← Ch 3  ·  Contents  ·  ↑ Contents

Chapters: Ch 1 · Ch 2 · Ch 3 · Ch 4

4. padarUpagaLa iTTaLa

ಕನ್ನಡ →

4.1 munnOTa

padagaLannu sollugaLalli baLasuvAga avakke kelavu oTTugaLannu sErisi padarUpagaLannu unTumADikoLLabEkAguttade; I oTTugaLu sollu gaLalli baruva padagaLannu ondaroDanondu sambandisuttave, mattu kelavu heccina huruLugaLannU koDuttave. idallade, sollugaLannu nele goLisuva kelasavannU avu naDesuttave.

ettugegAgi, ondu padakanteyalli eraDu hesarupadagaLannu baLasa bEkiddalli, avugaLa naDuvina pattugeyEnu embudannu tiLisabEkAgu ttade: aNNana mane emba padakanteyalli aNNa mattu mane emba eraDu hesarupadagaLu bandiddu, ivugaLa naDuvina oDetanada pattuge yannu (n)a oTTu tiLisuttade.

idE rItiyalli, ondu sollinalli eraDu-mUru hesarupadagaLannu baLasabEkiddalli, avakkU sollina esakapadakkU naDuve entaha pattuge yide embudannu tiLisabEkAguttade: aNNa tangige ondu bombe koTTa emba sollinalli bombeyannu yAru yArige koTTaru embu dannu tiLisalu tangi padada baLika ge oTTannu baLasabEkAgide.

sollina koneyalli esakapadavannu baLasabEkiddalli, adakke mukyavAgi sollannu nelegoLisuva, endare adannu ADuganondige sambandisuva eraDu oTTugaLannu sErisabEkAguttade: nAnu manege hOguttEne emba sollinalli bandiruva hOgu esakapadakke utta mattu Ene emba eraDu oTTugaLannu sErisalAgide; ivugaLalli Ene embudu ‘hOguva kelasavannu naDesuvudu yAru (ADuga)’ embudannu tiLisu ttade, mattu utta embudu ‘I kelasavannu Atanu yAvAga naDesa liddAne (A sollannu ADiruva hottina baLika)’ embudannu tiLisuttade.

idallade, tiLisuva kelasada badalu kelavu bEre bageya kelasagaLannu sollugaLa mUlaka naDesabEkAdAga, avugaLalli baruva esakapadagaLige

kelavu bEreyE padarUpagaLannu koDabEkAguttade. ettugegAgi, nIvu manege hOgi emba sollina mUlaka kelavu janarige hOgalu appaNeyannu koDabEkAgide, mattu idakkAgi hOgu esakapadakke i oTTannu sErisi hELabEkAgide. I hOgi padarUpa mEle koTTiruva hOguttEne padarUpakkinta bErAgide embudannu gamanisabahudu.

sollugaLalli baLasuvudakkAgi entaha padarUpagaLella bEkAguttave, avannu unTumADuvudakkAgi entaha oTTugaLannu baLasabEkAguttade, I oTTugaLannu padagaLige sErisuvalli entaha sErikeya kaTTalegaLu baLakeyAguttave embantaha viSayagaLannu I pasugeyalli vivarisa lAgide. kannaDadalli tumbA heccu padarUpagaLiruvudu esakapadagaLige; hAgAgi, avugaLannu illi modalige ettikoLLalAgide; AmEle, hesaru pada, eNikepada, ADupada mattu tOrupadagaLigiruva padarUpagaLannu vivarisalAguttade.

ಕನ್ನಡ →

4.1.1 sErikeya kaTTalegaLu

padarUpagaLannu unTumADuvudakkAgi avugaLige oTTugaLannu sErisi dAga, A padagaLalli mattu oTTugaLalli kelavu sErikeya mArpADugaLu naDeyuttave. I mArpADugaLu eraDanE pasugegaLalli (2.2ralli) vivarisiruva sErikeya mArpADugaLiginta kelavu viSayagaLalli bErAgive, mattu avugaLige horapaDikegaLu tumbA kaDime (himbottina oTTannu sErisuvalli mAtra halavAru horapaDikegaLu kANisikoLLuttave). hAgAgi, avannilli sErikeya kaTTalegaLu embudAgi kareyalAgide.

padarUpagaLalli mukyavAgi keLage koTTiruva mUru sErikeya mArpADugaLu naDeyuttave; ivugaLige kelavu horapaDikegaLU ive; avugaLalli mukyavAduvannu illi tiLisalAgide, mattu uLiduvannu munde padarUpagaLannu unTumADuva bage hEge embudannu vivarisu valli tiLisalAguvudu.

(1) ukAra bidduhOguvudu ukAradalli konegoLLuva padagaLa baLika tereyuliyalli modalAguva oTTu bandAga, padagaLa koneya ukAra bidduhOguttade. I mArpADu ellA bageya padagaLallU naDeyuttade. idannu ukArada

                                                         padarUpagaLa iTTaLa / 259  baLika a, i, u mattu O tereyuligaLu bandiruvalli kANabahudu. I  mArpADannu tOrisuva oTTugaLannu keLage paTTimADalAgide: 

(1) a tereyuli sEridAga: ad

annu

ali

alu

C

mADu+ad+a mADada aDagu+ad+a aDagada haNNannu haNNu+annu musukannu musuku+annu hOgali hOgu+ali tinnali tinnu+ali kELalu kELu+alu cellalu cellu+alu janara janaru+a
manegaLa manegaLu+a

(2) i tereyuli sEridAga:

E

ige

id

in

Ej

isu

hOgi koDi maddige nADige kaTTida

hOgu+i koDu+i
maddu+ige nADu+ige kaTTu+id+a mADu+id+aLu mADidaLu kADu+in+a haDagu+in+a hADu+iri horaDu+iri kaTTu+isu hOgu+isu

kADina haDagina hADiri horaDiri kaTTisu hOgisu

(3) u tereyuli sEridAga: utta

koDu+utta+Ane koDuttAne kaccu+utta+ade kaccuttade

uttA hOgu+uttA

tinnu+uttA

hOguttA tinnuttA

(4) O tereyuli sEridAga: Nt

hOgu+ONa hELu+ONa tinnu+ONa

hOgONa hELONa tinnONa

I mArpADige ondu mukyavAda horapaDikeyide: ukAradalli konegoLLuva hesarupadagaLalli eraDu ulikantegaLiddu, udda tereyuli illavE ottubarige illavAdare, antaha padagaLa koneya ukAra biddu hOguva badalu, avugaLa baLika vakAravondu sErikoLLuttade. hesaru padagaLondige baLakeyAguva annu mattu ige oTTugaLa baLakeyalli I horapaDikeyannu kANabahudu:

annu

ige

nagu+annu magu+annu magu+ige karu+ige

naguvannu maguvannu maguvige karuvige

esakapadagaLa baLakeyalli I horapaDikeyilla embudannu keLage

koTTiruva kelavu oTTugaLa baLakeyalli kANabahudu:

ad ali Ej

utta

koDu+ad+a iru+ali
biDu+iri
nagu+utta+Ane naguttAne

koDada irali biDiri

(2) yakAra bandu sEruvudu ikAra illavE ekAradalli konegoLLuva padagaLa baLika tereyuliyalli modalAguva oTTugaLu bandAga, padagaLa koneyalli yakAravondu sErikoLLuttade. I mArpADannu a, i, u, mattu O tereyuligaLalli modalAguva oTTugaLu bandiruvalli kANabahudu:

