ವಳಿ

ಆಳಿ

ಕುಳಿ

ಸು

ಎಸಕಪದಗಳ ಬಳಿಕ ಕೇಳು-ಕೇಳುಗ ಕೊಳ್ಳು-ಕೊಳ್ಳುಗ ಅರಸು-ಅರಸಿಗ ಕೊಬ್ಬು-ಕೊಬ್ಬಿಗ ನಾಚು-ನಾಚುಗೆ ನಂಬು-ನಂಬುಗೆ ತೆರು-ತೆರಿಗೆ ಹೇಸು-ಹೇಸಿಗೆ ಅಂಜು-ಅಂಜಿಕೆ ನಂಬು-ನಂಬಿಕೆ ಎತ್ತು-ಎತ್ತುವಳಿ ನಡೆ-ನಡವಳಿ ಕಾದು-ಕಾದಾಳಿ ತಿನ್ನು-ತಿನ್ನಾಳಿ ಅಳು-ಅಳುಕುಳಿ ತಿರಿ-ತಿರಿಕುಳಿ ಕಿನಿ-ಕಿನಿಸು ತಣಿ-ತಣಸು

ಪರಿಚೆಪದಗಳ ಬಳಿಕ ಬಡ-ಬಡತನ ಮುದಿ-ಮುದಿತನ ಬಿಳಿ-ಬಿಳುಪು ಮುದಿ-ಮುಪ್ಪು ಬಿಗಿ-ಬಿಗುಹು ಕಡು-ಕಡುಹು ಕೀಳು-ಕೀಳ್ಮೆ ಹಿರಿ-ಹಿರಿಮೆ ಕಿವುಡು-ಕಿವುಡ ಎಡ್ಡು-ಎಡ್ಡ

ಹೆಸರುಪದಗಳ ಬಳಿಕ ಮನೆ-ಮನೆತನ ಹಗೆ-ಹಗೆತನ ಚದಿ-ಚದುಪು ಗುಣಿ-ಗುಂಪು ನೆಲ-ನೆಲುಹು ಕದ-ಕದಹು ಅಡಿ-ಅಡಿಮೆ ತಕ್ಕು-ತಕ್ಕುಮೆ ನಂಟು-ನಂಟ ಹಗೆ-ಹಗೆಯ

ಹೆಸರುಪದಗಳ ಬಳಿಕ ಕೊಲೆ-ಕೊಲೆಗ ಸೆರೆ-ಸೆರೆಗ ಸಾಲ-ಸಾಲಿಗ ಗಾಣ-ಗಾಣಿಗ ಕತ್ತಿ-ಕತ್ತಿಗೆ ಬರ್ದು-ಬರ್ದುಗೆ ಮರ-ಮರಿಗೆ ಆಟ-ಆಟಿಗೆ ಎಚ್ಚರ-ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಉಬ್ಬಳ-ಉಬ್ಬಳಿಕೆ ಕರೆ-ಕರಾವಳಿ ಗೊತ್ತು-ಗೊತ್ತುವಳಿ ಮಾತು-ಮಾತಾಳಿ ಜೂದು-ಜೂದಾಳಿ ಹೊರೆ-ಹೊರಕುಳಿ

ನನ್ನಿ-ನನಸು ಗಂಡು-ಗಂಡುಸು

ಒಟ್ಟು r

ಎಸಕಪದಗಳ ಬಳಿಕ ತಿನ್ನು-ತಿಂಡಿ ತಾಗು-ತಾಗುಡಿ

ಪರಿಚೆಪದಗಳ ಬಳಿಕ ತಣ್-ತಂಡಿ ಚಪ್ಪೆ-ಚಪ್ಪಡಿ

ನಡೆ-ನಡತೆ ತೆ ಅಳೆ-ಅಳತೆ

ಬಿಡಿ-ಬಿಡಿತೆ ಬಿಣ್-ಬಿಣಿತೆ

Eke →

2.4.5 ಎಣಿಕೆಬೇರುಗಳಿಂದ ಹೆಸರುಪದಗಳು

ಎಣಿಕೆಬೇರುಗಳಿಗೆ ಒಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಕೆಲವು ಹೆಸರುಪದಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ವ ಒಟ್ಟು ಮುಕ್ಯವಾದುದು; ಇದನ್ನು ಎಣಿಕೆಬೇರುಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುಪದಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ:

ಕೊಟ್ಟಿರುವ

ಸೇರಿಸಿ

ಸೇರಿಸಿ

ಕೆಳಗೆ

ವ ಒಟ್ಟು:

ಒಬ್ಬ (ಓರ್+ವ) ಮೂವರು (ಮೂರ್+ವ+ರು)
ಅಯ್ವರು (ಅಯ್+ವ+ರು)

ಇಬ್ಬರು (ಈರ್+ವ+ರು) ನಾಲ್ವರು (ನಾಲ್+ವ+ರು)

ಇದಲ್ಲದೆ, ಓರ್ ಎಣಿಕೆಬೇರನ್ನು ಬಳಸಿ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಹೆಸರುಪದಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ; ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗಿರುವ ಒಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಬೇರೆ ಕಡೆಗಳಲ್ಲೂ ಮಾತ್ರ ಬಳಕೆಯಾಗಿವೆ:

ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ; ಆದರೆ,

ಕೆಲವು ಇಲ್ಲಿ

ಓರಗೆ (ಓರ್+ಅಗೆ) ಓರಗಿತ್ತಿ (ಓರ್+ಅಗೆ+ಇತ್ತಿ) ಓರಣ (ಓರ್+ಅಣ)

ಮೇಲಿನ ಒಟ್ಟುಗಳು ಸೇರಿದಾಗ, 2.2.4 (ಓರ್>ಒರ್, ಈರ್>ಇರ್), ಮತ್ತು 2.2.6 (ರ್>ಬ್) ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಬಕಾರವಾಗಿರುವ ರಕಾರದ ಬಳಿಕ ವಕಾರವೂ ಬಕಾರವಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಮೂವರು ಪದದಲ್ಲಿ ವಕಾರದ ಮೊದಲು ಬಂದ ಮೂರ್ ಪದದ ರಕಾರ ಬಿದ್ದುಹೋಗುತ್ತದೆ.

Eke →

2.5 ಜೋಡುಪದಗಳು

ಹೆಸರುಪದ, ಎಸಕಪದ ಇಲ್ಲವೇ ಪರಿಚೆಪದಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುಪದಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಹೊಸ ಹೆಸರುಪದಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಹೊಲಬು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯ ಲ್ಲಿರುವ ಹಲವಾರು ಪದಗಳ ಇಟ್ಟಳದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಪದ ಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಇಲ್ಲಿ ಜೋಡುಪದಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ.

ಕನ್ನಡದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜೋಡುಪದಗಳನ್ನೂ ಎರಡು ಪದಗಳ ಜೋಡಣೆಯಿಂದ ಉಂಟುಮಾಡಲಾಗಿದೆ; ಎರಡಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪದಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿರುವ ಜೋಡುಪದಗಳು ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಮಾತ್ರ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಅವನ್ನೆಲ್ಲ ಎರಡು ಇಲ್ಲವೇ ಹೆಚ್ಚು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಎತ್ತುಗೆಗಾಗಿ, ಬಿಸಿನೀರೂಟೆ ಪದದಲ್ಲಿ ಬಿಸಿ, ನೀರು ಮತ್ತು ಊಟೆ ಎಂಬ ಮೂರು ಪದಗಳು ಬಂದಿವೆ; ಅದರೆ, ಇದನ್ನು ಎರಡು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಪಡೆಯ ಬಲ್ಲೆವು; ಮೊದಲಿಗೆ ಬಿಸಿ ಮತ್ತು ನೀರು ಎಂಬವುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಬಿಸಿನೀರು ಎಂಬ ಪದವನ್ನು, ಮತ್ತು ಆಮೇಲೆ ಅದಕ್ಕೆ ಊಟೆ ಪದವನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಬಿಸಿ ನೀರೂಟೆ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು.

ಕೆಲವು ಜೋಡುಪದಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪದಗಳು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಒಂದು ಒಟ್ಟೂ ಬಳಕೆಯಾಗಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಎತ್ತುಗೆಗಾಗಿ, ಹಾವಾಡಿಗ ಪದದಲ್ಲಿ ಹಾವು ಮತ್ತು ಆಡು ಎಂಬ ಎರಡು ಪದಗಳು, ಮತ್ತು ಇಗ ಎಂಬ ಒಂದು ಒಟ್ಟು ಬಂದಿವೆ; ಆದರೆ, ಇದನ್ನು ಹಾವು ಪದಕ್ಕೆ ಆಡಿಗ ಪದ ವನ್ನು ಸೇರಿಸಿಯೂ ಪಡೆಯಲು ಬರುತ್ತದೆ.

ಕನ್ನಡದ ಜೋಡುಪದಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎರಡನೆಯ ಪದ ಒಂದು ಹೆಸರುಪದವಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಆದರೆ, ಅವುಗಳ ಮೊದಲನೆಯ ಪದ ಒಂದು ಹೆಸರುಪದವಾಗಿರಬಹುದು, ಎಸಕಪದವಾಗಿರಬಹುದು, ಇಲ್ಲವೇ ಪರಿಚೆಪದ ವಾಗಿರಬಹುದು. ಹಾಗಾಗಿ, ಮೊದಲನೇ ಪದ ಎಂತಹದು ಎಂಬುದರ ಮೇಲೆ, ಕನ್ನಡದ ಜೋಡುಪದಗಳನ್ನು ಹೆಸರುಜೋಡು, ಎಸಕಜೋಡು ಮತ್ತು ಪರಿಚೆಜೋಡು ಎಂಬ ಮೂರು ಮುಕ್ಯ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಹಂಚಲು ಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಮೂರು ಬಗೆಯ ಜೋಡುಪದಗಳಿಗೆ ಕೆಲವು ಎತ್ತುಗೆಗಳನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಕೊಡ ಲಾಗಿದೆ:

ಹೆಸರುಜೋಡುಗಳು:

ಆನೆಕಾಲು
ಕಾಲ್ಮಣೆ

ಎಸಕಜೋಡುಗಳು: ಊರುಗೋಲು

ತೂಗುದೀಪ

ಪರಿಚೆಜೋಡುಗಳು: ದೊಡ್ಡಮ್ಮ ಬಿಸಿನೀರು

ಬಯಲಾಟ ನೆಲಗಡಲೆ

ಬೆಂಕಿಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಕಲ್ಲುಪ್ಪು

ಕಯ್ಮಗ್ಗ ಕಣ್ಣೀರು

ಕಡೆಗೋಲು ಅರಳುಮೊಗ್ಗು

ಸಿಡಿಮದ್ದು ಚುಚ್ಚುಮದ್ದು

ಬಿಚ್ಚುಕತ್ತಿ ನಿಲುಗಡೆ

ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ
ಕಿರುಬೆರಳು

ಮುಂಗಾರು ಒಳಕೋಣೆ

ಹಿಮ್ಮೇಳ ಚಿಕ್ಕಾಸು

Eke →

2.5.1 ಹೆಸರುಜೋಡುಗಳು

ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಹೆಸರುಜೋಡುಗಳು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಕ್ಕೂ ಅ ಎಂಬ ಪತ್ತುಗೆ ಒಟ್ಟನ್ನು ಬಳಸಿರುವ ಒಳನುಡಿತವನ್ನು ಕೊಡ ಬಲ್ಲೆವು:

ಒಳನುಡಿತ

ಜೋಡುಪದ ಬಯಲಿನ ಆಟ ಬಯಲಾಟ ನೆಲಗಡಲೆ ಕಯ್ಮಗ್ಗ

ನೆಲದ ಕಡಲೆ ಕಯ್ಯ ಮಗ್ಗ

ಜೋಡುಪದ ಒಳನುಡಿತ ಬೆಂಕಿಯ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಬೆಂಕಿಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಕಾಲಿನ ಮಣೆ ನೂಲಿನ ಏಣಿ

ಕಾಲ್ಮಣೆ ನೂಲೇಣಿ

ಆದರೆ, ಎಲ್ಲಾ ಹೆಸರುಜೋಡುಗಳಿಗೂ ಇಂತಹ ಅ ಪತ್ತುಗೆಯಿರುವ ಒಳನುಡಿತವನ್ನು ಕೊಡಲು ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಎತ್ತುಗೆಗಾಗಿ, ಕೆಂಡಗಣ್ಣು ಎಂಬ ಹೆಸರುಜೋಡಿಗೆ ಕೆಂಡದ ಕಣ್ಣು ಎಂಬ ಒಳನುಡಿತವನ್ನು ಕೊಟ್ಟಲ್ಲಿ, ಅದು ಆ ಪದದ ಇಟ್ಟಳವನ್ನು ಇಲ್ಲವೇ ಹುರುಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ತಿಳಿಸಲಾರದು. ಇದಕ್ಕೆ ಬದಲು, ಕೆಂಡದ ಹಾಗೆ ಕೆಂಪಾಗಿರುವ ಕಣ್ಣು ಎಂಬುದಾಗಿ ಅದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಒಳನುಡಿತವನ್ನು ಕೊಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಮೂರು ಬಗೆಯ ಹೋಲಿಕೆಯ ಹೆಸರುಜೋಡುಗಳು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿವೆ: ಕಲ್ಲೆದೆ (ಕಲ್ಲಿನಂತಹ ಎದೆ), ಕಲ್ಲುಸಕ್ಕರೆ, ತಾಯಿಬೇರು, ಆನೆಗಲ್ಲು, ಕೊಳವೆಬಾವಿ, ಕಯ್ಗಂಬ ಮೊದಲಾದವುಗಳ ಹಾಗೆ ಜೋಡು ಪದದ ಮೊದಲನೆಯ ಪದ ಮಾತ್ರ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸುವವುಗಳದು ಮೊದಲನೆಯ ಬಗೆ; ನೆಲದಾವರೆ (ನೆಲದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆವ ತಾವರೆಯಂತಹ ಹೂವು), ಜೇನುತುಪ್ಪ, ಕಲ್ಲುಹಾಸು, ನೀರ್ಗಲ್ಲು, ನೆಲಸಾರ, ಮಳೆಬಿಲ್ಲು ಮೊದಲಾದವುಗಳ ಹಾಗೆ ಎರಡನೆಯ ಪದ ಮಾತ್ರ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸು ವವುಗಳದು ಎರಡನೆಯ ಬಗೆ; ಮತ್ತು ಇಲಿಕಿವಿ (ಇಲಿಯ ಕಿವಿಯಂತಹ ಎಲೆಗಳಿರುವ ಹಂಬು), ಆನೆಕಾಲು, ಕಯ್ಗೊಂಬೆ ಮೊದಲಾದವುಗಳ ಹಾಗೆ ಎರಡೂ ಪದಗಳು ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸುವವುಗಳದು ಮೂರನೆಯ ಬಗೆ.

ಇದಲ್ಲದೆ, ಅ ಒಟ್ಟಿನಿಂದ ಜೋಡಿಸಿರುವ ಹೆಸರುಜೋಡುಗಳೆಲ್ಲವೂ
ಒಂದೇ ಬಗೆಯವಾಗಿಲ್ಲ; ಅವುಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಹಲವು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಆದರೆ ಇವನ್ನು ಕಾಣಬೇಕಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಹೆಸರುಜೋಡುಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ವಿವರವಾದ, ಎಸಕಪದಗಳನ್ನು ಬಳಸಿರುವ, ಒಳನುಡಿತಗಳನ್ನು ಕೊಡಬೇಕಾಗು ತ್ತದೆ.

ಎತ್ತುಗೆಗಾಗಿ, ಕಣ್ಣೀರು ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ಕಣ್ಣಿನ ನೀರು ಎಂಬ ತೀರಾ ಚುಟುಕಾದ ಒಳನುಡಿತವನ್ನು ಕೊಡಬಹುದು; ಇಲ್ಲವೇ ಕಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಬರುವ

ನೀರು ಎಂಬುದಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ವಿವರಗಳನ್ನು ಕೊಡುವ, ಎಸಕಪದವಿರುವ ಒಳನುಡಿತವನ್ನೂ ಕೊಡಬಹುದು. ಜೇನುಹುಳ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಜೇನಿನ ಹುಳ ಎಂಬ ಚುಟುಕಾದ ಒಳನುಡಿತವನ್ನು ಕೊಡಬಹುದು, ಇಲ್ಲವೇ ಜೇನನ್ನು ಕಲೆ ಹಾಕುವ ಹುಳ ಎಂಬ ಎಸಕಪದವಿರುವ ಒಳನುಡಿತವನ್ನೂ ಕೊಡಬಹುದು. ಆದರೆ, ಅ ಒಟ್ಟಿನಿಂದ ಜೋಡಿಸಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಜೋಡುಪದಗಳಿಗೂ ಇಂತಹ ಎಸಕಪದವಿರುವ ಒಳನುಡಿತಗಳನ್ನು ಕೊಡಲು ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಎತ್ತುಗೆ ಗಾಗಿ, ಎರೆಹುಳ, ಅಕ್ಕಿಕಾಳು, ಆವೆಮಣ್ಣು, ನೆಲಸರಿತ, ಕಡಲಕರೆ ಮೊದಲಾದ ಜೋಡುಪದಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು: ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಬರುವ ಎರಡು ಹೆಸರುಪದಗಳ ನಡುವೆ ನೇರವಾದ ಪತ್ತುಗೆಯಿದೆ; ಅವುಗಳ ಮೊದಲ ನೆಯ ಪದ ನೇರವಾಗಿ ಎರಡನೆಯ ಪದದ ಪರಿಚೆಯೊಂದನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ; ಹಾಗಾಗಿ, ಅವಕ್ಕೆ ಎಸಕಪದವಿರುವ ಒಳನುಡಿತವನ್ನು ಕೊಡಲು ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಇಂತಹ ಬೇರೆ ಕೆಲವು ಹೆಸರುಜೋಡುಗಳನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಕೊಡಲಾಗಿದೆ:

ಆಳೆಣಿಕೆ
ಒಲೆಕಟ್ಟೆ
ತೊಗಲುಹಾಳೆ ನಾಡತಿಟ್ಟ
ಗೇರುಬೀಜ ಬಿದಿರುಮೆಳೆ ಹಕ್ಕೆಮನೆ

ಎದೆಸೋಲು ಒಸಗೆನುಡಿ ದಿಡ್ಡಿಬಾಗಿಲು ಗೂರುಬ್ಬಸ ಜೇಡಿಮಣ್ಣು ಮಾಸುಚೀಲ ಬಂಡೆಗಲ್ಲು

ಎಯ್ಯಿಮುಳ್ಳು ತೇಪೆಕೆಲಸ ದೋಟಿಕೋಲು ಜಿಡ್ಡೆಣ್ಣೆ ತವರುಮನೆ ಸೋರೆಬುರುಡೆ ಬಾನಂಚು

ಒಳನುಡಿತಗಳಲ್ಲಿ ಎಸಕಪದ ಬಂದಿರುವ ಹೆಸರುಜೋಡುಗಳನ್ನು ಎರಡು ಬಗೆಯಾಗಿ ಗುಂಪಿಸಲು ಬರುತ್ತದೆ: ಅವುಗಳ ಒಳನುಡಿತದಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯ ಪದಕ್ಕೂ ಎಸಕಪದಕ್ಕೂ ನಡುವೆ ಎಂತಹ ಪತ್ತುಗೆ ಇದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಬಳಸಿ ಗುಂಪಿಸುವುದು ಒಂದು ಬಗೆ; ಮತ್ತು ಅದರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಎಸಕಪದ ಬಂದಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಬಳಸಿ ಗುಂಪಿಸುವುದು ಇನ್ನೊಂದು ಬಗೆ. ಈ ಎರಡು ಬಗೆಯ ಹೆಸರುಜೋಡುಗಳನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಹೆಚ್ಚು ವಿವರವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿದೆ:

(1) ಪತ್ತುಗೆಯನ್ನು ಬಳಸಿ ಗುಂಪಿಸುವುದು ಮೊದಲನೆಯ ಪದಕ್ಕೂ ಎಸಕ ಪದಕ್ಕೂ ನಡುವೆ ಇರುಗ, ಆಗುಗ, ಮಾಡುಗ, ಈಡು, ಸುರು, ಗುರಿ ಮತ್ತು ಜಾಗ ಎಂಬುದಾಗಿ ಏಳು ಬಗೆಯ ಪತ್ತುಗೆ ಗಳಿರಬಲ್ಲುವು. ಹಾಗಾಗಿ, ಒಳನುಡಿತದಲ್ಲಿ ಎಸಕಪದ ಬರುವ ಹೆಸರುಜೋಡು ಗಳನ್ನು ಏಳು ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಗುಂಪಿಸಿ ಹೇಳಬಹುದು:

(ಕ) ಇರುಗ ಪತ್ತುಗೆ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಇರುವಿಕೆಯನ್ನು ಮೂರು ಬಗೆಯ ಸೊಲ್ಲುಗಳ ಮೂಲಕ ತಿಳಿಸ ಲಾಗುತ್ತದೆ:

(1) ಒಂದು ಜಾಗದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿ, ವಸ್ತು ಮೊದಲಾದವುಗಳ ಇರವನ್ನು ಅದು

ತಿಳಿಸಬಹುದು (ಈ ಗೂಡಿನಲ್ಲಿ ಸೊಡರಿದೆ);

(2) ವ್ಯಕ್ತಿ, ವಸ್ತು ಮೊದಲಾದವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪರಿಚೆಯ ಇರವನ್ನು ಅದು

ತಿಳಿಸಬಹುದು (ನಿನ್ನ ಅರಿವು ತಪ್ಪಾಗಿದೆ); ಇಲ್ಲವೇ

(3) ವ್ಯಕ್ತಿ, ವಸ್ತು ಮೊದಲಾ ದವುಗಳ ನಡುವೆ ಒಂದು ಪತ್ತುಗೆಯ ಇರ

ವನ್ನೂ ಅದು ತಿಳಿಸಬಹುದು (ಈ ಚುಕ್ಕಿಗೆ ಬಾಲ ಇದೆ).

