↑ Contents · Contents · Ch 2 →
Chapters: Ch 1 · Ch 2 · Ch 3 · Ch 4 · Ch 5
adhyAya ೧ — munnOTa
೧.೧ kannaDa barahadalli bEDadiruva barigegaLu
ivattu baLakeyalliruva mahAprANa barige(akSara)gaLu, ShakAra, yakAra modalAda sumAru hattippattu barigegaLu nijakkU kannaDa barahakke bEkAgilla. intaha bEDadiruva barigegaLannu barahadinda tegedu hAki, kannaDa barahavannu kaliyuva mattu baLasuva kelasa tumbA sulabavAguva hAge ivattu mADalEbEkAgide. yAkendare, kannaDa barahavannu ellA vargada janarU baLasuva hAge mADu valli I barigegaLu toDakugaLAgive.
sumAru eraDu sAvira varShagaLaSpu hinde, kannaDakke barahavondannu aLavaDisuva samayadalli kannaDada tiLivigaru samskrutada mElidda mElarimeyindAgi kanna Da barahakke bEDadiddarU samskxta i padagaLannu adaralliddam te kannaDa barahagaLalli baLasalu toDagiddaru. mundinavarU idannE munduvarisuttA bandiddu, ivattigU ade baLake. naDeyuttide.
samskrutada mEliruva I mElarimeyannu mattu kannaDada kantAgihapha kILarimeyannu nAvu “ivattu
[> toreyabEkAgide. namma maTTige namma nADina nuDiyAgiruva kannaDavE bEre ellA nuDigaLigintalU mElina nuDiyAgirabEku, mattu hindi, ingliS, marATi modalAda bEre nuDigaLa hAge, samskrutavU ondu horagina nuDiyaSTE AgirabEku. adara padagaLannu ingliS, “Endi modalAdavugaLinda paDeda padagaLa hAge eravalu padagaLendaSTE tiLiyabEku.
intaha eravalu padagaLannu nAvu sAmAnyavAgi hEge uliyu(uccarisu)ttEvO hAgeyE bareyuttEve. ingliSnalli vOT emba padada modalige baruva vakArakkU vAc emba innondu padada modalige
baruva vakArakkU naDuve ingliS nuDigara ulipinalli (uccAraNeyalli) bErke ide. Adare, kannaDada mAtugaLalli
baLasuvAga iveraDannU ondE bageyalli uliyutte ve. hAgAgi, averaDannU ondE bageyalli bareyuttEve.
idE rItiyalli, samskrutadinda eravalAgi paDeda padagaLalli kANisuva mahAprANa barigegaLannu hecci na kanna DigarU alpaprANagaLAgiyE. uliyuttAre. “hAgAgi, avannU alpaprANa ` barigegaLAgi baredare sAku, mahAprANa barigegaLAgi bareyabEkAgilla; hAge bareyadiruvudE kannaDada maTTige sariyAda dAri. hIge mADuvudarinda, kannaDada baravaNigeyalli anavaSya kavAgi sErikonDiruva
kha, pa,cha,ru modalAda hattu heccina barigegaLannu biTTukoDalu baruttade. idE rItiyalli ca, Sha, visarga modalAda bEreyU kelavu barigegaLu kannaDakke bEkAguvudilla. avannu baLasiruva padagaLannu bEre eravalu padagaLa hAge uliyuvante bareyahoraTalli avannU baLasadiralu baruttade.
೧.೨ Oduva mattu bareyuva aLavu
kannaDadalli Oduva mattu bareyuva aLavannu (sAmartya vannu) ivattu ellA kannaDigarU paDeyuvantAgabEkAgide. namma nADina ELigege idu tumbA avaSyavAgi naDeyabEkAgiruva mArbADu. barahagaLannu Odi avu koDuva tiLivannu paDeyalAgada mandi heccina tiLivinindalU dUra uLiyuttAre, mattu baredu tiLisuva aLavannu paDeyadiruvavaru tamma anisikegaLannu bEreyavarige tiLisuvalli hinde bILuttAre.
monne monneya varegU kannaDa baraha kelavE kelavu mandi mElvargada janara baLakeyallittu. naDuvargadavaru adannu baLasatoDagi innU heccu samayavAgilla. Adare, keLavargada mandi ivattigU barahada baLakeyinda dUravE uLididdAre. avaralli kelavaru SAlege hOgi Odalu- bareyalu kaliyuttArAdarU, tamma jIvanadalli I Odu-barahavannu baLakege taruvavara eNike I vargadavaralli tumbhA kaDime.