(1) a tereyuli sEridAga:

C

ad

Gj+C
mane+a
muri+ad+a bare+ad+a

uriya maneya muriyada bareyada

andi ajji+andi+aru ajjiyandiru

sose+andi+aru soseyandiru

annu ajji+annu mane+annu kuruDi+aru celuve+aru

aru

ajjiyannu maneyannu kuruDiyaru celuveyaru

                                                         padarUpagaLa iTTaLa / 261 

ali

alu

kuDi+ali
bare+ali
kali+alu
naDe+alu

kuDiyali bareyali kaliyalu naDeyalu

(2) i tereyuli sEridAga: inda

Ej

bEli+inda kombe+inda duDi+iri
beLe+iri

bEliyinda kombeyinda duDiyiri beLeyiri

(3) u tereyuli sEridAga:

utta tiLi+utta+ade tiLiyuttade ode+utta+ade odeyuttade

uttA jagi+uttA

toLe+uttA

jagiyuttA toLeyuttA

(4) O tereyuliya baLika: Nt

kuDi+ONa
bare+ONa

kuDiyONa bareyONa

I mArpADige mukyavAgi id mattu isu oTTugaLu horapaDike gaLAgive: ikAra illavE ekAragaLalli konegoLLuva padagaLa baLika I oTTugaLu bandAga, yakAra sErikoLLuva badalu I oTTugaLa ikAra bidduhOguttade. Adare, id oTTina baLika tu oTTu bandideyAdare, adara ikAra uLidu d aLiyuttade, mattu intaha kaDegaLalli padagaLa baLika yakAra sErikoLLuttade. idannu keLagina ettugegaLalli kANabahudu:

isu

(1) ikAra bidduhOguvudu: kuDi+isu toLe+isu kuDi+id+a toLe+id+a

id

kuDisu toLesu kuDida toLeda

(2) ikAra uLidu yakAra sEruvudu:

id

kudi+id+tu taDe+id+tu

kudiyitu taDeyitu

(3) akAra bidduhOguvudu akAradalli konegoLLuva hesarupadagaLa mattu esakapadagaLa parice rUpada baLika tereyuliyalli modalAguva oTTugaLu sEridAga, pada gaLa koneya akAra bidduhOguttade. I mArpADu aru, ike, mattu udu oTTugaLa baLakeyalli mAtra kANisikoLLuttade:

aru

ike

udu

huDuga+aru kaLLa+aru
bIga+aru mADuva+ike koDuva+ike hOgada+ike mADuva+udu tinda+udu hOgada+udu

huDugaru kaLLaru bIgaru mADuvika koDuvike hOgadike mADuvudu tindudu hOgadudu

ಕನ್ನಡ →

4.2 esakapadagaLa padarUpagaLu

esakapadagaLige entaha padarUpagaLella ive embudannu tiLisuva ondu paTTiyannu keLage koDalAgide; idakkAgi mADu emba esakapadavannu ArisikoLLalAgide.

esakapada: mADu

  1. Agisuva rUpagaLu mattu sErisuva rUpagaLu: Agisuva rUpa sErisuva rUpa

mADisu mADikoLLu

  1. konerUpagaLu:

ADuga kELuga heratu:

ganDugurta
heNNugurta
uLikegurta

tiLisuva rUpagaLu: mumbottu

OreNike
mADuttEne mADutti
mADuttAne mADuttALe mADuttade

halaveNike mADuttEve mADuttIri mADuttAre

mADuttave

                                                         padarUpagaLa iTTaLa / 263 

ADuga kELuga heratu:

ganDugurta
heNNugurta
uLikegurta

tiLisuva rUpagaLu: himbottu

OreNike
mADide
mADidi
mADida
mADidaLu mADitu

halaveNike mADidevu mADidiri mADidaru

mADiduvu

(kelasa) mADisuva rUpagaLu

OreNike

halaveNike

ADuga kELuga heratu

mADali
mADu

mADONa mADi/mADiri

mADali

  1. naDurUpagaLu:

mumbottu himbottu
allagaLeta

paricerUpagaLu mADuva mADida mADada

jODisuva rUpagaLu

mAresaka
oDanesaka
modalesaka allagaLedesaka

mADalu mADutta mADi mADade

bEDikeya rUpa mADidare

hesarurUpagaLu-1

mumbottu himbottu
allagaLeta

mADuvudu mADidudu mADadudu

nanasu allagaLeta

hesarurUpagaLu-2 mADuvike mADadike

ಕನ್ನಡ →

4.3 Agisuva mattu sErisuva rUpagaLu

esakapadagaLige isu oTTannu sErisi avugaLa Agisuva rUpavannu paDeyalAguttade, mattu esakapadagaLa modalesakada jODisuva rUpa gaLige koLLu embudannu sErisi sErisuva rUpagaLannu paDeyalAgu ttade.