ಈ ಮೂರು ಬಗೆಯ ಸೊಲ್ಲುಗಳನ್ನೂ ಜೋಡುಪದಗಳ ಒಳನುಡಿತವಾಗಿ ಕೊಡುವಾಗ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಬರುವ ಹೆಸರುಪದಗಳ ಓರಣ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಇದೇ ಓರಣ ಅವುಗಳಿಂದ ಪಡೆಯುವ ಜೋಡುಪದಗಳಲ್ಲೂ ಕಾಣಿಸು ತ್ತದೆ:

ಸೊಲ್ಲು

ಈ ಗೂಡಿನಲ್ಲಿ ಸೊಡರಿದೆ. ನಿನ್ನ ಅರಿವು ತಪ್ಪಾಗಿದೆ. ಈ ಚುಕ್ಕಿಗೆ ಬಾಲ ಇದೆ.

ಒಳನುಡಿತ
ಸೊಡರಿರುವ ಗೂಡು
ತಪ್ಪಾಗಿರುವ ಅರಿವು
ಬಾಲ ಇರುವ ಚುಕ್ಕಿ

ಜೋಡುಪದ ಸೊಡರುಗೂಡು ತಪ್ಪರಿವು ಬಾಲಚುಕ್ಕಿ

ಮೊದಲನೆಯ ನೀಟಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಬಂದಿರುವ ಸೊಲ್ಲುಗಳಲ್ಲಿ ಗೂಡು, ಅರಿವು ಮತ್ತು ಚುಕ್ಕಿ ಪದಗಳು ಮೊದಲು ಬಂದಿವೆ, ಮತ್ತು ಸೊಡರು, ತಪ್ಪು ಮತ್ತು ಬಾಲ ಪದಗಳು ಆಮೇಲೆ ಬಂದಿವೆ; ಎರಡನೆಯ ನೀಟ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಬಂದಿರುವ ಒಳನುಡಿತಗಳಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಮೂರನೆಯ ನೀಟಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಬಂದಿರುವ ಜೋಡುಪದಗಳಲ್ಲಿ ಸೊಡರು, ತಪ್ಪು, ಮತ್ತು ಬಾಲ ಪದಗಳು ಮೊದಲು ಬಂದಿವೆ, ಮತ್ತು ಗೂಡು, ಅರಿವು, ಮತ್ತು ಚುಕ್ಕಿ ಪದಗಳು ಆಮೇಲೆ ಬಂದಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು.

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪರಿಚೆಯ ಇರವನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಸೊಲ್ಲುಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಚೆ ಪದಗಳೇ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ, ಇಂತಹ ಸೊಲ್ಲುಗಳಿಂದ ಪಡೆಯ ಬಹುದಾದ ಕೆಲವು ಜೋಡುಪದಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಸರುಪದಗಳೂ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಅವನ್ನು ಹೆಸರುಪದಗಳೆನ್ನಬೇಕೋ, ಇಲ್ಲವೇ ಪರಿಚೆಪದಗಳೆನ್ನಬೇಕೋ ಎಂಬು ದನ್ನು ತೀರ್ಮಾನಿಸುವುದು ಕಶ್ಟ. ಎತ್ತುಗೆಗಾಗಿ, ಸುಳ್ಳುಹಣ, ಕಳ್ಳಹೊನ್ನು,

ಆನೆಸೊಳ್ಳೆ, ಕಾಡುಕೋಳಿ, ಹೊಂಗದಿರು ಮೊದಲಾದ ಜೋಡುಪದಗಳಲ್ಲಿ ಸುಳ್ಳು, ಕಳ್ಳ, ಆನೆ, ಕಾಡು ಮತ್ತು ಹೊನ್ನು ಎಂಬ ಹೆಸರುಪದಗಳು ಪರಿಚೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗಿವೆ. ಅವು ಹೆಸರಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿ, ವಸ್ತು ಮೊದಲಾದವುಗಳ ಮುಕ್ಯ ಪರಿಚೆಯೊಂದನ್ನು ಅವು ಇಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ. ಹಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವನ್ನಿಲ್ಲಿ ಹೆಸರುಪದಗಳೆಂದೇ ಬಗೆಯಲಾಗಿದೆ.

ಈ ಮೂರು ಬಗೆಯ ಇರುಗ ಪತ್ತುಗೆಯಿರುವ ಬೇರೆ ಕೆಲವು ಜೋಡು

ಪದಗಳನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಕೊಡಲಾಗಿದೆ:

ಜಾಗ ಕಂಡಿಹಲ್ಲು ಸೆರೆಯಾಳು ಹೂಪುಡಿ
ಮಳೆಗಾಲ
ಮಂಡಿಚಿಪ್ಪು

ಉಡಿಗಂಟೆ
ಎದೆಗುದಿ
ಕಡಲೇಡಿ

ಪರಿಚೆ ನೀರುಬೆಲ್ಲ ಕಳ್ಳೊಪ್ಪ
ತಪ್ಪರಿವು
ಸುಳ್ಳುಹಣ ಹೊಮ್ಮೀನು ಆನೆಗೊಲೆ ಜಿಡ್ಡೆಣ್ಣೆ
ತೇಪೆಕೆಲಸ

ಪತ್ತುಗೆ ಕೂದಲುನಾಯಿ ಮುಳ್ಳುಗಿಡ ಸೂಲಾಕಳು ಮುಳ್ಳುಹಂದಿ ಕೀಲಿಮಣೆ ಕೋಟೆಮನೆ ಬಾಲಚುಕ್ಕಿ ಗಾಯಾಳು

(ಚ) ಆಗುಗ ಪತ್ತುಗೆ ಕೆಲವು ಜೋಡುಪದಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯ ಹೆಸರುಪದ ಎಸಕಪದದ ಆಗುಗ ವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಎತ್ತುಗೆಗಾಗಿ, ಮಳೆಕಾಡು ಎಂಬ ಜೋಡುಪದಕ್ಕೆ ತುಂಬಾ ಮಳೆ ಬೀಳುವ ಕಾಡು ಎಂಬ ಒಳನುಡಿತವನ್ನು ಕೊಡಬಹುದು; ಇದರಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಎಂಬ ಮೊದಲನೆಯ ಹೆಸರುಪದ ಬೀಳು ಎಸಕದ ಆಗುಗವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಕಾಡು ಎಂಬ ಎರಡನೆಯ ಹೆಸರುಪದ ಜಾಗವಾಗಿದೆ. ಇಂತಹ ಕೆಲವು ಜೋಡುಪದಗಳನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಕೊಡಲಾಗಿದೆ:

ಆಲಿಮಳೆ
ಪಿಚ್ಚುಗಣ್ಣು

ನೀರುಗುಳ್ಳೆ ಮದ್ದೊರೆ

ಮಳೆಗಾಲ ಮಳೆಕಾಡು

ಮೇಲಿನ ಜೋಡುಪದಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಪದವಾಗಿ ಜಾಗವನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಪದ ಬಂದಿದೆ; ಆದರೆ, ಕಡಲಚಾಚು ಮತ್ತು ನೀರೊಸರು ಎಂಬ ಬೇರೆ ಎರಡು ಜೋಡುಪದಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಹೆಸರುಪದ ಎಸಕವನ್ನೇ ಹೆಸರಿಸು ತ್ತಿದೆ; ಹೀಗಿದ್ದರೂ ಈ ಜೋಡುಪದಗಳು ಜಾಗವನ್ನೇ ಹೆಸರಿಸುತ್ತಿವೆ ಎಂಬು ದನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು.

(ಟ) ಮಾಡುಗ ಪತ್ತುಗೆ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಜೋಡುಪದಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ, ಮೊದಲನೆಯ ಪದ ಎಸಕಪದದ ಮಾಡುಗವಾಗಿ ಬಂದಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಎತ್ತುಗೆಗಾಗಿ, ಅರಸುನಾಡು ಪದಕ್ಕೆ ಅರಸು ಆಳುವ ನಾಡು ಎಂಬ ಒಳನುಡಿತವನ್ನು ಕೊಡಬಹುದು; ಇದರಲ್ಲಿ ಅರಸು ಎಂಬ ಮೊದಲನೆಯ ಪದ ಆಳು ಎಸಕಪದದ ಮಾಡುಗ ವಾಗಿದೆ. ಮತ್ತು ನಾಡು ಎಂಬ ಎರಡನೆಯ ಪದ ಅದರ ಈಡಾಗಿದೆ. ಆಳುಗುಂಡಿ, ಕುದುರೆಗಾಡಿ, ಎತ್ತಿನಗಾಡಿ ಮತ್ತು ತೊತ್ತುಡುಪು ಎಂಬವು ಗಳು ಇಂತಹದೇ ಒಳನುಡಿತವಿರುವ ಬೇರೆ ಕೆಲವು ಜೋಡುಪದಗಳು.

(ತ) ಈಡು ಪತ್ತುಗೆ ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಜೋಡುಪದಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯ ಪದ ಈಡಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಎತ್ತುಗೆಗಾಗಿ, ಹೂಗಿಡ ಎಂಬ ಹೆಸರುಜೋಡಿಗೆ ಹೂವನ್ನು ಬಿಡುವ ಗಿಡ ಎಂಬ ಒಳನುಡಿತವನ್ನು ಕೊಡಬಹುದು; ಇದರಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯ ಪದ (ಹೂ) ಒಳನುಡಿತದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಬಿಡು ಎಸಕದ ಈಡಾಗಿದೆ.

ಇಂತಹ ಹೆಸರುಜೋಡುಗಳನ್ನು, ಅವುಗಳ ಎರಡನೆಯ ಪದಕ್ಕೂ ಎಸಕ ಪದಕ್ಕೂ ನಡುವೆ ಯಾವ ಪತ್ತುಗೆಯಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನವಲಂಬಿಸಿ, ಹಲವು ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಗುಂಪಿಸಬಹುದು. ಎತ್ತುಗೆಗಾಗಿ, ಹೂಗಿಡ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಪದವಾದ ಗಿಡ ಎಂಬುದು ಆಗುಗವಾಗಿದೆ; ಜೇನುನೊಣ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಪದವಾದ ನೊಣ ಎಂಬುದು ಮಾಡುಗವಾಗಿದೆ; ಸೊಪ್ಪುಕತ್ತಿ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಪದವಾದ ಕತ್ತಿ ಎಂಬುದು ಸುರು ವಾಗಿದೆ; ಗಾಳಿಚೆಂಡು ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಚೆಂಡು ಪದ ಗುರಿ ಯಾಗಿದೆ; ಮತ್ತು ಮಸಿಕುಡಿಕೆ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಕುಡಿಕೆ ಪದ ಜಾಗವಾಗಿದೆ. ಇಂತಹ ಬೇರೆ ಕೆಲವು ಪದಗಳನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಕೊಡಲಾಗಿದೆ.

(1) ಎರಡನೆಯ ಪದ ಆಗುಗ:

ಹೂಗಿಡ
ನೀರುಳ್ಳಿ
ಗುರುತೋಲೆ ಮಿಂಚುಬೆಳಕು

ಕಿಡಿಕಲ್ಲು
ಗಾಳಿಕೋವಿ ನೆನಪುಗುರುತು ಮೇರೆಕಲ್ಲು

(2) ಎರಡನೆಯ ಪದ ಮಾಡುಗ:

ಜೇನುನೊಣ ಸಂಚುಕೂಟ ಕಾವಲುಪಡೆ

ತುಳಿಲಾಳು ಅಂಚೆಯಾಳು ಕುಯಿಲಾಳು

ಮೆರುಗೆಣ್ಣೆ ಗಾಳಿಮರೆ ನೆನಪೋಲೆ ಸುದ್ದಿಹಾಳೆ

ಬಾಗಿಲಾಳು ಈಡುತಂಡ ಕೂಲಿಯಾಳು

(3) ಎರಡನೆಯ ಪದ ಸುರು: ದಾಳಿಬರೆಹ ಸೊಪ್ಪುಕತ್ತಿ ಕಾಸೋಲೆ

ನುಸಿಬಲೆ
ಹೆಂಟೆಕೊಡಲಿ ನೀರಡೆ

ಬೆಂಕಿಕಡ್ಡಿ ಕನ್ನಕತ್ತಿ ಮೊರೆಹಾಡು

(4) ಎರಡನೆಯ ಪದ ಗುರಿ: ಗಾಳಕಟ್ಟಿಗೆ

ಗಾಳಿಚೆಂಡು

ನೆಯ್ಗೂಳು

(5) ಎರಡನೆಯ ಪದ ಜಾಗ: ತಪೊ್ಪೀಲೆ
ಮಸಿಬುರುಡೆ ಹಣಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಹೆಣದರೆ
ಒಡವೆಮನೆ ಕಾವುಗೂಡು

ತೇರಬೀದಿ
ಹಕ್ಕಿಕಾಪು
ಹಣ್ಣುತೋಟ ಹೆರೆಕೊಂಬು ಓದುಗುರುತು ಕಾವುಬುಟ್ಟಿ

ಮಸಿಕುಡಿಕೆ ಹಡಗುಕಟ್ಟೆ ಹೆಣಗಾಡಿ ಅಚ್ಚುಮನೆ ಕಲ್ಪಣೆ ತಿಂಡಿಮನೆ

ಮೊದಲನೆಯ ಪದ ಈಡಾಗಿರುವ ಬೇರೆ ಕೆಲವು ಹೆಸರುಜೋಡುಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಪದವಾಗಿ ಎಸಕವನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಹೆಸರುಪದವೇ ಬಳಕೆಯಾಗಿದೆ; ಆದರೆ, ಈ ಪದ ಎಸಕವನ್ನು ತಿಳಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಅದರ ಆಗುಗ, ಮಾಡುಗ, ಸುರು ಇಲ್ಲವೇ ಜಾಗವನ್ನೂ ತಿಳಿಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ.

ಎತ್ತುಗೆಗಾಗಿ, ಕಲ್ಕುಟಿಗ ಎಂಬುದರ ಎರಡನೆಯ ಪದ ಕುಟಿಯುವ ಎಸಕ ವನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಅದರ ಮಾಡುಗವನ್ನೂ (ಗ ಎಂಬ ಒಟ್ಟಿನ ಮೂಲಕ) ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ; ಮಳೆಯಳಕ ಎಂಬುದರ ಎರಡನೆಯ ಪದ ಅಳೆಯುವ ಎಸಕವನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಅದರ ಸುರುವನ್ನೂ (ಕ ಒಟ್ಟಿನ ಮೂಲಕ) ತಿಳಿಸು ತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಬೇರೆ ಕೆಲವು ಜೋಡುಪದಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಎರಡನೆಯ ಪದಕ್ಕೆ ಎಸಕಪದದೊಂದಿಗಿರುವ ಪತ್ತುಗೆಯ ಮೇಲೆ ಗುಂಪಿಸಿ ಕೆಳಗೆ ಕೊಡ ಲಾಗಿದೆ:

ಆಗುಗ:

ಮಾಡುಗ:

ಸುರು:

ನೋವಳಿಕ ಬಸಿರುತಡೆ ಎದೆಮುಚ್ಚು

ದಾರಿತೋರುಗ ಮರಕಡಿಗ
ತಟ್ಟೆತೊಳೆಗ ಕಸಕಳಿ

ನೆಲಗಾಣ್ಕೆ
ಬೆಳಕಿಂಡಿ
ಕೆಸರುತಡೆ

ನಾಡಾಳ್ವ
ಹಾಲೂಡಿ
ಮಳೆಯಳಕ ಕಳೆಕುಲಿ

ಪೂಚಿಯಳಿಕ ಹಣಪಡೆಗ

ಪಿರಿತಿನಿ ಕಲ್ಕುಟಿಗ ಕಳೆಯಳಿಪ ಕೇಡಳಿಕ

ತೀರಿಕೆಯರಿಪು ತಪ್ಪುಕಳೆತ

ಜಾಗ:
ಎಸಕ:

ಅರಿಲುಂಕುಗೆ ದಣಿವುಕಳೆತ

ಅರಿವುಕಲೆತ ಅರಿವಳಿಕೆ

(ಪ) ಸುರು ಪತ್ತುಗೆ ಮೊದಲನೆಯ ಪದ ಸುರುವಾಗಿರುವ ಹೆಸರುಜೋಡುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವು ಗಳಲ್ಲೂ ಎರಡನೆಯ ಪದವಾಗಿ ಈಡನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಹೆಸರುಪದ ಬಂದಿರು ತ್ತದೆ. ಎತ್ತುಗೆಗಾಗಿ, ಉಣ್ಣೆಬಟ್ಟೆ ಎಂಬ ಹೆಸರುಪದಕ್ಕೆ ಉಣ್ಣೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಬಟ್ಟೆ ಎಂಬ ಒಳನುಡಿತವನ್ನು ಕೊಡಬಲ್ಲೆವು; ಇದರಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯ ಉಣ್ಣೆ ಪದ ಸುರುವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯ ಬಟ್ಟೆ ಪದ ಈಡಾಗಿದೆ (ಈ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ಉಣ್ಣೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ).