I paristitiyannu ivattu, adarallU I kUDubaleya (inTarneTna) yugadalli, mArTa DisalEbEkAgide. illa vANake] kannaDa samAja munde baralAradu. yAkendare, sa rAbAradaSharu AlOcisuva bagegU baraha baruvavaru AlOcisuva bagegU naDuve kelavu mukyavAda bErmegaLive.
ettugege, barahaballavaru tiLivannu ondu vastuvinante bErpaDisi pariSIlisaballaru; Adare, barahabAradavaru adannu tiLisuva mAtininda mattu mAtannu baLasuva sannivESadinda bErraDisalAraru. I eraDu bageya janaroLage hondANikeyAgabEkiddalli barahabAradava rella baraha baLasuvantAgabEku.
idallade, ivattu janarige samAjadalli munde baralu bEkAguva ellA bageya tiLivugaLU barahagaLalli, adarallU kUDubaleyalli dorakuttave. sadyakke I tiLivu
mukyavAgi ingliSnallide; Adare, kannaDadallU sAkaSTu
tiLivu dorakuva hAge mADaballevu.
Adare A kelasavannu naDesuvudu, mattu kannaDa barahavannu ellarU baLasuva hAge mADuvudu embi veraDU oTToTTige munde sAgabEkAgide. yAkendare, avu ondakkondu sambandisive. kUDubaleyalli heccu heccu tiLivugaLu kannaDadalli dorakuva hAgAdare, adannu paDeyalu hOguvavara eNike heccA guttade, mattu idu
heccAda hAge adaralli tumbikoLLuva tiLivugaLU hecA. gutta hOguttave. idallade, ivattu haNada vahivATannu mattu bEre halavAru bageya kelasagaLannu kUDubaleya mUlaka naDesuva avaSyakate mUDibandide. barahabAradavaru idakkAgi bEreyavara hangige bILabEkAguttade. idannu tappisuvudakkAgiyU ivattu ellarU barahaballava rAgabEkAgide.
namma nADinalli barahavannu baLasuvavara eNike ivattina vEgadalli heccAguttiddare, ellarU barahaballavarAga bEkiddalli nAvu adakkAgi ೨೦೬೦ra varege kAyabEkAdItu endu lekkahAkalAgide. adakkintalU modalE baraha ellarannU talapuvantAgabEkidda lli adakkAgi nAvu ellavU IgiruvanteyE irali endu summane kuLitiruva badalu EnAdarU mADalu horaDabEku.
೧.೩ barahavannu kaliyadiralu kAraNagaLu
janaru barahavannu kaliyadiralu halavu kAraNagaLive: adara neravininda tAvu paDeyaballa prayOjanagaLu entahavu embudannu tiLiyadiruvudu ondu mukya kAraNa.
barahavannu kalitiruva mattu adannu tamma dinanityada jIvanadalli baLasuva tandetAyiyaru (adarallU mukyavAgi tAyandiru) maneyalli iruvarAdare, avara makkaLu barahavannu kaliyade iruvudE illa. hAgAgi, doDDa varige baraha kalisuvudarinda, mattu idu sAdya vAgadidda rU, avarige barahada kalike yAke mukya embudannu ‘ಿchisikoDuvudarinda, avaru tamma makkaLa kalikege aDDi paDisadante mADalu baruttade.
baDatana, hattira SAlegaLilladiruvudu, jAtiya samasyegaLu modalAda bEreyU halavu kAraNa gaLindAgiyU makkaLu SAlege hOgadiruttAre, mattu hOgatoDagidarU naDuveyE nillisibiDuttAre.
idalla hye barahakke sambandisidantaha eraDu mukyavAda toDakugaLindAgiyU makkaLu mattu doDDavaru barahadinda dUra uLiyuva hAge Aguttade:
(೧) barahakke baLasuva baravaNige tumbA toDakina
dAgiruvudu, illavE baravaNige sulabavAgiddarU adannu
barahakke aLavaDisiruva bageyalli tumbA tappugaLAgiru vradu ondu kAraNa; mattu
(೨) barahagaLalli tumbA eravalu padagaLannu
baLasuvudarindAgi, illavE mAtu badalAdAgalU baraha badalAgade uLiyuvudarindAgi, adu ADunuDi yinda tIra bErAgiruvudu innondu kAraNa.
೧.೪ baravaNigeya toDaku
barahadalli baLakeyAguva baravaNige eraDu ೫ bagegaLalli kaliyalu. mattu baLasalu toDakinadAgiraballudu: A baravaNigeyE tumbA toDakinadAgirabahudu, illa vE adannu ondu nuDiya barahakke aLavaDisiruva bage toDakinadAgirabahudu.
ettugege, caynIs barahagaLalli baLakeyAguva baravaNigeyE tumbA toDakinadu; adaralli baruva barigegaLu nEravAgi uligaLannu sUcisuvudilla; kelavu barigegaLu huruLu(arta)gaLannu tiLisuvudakkAgi baLakeyAguttave, mattu innu kelavu barigegaLu huruLinondige padagaLa ulipa(uccAraNeya)nnU tiLisuvalli baLakeyAguttave. hAgAgi, caynIs barahavannu kaliyuvavaru bariya ondu dinapatrikeyannu Oda bEkiddarU sAviragaTTale barigegaLannu kalitu nenapinallirisikoLLabEkAguttade.
idakke badalu, ingliSnalli baLakeyAguva rOman baravaNigeyalli barigegaLu nEravAgi uligaLannu tiLisa balluvu; hAgAgi, kaliyalu mattu baLasalu adu tumbA sulabavAda baravaNige. Adare, ingliSnalli A baravaNige yannu aLavaDisikonDiruva bageyalli halavu tappuga LAgive.