I eraDu bageya holabugaLa mUlakavU bEre esakapadagaLa jAgadalli baLakeyAgaballa padagaLannE unTumADalAguttade; hAgAgi, ondu rItiyalli ivu mUranE pasugeyalli tiLisabEkAda viSaya gaLendU hELabahudu. Adare, I holabugaLa mUlaka unTAguva esakapadagaLu halavu viSayagaLalli padarUpagaLa hAge kANisuvuvAda kAraNa, avannu I pasugeyalli koDalAgide:

mUraneya pasugeyalli vivarisida hAge, padagaLannu unTumADu valli baLakeyAguva oTTugaLa kuritAgi kaTTuniTTAda kaTTalegaLannu koDalu baruvudilla; mattu, avugaLa ellA baLakegaLigU hondike yAguvantaha huruLugaLannU koDalu baruvudilla.

idallade, avu kelavE kelavu esakapadagaLondige mAtra baruttave, mattu avugaLa baLakeyalli kANisikoLLuva sErikeya mArpADugaLu bariya olavugaLAgiruttavallade kaTTalegaLalla; avakke halavAru hora paDikegaLiruttave; I ellA kAraNagaLigAgi, antaha oTTugaLinda unTu mADiruva padagaLellavannU padanerakegaLalli koDabEkAguttade.

isu mattu koLLu embavugaLu I ellA viSayagaLallU pada gaLannu unTumADuvalli baLakeyAguva oTTugaLinda bErAgive: avannu heccukaDime ellA esakapadagaLondigU baLasalu baruttade, avugaLa baLakeyalli kANisikoLLuva sErikeya mArpADugaLannu kaTTalegaLa mUlaka vivarisabahudu; yAkendare, avakke kelavE kelavu horapaDikegaLu mAtra ive.

idallade, I eraDu oTTugaLige avugaLa ellA baLakegaLallU heccu kaDime ondE bageya huruLannu koDalu baruttade. hAgAgi, avannu baLasi unTumADaballa esakapadagaLannu padanerakegaLalli koDabEkAguvu dilla. I kAraNakkAgi, avannilli esakapadagaLa padarUpagaLendu kareya lAgide.

                                                         padarUpagaLa iTTaLa / 265 

ಕನ್ನಡ →

4.3.1 Agisuva rUpagaLu

esakapadagaLige isu oTTannu sErisi Agisuva rUpagaLannu paDeya lAguttade. ettugegAgi, mADu esakapadakke isu oTTannu sErisi mADisu emba padarUpavannu paDeyabahudu; I padarUpakke ondu kelasavannu innobbaninda Agisuva illavE mADisuva huruLide. idara baLakege bEre kelavu ettugegaLannu keLage koDalAgide:

nagisu nagu iLisu iLi meresu
mere anju anjisu
kaTTu Agu naDugu naDugisu

kaTTisu Agisu

biDisu kuNisu ogesu

biDu kuNi oge tumbu tumbisu tiddu tiddisu ADu ADisu malagu malagisu

heccina esakapadagaLigU I rIti isu oTTannu sErisi Agisuva rUpa gaLannu paDeyabahudu. Agisalu bAradantaha kelasavannu tiLisuva kelavE kelavu esakapadagaLu mAtra idakke horapaDikegaLAgi kANisabahudu. ettugegAgi, namma hatOTige sigada hAge naDeyuvantaha kelavu esaka gaLannu tiLisuva kemmu, uLuku, sInu, tEgu modalAda padagaLu, manassina stitiyannu tiLisuva hEsu, rOsu, marugu, oggu modalAda padagaLu, mattu prakrutiyalli naDeyuva kelavu esakagaLannu tiLisuva mincu, guDugu, jinugu, kandu modalAda padagaLu sAmAnyavAgi I oTTinondige baLakeyAguvudilla.

Adare, nijakkU I esakapadagaLannu isu oTTina baLakege horapaDike gaLendu tiLiyabEkAgilla; yAkendare, intaha padagaLondigU adannu baLasabEkAguvantaha sandarbagaLannu nAvu kalpisikoLLaballevu. ettuge gAgi, dEvaru guDugannu guDugisabahudu, mattu mantravAdi yobba huDuganannu kemmisabahudu, illave sInisabahudu. hAgAgi, ivu baLakeya horapaDikegaLallade sollarimeya horapaDikegaLalla.

‘isu oTTinalli konegoLLuva esakapadagaLige innomme isu oTTannu sErisalu baruvudilla’ emba kaTTaleyondiddu, idu isu oTTina baLakege innondu bageya horapaDikegaLannodagisuttade. Adare, ondu bAri isu oTTannu sErisiruva esakapadagaLigEnE adannu eraDu

bAri sErisi paDeyabahudAda esakapadagaLa huruLU doreyuttade. ettugegAgi, keLagina sollugaLalli bandiruva ODu mattu ODisu pada gaLa baLakeyannu gamanisabahudu:

nAyi ODitu.

(1ka) (1ca) huDuga nAyiyannu ODisida. (1Ta) Ake huDugana kayyalli nAyiyannu ODisidaLu.

ODu esakapada (1ka)dalli ondu mADuvikeyannu tiLisuttade; (1ca) dalli adakke isu oTTannu sErisalAgiddu, adondu mADisuvikeyannu tiLisuttade; (1Ta)dalli adakke bErondu isu oTTannu sErisadiddarU, hAge sErisidalli sigabahudAda huruLannu adu koDuttide. (1ca) tiLisuva ODisuva esakakkU (1Ta) tiLisuva ODisuva esakakkU naDuve vyatyAsavide embudannu gamanisabahudu.

kelavu esakapadagaLu isu oTTannu sErisadiddarU Agisuva huruLannu koDaballuvu; endare, ivakke Aguvike mattu mADuvike emba I eraDu huruLugaLallU baLakeyide. ettugegAgi, tere pada vannu baLasiruva keLagina eraDu sollugaLannu gamanisabahudu:

(2ka) bAgilu tereyitu. (2ca) Ata bAgilu tereda.

(2ka) sollinalli tere pada ondu Aguvikeyannu tiLisuttade, mattu (2ca) sollinalli adE pada ondu mADuvikeyannu tiLisuttade. kannaDa dalli I rIti yAva oTTannU sErisade Aguvike mattu mADuvike gaLemba eraDu huruLugaLannU koDaballa heccu kaDime nUru esaka padagaLive; avugaLalli kelavannu keLage koDalAgide:

Er kare callu tIDu bigi biccu sigi

oDe kaLe cuccu kELu kalaku muri muccu bIsu hari

hiDi

anTu ottu oppu ADu kukku taLe tAgu

naDe kaccu cAcu jAru

kavucu kaLacu naDe

kedaru basi beLe nillu baggu magucu maDacu suDu haraDu sundu sILu

                                                         padarUpagaLa iTTaLa / 267  intaha  esakapadagaLige  isu  oTTannu  sErisidAga,  heccineDegaLallU  adu  avugaLa  eraDanE  (mADuvikeya)  huruLinalli  sErikoLLuttade.  ettugegAgi, teresida embudakke mADisuvikeya huruLide.  