ಇದಕ್ಕೆ ಬದಲು, ಬೇರೆ ಕೆಲವು ಹೆಸರುಜೋಡುಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಪದವಾಗಿ ಆಗುಗವನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಹೆಸರುಪದ ಬಂದಿರುತ್ತದೆ; ಎತ್ತುಗೆಗಾಗಿ, ಗಾಳಿಯಿಂದಾದ ತಡೆ ಎಂಬ ಗಾಳಿತಡೆ ಎಂಬ ಹೆಸರುಜೋಡಿಗೆ ಒಳನುಡಿತವನ್ನು ಕೊಡಬಲ್ಲೆವು. ಈ ಎರಡು ಬಗೆಯ ಹೆಸರುಜೋಡುಗಳನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲಾಗಿದೆ:

(1) ಎರಡನೆಯ ಪದವಾಗಿ ಈಡು:

ಅಕ್ಕಿಗಂಜಿ
ಗರಿಬರಿಗೆ
ನಾರುಬಟ್ಟೆ ನೆರಳುತಿಟ್ಟ ಹುಲ್ಲುಹಾಸು

ಅಕ್ಕಿತರಿ
ತತ್ತಿದೋಸೆ ನೂಲುಗೊಂಬೆ ಮೀನೆಣ್ಣೆ
ಹೊಂಬಟ್ಟಲು

(2) ಎರಡನೆಯ ಪದವಾಗಿ ಆಗುಗ:

ಕಣ್ತಪ್ಪು
ಗಾಳಿತಡೆ
ಮೋಡಗತ್ತಲೆ

ಎದೆಹಾಲು ನಾಯಿಹುಚ್ಚು ಹವಳದಿಣ್ಣೆ

ಎಳ್ಳೆಣ್ಣೆ ದಸಿಬೇಲಿ ನೂಲೇಣಿ ಸನ್ನೆನುಡಿ ಅಕ್ಕಿನುಚ್ಚು

ಕಲ್ಲೊತ್ತು ಮೇಣಬೆಳಕು ಹೂಗೊಂಚಲು

ಇದಲ್ಲದೆ, ಕಿಸೆಗಳ್ಳ ಎಂಬ ಹೆಸರುಜೋಡಿನಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಪದವಾಗಿ ಕಳ್ಳ ಎಂಬ ಮಾಡುಗ ಪದ ಬಂದಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು (ಈ ಕಳ್ಳ ಕಿಸೆ ಯಿಂದ ಕದಿಯುತ್ತಾನೆ).

(ಗ) ಗುರಿ ಪತ್ತುಗೆ ಮೊದಲನೆಯ ಪದವಾಗಿ ಗುರಿ ಪದವಿರುವ ಹೆಸರುಜೋಡುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವು ಗಳಲ್ಲೂ ಎರಡನೆಯ ಪದವಾಗಿ ಈಡು ಪದ ಬಂದಿರುತ್ತದೆ. ಎತ್ತುಗೆಗಾಗಿ,

ಕೀಲೆಣ್ಣೆ ಹೆಸರುಜೋಡಿಗೆ ಕೀಲಿಗೆ ಕೊಡುವ ಎಣ್ಣೆ ಎಂಬ ಒಳನುಡಿತವನ್ನು ಕೊಡಬಹುದು; ಇದರಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯ ಕೀಲು ಪದ ಕೊಡು ಎಸಕದ ಗುರಿ ಯಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯ ಎಣ್ಣೆ ಪದ ಅದರ ಈಡಾಗಿದೆ (ಕೀಲಿಗೆ ಕೊಡಲು ಬಳಸುವ ಎಣ್ಣೆ).

ಇಂತಹ ಕೆಲವು ಹೆಸರುಜೋಡುಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಪದ ಆಗುಗ ಇಲ್ಲವೇ

ಜಾಗವಾಗಿರುವುದೂ ಇದೆ.

(1) ಎರಡನೆಯ ಪದವಾಗಿ ಈಡು:

ಅಂಚೆವೆಚ್ಚ ಗಾಣದೆತ್ತು ಬದಿಯೊಲವು ಬಿಸಿಲುಕೊಡೆ ಮಳೆಯಂಗಿ ಹಣೆಪಟ್ಟಿ

ಎಲ್ಲೆಕಟ್ಟು
ನೆಲೆಗಟ್ಟು
ಬಾಯಡಪು ಬಾಳ್ವೆಪಡಿ
ಮುಯ್ಯೆಸಕ ಹಣೆಹಗ್ಗ

(2) ಎರಡನೆಯ ಪದವಾಗಿ ಆಗುಗ:

ಅರಸುಮಗ ಕಣ್ಪಿಸುರು

ಏಡುಹಬ್ಬ
ಕಣ್ಣುಕುತ್ತ

(3) ಎರಡನೆಯ ಪದವಾಗಿ ಜಾಗ:

ಗಲ್ಲುಮರ

ನೇಣುಗಂಬ

ತಪ್ಪುಕಾಣಿಕೆ ನೋವಿನೆಣ್ಣೆ ಬಾಯಿಕುಕ್ಕೆ ಬೇಟೆನಾಯಿ ಮೊಲೆಗಟ್ಟು ಹೆಗಲುಚೀಲ

ಕಣ್ಗತ್ತಲೆ ನಗೆಗೇಡು

ಸರತಿಸಾಲು

(ಜ) ಜಾಗ ಪತ್ತುಗೆ ಮೊದಲನೆಯ ಪದವಾಗಿ ಜಾಗ ಪದವಿರುವ ಹೆಸರುಜೋಡುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವು ಗಳಲ್ಲೂ ಎರಡನೆಯ ಪದವಾಗಿ ಆಗುಗ ಪದ ಬಂದಿರುತ್ತದೆ. ಎತ್ತುಗೆಗಾಗಿ, ಎದೆನೋವು ಪದಕ್ಕೆ ಎದೆಯಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ನೋವು ಎಂಬ ಒಳನುಡಿತ ವನ್ನು ಕೊಡಬಹುದು; ಇದರಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯ ಎದೆ ಪದ ಜಾಗವಾಗಿ ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯ ನೋವು ಪದ ಆಗುಗವಾಗಿ ಬಂದಿದೆ.

ಇಂತಹ ಬೇರೆ ಕೆಲವು ಹೆಸರುಜೋಡುಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಪದವಾಗಿ ಈಡು ಪದ ಬಂದಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಕಡಲುಗಳ್ಳ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಮಾಡುಗ ಪದ ಮತ್ತು ಗಾಳಿಕೊಡೆ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಸುರು ಪದ ಬಂದಿದೆ; ದಾರಿಹೋಕ ಮತ್ತು ಹಾದಿಹೋಕ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಪದ ಮಾಡುಗದೊಂದಿಗೆ ಎಸಕವನ್ನೂ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.

(1) ಎರಡನೆಯ ಪದವಾಗಿ ಆಗುಗ:

ಎದೆಕಿಚ್ಚು
ಎದೆಬಡಿತ
ಕಣ್ಪೊರೆ
ಕೀಲೂತ
ಗಾಳಿತೇರು

ಎದೆಗುದಿ
ಎದೆಯುರಿ
ಕಲ್ಲುಪ್ಪು
ಗಂಟಲುನೋವು ಗಾಳಿಸುದ್ದಿ

(2) ಎರಡನೆಯ ಪದವಾಗಿ ಈಡು:

ಸೂಲ್ಮುಲುಕು ತುದಿನಡಿಗೆ

ಎಲ್ಲೆಕಲ್ಲು
ಕಲ್ಲಬರಹ

ಎದೆನೋವು ಎಲರಂಚೆ ಕಲ್ಲೆಣ್ಣೆ ಗದ್ದಕುಳಿ ಸೊಂಟನೋವು

ಎಲ್ಲೆಗೆರೆ ತೋಟದೂಟ

(2) ಎಸಕಪದವನ್ನು ಬಳಸಿ ಗುಂಪಿಸುವುದು ಮೇಲೆ ತಿಳಿಸಿದ ಹಾಗೆ, ಹೆಸರುಜೋಡುಗಳಿಗೆ ಕೊಡಬಲ್ಲ ಒಳನುಡಿತಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವ ಎಸಕಪದ ಬಂದಿದೆ ಎಂಬುದರ ಮೇಲೆಯೂ ಅವನ್ನು ಗುಂಪಿಸಲು ಬರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮುಕ್ಯವಾಗಿ ಎರಡು ಬಗೆಯ ಜೋಡುಪದಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸ ಬಹುದು: (ಕ) ಎರಡನೇ ಪದವಾಗಿ ಬಂದಿರುವ ಹೆಸರುಪದದ ಇಟ್ಟಳದಲ್ಲಿ ಎಸಕಪದವೊಂದು ಬಂದಿದ್ದು, ಅದನ್ನೇ ಒಳನುಡಿತದಲ್ಲಿಯೂ ಬಳಸಿರು ವಂತಹ ಜೋಡುಪದಗಳದು ಒಂದು ಗುಂಪು; ಮತ್ತು (ಚ) ಎರಡು ಹೆಸರು ಪದಗಳ ನಡುವಿನ ಪತ್ತುಗೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಜೋಡುಪದದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದಿರುವ ಎಸಕಪದವೊಂದನ್ನು ಬಳಸಬೇಕಾಗುವಂತಹ ಜೋಡುಪದಗಳದು ಇನ್ನೊಂದು ಗುಂಪು.

(ಕ) ಎರಡನೇ ಪದದ ಇಟ್ಟಳದಲ್ಲಿ ಎಸಕಪದವಿರುವ ಹೆಸರುಜೋಡುಗಳು ಜೋಡುಪದದ ಎರಡನೇ ಹೆಸರುಪದವನ್ನು ಒಂದು ಎಸಕಪದಕ್ಕೆ ಒಟ್ಟನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆಯಾದರೆ, ಅದರ ಒಳನುಡಿತದಲ್ಲಿ ಅದೇ ಎಸಕಪದ ವನ್ನು ಬಳಸಲು ಬರುತ್ತದೆ. ಎತ್ತುಗೆಗಾಗಿ, ದಾರಿಹೋಕ ಪದದಲ್ಲಿ
ಬಂದಿರುವ ಹೋಕ ಹೆಸರುಪದವನ್ನು ಹೋಗು ಎಸಕಪದಕ್ಕೆ ಅ ಒಟ್ಟನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ; ಇದೇ ಎಸಕಪದವನ್ನು ಬಳಸಿ, ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಗು ವವನು ಎಂಬ ಒಳನುಡಿತವನ್ನು ಅದಕ್ಕೆ ಕೊಡಬಹುದು.

ಇಂತಹ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹೆಸರುಜೋಡುಗಳಲ್ಲೂ ಮೊದಲನೆಯ ಹೆಸರುಪದ ಎಸಕದ ಈಡಾಗಿರುತ್ತದೆ (ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಮಾರುವವನು - ಬಟ್ಟೆಮಾರಾಳಿ). ಆಗುಗ, ಜಾಗ ಇಲ್ಲವೇ ಗುರಿಯನ್ನು ಮೊದಲನೆಯ ಪದವಾಗಿ ಪಡೆದಿರುವ ಕೆಲವು ಹೆಸರುಜೋಡುಗಳೂ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿವೆ:

(1) ಈಡು:

ತಟ್ಟೆತೊಳೆಗ ನೋವಳಿಕ ಮಳೆಯಳಕ ಕಲ್ಲುಕುಟಿಗ

(2) ಆಗುಗ:

ನೆಲಸರಿತ
ನೀರೊಸರು

(3) ಗುರಿ:

ನೆಲಹಾಸು

ದಾರಿತೋರುಗ ಪಿರಿತಿನಿ
ಹಾಲೂಡಿ
ಕಸಕಳಿ

ನಾಡಾಳ್ವ ಬಸಿರುತಡೆ ಅರಿವಳಿಕ ಕಳೆಕುಲಿ

ನೆಲಜಾರಿಕೆ ನೆಲಚಾಜು

ಗಾಳಿಹರಿವು ಎದೆಸೋಲು

ಎಲ್ಲೆಕಟ್ಟು

ಮೂಲೆಕಟ್ಟು

(4) ಜಾಗ:

ಬಯಲಾಟ ಸೊಂಟನೋವು

ಬಂಡಿಹೋಕ ಹಾದಿಹೋಕ

ದಾರಿಹೋಕ ಹಗಲಕಾಣ್ಕೆ

(ಚ) ಜೋಡುಪದದಲ್ಲಿಲ್ಲದಿರುವ ಎಸಕಪದವೊಂದನ್ನು ಬಳಸಿರುವ ಹೆಸರು ಜೋಡುಗಳು ಬೇರೆ ಕೆಲವು ಹೆಸರುಜೋಡುಗಳಲ್ಲಿ ಬಂದಿರುವ ಹೆಸರುಪದಗಳ ನಡುವಿನ ಪತ್ತುಗೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸಲು ಜೋಡುಪದದಲ್ಲಿಲ್ಲದಿರುವ ಎಸಕಪದವೊಂದನ್ನು ಬಳಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಎತ್ತುಗೆಗಾಗಿ, ಎಳ್ಳೆಣ್ಣೆ ಎಂಬ ಜೋಡುಪದಕ್ಕೆ ಎಳ್ಳಿನಿಂದ ಪಡೆದ ಎಣ್ಣೆ ಎಂಬ ಒಳನುಡಿತವನ್ನು ಕೊಡಬಹುದು; ಇದರಲ್ಲಿ ಜೋಡುಪದದ ಎಳ್ಳು ಮತ್ತು ಎಣ್ಣೆ ಎಂಬ ಎರಡು ಹೆಸರುಪದಗಳ ನಡುವಿನ ಪತ್ತುಗೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸಲು ಪಡೆ ಎಂಬ ಬೇರೆಯೇ ಒಂದು ಎಸಕಪದವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ.

ಇಂತಹ ಜೋಡುಪದಗಳನ್ನು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗುವ ಎಸಕಪದದ ಮೇಲೆ ಗುಂಪಿಸಲು ಬರುತ್ತದೆ. ಎತ್ತುಗೆಗಾಗಿ, ಕೆಳಗೆ ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಹೆಸರು ಜೋಡುಗಳಿಗೆ ಮಾಡು ಎಸಕಪದವನ್ನು ಬಳಸಿರುವ ಒಳನುಡಿತಗಳನ್ನು ಕೊಡಲು ಬರುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳ ಮೊದಲನೆಯ ಹೆಸರುಪದ ಹೆಚ್ಚಿನೆಡೆಗಳಲ್ಲೂ ಈ ಎಸಕಪದದ ಸುರುವಾಗಿರುತ್ತದೆ (ನಾರಿನಿಂದ ಮಾಡಿದ ಬಟ್ಟೆ - ನಾರು ಬಟ್ಟೆ); ಕೆಲವೆಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಗುರಿ (ಅಂಚೆಗೆ ಮಾಡಿದ ವೆಚ್ಚ - ಅಂಚೆವೆಚ್ಚ), ಇಲ್ಲವೇ ಜಾಗ (ತೋಟದಲ್ಲಿ ಮಾಡುವ ಊಟ - ತೋಟದೂಟ) ಅವುಗಳ ಮೊದಲನೆಯ ಪದವಾಗಿ ಬಂದಿರುವುದೂ ಇದೆ.

ಗರಿಬರಿಗೆ
ನಾರುಹಲಿಗೆ ನೆರಳುತಿಟ್ಟ ಹೊಂಗಿಂಡಿ

ದಸಿಬೇಲಿ
ನಾರುಮಡಿ ಮೊಟ್ಟೆದೋಸೆ ಹೊಂಬಟ್ಟಲು

ನಾರುಸೀರೆ ನೂಲೇಣಿ ಹುಲ್ಲುಹಾಸು ನಾರುಬಟ್ಟೆ

ಕೊಡು ಎಸಕಪದವನ್ನು ಬಳಸಿರುವ ಹೆಸರುಜೋಡುಗಳು ಹಲವಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ಮೊದಲನೆಯ ಪದ ಆ ಎಸಕಪದದ ಈಡು (ಮೆರುಗನ್ನು ಕೊಡುವ ಎಣ್ಣೆ - ಮೆರುಗೆಣ್ಣೆ) ಇಲ್ಲವೇ ಗುರಿ (ತಪ್ಪಿಗೆ ಕೊಡುವ ಕಾಣಿಕೆ

• ತಪ್ಪುಗಾಣಿಕೆ)ಯಾಗಿರುತ್ತದೆ:

(1) ಈಡು:

ನೆನಪುಗುರುತು ಕಾವುಗೂಡು

(2) ಗುರಿ:

ಪೋಟಿಕರೆ
ನೇಣುಗಂಬ ಬದಲೊಪ್ಪಿತ

ಮೆರುಗೆಣ್ಣೆ ಕಾವುಬುಟ್ಟಿ

ಅಲ್ಲಣಿತಿಟ್ಟ ಕಾಸೋಲೆ

ಗಲ್ಲುಮರ
ಬಾಳ್ವೆಪಡಿ
ಬೆಳಕಿಂಡಿ

ತಪ್ಪುಗಾಣಿಕೆ ಮಚ್ಚುಮದ್ದು ತಕ್ಕಮೆಹಣ

ಇರು ಇಲ್ಲವೇ ಇರಿಸು ಎಸಕಪದವನ್ನು ಬಳಸಿರುವ ಹೆಸರುಜೋಡುಗಳೂ ಕೆಲವಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಇರು ಪದವನ್ನು ಬಳಸಿರುವವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯ ಹೆಸರುಪದ ಜಾಗವಾಗಿರುತ್ತದೆ (ನೆಲದಲ್ಲಿರುವ ಗುಂಡು - ನೆಲಗುಂಡು), ಮತ್ತು ಇರಿಸು ಪದವನ್ನು ಬಳಸಿರುವವುಗಳಲ್ಲಿ ಈಡಾಗಿರುತ್ತದೆ (ಮಸಿ ಇರಿಸುವ ಕುಡಿಕೆ - ಮಸಿಕುಡಿಕೆ).

(1) ಜಾಗ: ಉಪ್ಪಿನಕಾಯಿ ನೆಲನೀರು

(2) ಈಡು:

ಮಸಿಕುಡಿಕೆ ಹಣಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಒಡವೆಮನೆ

ಗಡಿಕಲ್ಲು
ನೆಲಗುಂಡು

ಹಣೆಬೊಟ್ಟು ನೆಲಮದ್ದು

ಮಸಿಬುರುಡೆ ಹೆಣದರೆ
ಓಲೆಯರೆ

ಹಕ್ಕಿಕಾಪು ಹೆರೆಕೊಂಬು ಮದ್ದೊರೆ

Eke →

2.5.2 ಹೆಸರುಜೋಡುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೆಯ ಹೊರಪಡಿಕೆಗಳು

ಹೆಸರುಜೋಡುಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗುವ ಸೇರಿಕೆಯ ಒಲವುಗಳಿಗೆ ಎರಡು ಬಗೆಯ ಹೊರಪಡಿಕೆಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ: ಮೇಲೆ 2.2.1-11ರಲ್ಲಿ

ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಒಲವುಗಳಿಗೆ ಎದುರಾಗುವ ಹೊರಪಡಿಕೆಗಳದು ಒಂದು ಬಗೆ; ಮತ್ತು ಜೋಡುಪದದ ಮೊದಲನೇ ಹೆಸರುಪದ ತನ್ನ ಪದರೂಪವನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಹೊರಪಡಿಕೆಗಳದು ಇನ್ನೊಂದು ಬಗೆ.

ಎತ್ತುಗೆಗಾಗಿ, ನೀರ್ಗಲ್ಲು ಪದದಲ್ಲಿ ನೀರು ಪದದ ಕೊನೆಯ ಉಕಾರ ಬಿದ್ದುಹೋಗಿರುವುದು ಮೊದಲನೇ ಬಗೆಯ ಹೊರಪಡಿಕೆ, ಮತ್ತು ಉಪ್ಪಿನ ಕಾಯಿ ಪದದಲ್ಲಿ ಉಪ್ಪು ಪದ ತನ್ನ ಉಪ್ಪಿನ ಎಂಬ ಪದರೂಪವನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದು ಎರಡನೇ ಬಗೆಯ ಹೊರಪಡಿಕೆ.