idallade, ingliS nuDi badalAguttA bandarU adakkanusAravAgi ingliS baravaNigeyalli yAva badalAvaNeyannU mADilla. ettu gege, ingliS nuDiya tereyuli(stara)gaLu halavu bageya mArdADugaLi goLagAgive; AdaSe, adakkanusAravAgi ingliS barahadalli mArpADugaLannu naDesilla. intaha halavu kAraNagaLindAgi, ivattu ingliS barahavannu kaliyuva mattu baLasuva kelasa tumbA toDakinadAgide.
baraha I rIti toDakinadAgideyAdalli, adannu doDDa varige kalisuvudu tumbA kaSca; yAkendare, avarige A kalikeya mEliruva Asakti bahaLa bEgane horaTu hOguttade; baravaNige sulabavAgideyAdare, kelavE kelavu dinagaLalli avaru kate-kAdambarigaLannu mattu dinapatrikegaLannu Odalu toDagaballaru; hAgAgi, antaha barahagaLa kalikeyalliavara Asakti aLiyade uLidu koLLuttade.
cikka makkaLa kalikeyU barahada toDakannu avalambisiraballudu. baravaNige tumbA sulabavAgide yAdalli, eraDu mUru varSha kalita mEle SAleyannu biTTu hOguvavarU adara baLakeyannu munduvarisa ballaru; adu toDakinadAgideyAdalli, avarige adara svalpa samayada kalikeyinda yAva prayOjanavannU paDeyalu baruvudilla; yAkendare, dinapatrike, vArapatrike gaLantahavannu Odalu barabEkiddarU avaru antaha
baravaNigeyannu biDade halavu varShagaLa varege kalitira bEkAguttade.
hAgAgi, bEre toDukugaLa hAge, intaha baravaNigeya toDakugaLannu nIguva mUlakavU ondu samAjadalli illavE nADinalli barahavannu kaliyuva mattu baLasuva janara eNike heccAguvante mADaballevu. baravaNige tumbA toDakinadAgiruvallU ondu samAjada illavE nADina ellA janarU barahaballava rAgiralu sAdyavillavendEnilla; ettugege, japAnIs baravaNige ondu tumbA toDakina baravaNige; adaralli kanji, SataSasa, mattu hirirasa emba mUru bageya barigegaLannu oTToTTige baLasalAguttade. hAgiddarU, A dESadalli barahavannu baLasadiruva janarE illa.
Adare, tumbA toDakina baravaNigeyiruva, mattu adarindAgi, mElva rada janaru mAtra barahaballava rAgiruvantaha samAjagaLU halavive. ettugege, tumbA toDaku toDakAda arEbik baravaNigeyannu baLasuva halavu nADugaLalli ivattigU mElva rga davara baLakeyalli mAtra baraha uLidukonDide.
idallade, intaha baravaNigeyiruva bEre kelavu nADugaLu tamma toDaku toDakAda baravaNigeyannu biTTukoTTu, adakke badalAgi tumbA sulabavAgiruva bErondu baravaNigeyannu tamma barahakke oLLE rItiyalli aLavaDisikonDAga, A nADugaLalli bahaLa bEgane barahaballavara eNike heccAgiruvudU ide.
ettugege, Tarkiyalli tumbA toDaku toDakAda arEbik mUlada baravaNigeyannu biTTukoTTu, kaliyalu mattu baLasalu tumbA sulabavAguva hAge rOman baravaNigeyannu allina TarkiS nuDige aLavaDisikoLLa lAyitu; hAge mADida mEle, A dESadalli baraha ballavara eNike bahaLa bEgane heccAgittu. malayESiyA mattu inDonESiyAgaLallU rOman baravaNigeyannu aLavaDisidudarindAgi, A nADugaLallU barahaballavara eNike tumbA heccAgide.
hAgAgi, kaliyalu kaScavAgiruva baravaNigeyannu biTTukoTTu sulabavAda baravaNigeyannu baLasuva jila illa vE baLakeyalliruva baravaNigeyannu sulabavAguvante mArpaDisuva mUlaka, barahavannu kaliyuva mattu baLasuva kelasa heccu sulabavAguva hAge mADalu baruttade, mattu hAge mADuvudarinda barahavannu ellarU kaliyuva hAge mADuva kelasavU heccu sulabavAguttade.
kannaDakke avaSyaviruva ೩೧ barigegaLannu mAtra barahadalli uLisikoLLu vudu, muttu samskruta eravalugaLannella hEge ‘Odutte ೇveyO hAgeyE bareyuvudu ennuva eraDu mArbA DugaLa mUlaka kannaDa barahada kalike mattu baLake tumbA sulabavAguva hAge mADaballevu, mattu hIge mADuva mUlaka kannaDa barahavannu ellarigU talapisuvalli ondu doDDa hejje mundirisaballevu.
idannu naDesuvudu hEge embudannu mundina pasuge(adyAya)gaLalli tiLisalAgide. ↑ oLapiDige hintirugi