Adare, kelavu padagaLalli adu modalaneya (Aguvikeya) huruLi nallU sEraballudu. ettugegAgi, kuluku pada Aguvike mattu mADuvikegaLemba eraDu huruLugaLallU baLakeyAguttade; adakke isu oTTannu sErisi paDeda kulukisu padakke Agisuva (endare mADuvikeya) huruLide. ettugegAgi, keLage koTTiruva eraDu sollugaLU ondE huruLinalli baLakeyAguttave:

(3ka) Ata gellannu kulukuttiddAne. (3ca) Ata gellannu kulukisuttiddAne.

esakapadagaLige I oTTannu sErisidAga, mEle 4.1.1(1)ralli vivarisida ukAra bidduhOguva sErikeya mArpADu naDeyuttade (mADu-mADisu, iru-irisu); Adare, 4.1.1(2)ralli vivarisida ikAra mattu ekAragaLalli konegoLLuva padagaLa baLika yakAra bandu sEruva mArpADu naDeyuvudilla; idakke badalu, isu oTTina ikAra bidduhOguttade (kuDi-kuDisu, naDe-naDesu).

ಕನ್ನಡ →

4.3.2 sErisuva rUpagaLu

esakapadagaLa modalesakada jODisuva rUpakke (4.7.2 nODi) koLLu padavannu sErisi, avu tiLisuva esakavannu Aguga tAnAgi naDeside, illavE mADuga tanagAgi naDesiddAne emba huruLannu paDeyuva holabu eraDaneyadu (oDe-oDedukoLLu, uruLu-uruLikoLLu, mADu-mADikoLLu, tinnu-tindukoLLu, kaTTu-kaTTikoLLu).

koLLu padavannu baLasidAga, esakapadakkidda eraDu pAngugaLu obbanE vyaktiyalli illavE ondE vastuvinalli sErikoLLuttave. ettuge gAgi, keLage koTTiruva eraDu sollugaLannu gamanisabahudu:

(4ka) avaru makkaLige bALEhaNNugaLannu hancidaru. (4ca) avaru bALEhaNNugaLannu hancikonDaru.

(4ka) sollinalli ‘bALEhaNNugaLannu hancidavaru’ mattu ‘avannu paDedavaru’ bEre bEre vyaktigaLu (avaru, makkaLu); Adare (4ca) sollinalli bALEhaNNugaLannu hancuva vyaktigaLE (avaru) avannu paDe yuva vyaktigaLAgiddAre. (4ca)dalli hancu esakapadadondige koLLu padavannU baLasiruvudarindAgi adaralli I rIti eraDu pAngugaLu (mADuga mattu IDu) oTTusErive.

esakapadakke koLLu padavannu sErisidAga adara eraDu pAngugaLu I rIti oTTu sEruttaveyAda kAraNa, I padarUpagaLannu sErisuva rUpagaLu embudAgi illi hesarisalAgide.

I padarUpagaLalli baruva modalesakada oTTige esakapadavannu koLLu padadondige sErisuva kelasa mAtra ideyallade, eraDu esaka gaLalli ondu innondara baLika naDeyuttade emba hottina huruLannu koDuva kelasavilla; yAkendare, illi koLLu pada bErondu (eraDaneya) esakavannu tiLisuvudakkAgi baLakeyAgilla.

5.2.1ralli vivarisidantaha isu oTTinalli konegoLLuva padarUpa gaLa baLikavU koLLu embudu baraballudu (uruLisu-uruLisi koLLu, mADisu-mADisikoLLu).

Aguvikeyannu tiLisuva esakapadagaLondige koLLu padavannu baLasi dAga, avu tiLisuva esaka tAnAgi (bErobbara neravillade) naDedide yemba huruLu dorakuttade. idannu keLage koTTiruva sollugaLalli kANabahudu:

(5ka) marada gellu muriyitu. (5ca) marada gellu muridukonDitu.

(5ka) sollige ‘marada gellannu yArO murididdAre’ emba huruLU sigaballudu; Adare, (5ca) sollige ‘adu tAnAgi muri yitu’ emba huruLu mAtra ide. illiyU yArO embudu tiLisa balla pAngu, koLLu padavannu esakapadakke sErisidAga, mara pAngi nondige sErihOguttade embudAgi hELaballevu.

                                                         padarUpagaLa iTTaLa / 269 

ಕನ್ನಡ →

4.4 konerUpagaLu

esakapadagaLige konerUpagaLu mattu naDurUpagaLu embudAgi bEre eraDu bageya padarUpagaLiruttave; mEle vivarisidantaha Agisuva mattu sErisuva rUpagaLigU intaha konerUpagaLu mattu naDurUpa gaLu ive. konerUpagaLu sollina koneyalli baLakeyAguttave, mattu naDurUpagaLu sollina naDuve baLakeyAguttave.

ettugegAgi, huDuga manege hOgi UTa mADida emba solli nalli hOgi emba naDurUpa (jODisuva rUpa) sollina naDuve bandide mattu mADida emba konerUpa sollina koneyalli bandide. konerUpagaLalli tiLisuvarUpagaLu mattu (kelasa)mADisuva rUpagaLu embudAgi eraDu bageya rUpagaLive; ivugaLalli tiLisuva rUpagaLannu ondu iruha illavE esakavannu tiLisuvantaha sollu gaLalli baLasalAguttade, mattu kelasamADisuva rUpagaLannu ondu kelasavannu kELuganinda illavE bErobba(heratu)ninda mADisuvantaha sollugaLalli baLasalAguttade.

tiLisuva konerUpagaLalli esakagaLannu nelegoLisuvudakkAgi esakada hottannu tiLisuva ondu hottina oTTu baruttade, mattu adara baLika AguhagaLa Agugavannu, mADuhagaLa mADugavannu, mattu AgisuhagaLa Agisugavannu aDakavAgi tiLisuvudakkAgi gurutina oTTu baruttade.

ettugegAgi, hADuttALe emba padarUpadalli hADu emba esaka padada baLika utta emba hottina oTTu bandiddu, ‘esakada hottu A esakarUpavannu ADiruva hottina baLikaddu’ embudAgi adu tiLisu ttade; mattu adara baLika ALe emba gurutina oTTu bandiddu, ‘A esakada mADuga obba hengasu (illavE huDugi)’ embudannu adu aDakavAgi tiLisuttade.

idakke badalu, kelasamADisuva rUpagaLalli yAva oTTU bAradira bahudu, illavE eNikeyannu sUcisuva oTTAgali, gurutina oTTAgali barabahudu. ettugegAgi, obba kELuganinda kelasavannu mADisuvalli baLakeyAguva hOgu padarUpadalli hOgu esakapada yAva oTTi nondigU sErade bandide; ibbaru illavE heccu mandi kELugarinda kelasamADisuva hOgi padarUpadalli i emba eNikeya oTTu bandide; bErobbaninda kelasamADisuva hOgali padarUpadalli ‘kelasa

mADabEkAdavanu kELuganalla, bErobba’ embudannu tiLisuva ali emba gurutina oTTu bandide.