ಎರಡು ಹೆಸರುಪದಗಳು ಒಟ್ಟುಸೇರಿ ಜೋಡುಪದಗಳಾದಾಗ, (1) ಮೊದಲನೇ ಪದದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಉ ಮತ್ತು ಅ ತೆರೆಯುಲಿಗಳು ಅವುಗಳ ಬಳಿಕ ತೆರೆಯುಲಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲಾಗುವ ಪದ ಬಂದಾಗ ಬಿದ್ದು ಹೋಗುವುದು (2.2.1), (2) ಮೊದಲನೇ ಪದದ ಕೊನೆಯ ಯಕಾರ ಅದರ ಬಳಿಕ ತೆರೆಯುಲಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲಾಗುವ ಪದ ಬಂದಾಗ ಇಮ್ಮಡಿ ಯಾಗುವುದು (2.2.2), (3) ತೆರೆಯುಲಿ ಇಲ್ಲವೇ ಯಕಾರದಲ್ಲಿ ಕೊನೆ ಗೊಳ್ಳುವ ಪದಗಳ ಬಳಿಕ ಬರುವ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗೆ ಬರುವ ಕಕಾರ, ತಕಾರಗಳು ಗಕಾರ, ದಕಾರಗಳಾಗುವುದು (2.2.9), (4) ತೆರೆಯುಲಿಗಳ ಬಳಿಕ ಹ್(ಪ್), ಬ್, ಮತ್ತು ಮ್ ಮುಚ್ಚುಲಿಗಳು ವಕಾರವಾಗುವುದು (2.2.10), ಮತ್ತು ಮುಚ್ಚುಲಿಗಳ ಮೊದಲು ಬರುವ ಉಕಾರ ಅದರ ಮೊದಲು ಯ್, ರ್, ಲ್, ಳ್ ಇಲ್ಲವೇ ಮೂಗುಲಿ ಇರುವಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದು ಹೋಗುವುದು (2.2.11) ಎಂಬ ಈ ಅಯ್ದು ಸೇರಿಕೆಯ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತವೆ.

ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು, ನಾಲ್ಕು ಮತ್ತು ಅಯ್ದನೇ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳಿಗೆ ಹಲವು ಹೊರಪಡಿಕೆಗಳಿದ್ದು, ಅವನ್ನೆಲ್ಲ ಇಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲು ಹೋಗಿಲ್ಲ. ಅವಕ್ಕೆ ಎತ್ತುಗೆಗಳನ್ನು ಮೇಲೆ 2.2.9, 10, ಮತು 11ರಲ್ಲಿ ಕೊಡಲಾಗಿದೆ.

ಹೆಸರುಜೋಡುಗಳ ಇಟ್ಟಳದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುವ ಇನ್ನೊಂದು ಬಗೆಯ ಹೊರ ಪಡಿಕೆಯೆಂದರೆ, ಅವುಗಳ ಮೊದಲನೇ ಹೆಸರುಪದದೊಂದಿಗೆ ಅದಕ್ಕೂ ಅದರ ಮುಂದಿರುವ ಹೆಸರುಪದಕ್ಕೂ ನಡುವಿರುವ ಪತ್ತುಗೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಅ ಒಟ್ಟು ಬಿದ್ದುಹೋದರೂ ಅದು ಸೇರಿದಾಗ ಪದಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬಂದಿರುವ ದ್ ಇಲ್ಲವೇ ಇನ್ ಎಂಬುದು ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿದಿರುವುದು. ಕೆಳಗೆ ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಹೆಸರುಜೋಡುಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಉಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು:

ಹೆಣದ+ಅರೆ ತೋಟದ+ಊಟ
ನೋವಿನ ಎಣ್ಣೆ

ಹೆಣದರೆ
ತೋಟದೂಟ ನೋವಿನೆಣ್ಣೆ

ಅಕಾರದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ ಹೆಸರುಪದಗಳು ಇಂತಹ ಜೋಡುಪದಗಳಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿ ಪತ್ತುಗೆಯ ಅ ಒಟ್ಟಿನೊಂದಿಗೆ ಬಂದಿರುವ ದ್ ಎಂಬುದನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿ ನೆಡೆಗಳಲ್ಲೂ ಉಳಿಸಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು; ಕಳ್ಳುಸುಕು, ಕಳ್ಳೊಪ್ಪ, ಮಂಗಾಟ, ತುಂಟಾಟ, ಗಾಯಾಳು ಎಂಬಂತಹ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಜೋಡು ಪದಗಳು ಮಾತ್ರ ಅದನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳದೆ ಮೇಲೆ 2.2.1ರಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಸೇರಿಕೆಯ ಒಲವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಎತ್ತುಗೆಗಳನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಕೊಡಲಾಗಿದೆ.

ನೆಲದರಿಮೆ ನೆಲದರೆಯ

ನೆಲ+ಅರಿಮೆ ನೆಲ+ಅರೆಯ ತೋಟ+ಅಯ್ಯ ತೋಟದಯ್ಯ ಚಿನ್ನದೋಲೆ ಚಿನ್ನ+ಓಲೆ

ಹಣ+ಉಬ್ಬರ ನೆಲೆ+ಒಡೆಯ ಕುತ್ತ+ಒರೆತ

ಹಣದುಬ್ಬರ ನೆಲದೊಡೆಯ ಕುತ್ತದೊರೆತ

ಕಾಣಬಹುದು

ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಜೋಡುಪದಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೇ ಪದದ ಕೊನೆಯ ಉಕಾರ (ಜೇನು+ಗೂಡು> ಅಕಾರವಾಗಿ ಬದಲಾಗಿರುವುದನ್ನು ಜೇನಗೂಡು). ಇದನ್ನು ಪತ್ತುಗೆಯ ಅ ಒಟ್ಟು ಎಂದು ಹೇಳಲು ಬರುವುದಿಲ್ಲ; ಯಾಕೆಂದರೆ, ಉಕಾರದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ ಪದಗಳಿಗೆ ಪತ್ತುಗೆಯ ಅ ಒಟ್ಟನ್ನು ಸೇರಿಸಿದಾಗ, ಮೇಲೆ ನೋವು ಮತ್ತು ಉಪ್ಪು ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿದ ಹಾಗೆ, ಆ ಒಟ್ಟಿನ ಮೊದಲು ಇನ್ ಎಂಬುದು ಸೇರುತ್ತದೆ (ನೋವಿನ್-ಅ).

ಜೇನಹಳಿ
ಜೇನು+ಹಳಿ ತೇರಬೀದಿ
ತೇರು+ಬೀದಿ ನಾಡು+ನುಡಿ ನಾಡನುಡಿ
ಕಡಲು+ಚಾಚು ಕಡಲಚಾಚು ಮುಗಿಲು+ಕಲ್ಲು ಮುಗಿಲಕಲ್ಲು

ಜೇನು+ದಸಿ ನಾಡು+ಹಬ್ಬ ಕಡಲು+ಕರೆ ಹಗಲು+ಕಾಣ್ಕೆ ಹೆಗಲು+ಬುಟ್ಟಿ

ಜೇನದಸಿ ನಾಡಹಬ್ಬ ಕಡಲಕರೆ ಹಗಲಕಾಣ್ಕೆ ಹೆಗಲಬುಟ್ಟಿ

Eke →

2.5.3 ಎಸಕಜೋಡುಗಳು

ಮೊದಲನೆಯ ಪದವಾಗಿ ಎಸಕಪದ ಬಂದಿರುವಂತಹ ಜೋಡುಪದಗಳನ್ನು ಎಸಕಜೋಡುಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಬರುವ ಎಸಕಪದಗಳು ಒಂದು ಎಸಕವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಅದು ಎರಡನೆಯ ಪದವು ಹೆಸರಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿ, ವಸ್ತು, ಇಲ್ಲವೇ ವಿಶಯದ ಪರಿಚೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಎತ್ತುಗೆಗಾಗಿ, ಹೀರು ಕಾಗದ ಎಂಬ ಜೋಡುಪದದಲ್ಲಿ ಬಂದಿರುವ ಹೀರು ಎಸಕಪದ ತಿಳಿಸುವ ಎಸಕ (‘ಹೀರುವಿಕೆ’ ಎಂಬುದು) ಆ ಕಾಗದದ ಪರಿಚೆಯಾಗಿದೆ.

ಇಂತಹ ಎಸಕಜೋಡುಗಳ ಇಟ್ಟಳವನ್ನು ವಿವರಿಸುವಲ್ಲಿ ಕೆಳಗೆ ಕೊಟ್ಟಿರುವ

ಕೆಲವು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ನೆರವಿಗೆ ಬರುತ್ತವೆ:

(1) ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಎಸಕಜೋಡುಗಳಲ್ಲಿ ಬರುವ ಎಸಕಪದಗಳು ಎರಡು ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಸರು ಪದದ ಪರಿಚೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸಬಲ್ಲುವು:

(ಕ) ಅವು ಹೆಸರಿನ ಪರಿಚೆಯನ್ನು ಯಾವಾಗ ಬೇಕಿದ್ದರೂ ನಡೆಯಬಲ್ಲ

ಎಸಕದ ಮೂಲಕ ತಿಳಿಸುತ್ತಿರಬಹುದು, ಇಲ್ಲವೇ

(ಚ) ಒಮ್ಮೆ ಮಾತ್ರ ನಡೆದು ಹೋಗುವ ಎಸಕದ ಮೂಲಕ ತಿಳಿಸುತ್ತಿರ

ಬಹುದು.

ಎತ್ತುಗೆಗಾಗಿ, ಸಿಡಿಮದ್ದು ಜೋಡುಪದದಲ್ಲಿ ಬಂದಿರುವ ಸಿಡಿ ಎಸಕಪದ ಯಾವಾಗ ಬೇಕಿದ್ದರೂ ನಡೆಯಬಲ್ಲ ಎಸಕವೊಂದನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ (ಸಿಡಿವ ಮದ್ದು); ಇದಕ್ಕೆ ಬದಲು, ಸೀಳ್ದುಟಿ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಬಂದಿರುವ ಸೀಳು ಎಂಬುದು ಒಮ್ಮೆ ನಡೆದಿರುವ ಎಸಕವೊಂದನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ (ಸೀಳಿದ ತುಟಿ). ಇದಲ್ಲದೆ, ಕೆಲವು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಪದ ಎಸಕದ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಹೆಸರಿಸುತ್ತದೆ (ಜಜ್ಜುಗಾಯ).

ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಜೋಡುಪದಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು; ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಎಸಕಪದವನ್ನು ಈ ಎರಡು ಬಗೆಯ ಜೋಡುಪದ ಗಳಲ್ಲೂ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು:

ಉಬ್ಬುಪುಡಿ ಕಟ್ಟುಪಟ್ಟಿ ಕರಗುಸರಿಗೆ ಕೂಡುಗೆರೆ

ಯಾವಾಗ ಬೇಕಿದ್ದರೂ ನಡೆಯಬಲ್ಲುವು
ಉಬ್ಬಿಸುವ ಪುಡಿ ಕಟ್ಟುವ ಪಟ್ಟಿ ಕರಗುವ ಸರಿಗೆ ಕೂಡಿಸುವ ಗೆರೆ ಹುರಿಯುವ ಕಾವಲಿ ಹುರಿಗಾವಲಿ ಸೀಳುನೋಟ ಸೀಳುವ ನೋಟ ಸುಡುನೀರು ಸುಡುವ ನೀರು ಅಂಟುವ ಬೇನೆ ಅಂಟುಬೇನೆ ಊರುವ ಕೋಲು ಊರುಗೋಲು ಇಳಿಯುವ ಎಣಿಕೆ ಉಜ್ಜುವ ಕಲ್ಲು

ಇಳಿಯೆಣಿಕೆ ಉಜ್ಜುಗಲ್ಲು

ಒಂದೇ ಬಾರಿ ನಡೆಯುವವು ಉಬ್ಬಿದ ಕನ್ನಡಿ ಉಬ್ಬುಕನ್ನಡಿ ಕಟ್ಟುಕತೆ ಕಟ್ಟಿದ ಕತೆ ಕರಗಿದ ಕಲ್ಲು ಕರಗುಕಲ್ಲು ಕೂಡಿಸಿದ ಪದ ಕೂಡುಪದ ಹುರಿದ ಕಾಳು ಹುರಿಗಾಳು ಸೀಳಿದ ತುಟಿ ಸೀಳ್ದುಟಿ ಸುಡುಗಾಯ ಸುಟ್ಟ ಗಾಯ ಅಂಟಿದ ಹಲಿಗೆ ಅಂಟುಹಲಿಗೆ ಊರಿದ ಕಾಯಿ ಊರುಗಾಯಿ ಇಳಿದ ನೀರು ಇಳಿನೀರು ಉಜ್ಜಿದ ಗಾಯ ಉಜ್ಜುಗಾಯ

(2) ಪತ್ತುಗೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಇಂತಹ ಜೋಡುಪದಗಳಲ್ಲಿ ಬರುವ ಎಸಕಪದಕ್ಕೂ ಹೆಸರುಪದಕ್ಕೂ ನಡುವೆ ಎಂತಹ ಪತ್ತುಗೆಯಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನವಲಂಬಿಸಿಯೂ ಅವನ್ನು ಕೆಲವು ಗುಂಪು ಗಳಾಗಿ ಒಡೆದು ಹೇಳಲು ಬರುತ್ತದೆ.

ಎತ್ತುಗೆಗಾಗಿ, ತಳ್ಳುಗಾಡಿ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಈ ಗಾಡಿಯನ್ನು ತಳ್ಳು ತ್ತಾರೆಐಎಂಬ ಒಳನುಡಿತವನ್ನು ಕೊಡಬಲ್ಲೆವು; ಇದರಲ್ಲಿ ಗಾಡಿ ಹೆಸರುಪದ ತಳ್ಳು ಎಸಕಪದದ ಈಡಾಗಿ ಬಂದಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು. ಇದಕ್ಕೆ ಬದಲು, ಈಜುಕೊಳ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಈ ಕೊಳದಲ್ಲಿ ಈಜುತ್ತಾರೆಐಎಂಬ ಒಳ ನುಡಿತವನ್ನು ಕೊಡಬಹುದು; ಇದರಲ್ಲಿ ಕೊಳ ಹೆಸರುಪದ ಈಜು ಎಸಕ ಪದದ ಜಾಗವಾಗಿ ಬಂದಿದೆ.

ಹೆಸರುಪದಗಳಿಗೂ ಎಸಕಪದಗಳಿಗೂ ನಡುವೆ ಇಂತಹ ಎಸಕಜೋಡು ಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಬಲ್ಲ ಪತ್ತುಗೆಗಳಿಗೆ ಕೆಲವು ಎತ್ತುಗೆಗಳನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಕೊಡಲಾಗಿದೆ:

(1) ಆಗುಗ ಪತ್ತುಗೆ:

ಆಡುಬೆಣೆ
ಓಡುತಿಟ್ಟ
ಸೆಳೆಗಲ್ಲು
ಬತ್ತೆಮ್ಮೆ

(2) ಈಡು ಪತ್ತುಗೆ:

ಜಜ್ಜಡಿಕೆ
ನೂಕುಬಂಡಿ ಬಿಚ್ಚುಗತ್ತಿ
ಸುಡುಮದ್ದು ಊರುಗೋಲು ಹುರಿಗಡಲೆ

(3) ಸುರು ಪತ್ತುಗೆ:

ತೋರುಬೆರಳು ಗೋರುಮಣೆ

(4) ಜಾಗ ಪತ್ತುಗೆ: ಕುದಿಕಲ
ನಡೆಹಾದಿ
ನೋಡುಗಂಡಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸೋಸುತಟ್ಟೆ

ಇಳಿಯೆಣಿಕೆ ಜಡಿಮಳೆ
ಅಂಟುಬೇನೆ ಸೀಳ್ದುಟಿ

ಉರಿಗಾಳಿ ಜೋಲುಗಿವಿ ಹೀರುಕಾಗದ ಉಜ್ಜುಗಾಯ

ತಳ್ಳುಬಂಡಿ ತಲಪುದಾಣ ಸೆಳೆಗತ್ತಿ
ಹಚ್ಚುಮದ್ದು ಮುಚ್ಚುಕಂಬಿ ಹಿಡಿಗೂಟ

ತೂಗುಬೆಳಕು ಬಿಚ್ಚುಗಣ್ಣು ಬೀರುಗಲ್ಲು ಹಿಡಿಗುಂಡು ಹುರಿಹಿಟ್ಟು ಬೆಳೆಹಕ್ಕಿ

ಗೋರುಕೋಲು ಕೂಡುಗೆರೆ

ಕೆದಕುಕಂಬಿ ಸೊಕ್ಕುಮದ್ದು

ಕುಟ್ಟೊರಳು ನಿಲುಗಡೆ
ಬೀಸುಕಲ್ಲು ಹುರಿಗಾವಲಿ ನೆಡುತೋಪು

ಬರೆಕೋಲು ನಿಲ್ಲೆಡೆ ಮಸೆಕಲ್ಲು ರುಬ್ಬುಕಲ್ಲು ಕುತ್ತುಬಾಳು

ಈಜುಡುಪು ತಂಗುದಾಣ

ಉಜ್ಜುಕೊರಡು ತಂಗುಮನೆ

ಉಣುಮನೆ ಹುಟ್ಟೂರು

ಇದಲ್ಲದೆ, ಒರಗುದಿಂಬು ಮತ್ತು ಒರಗುಹಲಿಗೆ ಎಂಬ ಎರಡು ಎಸಕ ಜೋಡುಗಳಲ್ಲಿ ಗುರಿ ಪತ್ತುಗೆಯನ್ನೂ, ಹಾಡುಹಕ್ಕಿ ಮತ್ತು ಹೊಂಚುಪಡೆ ಎಂಬ ಬೇರೆ ಎರಡು ಎಸಕಜೋಡುಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡುಗ ಪತ್ತುಗೆಯನ್ನೂ ಕಾಣ ಬಹುದು.

(3) ಹೋಲಿಕೆಯ ಎಸಕ ಎಸಕಜೋಡುಗಳಲ್ಲಿ ಬರುವ ಎಸಕಪದವು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ನಡೆಯಬಲ್ಲ ಇಲ್ಲವೇ ನಡೆದ ಎಸಕವೊಂದನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಬದಲು, ಹೋಲಿಕೆಯಾಗಿ ಇರುವುದೂ ಇದೆ. ಎತ್ತುಗೆಗಾಗಿ, ಹಾಸುಗಲ್ಲು ಪದಕ್ಕೆ ಹಾಸಿದ ಹಾಗೆ ಕಾಣಿಸುವ ಕಲ್ಲು ಎಂಬ ಒಳನುಡಿತವನ್ನು ಕೊಡಬಲ್ಲುದಾಗಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ ಬಂದಿರುವ ಹಾಸು ಎಸಕಪದ ಒಂದು ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.

(4) ಎಸಕಪದ ಇಲ್ಲವೇ ಹೆಸರುಪದ ಕೆಲವು ಜೋಡುಪದಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯ ಪದ ಎಸಕಪದವೇ ಇಲ್ಲವೇ ಹೆಸರುಪದವೇ ಎಂಬ ವಿಶಯದಲ್ಲಿ ಸಂಶಯ ಬರುವಂತಿರಬಲ್ಲುದು. ಎತ್ತುಗೆ ಗಾಗಿ, ಹುಟ್ಟುಕುರುಡ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಬಂದಿರುವ ಹುಟ್ಟು ಪದ ಎಸಕಪದ ವಾಗಿಯೂ ಇರಬಲ್ಲುದು, ಇಲ್ಲವೇ ಹೆಸರುಪದವಾಗಿಯೂ ಇರಬಲ್ಲುದು; ಯಾಕೆಂದರೆ, ಅದಕ್ಕೆ ಹುಟ್ಟುವಾಗಲೇ ಕುರುಡನಾಗಿದ್ದವನು ಎಂಬ ಒಳ ನುಡಿತವನ್ನಾಗಲಿ, ಇಲ್ಲವೇ ಹುಟ್ಟಿನಿಂದಲೇ ಕುರುಡನಾಗಿದ್ದವನು ಎಂಬ ಒಳನುಡಿತವನ್ನಾಗಲಿ ಕೊಡಬಲ್ಲೆವು.

ತಪ್ಪುಕಾಣಿಕೆ, ಹನಿಮಳೆ, ಹಾಡುಹಕ್ಕಿ, ಹುಟ್ಟೂರು ಮೊದಲಾದ ಬೇರೆಯೂ ಕೆಲವು ಜೋಡುಪದಗಳಿಗೆ ಇಂತಹ ಎರಡು ಬಗೆಯ ಒಳನುಡಿತ ಗಳನ್ನು ಕೊಡಲು ಬರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬಹುದು.

Eke →

2.5.4 ಎಸಕಜೋಡುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೆಯ ಹೊರಪಡಿಕೆಗಳು

(1) ಮೇಲೆ 2.2.1ರಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದ ಹಾಗೆ ತೆರೆಯುಲಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲಾಗುವ ಹೆಸರುಪದ ಸೇರಿದಾಗ ಎಸಕಪದಗಳ ಕೊನೆಯ ಉಕಾರ ಬಿದ್ದುಹೋಗುವುದು (ಬತ್ತು+ಎಮ್ಮೆ>ಬತ್ತೆಮ್ಮೆ), (2) 2.2.9ರಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದ ಹಾಗೆ ತೆರೆಯುಲಿಯ ಬಳಿಕ, ಇಲ್ಲವೇ ಕೆಲವು ಮುಚ್ಚುಲಿಗಳ ಬಳಿಕ ಬಂದ ಕಕಾರ-

ತಕಾರಗಳು ಗಕಾರ-ದಕಾರಗಳಾಗುವುದು (ನೋಡು+ಕಂಡಿ>ನೋಡುಗಂಡಿ, ತಲಪು+ತಾಣ>ತಲಪುದಾಣ, ಸೀಳು+ತುಟಿ>ಸೀಳ್ದುಟಿ), (3) 2.3.10 ರಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದ ಹಾಗೆ ತೆರೆಯುಲಿಯ ಬಳಿಕ ಮಕಾರ ವಕಾರವಾಗುವುದು (ಏರು+ಮಣೆ>ಏರ್ವಣೆ, ಪಡು+ಮನೆ>ಪಡುವನೆ), ಮತ್ತು (4) 2.2.11 ರಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದ ಹಾಗೆ ಮುಚ್ಚುಲಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲಾಗುವ ಹೆಸರುಪದ ಸೇರಿದಾಗ ಎಸಕಪದಗಳ ಉಕಾರ, ಅವುಗಳ ಮೊದಲು ಯ್, ಳ್ ಮೊದಲಾದ ಕೆಲವು ಮುಚ್ಚುಲಿಗಳಿರುವಾಗ ಬಿದ್ದುಹೋಗುವುದು (ಸೀಳು+ತುಟಿ>ಸೀಳ್ದುಟಿ) ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು ಬಗೆಯ ಸೇರಿಕೆಯ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳು ಎಸಕಜೋಡುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

ಇವುಗಳಲ್ಲಿ 2.2.9 ಮತ್ತು 2.2.11ರ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳಿಗೆ ಹಲವು ಹೊರ ಪಡಿಕೆಗಳಿದ್ದು (ರುಬ್ಬುಕಲ್ಲು, ನೆಡುತೋಪು, ಸೀಳುನೋಟ), ಅವನ್ನಿಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಿಲ್ಲ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಉಣುಮನೆ ಜೋಡುಪದದಲ್ಲಿ ಉಣ್ಣು ಪದದ ಇಮ್ಮಡಿ ಣಕಾರ ಒತ್ತೆ ಣಕಾರವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು; ಆದುಣಿಗ ಪದದಲ್ಲಿ ಅದರ ಒಳನುಡಿತದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುವ (ಆದು ಉಣ್ಣುವವನು) ಆಯು ಎಸಕಪದದ ಹಿಂಬೊತ್ತಿನ ಜೋಡಿಸುವ ರೂಪ (ಆದು ಎಂಬುದು) ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ.

ಬಯ್ದಾಟ ಮತ್ತು ತುಯ್ದಾಟ ಎಂಬವುಗಳಲ್ಲೂ ಜೋಡಿಸುವ ರೂಪ (ಬಯ್ದು ಮತ್ತು ತುಯ್ದು) ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿದಿದೆಯಾದರೂ, ಇವನ್ನು ಬಯ್ದಾಡು ಮತ್ತು ತುಯ್ದಾಡು ಎಂಬ ಕೂಡುಪದಗಳಿಂದ ಪಡೆಯ ಬಲ್ಲೆವಾದ ಕಾರಣ, ನೇರವಾಗಿ ಪಡೆದ ಎಸಕಜೋಡುಗಳೆಂದು ತಿಳಿಯ ಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ.

Eke →

2.5.5 ಪರಿಚೆಜೋಡುಗಳು

ಪರಿಚೆಪದಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲವೇ ಪರಿಚೆಬೇರುಗಳನ್ನು ಮೊದಲನೆಯ ಪದವಾಗಿ, ಮತ್ತು ಹೆಸರುಪದವನ್ನು ಎರಡನೆಯ ಪದವಾಗಿ ಬಳಸಿರುವಂತಹ ಹಲವಾರು ಜೋಡುಪದಗಳು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿವೆ. ಹೆಚ್ಚಿನೆಡೆಗಳಲ್ಲೂ ಇವು ಹೆಸರುಪದಗಳು ಹೆಸರಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿ, ವಸ್ತು ಇಲ್ಲವೇ ವಿಶಯದ ಪರಿಚೆ ಯೊಂದನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಅವುಗಳ ಹರವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುವ ಹಾಗೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ.

ಎತ್ತುಗೆಗಾಗಿ, ಹೆಬ್ಬೆರಳು ಜೋಡುಪದದಲ್ಲಿ ಬೆರಳಿನ ಪರಿಚೆಯೊಂದನ್ನು (‘ಅದು ದೊಡ್ಡದು’ ಎಂಬುದನ್ನು) ಹೆಬ್- ಎಂಬ ಪರಿಚೆಬೇರು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ; ಮತ್ತು ಇದರಿಂದಾಗಿ, ಬೆರಳು ಪದದ ಹರವಿಗಿಂತ ಹೆಬ್ಬೆರಳು ಎಂಬುದರ

ಹರವು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ; ಹೆಬ್ಬೆರಳು ಪದ ಒಂದು ಬಗೆಯ (ದೊಡ್ಡ ದಾಗಿರುವ) ಬೆರಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೆಸರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು. ಇಂತಹ ಜೋಡುಪದಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಪರಿಚೆಜೋಡುಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ.

ಇಂತಹ ಪರಿಚೆಜೋಡುಗಳು ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಪದಕಂತೆಗಳ ಹಾಗೆಯೇ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ; ಯಾಕೆಂದರೆ, ಪರಿಚೆಪದಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ, ಅವಕ್ಕೆ ಯಾವ ಒಟ್ಟನ್ನೂ ಸೇರಿಸದೆ ಹೆಸರುಪದಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಳಸಿ ಪದಕಂತೆಗಳನ್ನು ಉಂಟು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎತ್ತುಗೆಗಾಗಿ, ಬಿಳಿ ಪರಿಚೆಪದವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಹೆಸರುಪದ ಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸಿ ಹಲವು ಬಗೆಯ ಪದಕಂತೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡ ಬಹುದು: ಬಿಳಿ ಕಾಗದ, ಬಿಳಿ ಗೋಡೆ, ಬಿಳಿ ಮೋಡ, ಬಿಳಿ ಹೂವು, ಬಿಳಿ ಚೆಂಡು.

ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಚೆಜೋಡುಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಪರಿಚೆಪದ ಇಲ್ಲವೇ ಪರಿಚೆಬೇರುಗಳನ್ನು ಹೆಸರುಪದಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸಿ ಉಂಟುಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ: ಎತ್ತುಗೆಗಾಗಿ, ಬಿಸಿನೀರು, ಅಡಿಬರಹ, ಒಳನುಡಿ, ಅಡ್ಡದಾರಿ ಮೊದಲಾದ ಪರಿಚೆಜೋಡುಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು. ಹಾಗಾಗಿ, ಪರಿಚೆಜೋಡುಗಳನ್ನು ಪದಕಂತೆಗಳಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವುದು ಸುಳುವಾದ ಕೆಲಸವಲ್ಲ. ಅವನ್ನು ಯಾವ ಸಂದರ್ಬದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ, ಅವಕ್ಕೆ ಎಂತಹ ಹುರುಳಿದೆ ಎಂಬಂತಹ ಬೇರೆ ಕೆಲವು ವಿಶಯಗಳ ಮೇಲೆ ಅವು ಪರಿಚೆಜೋಡುಗಳೇ ಇಲ್ಲವೇ ಪದಕಂತೆಗಳೇ ಎಂಬುದನ್ನು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ, ಒಂದು ವಸ್ತು, ಇಲ್ಲವೇ ಒಂದು ವಿಶಯದ ಪರಿಚೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಹೆಸರುಪರಿಚೆಗಳು, ಮತ್ತು ಒಂದು ಎಸಕದ ಪರಿಚೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಎಸಕಪರಿಚೆಗಳು ಎಂಬುದಾಗಿ ಪರಿಚೆಜೋಡುಗಳಲ್ಲಿ ಬರುವ ಪರಿಚೆಪದ ಗಳನ್ನು ಎರಡು ಮುಕ್ಯ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಅಣಿಗೊಳಿಸಬಹುದು. ಹೆಸರುಪರಿಚೆಗಳು ಅವುಗಳ ಬಳಿಕ ಬರುವ ಹೆಸರುಪದದ ಪರಿಚೆಯನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಎಸಕಪರಿಚೆಗಳು ಬೇರೊಂದು ಎಸಕದ ಪರಿಚೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಮೂಲಕ, ನೇರವಲ್ಲದ ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಬಳಿಕ ಬಂದಿರುವ ಹೆಸರುಪದದ ಪರಿಚೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ.

ಎತ್ತುಗೆಗಾಗಿ, ಹೆಬ್ಬೆರಳು ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಬರುವ ಹೆಬ್ ಪರಿಚೆಬೇರು ನೇರವಾಗಿ ಬೆರಳಿನ ಪರಿಚೆಯೊಂದನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ; ಇದಕ್ಕೆ ಬದಲು, ನಡು ಬೆರಳು ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಬರುವ ನಡು ಎಸಕಪರಿಚೆ ನಡುವೆ ಇರುವ ಬೆರಳು ಎಂಬುದಾಗಿ ಬೆರಳಿನ ಇರುವಿಕೆಯ ಪರಿಚೆಯನ್ನು, ಮತ್ತು ಆ ಮೂಲಕ ಬೆರಳಿನ ಪರಿಚೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸದ ಮೇಲೆ, ಪರಿಚೆಜೋಡು ಗಳನ್ನೂ ಎರಡು ಬಗೆಯಾಗಿ (ಹೆಸರುಪರಿಚೆಗಳಿರುವುವು ಮತ್ತು ಎಸಕಪರಿಚೆಗ

ಳಿರುವುವು ಎಂಬುದಾಗಿ) ಗುಂಪಿಸಬಹುದು. ಈ ಎರಡು ಬಗೆಯ ಜೋಡುಪದ ಗಳನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಹೆಚ್ಚು ವಿವರವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿದೆ:

(1) ಹೆಸರುಪರಿಚೆಗಳ ಬಳಕೆ ಪರಿಚೆಜೋಡುಗಳ ಮೊದಲನೆಯ ಪದವಾಗಿ ಹೆಸರುಪರಿಚೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದಾಗ, ಅವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವುಗಳ ಬಳಿಕ ಬರುವ ಹೆಸರುಪದಗಳ ಹರವನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡುತ್ತವೆ. ಆದರೆ, ನಂಟಸ್ತಿಕೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಕೆಲವು ಹೆಸರುಪದ ಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಂದಾಗ ಅವು ಆ ರೀತಿ ಮಾಡುವ ಬದಲು, ಆ ಪದವನ್ನು ಹೋಲಿಕೆಗಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

ಎತ್ತುಗೆಗಾಗಿ, ಚಿಕ್ಕಾಸು ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಬಂದಿರುವ ಚಿಕ್ಕ ಪರಿಚೆಪದ ಕಾಸು ಪದದ ಹರವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ; ಹಲವು ಬಗೆಯ ಕಾಸುಗಳಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕವನ್ನು ಅದು ಹೆಸರಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಚಿಕ್ಕಮ್ಮ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಬಂದಿರುವ ಚಿಕ್ಕ ಪರಿಚೆಪದ ಅಮ್ಮ ಪದದ ಹರವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ; ಯಾಕೆಂದರೆ, ಚಿಕ್ಕಮ್ಮ ಎಂಬ ಪದ ಅಮ್ಮಂದಿರಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕವಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸುವು ದಿಲ್ಲ; ಇದಕ್ಕೆ ಬದಲು, ಅದು ಅಮ್ಮ ಪದವನ್ನು ಹೋಲಿಕೆಗಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳು ತ್ತದೆ: ‘ಅಮ್ಮನಿಗಿಂತ ಚಿಕ್ಕವಳು’, ಎಂದರೆ ‘ಅಮ್ಮನ ತಂಗಿ’ ಎಂಬ ಹುರುಳು ಚಿಕ್ಕಮ್ಮ ಪದಕ್ಕಿದೆ.

ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಕೆಲವು ಜೋಡುಪದಗಳನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಕೊಡ

ಲಾಗಿದೆ:

ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಬಳಸುವವು ಚಿಕ್ಕಮ್ಮ ‘ಅಮ್ಮನಿಗಿಂತ ಚಿಕ್ಕವಳು’ ಚಿಕ್ಕತಾಯಿ ‘ತಾಯಿಗಿಂತ ಚಿಕ್ಕವಳು’ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ‘ಅಪ್ಪನಿಗಿಂತ ಚಿಕ್ಕವನು’ ಚಿಕ್ಕತಂದೆ ‘ತಂದೆಗಿಂತ ಚಿಕ್ಕವನು’ ದೊಡ್ಡಪ್ಪ ‘ಅಪ್ಪನಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡವನು’ ದೊಡ್ಡಮ್ಮ ‘ಅಮ್ಮನಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡವಳು’ ಸಣ್ಣಮ್ಮ ‘ಅಮ್ಮನಿಗಿಂತ ಸಣ್ಣವಳು’ ಹಿರಿಯಯ್ಯ ‘ಅಯ್ಯನಿಗಿಂತ ಹಿರಿಯನು’

ಹರವನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡುವವು ಚಿಕ್ಕಾಸು ‘ಕಾಸುಗಳಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕದು’ ಚಿಕ್ಕತಮ್ಮ ‘ತಮ್ಮಂದಿರಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕವನು’ ಚಿಕ್ಕಣ್ಣ ‘ಅಣ್ಣಂದಿರಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕವನು’ ಚಿಕ್ಕತಂಗಿ ‘ತಂಗಿಯರಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕವಳು’ ದೊಡ್ಡಂಗಡಿ ‘ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡದು’ ದೊಡ್ಡಕ್ಕ ‘ಅಕ್ಕಂದಿರಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡವಳು’ ಸಣ್ಣಕ್ಕಿ ‘ಅಕ್ಕಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣದು’ ಹಿರಿಯಣ್ಣ ‘ಅಣ್ಣಂದಿರಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯವನು’ L
ಮೇಲಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಹೆಸರುಪರಿಚೆಗಳೆಲ್ಲ ಆಯವನ್ನು (ಚಿಕ್ಕ, ದೊಡ್ಡ), ಇಲ್ಲವೇ ಹರಯವನ್ನು (ಹಿರಿ) ತಿಳಿಸುತ್ತಿವೆ. ಬೇರೆ ಬಗೆಯ ಪರಿಚೆಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಹೆಸರುಪರಿಚೆಗಳು ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ತೋರಿಸುವು ದಿಲ್ಲ; ಅವು ನಂಟಸ್ತನದ ಪದಗಳೊಂದಿಗೆ ಬರುವ ಹಾಗೂ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ಜೋಡುಪದಗಳ ಮೊದಲನೆಯ ಪದವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗುವ ಹೆಸರುಪರಿಚೆ ಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಳಗೆ ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಬೇರುಗಳು ಮತ್ತು ಪದಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ:

(1) ಪೇರ್/ಹೇರ್ ಪೆರ್ಕತೆ ಪೇರಣಕ ಹೆಗ್ಗಡಜ ಹೆಗ್ಗಳ್ಳ ಹೆಬ್ಬಂಡೆ ಹೆಬ್ಬುಸಿ ಹೆಮ್ಮನೆ ಹೇರಡವಿ

ಪೆರ್ಚೂಟಿ
ಪೇರಾಳು
ಹೆಗ್ಗಡೆ ಹೆಗ್ಗತ್ತು
ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲು ಹೆಬ್ಬೆಟ್ಟು
ಹೆಮ್ಮಿಣಿ
ಹೇರಾನೆ

(2) ಕಿರ್/ಕಿರು ಕಿರುಕತೆ ಕಿರುಗತ್ತಿ ಕಿರುತೊರೆ ಕಿರುಬರಹ ಕಿಗ್ಗಟ್ಟು ಕಿತ್ತಡಿ
ಕಿತ್ತೆಡೆ

ಕಿರುಕಡತ
ಕಿರುಚೀಲ
ಕಿರುತೋಟ ಕಿರುಬೆರಳು ಕಿಗ್ಗಡಲು
ಕಿತ್ತೂರು
ಕಿತ್ತುಸಿರು

(3) ಕಟ್್ಟ/ಕಡು ಕಡುಕಳ್ಳ
ಕಡುಗಲಿ ಕಡುಗೋಪ
ಕಡುಬಿಸಿಲು ಕಡುಹಗೆ ಕಟ್ಟರಸು ಕಟ್ಟಾಳು ಕಟ್ಟೂಳಿಗ

ಕಡುಗಂಪು ಕಡುಗಾಳಿ
ಕಡುನೋವು
ಕಡುಮರುಳು ಕಡುಹುಚ್ಚು ಕಟ್ಟಡವಿ
ಕಟ್ಟಿರುವೆ
ಕಟ್ಟೆಚ್ಚರ

(4) ಕಿಸು/ಕೇಸು ಕಿಸುಗಣಗಿಲೆ ಕೇಸಕ್ಕಿ

ಕಿಸುಗಣ್ಣು
ಕೇಸುರಿ

ಪೆರ್ಮಾತು
ಪೇರರಸು
ಹೆಗ್ಗಣ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ
ಹೆಬ್ಬಾವು
ಹೆಬ್ಬಟ್ಟೆ
ಹೆಜ್ಜೇನು
ಹೇರಾಳು