ಕನ್ನಡ →

4.5 konerUpagaLa iTTaLa: tiLisuva rUpagaLu

mEle tiLisida hAge, esakapadagaLa konerUpagaLalli tiLisuva rUpagaLu mattu kelasa mADisuva rUpagaLu embudAgi eraDu bage಍ rUpa gaLiddu, avugaLalli tiLisuva rUpagaLannu paDeyuva bage hEge embu dannu keLage vivarisalAgide.

idakkAgi esakapadagaLige hottina oTTu mattu gurutina oTTu embudAgi eraDu bageya oTTugaLannu sErisabEkAguttade. ivugaLalli esakada hottannu tiLisuva mumbottu mattu himbottu emba eraDu bageya oTTugaLannu sErisuva bage hEge embudannu modalige vivarisa lAgide, mattu esakagaLa Aguga, mADuga illavE Agisugavannu tiLisuva gurutina oTTannu sErisuva bage hEge embudannu AmEle vivarisa lAgide.

ಕನ್ನಡ →

4.5.1 esakada hottu

kannaDada Aguha mattu mADuhagaLannu tiLisuva esaka padagaLondige mumbottu mattu himbottu embudAgi eraDu bageya hottu gaLannu tiLisuva oTTugaLu baruttave. ivugaLalli mumbottina oTTu ‘esakagaLa hottu avannu tiLisuva sollannu ADuva hottina baLikaddu’ embudannu tiLisuttade, mattu himbottina oTTu ‘esakagaLa hottu ADuva hottiginta hindinadu’ embudannu tiLisuttade.

ettugegAgi, hADuttALe emba esakapadarUpadalli mumbottina utta oTTu bandide, mattu adu huDugi yAvAga hADuttALe embu dannu tiLisuttade: ‘huDugi hADuttALe emba sollannu ADiruva hottina baLika Ake hADuttALe’ embudAgi adu tiLisuttade; hADidaLu embudaralli himbottina id oTTu bandide, mattu adU kUDa huDugi yAvAga hADuttALe embudannE tiLisuttade: ‘huDugi hADidaLu emba sollannu ADiruva hottiginta modalEnE Ake hADiddALe’ embudAgi adu tiLisuttade. hIge, I eraDu hottina

                                                         padarUpagaLa iTTaLa / 271 

oTTugaLU ADuganu tiLisuva esakada hottannu Atana hottige (endare Atanu A esakapadaviruva sollannu ADiruva hottige) hondisuva mUlaka, adannu nelegoLisuttave.

ondu sollannu ADuva hottinallEnE adu tiLisuva esakavU naDeyuttide embudAgi hELabEkiddalli, A esaka tusu hottu naDeyuvantahadAgirabEkAguttade. kannaDadalli idakkAgi hADuttiddALe embantaha esakapadakanteyannu baLasabEkAguttade.

esakapadagaLa

mumbottina konerUpavannu unTumADuvalli oTTigU himbottina oTTigU naDuve ondu mukyavAda vyatyAsa ide; mumbottina oTTu ellA bageya esakapadagaLondigU heccu kaDime ondE rUpadalli baruttade; adannu sErisidAga esakapadagaLallU heccina mArpADugaLEnU naDeyuvudilla. hAgAgi, I padarUpagaLa iTTaLa vannu tumbA suLuvAgi vivarisaballevu.

Adare, himbottina oTTannu esakapadagaLige sErisidAga A oTTina rUpadalli mattu esakapadagaLa rUpadalli halavu bageya mArpADugaLu naDeyuttave. adara baLika baruva gurutina oTTugaLallU halavu bageya mArpADugaLu naDeyuttave. hAgAgi, himbottina padarUpagaLa iTTaLa vannu tiLidukoLLuvudu tusu toDakina kelasa.

ಕನ್ನಡ →

4.5.2 mumbottina oTTu

mumbottannu tiLisuva utta oTTige ellA kaDegaLallU ondE rUpa vide. Adare, I oTTu sEruvAga, mEle 4.1.1(1)ralli vivarisidante, ukAradalli konegoLLuva esaka padagaLa ukAra bidduhOguttade; mattu 4.1.1(2)ralli vivarisidante, ekAra illavE ikAragaLalli kone goLLuva esakapadagaLa munde yakAravondu sErikoLLuttade. I eraDu sErikeya mArpADugaLige kelavu ettugegaLannu keLage koDalAgide:

(1) ukAradalli konegoLLuva esakapadagaLa koneya ukAra biddu hOguvudu:

naDugu
tUgu nambu

naDuguttAne (naDug-utta-Ane) tUguttAne (tUg-utta-Ane) nambuttAne (namb-utta-Ane)

kaTTu biDu

kaTTuttAne (kaTTa-utta-Ane) biDuttAne (biD-utta-Ane)

(2) ekAra mattu ikAragaLalli konegoLLuva esakapadagaLa munde

yakAra sErikoLLuvudu:

bare naDe kuDi holi

bareyuttAne (barey-utta-Ane) naDeyuttAne (naDey-utta-Ane) kuDiyuttAne (kuDiy-utta-Ane) holiyuttAne (holiy-utta-Ane)

utta oTTannu sErisiruva I padarUpagaLannu kelavu kaDegaLalli mumbottina badalu baLakeya hottannu tiLisuva huruLinallU baLasa lAguttade. idannu keLage koTTiruva sollugaLalli kANabahudu:

(6ka) avaru ivattu enTu ganTege angaDi tereyuttAre. (6ca) avaru dinAlU enTu ganTege angaDi tereyuttAre.

(6ka) sollu adannu ADiruva hottina baLika naDeyuvantaha esaka vondannu tiLisuttade; idakke badalu, (6ca) sollu adannu ADiruva hottiginta modalu mattu AmElU naDeyuvantaha baLakeyalliruva esakavondannu tiLisuttade embudannu gamanisabahudu. (6ca) solli nalli bandiruva dinAlU pada adakke I eraDaneya huruLu baruva hAge mADuttade. keLage koTTiruva sollugaLallU intaha baLakeya hottannu tiLisuvudakkAgi utta oTTannu baLasalAgide.

(7ka) mUrakke nAlku sErisidare ELAguttade. (7ca) Atanannu kanDAgalella I nAyi bogaLuttade. (7Ta) I makkaLu kannaDa SAlege hOguttAre.

ಕನ್ನಡ →

4.5.3 himbottina oTTu

himbottannu tiLisuva id oTTinalli adara modaliruva esaka pada vannavalambisi, mattu adara baLika baruva gurutina oTTannavalambisi, halavu mArpADugaLu naDeyuttave. adara modaliruva esakapada gaLallU halavu mArpADugaLu naDeyuttave. ivugaLalli kelavannu mukya

                                                         padarUpagaLa iTTaLa / 273 

mArpADugaLendu kareyabahudu, mattu uLidavugaLannu avakkiruva horapaDikegaLendu kareyabahudu.

ukAradalli konegoLLuva esaka padagaLondige mAtra I oTTu id emba rUpadalli baruttade. idu sEridAga, mEle 4.1.1(1)ralli vivarisidante, I esakapadagaLa koneya ukAra bidduhOguttade. idakke kelavu ettugegaLannu keLage koDalAgide:

naDugu
mADu
harasu kaTTu

naDugida (naDug-id-a < naDugu-id-a) mADida (mAD-id-a < mADu-id-a) harasida (haras-id-a < harasu-id-a) kaTTida (kaTTa-id-a < kaTTu-id-a)

mEle koTTiruva esaka padarUpagaLalli id emba himbottannu tiLisuva oTTina baLika a emba gurutina oTTu (4.5.7 nODi) bandide embudannu gamanisabahudu.

bEre gurutina oTTugaLu bandAgalU ivE mArpADugaLu naDeyu

ttave embudannu keLage koTTiruva paTTiyalli kANabahudu:

mADide (mAD-id-e) ‘nAnu mADide’ mADidevu (mAD-id-evu) ‘nAvu mADidevu’ mADidi (mAD-id-i) ‘nInu mADidi’ mADidiri (mAD-id-iri) ‘nIvu mADidiri’ mADida (mAD-id-a) ‘avanu mADida’ mADidaLu (mAD-id-aLu) ‘avaLu mADidaLu’ mADidaru (mAD-id-aru) ‘avaru mADidaru’ mADiduvu (mAD-id-uvu) ‘avu mADiduvu’

Adare, ‘adu mADitu’ emba huruLannu koDuva mADitu (mAD-i-tu) embantaha padarUpagaLalli mAtra bEre tarada mArpADugaLu naDeyuttave: alli himbottina id oTTu i rUpadalli baruttade (adara dakAra bidduhOguttade), mattu adara baLika tu emba gurutina oTTu baruttade. idakke bEre kelavu ettugegaLannu keLage koDalAgide:

naDugu
tElu

naDugitu (naDug-i-tu < naDugu-id-tu) tElitu (tEl-i-tu < tElu-id-tu)

tumbu
kaTTu

tumbitu (tumb-i-tu < tumbu-id-tu) kaTTitu (kaTTa-i-tu < kaTTu-id-tu)

ekAra mattu ikAragaLalli konegoLLuva esakapadagaLondige himbottina id oTTu d rUpadalli baruttade (endare, adara ikAra bidduhOguttade); idu 4.1.1(2)ralli koTTiruva sErikeya kaTTalege horapaDikeyAgide:

kare bare kuDi kuNi

kareda (kare-d-a < kare-id-a) bareda (bare-d-a < bare-id-a) kuDida (kuDi-d-a <kuDi-id-a) kuNida (kuNi-d-a < kuNi-id-a)

I padarUpagaLalli bEre gurutina oTTugaLu bandAgalU ivE mArpADugaLu naDeyuttaveyembudannu keLage koTTiruva ettugegaLalli kANabahudu:

kuDide (kuDi-d-e) kuDidevu (kuDi-d-evu) kuDidi (kuDi-d-i) kuDidiri (kuDi-d-iri)
kuDida (kuDi-d-a) kuDidaLu (kuDi-d-aLu) kuDidaru (kuDi-d-aru)
kuDiduvu (kuDi-d-uvu)

barede (bare-d-e) baredevu (bare-d-evu) baredi (bare-d-i) barediri (bare-d-iri) bareda (bare-d-a) baredaLu (bare-d-aLu) baredaru (bare-d-aru) bareduvu (bare-d-uvu)

illU kUDa, ‘adu kuDiyitu’ mattu ‘adu bareyitu’ emba huruLugaLannu koDuva kuDiyitu mattu bareyitu embantaha rUpa gaLu bEre bageya mArpADugaLannu tOrisuttave: esakapadada baLika y embudu sErikoLLuttade (4.1.1(2)ra sErikeya kaTTaleyante), mattu himbottannu tiLisuva id oTTina d bidduhOguttade.

kudi tiLi kuDi oDe eLe bare

kudiyitu (kudiy-i-tu <kudi-id-tu) tiLiyitu (tiLiy-i-tu < tiLi-id-tu) kuDiyitu (kuDiy-i-tu < kuDi-id-tu) oDeyitu (oDey-i-tu < oDe-id-tu) eLeyitu (eLey-i-tu < eLe-id-tu) bareyitu (barey-i-tu < bare-id-tu)

                                                         padarUpagaLa iTTaLa / 275  kuDida,  kuNida  modalAda  ikAradalli  konegoLLuva  esakapadagaLa  himbottina  rUpagaLalli  entaha  sErikeya  mArpADu  naDedide  embu  dannu  vivarisuvalli  eraDu  dArigaLive:  (ka)  ekAradalli  konegoLLuva  hAge,  avugaLa  koneya  tereyuli  (ikAra)  uLidu,  himbottina  id  oTTu tanna ikAravannu kaLedukoLLuttade ennuvudu ondu dAri; mattu  (ca)  ukAradalli  konegoLLuva  padagaLa  hAge,  avugaLa  koneya  tere  yuli  (ikAra)  bidduhOgi,  himbottina  id  oTTu badalAgade uLi  yuttade ennuvudu innondu dAri. 

I eraDu dArigaLalli modalaneyadannu illi ArisikoLLalAgide; yAkendare, bEre halavu kaDegaLalli ikAra mattu ekAradalli kone goLLuva padagaLu heccukaDime ondE bageya sErikeya mArpADugaLige oLagAguttave, mattu ukAradalli konegoLLuva padagaLu avakkinta bErAgiruva mArpADugaLige oLagAguttave.

ಕನ್ನಡ →

4.5.4 horapaDikegaLu

kannaDada heccina esakapadagaLigU avugaLa himbottina padarUpagaLannu mEle vivarisida hAge unTumADalAguttade; Adare, heccukaDime nUru esakapadagaLu idakke horapaDikegaLAgi kANisikoLLuttave. avu gaLalli, mattu avugaLa munde baruva himbottina oTTinalli entaha mArpADugaLu naDeyuttave embudannu keLage vivarisalAgide:

(1) ukAradalli konegoLLuva esakapadagaLu
ukAradalli konegoLLuva esakapadagaLannu keLage vivarisida hAge gumpu gUDisidalli, avugaLa himbottina rUpagaLalli entaha mArpADugaLu naDeyuttave embudannu vivarisuva kelasa suLuvAguttade.