ಕಿರುಕುಳ
ಕಿರುಜೋಗು ಕಿರುದೆರೆ
ಕಿರುಮಿದುಳು ಕಿಗ್ಗಡೆ ಕಿತ್ತೊರಕು
ಕಿತ್ತಯ್ಯ

ಕಡುಗತ್ತಲೆ ಕಡುಗೆಂಪು
ಕಡುಬಡವ
ಕಡುಮುನಿಸು ಕಡುಹೇಡಿ
ಕಟ್ಟಲೆ ಕಟ್ಟುಬ್ಬಸ
ಕಟ್ಟೆಸಕ

ಪೆರ್ಮುಡಿ ಪೇರುರಿ ಹೆಗ್ಗತ್ತಲೆ ಹೆಗ್ಗೆಚ್ಚಲು ಹೆಬ್ಬುಲಿ ಹೆಬ್ಬುರುಲಿ ಹೆದ್ದಾರಿ ಹೇರೂರು

ಕಿರುಕೋಣೆ ಕಿರುತೆರಿಗೆ ಕಿರುನಾಲಿಗೆ ಕಿರುಹಟ್ಟಿ ಕಿಗ್ಗಣ್ಣು ಕಿತ್ತೋಲೆ ಕಿತ್ತೆಸಳು

ಕಡುಗಪ್ಪು ಕಡುಗೇಡಿ ಕಡುಬಣ್ಣ
ಕಡುಮುಪ್ಪು ಕಡುಹೊಗೆ ಕಟ್ಟಳವಿ ಕಟ್ಟುಲುಹು ಕಟ್ಟೇಳಿಗೆ

ಕಿಸುಗಲ್ಲು
ಕೇಸುಳ್ಳಿ

ಕಿಸುವೊನ್ನು ಕೇಸೊಡಲು

(5) ಕೆನ್ ಕೆಂಗಣ್ಣು ಕೆಂಗುರುಳು

ಕೆಂಗರಿ ಕೆಂದಲೆ

ಕೆಂಗಲ್ಲು
ಕೆಂದಾವರೆ

ಕೆಂಗಿಡಿ ಕೆಂದುಟಿ

ಕೆನ್ನಾಯಿ

ಕೆನ್ನೀರು

ಕೆನ್ನೆತ್ತರು

ಕೆನ್ನೆಲ

(6) ಕಾರ್/ಕರಿ ಕರಿಕಬ್ಬು ಕರಿನೀರು ಕರಿಹತ್ತಿ ಕನ್ನಾಡು ಕಾರಿರುಳು

ಕರಿಗುಬ್ಬಿ
ಕರಿಬೇವು
ಕರಿಹಲಿಗೆ
ಕನ್ನೆಯ್ದಿಲೆ

(7) ಬೆಳ್-ಬಿಳಿ ಬೆಳ್ದಿಂಗಳು ಬೆಳ್ಗೊಡೆ ಬೆಳ್ಳಕ್ಕಿ ಬೆಳ್ಮುಗಿಲು ಬಿಳಿಕಬ್ಬು ಬಿಳಿಗಡ್ಡ
ಬಿಳಿಮೆಣಸು ಬಿಳಿಮೋಡ

(8) ಮಾರ್/ಮರು ಮರುನುಡಿ ಮರುದಿನ ಮರುಮಯ್ ಮರುಬಳಕೆ ಮರುಸಲಿಕೆ ಮರುವಾಳು ಮಾರಡಿ
ಮಾರಚ್ಚು ಮಾರೆಣಿಕೆ
ಮಾರುಲಿ ಮಾರ್ಕಟ್ಟು ಮಾರ್ಕಿಡಿ
ಮಾರ್ಪೊಳಪು ಮಾರ್ಬಟ್ಟೆ
ಮಾರ್ಮುಗಿಲು

ಮಾರ್ಮುನಿಸು

(9) ಬಿರು ಬಿರುಗತ್ತಲೆ ಬಿರುಗಲ್ಲು
ಬಿರುಗೋಲು ಬಿರುದನಿ
ಬಿರುನೋಟ ಬಿರುನುಡಿ ಬಿರುಮಾತು ಬಿರುವಡೆ

(10) ನಿಟ್/ನಿಡು ನಿಡುಗಣ್ಣು ನಿಡುನಡಿಕೆ ನಿಡುಮಣೆ ನಿಟ್ಟಯ್ದೆ ನಿಟ್ಟಿರ್ಕೆ

ನಿಡುಗಿಚ್ಚು ನಿಡುಬಾಳ್ವೆ ನಿಡುಮರ
ನಿಟ್ಟಲೆ ನಿಟ್ಟುಸಿರು

ಕರಿಚುಳ್ಳಿ
ಕರಿಮಣಿ
ಕಗ್ಗತ್ತಲೆ
ಕಮ್ಮಡು

ಕರಿಜೀರಿಗೆ ಕರಿಮರ ಕಗ್ಗಪ್ಪು ಕಮ್ಮರ

ಬೆಳ್ನೊರೆ
ಬೆಳ್ಳಾನೆ
ಬಿಳಿಗೆಣಸು ಬಿಳಿಸಂಪಿಗೆ

ಮರುನೋಟ ಮರುಮಾತು ಮರುಹುಟ್ಟು ಮಾರಾನೆ
ಮಾರೊಡಲು ಮಾರ್ತಲೆ
ಮಾರ್ಬಡ್ಡಿ

ಬೆಳ್ಮಣ್ಣು ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ ಬಿಳಿಜೋಳ ಬಿಳಿಹೂವು

ಮರುಬಗೆತ ಮರುವಕ್ಕ ಮರುಎಣಿಕೆ ಮಾರಾಳು ಮಾರೋಲೆ ಮಾರ್ಪಡೆ ಮಾರ್ಬಲ

ಬಿರುಗಾಳಿ
ಬಿರುನಗು
ಬಿರುಬಿಸಿಲು ಬಿರುವಲರು

ಬಿರುಗೂದಲು ಬಿರುನಡೆ ಬಿರುಮಳೆ ಬಿರುಹೊಯಿಲು

ನಿಡುಗೊರಳು ನಿಡುಬೆರಳು ನಿಡುಮಾತು ನಿಟ್ಟಾಲಿ
ನಿಟ್ಟೆಲುಬು

ನಿಡುದೋಳು ನಿಡುಬೊಬ್ಬೆ ನಿಡುಮೂಗು ನಿಟ್ಟಿರುಳು ನಿಟ್ಟೋಟ

ಇದಲ್ಲದೆ, ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಜೋಡುಪದಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವೇ ಕಾಣಿಸಿ ಕೊಳ್ಳುವ ಬೇರೆಯೂ ಹಲವು ಹೆಸರುಪರಿಚೆಗಳಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪದ ಮತ್ತು ಬೇರುಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಕೆಳಗಿನ ಪರಿಚೆಜೋಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು:

ಅಡಿಗಟ್ಟು
ಅಜ್ಜಗಳ್ಳ ಅಣ್ಣೆಕೆಲಸ ಇನ್ನುಣಿಸು ಎಡೆಮಾತು ಎಡೆಹಾಳೆ
ಎಳಗಂತಿ
ಎರೆಮಣ್ಣು ಒಣಹುಲ್ಲು ಒಣಕೊರೆತ ಕಮ್ಮೆಲರು
ಕಮ್ಮೆಣ್ಣೆ ಕೀಳರಿಮೆ
ಕಿಳ್ಪೊಡೆ ಕುಡುಗೋಲು ಕೀಳುಮಾತು ಕೋರೆನೋಟ ಕೂರರಿವು ಗೂನುಬೆನ್ನು ಕೋಸುಕಣ್ಣು ಚಳ್ಳಡರು
ಚಳ್ಳುಗುರು ಜಳ್ಳುತೆನೆ
ಚೆನ್ನುಡಿ ತನಿಬೆಲ್ಲ ತನಿಹಾಲು
ದೋರೆಗಾಯಿ ನರುಹೊಗೆ ನಸುಗೆಂಪು ನಸುಗತ್ತಲೆ ಪಡ್ಡೆಹುಲಿ
ಕೊರೆಯಕ್ಕಿ ಪೊಳ್ಳುಮಾತು ಬಲಗಾಲು
ಹಳೆಗನ್ನಡ ಹಸಿಗೋಡೆ

ಅಡಿಗಟ್ಟಲೆ ಎಡಗಯ್
ಎಡೆಹೊತ್ತು ಎಳನೀರು
ಒಳ್ನುಡಿ
ಕಿಸಗಾಲು
ಕೀಳಾಳು
ಕುಡುಹುಬ್ಬು ಕೋರೆದಾಡೆ ಗೊಡ್ಡಾಕಳು ಚಿಕ್ಕಾಡು
ತಣ್ಣೀರು
ತಿರುಗಣೆ
ನಲ್ಬರಹ
ನೆರೆಕರೆ ಪಡ್ಡೆಹುಡುಗ ಬಿಣ್ಗೆಚ್ಚಲು ಹುಸಿನಗು

ಅಣ್ಣೆತುಂಡು ಎಡಗಾಲು ಎರೆಗದ್ದೆ ಒಣಕೆಮ್ಮು ಒಳ್ದೊಡುಗೆ ಕಿಸಬಾಯಿ ಕೀಳ್ತುಟಿ ಕೂರ್ಗತ್ತಿ ಕೋಲುಳಿ ಗೋಟಡಿಕೆ ಚೂಪುತುದಿ ತಣ್ಣೆಲರು ತಿರುಗಾಣಿ ನಲ್ಲುಣಿಸು ನೆರೆಮನೆ ಪುಸಿಕೆಚ್ಚು ಮೆಲ್ನಡೆ ಹೊಸಹುಟ್ಟು

ಕನ್ನಡದ ಎಣಿಕೆಯ ಪದಗಳು ಕೆಲವು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಚೆಪದಗಳ ಹಾಗೆ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಬೇರೆ ಕೆಲವು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಸರುಪದಗಳ ಹಾಗೆ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತವೆ; ಬೇರೆ ಕೆಲವು ವಿಶಯಗಳಲ್ಲಿ ಅವಕ್ಕೆ ಅವುಗಳದೇ ಆದ ಪರಿಚೆಗಳೂ ಇವೆ. ಹಾಗಾಗಿ, ಅವನ್ನು ಬೇರೆಯೇ ಒಂದು ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಇರಿಸ ಬೇಕಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಜೋಡುಪದಗಳ ಇಟ್ಟಳದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಎಣಿಕೆಯ ಬೇರು ಗಳು ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಹೆಸರುಪರಿಚೆಗಳ ಹಾಗೆಯೇ ಎರಡನೆಯ ಪದದ ಪರಿಚೆ ಯನ್ನು (ಅದರ ಎಣಿಕೆಯನ್ನು) ತಿಳಿಸಲು ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಕ್ಯವಾಗಿ ಓರ್, ಈರ್, ಮೂ ಮತ್ತು ಅರೆ ಪದಗಳ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ:

(1) ಓರ್
ಒಕ್ಕಟ್ಟು ಒಕ್ಕಯ್ಯ ಒತ್ತಟ್ಟು ಒನ್ನಾಡಿಗ ಒರ್ಕಲ್ಲು

ಒಕ್ಕಣೆ ಒಕ್ಕೂಟ
ಒತ್ತಂಡ
ಒಪೊ್ಪತ್ತು
ಒರ್ಪರಿಜು

ಒಕ್ಕಣ್ಣ ಒಕ್ಕೊಂಬು ಒತ್ತರ ಒಬ್ಬೆರಳು
ಒರ್ಸೂಳು

ಒಕ್ಕಳ ಒಗ್ಗಟ್ಟು ಒತ್ತೋಳು ಒಬ್ಬೊಟ್ಟು ಓರಂಕೆ

(2) ಈರ್ ಇಕ್ಕಟ್ಟು ಇಕ್ಕೆಲ
ಇತ್ತೆರ
ಇಮ್ಮಡಿ ಈರಡಿ

(3) ಮೂರ್ ಮುಕ್ಕಟ್ಟು ಮುಕ್ಕಾಲಿ ಮುಮ್ಮೊನೆ

ಇಕ್ಕಡಿ ಇಗ್ಗಾಲಿ
ಇನ್ನುಡಿಗ
ಇಮ್ಮಯ್
ಈರೊತ್ತೆ

ಇಕ್ಕಣ್ಣ ಇಜ್ಜೋಡು ಇಬ್ಬಗೆ ಇಮ್ಮೊನೆ

ಇಕ್ಕುಳ ಇತ್ತಂಡ ಇಬ್ಬಾಯಿ ಇರ್ತಲೆ

ಮುಕ್ಕಡಿ
ಮುನ್ನೀರು
ಮೂಗಾವುದ

ಮುಕ್ಕಣ್ಣ
ಮುಪ್ಪುರಿ
ಮೂವಟ್ಟೆ

ಮುಕ್ಕಂದಿ ಮುಮ್ಮಡಿ

(4) ಅರೆ ಅರೆಗೆಲಸ ಅರೆಗುಂಡಿಗೆ ಅರೆದಿಂಗಳು ಅರೆನುಡಿ
ಅರೆಮುಸುಕು ಅರೆಹಣ್ಣು

ಅರೆಗೋಳ ಅರೆಮರುಳು ಅರೆಹುಚ್ಚ

ಅರೆತಡೆ ಅರೆಮರೆ ಅರೆಹೊತ್ತು

ಸೇರಿಕೆಯ ಹೊರಪಡಿಕೆಗಳು ಹೆಸರುಪರಿಚೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿರುವ ಜೋಡುಪದಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಬಗೆಯ ಸೇರಿಕೆ಍ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ; ಇವುಗಳನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಪಟ್ಟಿಮಾಡ ಲಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಅವಕ್ಕಿರುವ ಹೊರಪಡಿಕೆಗಳನ್ನೂ ಕೆಳಗೆ ಕೊಡಲಾಗಿದೆ:

(1) 2.2.1ರಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿರುವ (ಪದಗಳ ಕೊನೆಯ ತೆರೆಯುಲಿ, ಅವುಗಳ ಬಳಿಕ ತೆರೆಯುಲಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲಾಗುವ ಪದ ಬಂದಾಗ ಬಿದ್ದುಹೋಗು) ಮಾರ್ಪಾಡು ಚಿಕ್ಕಮ್ಮ (ಚಿಕ್ಕ+ಅಮ್ಮ), ಸಣ್ಣಕ್ಕಿ (ಸಣ್ಣ+ಅಕ್ಕಿ) ಮೊದಲಾದ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

(2) 2.2.2ರಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿರುವ (ತೆರೆಯುಲಿಗಳ ಮೊದಲು ಬಂದ ಮುಚ್ಚುಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು (ಇಲ್ಲಿ ನ್, ಣ್, ಲ್, ಮತ್ತು ಳ್ ಮುಚ್ಚುಲಿಗಳು) ಇಮ್ಮಡಿಯಾಗುವ) ಮಾರ್ಪಾಡು ಮುನ್ನರಿವು, ತಣ್ಣೆಲರು, ನಲ್ಲುಣಿಸು, ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ ಮೊದಲಾದ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

(3) 2.2.4ರಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿರುವ (ಕೆಲವು ಪದಗಳ ಮತ್ತು ಬೇರುಗಳ (ಇಲ್ಲಿ ಪೇರ್/ಹೇರ್, ಕೇಸು, ಕಾರ್, ಮಾರ್, ಕೀಳ್, ಓರ್, ಈರ್, ಮತ್ತು ಮೂರ್ ಎಂಬವುಗಳ) ಉದ್ದ ತೆರೆಯುಲಿ ಅವುಗಳ ಬಳಿಕ ಮುಚ್ಚುಲಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲಾಗುವ ಪದ ಬಂದಾಗ ಗಿಡ್ಡ ತೆರೆಯುಲಿಯಾಗುವ) ಮಾರ್ಪಾಡು ಪೆರ್ಕತೆ, ಹೆಗ್ಗತ್ತಲೆ, ಕಿಸುಗಲ್ಲು, ಕಗ್ಗಪ್ಪು, ಮರುನುಡಿ, ಕಿಳ್ಪೊಡೆ, ಒಕ್ಕಟ್ಟು, ಇಕ್ಕಣ್ಣ, ಮುಕ್ಕಾಲಿ ಮೊದಲಾದ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ಇದಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ಹೊರಪಡಿಕೆಗಳೂ ಇವೆ: ಮಾರ್ಕಟ್ಟು, ಮಾರ್ಕಿಡಿ, ಮಾರ್ತಲೆ, ಮಾರ್ನುಡಿ, ಮಾರ್ಪಡೆ, ಮಾರ್ಪೊಳಪು, ಮಾರ್ಪಟ್ಟೆ, ಮಾರ್ಪಡ್ಡಿ, ಮಾರ್ಬಲ, ಮಾರ್ಮುಗಿಲು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಮುನಿಸು ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರ್ ಪದದ ಉದ್ದ ತೆರೆಯುಲಿ ಗಿಡ್ಡವಾಗದೆ ಉಳಿದಿದೆ; ಮರುಎಣಿಕೆ ಪದದಲ್ಲಿ ಮಾರ್ ಪದದ ಬಳಿಕ ತೆರೆಯುಲಿ ಬಂದಿರುವಲ್ಲೂ ಉದ್ದ ಅಕಾರವಿರುವ ಮಾರ್ ಪದದ ಬದಲು ಗಿಡ್ಡ ಅಕಾರವಿರುವ ಮರು ಪದದ ಬಳಕೆಯಾಗಿದೆ; ಮತ್ತು, ಕೀಳ್ತುಟಿ ಪದದಲ್ಲಿ ಕೀಳ್ ಪದದ ಉದ್ದ ತೆರೆಯುಲಿ ಗಿಡ್ಡವಾಗಿಲ್ಲ.

(4) 2.2.6ರಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿರುವ (ಮುಚ್ಚುಲಿಗಳ ಮೊದಲು ಬರುವ ರಕಾರ ಅವುಗಳ ರೂಪವನ್ನೇ ಪಡೆಯುವ) ಮಾರ್ಪಾಡು ಓರ್+ಕಟ್ಟು>ಒಕ್ಕಟ್ಟು, ಈರ್+ ಬಗೆ>ಇಬ್ಬಗೆ, ಹೇರ್+ಜೇನು>ಹೆಜ್ಜೇನು ಮೂರ್+ಪುರಿ>ಮುಪ್ಪುರಿ, ಮೊದಲಾದ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

(5) 2.2.7ರಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿರುವ (ಮುಚ್ಚುಲಿಗಳ ಮೊದಲು ಬರುವ ಮೂಗುಲಿಗಳು ಅವುಗಳ ಜಾಗಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗುವ) ಮಾರ್ಪಾಡು ಮುನ್+ ಕಯ್>ಮುಂಗಯ್, ಮುನ್+ತಡೆ> ಮುಂತಡೆ, ಹಿನ್+ಬರಹ>ಹಿಂಬರಹ, ಹಿನ್+ಮಡಿ>ಹಿಮ್ಮಡಿ ಮೊದಲಾದ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಮುನ್ಮಾತು, ಮುನ್ಬೇಡಿಕೆ, ಮುನ್ಸವಿಹ, ಮುನ್ಗಾಪು, ಮುನ್ಕಾಣ್ಕೆ, ಮುನ್ಕೋರಿಕೆ, ಮುನ್ಪಗಲು ಎಂಬವು ಇದಕ್ಕೆ ಹೊರಪಡಿಕೆಗಳಾಗಿವೆ.