(1) eraDu barigekantegaLiddu, immaDi mucculiyAgali udda tere yuliyAgali illadiruva nagu, migu, koDu, baru, taru modalAda padagaLu;

(2) eraDu barigekantegaLiddu, modalaneya tereyuliya baLika immaDi mucculi bandiruva annu, tinnu, nillu, gellu, koyyu, bayyu modalAda padagaLu, mattu koLLu padavannu sErisi unTu

mADiruva tindukoLLu, iTTukoLLu, uLidukoLLu modalAda sErisuva padarUpagaLu (4.3.2 nODi);

(3) eraDu barigekantegaLiddu, modalaneya barigekanteyalli udda tereyuli bandiruva Agu, hOgu, kANu, kAyu, sAyu, ELu, bILu modalAda padagaLu; mattu

(4) mUru barigekantegaLiruva tirugu, huDuku, horaDu, bayasu, koragu, uduru modalAda padagaLu, mattu Asaru, bEsaru, tepparu emba padagaLu.

I nAlku gumpugaLalli sEruva esakapadagaLu mAtravallade, bEreyU halavu ukAradalli konegoLLuva esakapadagaLu kannaDadallive; Adare, avugaLalli yAvuvU mEle 4.5.3ralli koTTiruva mArpADu gaLige horapaDikegaLAguvudilla:

(ka) eraDu barigekantegaLiddu, eraDanE barigekanteyalli taDeyuli yiruva, mattu adakkinta modalu ondu sonne (mUguli)yiruva sonku, tangu, mincu, anju, kontu, nondu, anTu, hinDu, tumbu modalAda ukAradalli konegoLLuva 55 esakapadagaLive; ivellavU 4.5.3ra mArpADugaLige oLapaTTiruttave; avugaLalli hora paDikegaLilla. idakke kelavu ettugegaLannu keLage koDalAgide:

anju-anjida (anj-id-a) anTu-anTitu (anT-i-tu) hancu-hancida (hanc-id-a) sunDu-sunDitu (sunD-i-tu) tangu-tangida (tang-id-a) sundu-sundida (sund-id-a) kontu-kontitu (kont-i-tu) nambu-nambida (namb-id-a) tumbu-tumbitu (tumb-i-tu)

tenku-tenkitu (tenk-i-tu)

(ca) isu oTTinalli konegoLLuva nUrAru esakapadagaLu kannaDa dalli baLakeyallive; mEle 3.2.1(1)ralli vivarisida hAge, I esaka padagaLannu hesarupadagaLige, paricepadagaLige, mattu kelavu esakapadagaLige isu oTTannu sErisi paDeyalAgide; idallade, mEle 4.3.1ralli vivarisida hAge, isu oTTannu sErisi kannaDadalli halavAru Agisuva paDeyapaDeyabahudAgiddu, avugaLa baLikavU esakarUpagaLannU hottina oTTugaLannu mattu ADuga oTTugaLannu baLasalAguttade.

                                                         padarUpagaLa iTTaLa / 277 

ukAradalli konegoLLuva I ellA esakapada mattu padarUpagaLU mEle 4.5.3ralli koTTiruva mArpADugaLige oLapaDuttave; avakke horapaDikegaLilla. idakke kelavu ettugegaLannu keLage koDalAgide:

abbarisu-abbarisida (abbaris-id-a) genTisu-genTisitu (genTis-i-tu) ettarisu-ettariside (ettaris-id-e) idirisu-idirisitu (idiris-i-tu) tinnisu-tinnisida (tinnis-id-a) racisu-racisidaru (racis-id-aru) taLamaLisu-taLamaLisida (taLamaLis-id-a) nenavarisu-nenavarisida (nenavaris-id-a)

ODisu-ODisitu (ODis-i-tu) calisu-calisitu (calis-i-tu)

4.5.3ralli koTTiruva mArpADugaLige horapaDikegaLAgiruva ukAra dalli konegoLLuva esakapadagaLannu mEle nAlku gumpugaLalli koDa lAgittu; I gumpugaLalli baruva esakapadagaLu entaha mArpADugaLige oLagAguttave, mattu avugaLa baLika himbottina oTTige entaha rUpa gaLive embudannu keLage vivarisalAgide:

(1) eraDu barigekantegaLiddu, immaDi mucculiyAgali, udda

tereyuliyAgali illadiruva esaka padagaLu:

I gumpige sEruva 39 esakapadagaLiddu, avugaLalli ellavU mElina (4.5.3ra) mArpADugaLige horapaDikegaLAgive. ivugaLa eraDanE barigekanteyalli g, D, s, r, L mattu v emba mucculi gaLu mAtra baraballuvu; himbottina oTTu sEridAga, ivugaLa koneya u bidduhOguttade, mattu adara hindiruva mucculigaLu keLage koTTiruvantaha mArpADugaLannu tOrisuttave; idallade, himbottina id oTTina ikAravU bidduhOguttade, mattu adara dakAra I mArpADAda mucculiya rUpavannE paDeyuttade (nagu-id-a> nak-k-a).

himbottina oTTige tu gurutina oTTannu sErisidAga, adara baLika

ikAra sErikoLLuttade (nagu-id-tu>nak-ki-tu).

eraDanE barigekanteyalli baruva mucculiya mArpADugaLu: g>k

nagu-nakka
ogu-okkitu koDu-koTTa

nak-k-a ok-ki-tu koT-T-a

D>T

s>c r>t L>t

v-p

suT-Ti-tu suDu-suTTitu ec-c-a esu-ecca tet-t-a teru-tetta aLu-atta at-t-a uLu-uttitu ut-ti-tu tap-pi-tu tavu-tappitu

I mArpADugaLannu tOrisuva esakapadagaLa paTTiyannu keLage koDa lAgide; ivugaLalli ugu-okkitu mattu hugu-hokka embavugaLalli esakapadada modalanE ukAra okAravAgide (I esakapadakke hogu emba rUpavU ide), mattu kiru ‘kUDihAku’ -ketta, giru ‘nenasu’ - getta, tiru ‘badalAyisu’ - tetta embavugaLalli esakapadada ikAra ekAravAgide embudannu gamanisabahudu. idallade, tagu esakapadakke himbottinalli takka emba pattugeya rUpa mAtra baLakeyallide.