ಮುನ್+ಚೂಣಿ>ಮುಂಚೂಣಿ,

(6) 2.2.8ರಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿರುವ (ತೆರೆಯುಲಿಗಳ ಮೊದಲು ಬರುವ ಕಡು, ನಡು, ಮತ್ತು ನಿಡು ಪದಗಳ ಡಕಾರ ಟ್್ಟ ಎಂದಾಗುವುದು ಮತ್ತು ಕಿರು ಪದದ ರಕಾರ ತ್್ತ ಎಂದಾಗುವ) ಮಾರ್ಪಾಡು ಕಟ್ಟೆಸಕ, ನಟ್ಟಡವಿ, ನಿಟ್ಟುಸಿರು, ಕಿತ್ತೋಲೆ ಮೊದಲಾದ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

(7) 2.2.9ರಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿರುವ (ತೆರೆಯುಲಿಗಳ ಬಳಿಕ, ಮತ್ತು ಯ್, ರ್, ಲ್, ಳ್, ಮತ್ತು ಮೂಗುಲಿಗಳ ಬಳಿಕ ಕಕಾರ ಗಕಾರವಾಗುವ, ಮತ್ತು ತಕಾರ ಪೆರ್ದೆರೆ, ದಕಾರವಾಗುವ) ಒಳ್ದೊಡುಗೆ, ಕೆಂದಲೆ, ತಣ್ಗೊಳ ಮೊದಲಾದ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳು ತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಹಲವು ಹೊರಪಡಿಕೆಗಳಿದ್ದು, ಅವನ್ನಿಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಿಲ್ಲ.

ನರುದಂಬುಲ,

ಮಾರ್ಪಾಡು

ಕಡೆಗಣ್ಣು,

(8) ಇದಲ್ಲದೆ, ಕೇಸು ಪದದ ಉದ್ದ ತೆರೆಯುಲಿ ಕಿಸುಗಣ್ಣು, ಕಿಸು ಗಲ್ಲು, ಕಿಸುಕುಳ, ಕಿಸುವಲಗೆ, ಕಿಸುವೊನಲು ಮತ್ತು ಕಿಸುವೊನ್ನು ಪದ ಗಳಲ್ಲಿ ಗಿಡ್ಡ ತೆರೆಯುಲಿಯಾಗಿ (ಎಕಾರವಾಗಿ) ಬದಲಾಗಿದೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಇಕಾರವಾಗಿಯೂ ಬದಲಾಗಿದೆ. ಇಂತಹದೇ ಎಕಾರ ಇಕಾರವಾಗುವ ಮಾರ್ಪಾಡು ಬಿಳಿ ಪದದಲ್ಲೂ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.

(2) ಎಸಕಪರಿಚೆಗಳ ಬಳಕೆ ಜೋಡುಪದಗಳ ಮೊದಲನೆಯ ಪದವಾಗಿ ಎಸಕಪರಿಚೆಯೊಂದನ್ನು ಬಳಸಿರು ವಲ್ಲಿಯೂ ಎರಡು ಬಗೆಯ ಇಟ್ಟಳಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ; ಹೆಚ್ಚಿನೆಡೆ ಗಳಲ್ಲೂ ಎಸಕಪರಿಚೆ ಅದರ ಬಳಿಕ ಬಂದಿರುವ ಹೆಸರುಪದದ ಹರವನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಅದು ಒಂದು ಎಸಕಪದವನ್ನು ಬಳಸಿ ಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಕೆಲವು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಹರವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಬದಲು, ಅದು ಹೆಸರುಪದದ ಒಡೆತವೊಂದನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ಎತ್ತುಗೆಗಾಗಿ, ನಡುಬೆರಳು ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಬಂದಿರುವ ನಡು ಪರಿಚೆಪದ ಬೆರಳು ಪದದ ಹರವನ್ನು (ಇರು ಎಸಕಪದದ ಮೂಲಕ) ಕಡಿಮೆ ಮಾಡು ತ್ತದೆ: ಹಲವು (ಅಯ್ದು) ಬೆರಳುಗಳಲ್ಲಿ ನಡುವೆ ಇರುವಂತಹದುಐ ನಡು ಬೆರಳು; ಆದರೆ, ನಡುಹಗಲು ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಬಂದಿರುವ ನಡು ಪರಿಚೆಪದ ಆ ರೀತಿ ಹಗಲು ಪದದ ಹರವನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ; ಯಾಕೆಂದರೆ, ಅದು ಹಲವು ಹಗಲುಗಳಲ್ಲಿ ನಡುವಿನದನ್ನು ಹೆಸರಿಸುವ ಬದಲು, ಹಗಲಿನ ನಡುಬಾಗವನ್ನು ಹೆಸರಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪರಿಚೆಪದವನ್ನು ಹಗಲು ಪದದ ಒಡೆತಕ್ಕಾಗಿ (ಹಗಲಿನ ಒಂದು ಬಾಗವನ್ನು ತಿಳಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ) ಬಳಸಲಾಗಿದೆ.

ಕೆಲವು ಜೋಡುಪದಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಎರಡು ಬಗೆಯ ಹುರುಳುಗಳೂ ಕಾಣಿಸಿ ಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಎತ್ತುಗೆಗಾಗಿ, ಹಿಂಗಾಲು ಪದ ನಾಲ್ಕು ಕಾಲಿರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾದಾಗ (ದನದ ಹಿಂಗಾಲು) ಹಿಂದಿನ ಕಾಲನ್ನು ಹೆಸರಿಸ ಬಲ್ಲುದು; ಆದರೆ, ಎರಡು ಕಾಲಿರುವ ಜನರ ಕುರಿತಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾದಾಗ (ಆತನ ಹಿಂಗಾಲು) ಕಾಲಿನ ಹಿಂಬಾಗವನ್ನು ಮಾತ್ರವೇ ಹೆಸರಿಸಬಲ್ಲುದು.

ಇಂತಹವೇ ಎರಡೆರಡು ಹುರುಳುಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗಬಲ್ಲ ಬೇರೆ ಕೆಲವು

ಪರಿಚೆಜೋಡುಗಳನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಕೊಡಲಾಗಿದೆ:

ಪರಿಚೆಜೋಡು ಹರವನ್ನು ಕಡಿಮೆ

ಹಿನ್ನಾಡು ಮುಂಗಾಲು ನಟ್ಟವನೆ

ಮಾಡುವ ಹುರುಳು
‘ಹಿಂದುಗಡೆ ಇರುವ ನಾಡು’ ‘ಮುಂದಿನ ಕಾಲು’ ‘ನಡುವಿನ ಮನೆ’

ಒಡೆತವನ್ನು ಬಳಸುವ ಹುರುಳು ‘ನಾಡಿನ ಹಿಂಬಾಗ’ ‘ಕಾಲಿನ ಮುಂಬಾಗ’ ‘ಮನೆಯ ನಡುಬಾಗ’

ಇಂತಹ ಜೋಡುಪದಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗಬಲ್ಲ ಎಸಕಪರಿಚೆಗಳನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲಾಗಿದೆ; ಇವೆಲ್ಲವೂ ಜಾಗ ಇಲ್ಲವೇ ಹೊತ್ತನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಎಸಕ ಪರಿಚೆಗಳು ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು. ಈ ಎಸಕಪರಿಚೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಉಂಟುಮಾಡಿರುವ ಜೋಡುಪದಗಳನ್ನು, ಅವು ಕೊಡುವ ‘ಹರವನ್ನು ಕಡಿಮೆ

ಮಾಡುವುದು’ ಇಲ್ಲವೇ ‘ಒಡೆತವನ್ನು ಬಳಸುವುದು’ ಎಂಬ ಎರಡು ಹುರುಳು ಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ, ಎರಡು ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಅಣಿಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ:

(1) ಕಡೆ:

(ಕ) ಹರವನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡುವವು: ಕಡೆನುಡಿ ಕಡೆಗೂಸು

ಕಡೆಹಲ್ಲು
ಕಡೆಗೋಡಿ

ಕಡೆಗಾಲ
ಕಡೆನೋಟ

ಕಡೆಗೀಲು
ಕಡೆಹುಟ್ಟು

(ಚ) ಒಡೆತವನ್ನು ಬಳಸುವವು: ಕಡೆಮುಗಿಲು ಕಡೆಗಣ್ಣು ಕಡೆವಾಯಿ ಕಡೆವಳ್ಳಿ

ಕಡೆಹಗಲು ಕಡೆಸೆರಗು

ಕಡೆಗೆನ್ನೆ

(2) ಮುನ್:

(ಕ) ಹರವನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡುವವು: ಮುಂಗಡ ಮುಂಬದಿ ಮುಂಜೂರು ಮುನ್ಮಾತು ಮುನ್ನರಿವು ಮುನ್ನೆಲ

ಮುಂಗಾರು ಮುಂಬೊತ್ತು ಮುಂದಾಳು ಮುನ್ಕಾಣ್ಕೆ ಮುನ್ನೋಟ ಮುನ್ನೊಟ್ಟು

ಮುಂಗಟ್ಟೆ
ಮುಂಚೂಣಿ ಮುಂಗಡೆ
ಮುನ್ಕಾಪು ಮುನ್ನಳುಕು ಮುಂಗುರುಳು

ಮುಂದೊಟ್ಟಿ ಮುಂತಡೆ ಮುನ್ಬೇಡಿಕೆ ಮುನ್ನಡೆ ಮುನ್ನುಡಿ

(ಚ) ಒಡೆತವನ್ನು ಬಳಸುವವು: ಮುಂಗತ್ತಲು ಮುಂಕತೆ
ಮುಂಗಯ್ ಮುಂಬೆಳಗು

ಮುಂಗೊರಲು ಮುನ್ನಡಿ

ಮುಂಗಂದಾಯ ಮುಂದೊಂಡೆ ಮುನ್ನಿರುಳು

ಮುಂಗಾಲು ಮುಂಬಗಲು ಮುನ್ಪಗಲು

(3) ಹಿನ್:

(ಕ) ಹರವನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡುವವು: ಹಿಂಗಡೆ ಹಿಂದೇಟು

ಹಿನ್ನೀರು
ಹಿಂಬರಹ

ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಹಿಮ್ಮೇಳ

ಹಿಂದೆರ ಹಿಂಗಾಲು

(ಚ) ಒಡೆತವನ್ನು ಬಳಸುವವು: ಹಿಂಗಾಲು
ಹಿನ್ನಾಡು ಹಿಮ್ಮಡಿ
ಹಿತ್ತಿಲು

ಹಿಂಗತ್ತಲೆ ಹಿಂಗತ್ತು

ಹಿಂದಲೆ

(4) ಒಳ:

(ಕ) ಹರವನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡುವವು: ಒಳಗುಟ್ಟು ಒಳನುಡಿ

ಒಳಗುಂಪು ಒಳನೋಟ

ಒಳಜಗಳ
ಒಳಪಸೆ

ಒಳತೊಗಟೆ ಒಳಳುಕು

ಒಳಳತೆ ಒಳಕೋಟೆ

ಒಳಬಳಗ
ಒಳಹರಿಕೆ

ಒಳಬಾಗಿಲು ಒಳಸಂಚು

ಒಳಹಾದಿ ಒಳಬಾಗು

(ಚ) ಒಡೆತವನ್ನು ಬಳಸುವವು: ಒಳಗಣ್ಣು
ಒಳದವಡೆ ಒಳಕಯ್

(5) ನಡು:

ಒಳಗುಡಿ

ಒಳನಾಡು

(ಕ) ಹರವನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡುವವು: ನಡುಕಟ್ಟೆ ನಡುನೆಲೆ ನಡುಮನೆ ನಟ್ಟಾಲಿ ನಡುಬೆರಳು

ನಡುಗಡ್ಡೆ
ನಡುಹಲ್ಲು ನಡುಗೊಂಬು ನಟ್ಟೆಲುಬು ನಡುದಟ್ಟಿ

ನಡುಗಂಬ
ನಡುಬಲೆ
ನಡುತೊಟ್ಟಿ ನಡುತೂತು ನಡುಹರೆಯ

ನಡುದಾರಿ ನಡುಹಾಳೆ ನಡುತೂಬು ನಡುದಾರ

(ಚ) ಒಡೆತವನ್ನು ಬಳಸುವವು: ನಡುಬೀದಿ ನಡುಕಿವಿ ನಟ್ಟಿರುಳು
ನಟ್ಟಡವಿ ನಡುಗೊರಳು ನಡುಗುಡ್ಡ

ನಡುಮನೆ
ನಡುನೊಸಲು ನಡುಗಡಲು

ನಡುಹಗಲು ನಡುಹೊಳೆ ನಡುನಾಡು

(6) ಹೊರ:

(ಕ) ಹರವನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡುವವು: ಹೊರಅಂಗಿ ಹೊರಊಟ ಹೊರಸುತ್ತು ಹೊರಮನೆ (ಚ) ಒಡೆತವನ್ನು ಬಳಸುವವು: ಹೊರಮಯ್

(7) ಮೇಲ್:

(ಕ) ಹರವನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡುವವು: ಮೇಲುಕಾಲುವೆ ಮೇಲಂಗಿ ಮೇಲಾಳು ಮೇಲಾಟ

ಹೊರದಾರಿ

ಹೊರಬಾಗಿಲು

ಮೇಲುದಾರಿ ಮೇಲ್ಕಟ್ಟು

ಮೇಲಚ್ಚು ಮೇಲ್ಕೆರ್ಪು

(ಚ) ಒಡೆತವನ್ನು ಬಳಸುವವು: ಮೇಲ್ಬಾನು ಮೇಲಡಿ

ಮೇಲ್ಮಿದುಳು

(8) ಕೊನೆ:

(ಕ) ಹರವನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡುವವು: ಕೊನೆಬರಹ

(ಚ) ಒಡೆತವನ್ನು ಬಳಸುವವು: ಕೊನೆಗಣ್ಣು

ಕೊನೆವುಗುರು

(9) ಹೆಡ:

(ಕ) ಹರವನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡುವವು: ಹೆಡಗುಡಿ

(10) ತುದಿ:

(ಚ) ಒಡೆತವನ್ನು ಬಳಸುವವು: ಹೆಡಕಯ್
ಹೆಡತಲೆ

ಹೆಡಕಾಲು

(ಕ) ಹರವನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡುವವು: ತುದಿನೆಡಿಗೆ

(ಚ) ಒಡೆತವನ್ನು ಬಳಸುವವು: ತುದಿಬೆರಳು

ತುದಿಗಾಲು

(11) ಕುಡಿ:

(ಕ) ಹರವನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡುವವು: ಕುಡಿನೋಟ ಕುಡಿಮಿಂಚು ಕುಡಿಬೆಳಗು

ಕುಡಿವೆಳಗು ಕುಡಿಮೀಸೆ

(ಚ) ಒಡೆತವನ್ನು ಬಳಸುವವು: ಕುಡಿಬೆರಳು ಕುಡಿನಾಲಿಗೆ ಕುಡಿಬಾಲ

ಕುಡಿದಾಡೆ ಕುಡಿಗಣ್ಣು

(12) ಕೆಳ (ಕಿಳ್-ಕೀಳ್):

(ಕ) ಹರವನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡುವವು: ಕೆಳದವಡೆ ಕೆಳಬೆಳಕು ಕೀಳಾಳು

ಕೆಳದುಟಿ
ಕೀಳರಿಮೆ
ಕೀಳುಮಾತು

(ಚ) ಒಡೆತವನ್ನು ಬಳಸುವವು: ಕೆಳಹೊಟ್ಟೆ ಕಿಳ್ದಾಳಿಗೆ
ಕಿಳ್ಪೊಡೆ

ಕೆಳಮಯ್ ಕೆಳನಾಲಿಗೆ

ಅಳವಿಯನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಎಸಕಪರಿಚೆಗಳು ಬಂದಿರುವಲ್ಲಿ ಈ ಹರವು ಮತ್ತು ಕೆಳಗೆ

ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು

ಒಡೆತಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಜೋಡುಪದಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬಹುದು:

ನಸುಗತ್ತಲೆ ಕೊರೆಯಕ್ಕಿ ಸೀರುಸಿರಿ

ನಸುಗೆಂಪು ಕೊರೆಸಂಬಳ ಹಿಡಿಸೂಡಿ

ನಸುಗಾಳಿ
ಕೊರೆಯುಸಿರು ಹಿಡಿಹುಲ್ಲು

ನಸುನಗೆ ಸೀರುಚೆಕ್ಕೆ ತುಸುನಗು

ಸೇರಿಕೆಯ ಹೊರಪಡಿಕೆಗಳು ಎಸಕಪರಿಚೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿರುವ ಜೋಡುಪದಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಸೇರಿಕೆಯ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ; ಇವನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಅವಕ್ಕಿರುವ ಹೊರಪಡಿಕೆಗಳನ್ನೂ ಕೆಳಗೆ ಕೊಡಲಾಗಿದೆ:

(1) 2.2.1ರಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿರುವ (ಪದಗಳ ಕೊನೆಯ ತೆರೆಯುಲಿ ಅದರ ಬಳಿಕ ತೆರೆಯುಲಿ ಬಂದಾಗ ಬಿದ್ದುಹೋಗುವುದೆಂಬ) ಮಾರ್ಪಾಡನ್ನು ಒಳಳತೆ, ಒಳಳುಕು, ಸೀರುಸಿರಿ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು; ಇಕಾರ ಇಲ್ಲವೇ ಎಕಾರ ಗಳು ಬಿದ್ದುಹೋಗದೆ ಅವುಗಳ ಬಳಿಕ ಯಕಾರ ಬರುವುದನ್ನು ಕೊರೆಯಕ್ಕಿ

ಮತ್ತು ಕುಡಿಯಳ್ಳೆ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು; ಹೊರ ಪದದ ಬಳಿಕ ತೆರೆ ಯುಲಿ ಬಂದಾಗ ಅದರ ಕೊನೆಯ ಅಕಾರ ಬಿದ್ದುಹೋಗದೆ ಉಳಿಯುವುದನ್ನು ಹೊರಊಟ, ಹೊರಉಸುರು, ಹೊರಅಂಗಿ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಈ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ತೆರೆಯುಲಿಗಳು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದು, ಸೇರಿಕೆಯ ಮಾರ್ಪಾಡು ನಡೆದಿಲ್ಲ.

(2) 2.2.2ರಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿರುವ (ಪದಗಳ ಕೊನೆಯ ಮುಚ್ಚುಲಿ (ಇಲ್ಲಿ ನಕಾರ ಮಾತ್ರ) ಅದರ ಬಳಿಕ ತೆರೆಯುಲಿ ಬಂದಾಗ ಇಮ್ಮಡಿಯಾಗುವ) ಮಾರ್ಪಾಡನ್ನು ಮುನ್ನಡಿ, ಮುನ್ನಿರುಳು ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.

(3) 2.2.4ರಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿರುವ (ಕೀಳ್ ಪದದ ಬಳಿಕ ಮುಚ್ಚುಲಿ ಬಂದಾಗ ಅದರ ಉದ್ದ ತೆರೆಯುಲಿ ಗಿಡ್ಡವಾಗುವ) ಮಾರ್ಪಾಡನ್ನು ಕಿಳ್ದಾಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಕಿಳ್ಪೊಡೆ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.

(4) 2.2.7ರಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿರುವ (ಮುಚ್ಚುಲಿಗಳ ಮೊದಲು ಬರುವ ಮೂಗುಲಿ (ಇಲ್ಲಿ ನಕಾರ ಮಾತ್ರ) ಅದರ ಬಳಿಕ ಬಂದ ಮುಚ್ಚುಲಿಯ ಜಾಗಕ್ಕೆ ಮಾರ್ಪಾಡನ್ನು ಮುಂಗಾರು, ಹಿಮ್ಮೇಳ, ಹಿಂಬರಹ ಬದಲಾಗುವ) ಮೊದಲಾದ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು; ಈ ಮಾರ್ಪಾಡಿಗೆ ಮುನ್ಮಾತು, ಮುನ್ಕಾಪು, ಮುನ್ಬೇಡಿಕೆ, ಮತ್ತು ಮುನ್ಕಾಣ್ಕೆ ಎಂಬವು ಹೊರಪಡಿಕೆಗಳು.

(5) 2.2.8ರಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿರುವ (ತೆರೆಯುಲಿಗಳ ಮೊದಲು ಬರುವ ಡ
ಎಂಬುದು ಟ್್ಟ ಎಂದಾಗುವ) ಮಾರ್ಪಾಡನ್ನು (ಇಲ್ಲಿ ನಡು ಎಂಬ ಪದದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ) ನಟ್ಟೆಲುಬು, ನಟ್ಟಿರುಳು ಮೊದಲಾದ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.

(6) 2.2.9ರಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿರುವ (ತೆರೆಯುಲಿ, ಲ್, ಳ್, ಮತ್ತು ಮೂಗುಲಿಗಳ ಬಳಿಕ ಬರುವ ಕಕಾರ-ತಕಾರಗಳು ಗಕಾರ-ದಕಾರಗಳಾಗುವ) ಮಾರ್ಪಾಡನ್ನು ಕಡೆಗಾಲ, ಮುಂಗಡ, ಕಿಳ್ದಾಳಿಗೆ, ಒಳಗಿವಿ, ಹಿಂದೆರ ಮೊದಲಾದ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಇದಕ್ಕೆ ಹೊರಪಡಿಕೆಗಳೂ ಹಲವಿವೆ ಯೆಂಬುದನ್ನು ಹೆಡಕಯ್, ನಡುಕಿವಿ, ಹೆಡತಲೆ, ನಡುತೊಟ್ಟಿ, ಕಿಳ್ಪೊಡೆ ಮೊದಲಾದ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.

(7) 2.2.10ರಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿರುವ (ತೆರೆಯುಲಿಯ ಬಳಿಕ ಬರುವ ಹ್(ಪ್), ಬ್, ಮತ್ತು ಮ್ ಮುಚ್ಚುಲಿಗಳು ವಕಾರವಾಗುವ) ಮಾರ್ಪಾಡನ್ನು ನಡು ವಗಲು, ಕಡೆವಾಯಿ, ನಡುವನೆ ಮೊದಲಾದ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು; ಇದಕ್ಕೂ ಕಡೆಹುಟ್ಟು, ನಡುಮನೆ, ಕುಡಿಬೆರಳು ಮೊದಲಾದ ಹೊರ ಪಡಿಕೆಗಳಿವೆ.

Eke →

2.5.6 ಬೇರೆ ಬಗೆಯ ಜೋಡುಪದಗಳು

ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜೋಡುಪದಗಳನ್ನೂ ಮೇಲೆ ವಿವರಿಸಿ ದಂತಹ ಹೆಸರುಜೋಡು, ಎಸಕಜೋಡು ಮತ್ತು ಪರಿಚೆಜೋಡು ಎಂಬ ಮೂರು ಬಗೆಯ ಇಟ್ಟಳಗಳಲ್ಲಿ ಗುಂಪಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ, ಬೇರೆ ಕೆಲವು ಬಗೆಯ ಜೋಡುಪದಗಳೂ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

(1) ಕೆಳಗೆ ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಜೋಡುಪದಗಳಲ್ಲಿ ಬರುವ ಎರಡು ಹೆಸರು ಪದಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಪದದಿಂದ ಜೋಡಿಸಿರುವ ಹಾಗೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ (ಕಸ ಮತ್ತು ಕಡ್ಡಿ - ಕಸಕಡ್ಡಿ; ಹಸಿ ಮತ್ತು ಬಿಸಿ ಹಸಿಬಿಸಿ; ಗೊತ್ತು ಮತ್ತು ಗುರಿb- ಗೊತ್ತುಗುರಿ):

ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚು ಅಪ್ಪಟೆಚಪ್ಪಟೆ ಉಬ್ಬುತಗ್ಗು ಓದುಬರಹ
ಕಲ್ಲುಮುಳ್ಳು
ಕುಂದುಕೊರತೆ ಗಿಡಗಂಟಿ
ತಿಂಡಿತಿನಸು ನುಚ್ಚುನೂರು ಮಕ್ಕಳುಮರಿ ಸಂದಿಗೊಂದಿ ಸೊಪ್ಪುಸದೆ

ಅಡ್ಡಗಲ

ಅಡೆತಡೆ
ಉಡುಗೆತೊಡುಗೆ ಉಡುಪುತೊಡುಪು ಎಡರುತೊಡರು ಓರೆಕೋರೆ
ಕಸಕಡ್ಡಿ
ಕೋಟೆಕೊತ್ತಳ ಗೊತ್ತುಗುರಿ ತೆಪ್ಪತೇರು ನೂಕುನುಗ್ಗಲು ಮಾತುಕತೆ ಸಾವುನೋವು ಹಣಕಾಸು

ಏರುತಗ್ಗು ಕಲ್ಲುಮಣ್ಣು ಕುಟ್ಟಿದೊಣ್ಣೆ ಗಂಟುಮೂಟೆ ತಗ್ಗುಮುಗ್ಗು ನಾರುಬೇರು ನೆರೆಕರೆ ಮುಚ್ಚುಮರೆ ಸುತ್ತುಮುತ್ತು ಹರುಕುಮುರುಕು

ಮೇಲೆ ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಜೋಡುಪದಗಳಲ್ಲಿ ಅಪ್ಪಟೆಚಪ್ಪಟೆ, ಉಡುಗೆ ತೊಡುಗೆ, ಉಡುಪುತೊಡುಪು, ಗೊತ್ತುಗುರಿ, ಸಂದಿಗೊಂದಿ, ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ಎಂಬವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಒಂದೇ ಹುರುಳಿನ ಎರಡು ಪದ ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ; ಹಾಗಿದ್ದರೂ ಇವನ್ನು ಮತ್ತು ಪದದ ಮೂಲಕ ಸೇರಿಸ ಬಲ್ಲೆವು.

(2) ಕೆಳಗೆ ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಬೇರೆ ಕೆಲವು ಜೋಡುಪದಗಳಲ್ಲಿ ಹುರುಳಿರುವ ಪದದೊಂದಿಗೆ ಅಂತಹದೇ ಉಲಿಯನ್ನು ಕೊಡುವ ಹುರುಳಿಲ್ಲದ ಪದ ವೊಂದನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ:

ಅಜ್ಜುಗುಜ್ಜು ಎದುರುಬದುರು

ಅಡ್ಡಾದಿಡ್ಡಿ ಏರುಪೇರು

ಅರೆಬರೆ ಚಲ್ಲಾಪಿಲ್ಲಿ

ತತ್ತರಬಿತ್ತರ ನಜ್ಜುಗುಜ್ಜು ಮುಪ್ಪುಚಿಪ್ಪು

ತಳಕುಪಳಕು ಬಟ್ಟೆಬರೆ
ಹಣ್ಣುಹಂಪಲು

ತಾರುಮಾರು ಬಡಬಗ್ಗರು

(3) ಹುರುಳಿಲ್ಲದಂತಹ ಪದವೊಂದನ್ನು ಎರಡನೆಯ ಪದವಾಗಿ ಬಳಸಲು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಟ್ಟಲೆಯೂ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಪದವೊಂದನ್ನು ಹಿಂಪುಟಿಸುವ ಇನ್ನೊಂದು ಪದವನ್ನು ಅದರೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸಿ ಬಳಸಲಾಗು ತ್ತದೆ. ಕಲ್ಲುಗಿಲ್ಲು, ಓದುಗೀದು, ಗೊತ್ತುಗಿತ್ತು, ಕಸಗಿಸ ಮೊದಲಾದುವನ್ನು ಇದಕ್ಕೆ ಎತ್ತುಗೆಯಾಗಿ ಕೊಡಬಹುದು.

ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಪದವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಲು, ಮೊದಲನೆಯ ಪದದ ಮೊದಲನೆಯ ಬರಿಗೆಕಂತೆಯ ಬದಲು ಗಿ ಇಲ್ಲವೇ ಗೀ ಎಂಬುದನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ: ಮೊದಲನೆಯ ಬರಿಗೆಕಂತೆಯಲ್ಲಿ ಗಿಡ್ಡ ತೆರೆಯುಲಿಯಿದ್ದರೆ ಗಿ ಎಂಬುದು ಬರುತ್ತದೆ (ಹಲ್ಲಿಗಿಲ್ಲಿ, ಒಂಟೆಗಿಂಟೆ, ಮಳೆಗಿಳೆ), ಮತ್ತು ಉದ್ದ ತೆರೆಯುಲಿಯಿದ್ದರೆ ಗೀ ಎಂಬುದು ಬರುತ್ತದೆ (ಆನೆಗೀನೆ, ದೂರು ಗೀರು, ಹಾವುಗೀವು).

ಜೋಡುಪದಗಳ ಇಟ್ಟಳವನ್ನು ಈ ರೀತಿ ಒಂದು ಕಟ್ಟಲೆಯ ಮೂಲಕ ವಿವರಿಸಲು ಬರುವುದಿಲ್ಲ; ಹಾಗಾಗಿ, ಗಿ ಇಲ್ಲವೇ ಗೀ ಎಂಬುದನ್ನು ಬಳಸಿ ಉಂಟುಮಾಡಿದ ಇಂತಹ ಪದಗಳನ್ನು ಬೇರೊಂದು ಬಗೆಯ ಜೋಡು ಪದಗಳೆಂದು ಕರೆಯುವುದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಪದರೂಪಗಳೆಂದು ಇಲ್ಲವೇ ಪದಕಂತೆ ಗಳೆಂದು ಕರೆಯುವುದೇ ಒಳ್ಳೆಯದು.

(4) ಒಂದೇ ಪದವನ್ನು ಎರಡು ಬಾರಿ ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ, ಅದರ ಮೇಲೆ ಒತ್ತುಕೊಡುವ ಹೊಲಬು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ; ಕೆಲವು ಜೋಡುಪದಗಳೂ ಈ ಹೊಲಬಿನ ಮೂಲಕ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿವೆ; ಇಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೇ ಬಾರಿ ಬಂದ ಪದ ಅಡಗಗೊಂಡು ಎರಡನೆಯದಕ್ಕೆ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳು ತ್ತದೆ. ಕಟ್ಟಕಡೆ (ಕಡೆ>ಕಟ್ಟ), ತುತ್ತತುದಿ (ತುದಿ>ತುತ್ತ), ತುತ್ತುಮುರು (ತುಮುರು>ತುತ್) ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಹೊಲಬನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.

(5) ಇಲ್ಲ ಪದಕ್ಕೆ ಇ ಇಲ್ಲವೇ ಅ ಒಟ್ಟನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಉಂಟುಮಾಡಿರುವ ಇಲಿ ಇಲ್ಲವೇ ಇಲ ಪದವನ್ನು ಕೆಲವು ಹೆಸರುಪದ, ಎಸಕಪದ, ಮತ್ತು ಪರಿಚೆಪದಗಳಿಗೆ ಸೇರಿಸಿ ಅಲ್ಲಗಳೆಯುವ ಹುರುಳಿರುವ ಹೆಸರುಜೋಡುಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಎತ್ತುಗೆಗಾಗಿ, ಕಣ್ಣು ಹೆಸರುಪದದಿಂದ ಕಣ್ಣಿಲಿ ‘ಕಣ್ಣಿಲ್ಲದವನು’ ಎಂಬುದನ್ನು, ತಿಳಿ ಎಸಕಪದದಿಂದ ತಿಳಿವಿಲಿ ‘ತಿಳಿವಿಲ್ಲ ದವನು’ ಎಂಬುದನ್ನು, ಮತ್ತು ಕೂರು ಪರಿಚೆಪದದಿಂದ ಕೂರಿಲಿ ‘ಹರಿತ ವಲ್ಲದುದು’ ಎಂಬುದನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

ಇಂತಹ ಕೆಲವು ಪದಗಳನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಕೊಡಲಾಗಿದೆ:

ಹೆಸರುಪದಗಳೊಂದಿಗಿನ ಬಳಕೆ:

ಕಣ್ಣಿಲಿ ಕಣ್ಣು ನಾಣು ನಾಣಿಲಿ
ಮಾತು ಮಾತಿಲಿ
ಬರ್ದು

ಬರ್ದಿಲ

ಹಲ್ಲು ಹಲ್ಲಿಲಿ ಅಗಿಲು ಅಗಿಲಿಲಿ ಎವೆ

ಎವೆಯಿಲಿ

ಎಸಕಪದಗಳೊಂದಿಗಿನ ಬಳಕೆ: ಬೆಳಗು ಬೆಳಗಿಲಿ
ತಬ್ಬು

ತಬ್ಬಿಲಿ

Cj ತಿಳಿ

ಅರಿವಿಲಿ ತಿಳಿವಿಲಿ

ಪರಿಚೆಪದದೊಂದಿಗಿನ ಬಳಕೆ:

ಕೂರು

ಕೂರಿಲಿ

(6) ಕೆಳಗೆ ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಜೋಡುಪದಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಪದವಾಗಿ

ಒಂದು ಎಸಕಪದ ಬಂದಿರುವ ಹಾಗೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ:

ಉಗುರುಸುತ್ತು ಎದೆಗುದಿ
ಎದೆಮುಚ್ಚು ಕಡಲಚಾಚು ಕಣ್ಣುರಿ ಕೆಸರುತಡೆ
ನೆಲಹಾಸು ಬಾನುಲಿ
ಮೂಲೆಕಟ್ಟು

ಇಳಿಜಾರು
ಎಲ್ಲೆಕಟ್ಟು
ಒಡಹುಟ್ಟು ಕಯ್ಪಿಡಿ
ಕಣ್ಕಟ್ಟು
ಕಲ್ಲುಹಾಸು ನೆಲಚಾಚು ಬೆರಳೊತ್ತು ಮೋರೆಕಟ್ಟು

ಎದೆಸೋಲು ಎಲುಮುರುಟು ಒಸಡುಸೋಕು ಕಂಬನಿ ಕಲ್ಲೊತ್ತು ನೀರೊಸರು ಬಂಕೆಯಂಟು ಬೆಳಕುತಡೆ ಸೂಲ್ಮುಲುಕು

ಆದರೆ, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಪದವಾಗಿ ಬಂದಿರುವವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಕ್ಕೂ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಹೆಸರುಪದವಾಗಿಯೂ ಬಳಕೆಯಿದೆ. ಎತ್ತುಗೆಗಾಗಿ, ಎರಡು ಸುತ್ತು ಸುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಸೊಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಸುತ್ತು ಪದ ಎರಡು ಬಾರಿ ಬಂದಿದ್ದು, ಮೊದಲನೆಯ ಬಾರಿ ಅದು ಒಂದು ಹೆಸರುಪದವಾಗಿ ಬಂದಿದೆ. ಹಾಗಾಗಿ, ಬೇರೆ ಕಡೆಗಳಲ್ಲೂ ಎರಡನೆಯ ಪದ ಹೆಸರುಪದವಾಗಿಯೇ ಬಳಕೆಯಾಗಿದೆ ಯೆಂದು ತಿಳಿಯಬಹುದು.

Eke →

2.6 ತಿರುಳು

ಈ ಪಸುಗೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಸರುಪದಗಳ ಇಟ್ಟಳ ಎಂತಹದು ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸ ಲಾಗಿದೆ: ಒಟ್ಟಿಸಿದ ಪದಗಳು ಮತ್ತು ಜೋಡುಪದಗಳು ಎಂಬುದಾಗಿ ಎರಡು ಬಗೆಯ ಇಟ್ಟಳವಿರುವ ಹೆಸರುಪದಗಳು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿವೆ.

ಈ ಎರಡು ಬಗೆಯ ಪದಗಳ ಇಟ್ಟಳವನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಮೊದಲು, ಅವು ಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸೇರಿಕೆಯ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳು ಎಂತಹವು ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ; ಒಟ್ಟು ಹನ್ನೊಂದು ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿಮಾಡ ಲಾಗಿದೆ.

ಒಟ್ಟಿಸಿದ ಹೆಸರುಪದಗಳನ್ನು ಎಸಕಪದಗಳಿಗೆ, ಹೆಸರುಪದಗಳಿಗೆ ಇಲ್ಲವೇ ಪರಿಚೆಪದಗಳಿಗೆ ಒಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಉಂಟುಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ; ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಎಂತಹ ಒಟ್ಟುಗಳೆಲ್ಲ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಅವು ಪದಗಳಿಗೆ ಎಂತಹ ಹುರುಳುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಒಟ್ಟು ಸುಮಾರು 50 ಒಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

ಜೋಡುಪದಗಳನ್ನು ಹೆಸರುಪದಗಳಿಗೆ, ಎಸಕಪದಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಪರಿಚೆ ಪದಗಳಿಗೆ (ಇಲ್ಲವೇ ಪರಿಚೆಬೇರುಗಳಿಗೆ) ಹೆಸರುಪದಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಉಂಟು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಇವನ್ನು ಹೆಸರುಜೋಡು, ಎಸಕಜೋಡು ಮತ್ತು ಪರಿಚೆ ಜೋಡುಗಳೆಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಹೆಸರುಜೋಡುಗಳ ಇಟ್ಟಳವನ್ನು ವಿವರಿಸುವಲ್ಲಿ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಜೋಡಿ ಸಿರುವ ಎರಡು ಹೆಸರುಪದಗಳ ನಡುವೆ ಎಂತಹ ಪತ್ತುಗೆಯಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು, ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಗೆ ಒಳನುಡಿತಗಳನ್ನು ಕೊಡುವಲ್ಲಿ ಎಂತಹ ಎಸಕಪದವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ, ಎರಡು ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಗುಂಪಿಸ ಲಾಗಿದೆ.

ಎಸಕಜೋಡುಗಳನ್ನು ಗುಂಪಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿಯೂ ಮುಕ್ಯವಾಗಿ (1) ಅವುಗಳ ಮೊದಲನೆಯ ಪದವಾಗಿ ಬಂದ ಎಸಕಪದದ ಹೊತ್ತು ಎಂತಹದು, ಮತ್ತು (2) ಅದಕ್ಕೂ ಹೆಸರುಪದಕ್ಕೂ ನಡುವಿರುವ ಪತ್ತುಗೆಯೆಂತಹದು ಎಂಬ ಎರಡು ಹೊಲಬುಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ.

ಪರಿಚೆಜೋಡುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಸರುಪರಿಚೆ ಮತ್ತು ಎಸಕಪರಿಚೆ ಎಂಬ ಎರಡು ಬಗೆಯ ಪರಿಚೆಪದಗಳು ಬರಬಲ್ಲುವಾಗಿದ್ದು, ಅವನ್ನವಲಂಬಿಸಿ ಈ ಜೋಡು ಪದಗಳನ್ನು ಗುಂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಹೆಸರುಪರಿಚೆಗಳು ಹೆಸರುಪದಗಳ ಹರವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ, ಇಲ್ಲವೇ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ, ಗುರುತಿಸುವ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಅವಕ್ಕೆ ನೆರವಾಗಬಲ್ಲುವು ಎಂಬ ವಿಶಯ ವನ್ನೂ ಇಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.

ಇದಕ್ಕೆ ಬದಲು, ಎಸಕಪರಿಚೆಗಳು ಹೆಸರುಪದದ ಹರವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ, ಇಲ್ಲವೇ ಒಡೆತವನ್ನು ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ ಗುರುತಿಸುವ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಅವಕ್ಕೆ ನೆರವಾಗುತ್ತವೆ; ಈ ಎರಡು ವಿಶಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಅವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಗುಂಪಿಸಲಾಗಿದೆ.