(1) gakArada padagaLu: ogu-okkitu ugu-ukkitu migu-mikkitu sigu-sikkitu

tagu-takka
hugu-hokka

nagu-nakka hogu-hokka

(2) DakArada padagaLu: aDu-aTTa koDu-koTTa toDu-toTTa biDu-biTTa

maDu-maTTa

iDu-iTTa

uDu-uTTa paDu-paTTa (oLapaDu-oLapaTTitu) suDu-suTTa

naDu-naTTa

keDu-keTTa

(3) sakArada padagaLu: esu-ecca

pasu-pacca

(4) rakArada padagaLu: uru-utta eru-etta keru-ketta
kiru-ketta heru-hettaLu teru-tetta

(5) LakArada padagaLu: aLu-atta uLu-utta

(6) vakArada pada: tavu-tappitu

giru-getta
horu-hotta

taru-tatta tiru-tetta

                                                         padarUpagaLa iTTaLa / 279  iru-idda,  taru-tanda,  mattu  baru-banda  embavugaLu  mEle  koTTiruva  horapaDikeya  kaTTalegaLigU  horapaDikegaLAgive:  iru  embudara  rakAra  dakAravAguttade,  mattu  adara  baLika  himbottina  oTTige d emba rUpa ide; taru mattu baru embavugaLa rakAra nakAra  (sonne)vAguttade,  mattu  avugaLa  baLikavU  himbottina  oTTige  d  emba rUpavE ide. 

idallade, I himbottina rUpagaLalli gurutisuva tu oTTu bandAga, iru embudara rakAra takAravAguttade, mattu I mUrara baLikavU himbottina oTTu sonne rUpadalli baruttade: ittu (it- tu), tantu (tan-tu), bantu (ban-tu).

aru ‘konegoLLu’ - aratitu mattu karu ‘guriyiDu’ - karutta embavugaLU mElina horapaDikege horapaDikegaLu; avugaLalli modala neyadara ukAra akAravAguttade, mattu himbottina oTTige adara baLika ti emba rUpavide (ara-ti-tu); eraDaneyadara ukAra uLi diddu, adara baLika himbottina oTTige tta emba rUpavide: karutta (karu-tta-a).

(2) eraDu barigekantegaLiddu, modalaneya tereyuliya baLika

immaDi mucculi bandiruva esakapadagaLu:

I bageya 155 padagaLu paTTiyalliddu, avugaLalli heccinavU mEle 4.5.3ralli koTTiruva sErikeya mArpADugaLige oLagAgiruttave. (ka) immaDi mucculiyAgi taDeyuli bandiruva 118 esakapada gaLiddu, avellavU mElina 4.5.3ra mArpADugaLige oLagAgiruttave; antaha esakapadagaLa kelavu padarUpagaLannu keLage ettugeyAgi koDa lAgide:

ikku-ikkidaLu (ikka-id-aLu) nuggu-nuggida (nugga-id-a) koccu-koccide (kocca-id-e) jajju-jajjidaru (jajja-id-aru) ujju-ujjitu (ujja-i-tu) meTTu-meTTitu (meTTa-i-tu) kaTTu-kaTTida (kaTTa-id-a) oDDu-oDDitu (oDDa-i-tu) oDDu-oDDida (oDDa-id-a) hattu-hattitu (hatta-i-tu) bittu-bittida (bitta-id-a)

ukku-ukkitu (ukka-i-tu) baggu-baggitu (bagga-i-tu) cuccu-cuccitu (cucca-i-tu)

tiddu-tiddida (tidda-id-a) oppu-oppidevu (oppa-id-evu) rubbu-rubbida (rubba-id-a)

uddu-udditu (udda-i-tu) tappu-tappitu (tappa-i-tu) habbu-habbitu (habba-i-tu

(ca) immaDi mucculiyAgi n bandiruva annu, ennu, unnu mattu tinnu emba padagaLu am, em, um mattu tim emba rUpakke badalAguttave; mattu avugaLa baLika himbottina oTTu d rUpadalli baruttade (anda (am-d-a), enda, unda, tinda).

(Ta) immaDi mucculiyAgi N bandiruva uNNu pada um emba rUpavannu taLeyuttade; adara baLika himbottina oTTige D rUpa ide (unDa (um-D-a). Adare, mEle 4.5.3ralli vivarisida hAge, eNNu mattu paNNu illavE haNNu ‘aNigoLisu’ padagaLa koneya ukAra bidduhOguttade, mattu avugaLa baLika himbottina oTTu id rUpadallE baruttade: eNNida (eNNa-id-a), paNNida, haNNida.

(ta) immaDi mucculiyAgi m bandiruva ammu, ommu, kummu, gummu, cimmu, nemmu mattu hommu emba padagaLU mElina 4.5.3ra mArpADugaLige horapaDikegaLalla: hommidaru (homma-id-aru), cimmitu (cimma-i-tu).

(pa) immaDi mucculiyAgi l bandiruva esakapadagaLalli kollu, sallu, gellu, mellu mattu nillu embavugaLu horapaDikegaLu; ivu gaLalli kollu, nillu mattu sallu embuvakke kom, nim mattu sam emba rUpagaLive; gellu mattu mellu embuvakke ged mattu med emba rUpagaLive; idallade, himbottina oTTige nillu embudara baLika t rUpa, mattu uLida esakapadagaLa baLika d rUpa ide: kollu- konda (kom-d-a), gellu-gedda (ged-d-a), nillu-ninta (nim- t-a).

Adare, intahavE Ada allu mattu callu illavE cellu padagaLu mElina 4.5.3ra mArpADugaLige horapaDikegaLalla: cellida (cella- id-a).

(ga) immaDi mucculiyAgi L bandiruva esakapadagaLalli koLLu embudu mAtra horapaDikeyAgide: adakke kom emba rUpaviddu, adara baLika himbottina oTTu D rUpadalli baruttade: konDu koLLu-konDukonDa (kom-D-a). intaha aLLu, taLLu, tuLLu

                                                         padarUpagaLa iTTaLa / 281  mattu  saLLu  padagaLu  horapaDikegaLalla:  taLLida  (taLLa-id-a),  tuLLitu (tuLLa-i-tu). 

(ja) immaDi mucculiyAgi y bandiruva oyyu, koyyu, geyyu, toyyu, bayyu, suyyu mattu hoyyu emba ellA ELu esakapadagaLallU koneya ukAradondige adara modalu bandiruva eraDu yakAragaLalli ondu biddu hOguttade, mattu adara baLika himbottina oTTige d rUpa ide: koyyu-koyda (koy- d-a).

(Da) immaDi mucculiyAgi v bandiruva civvu esakapadavU mElina 4.5.3ra mArpADugaLige oLagAguttiddu, horapaDikeyalla: civvida (civva-id-a).

mEle koTTiruva ellA himbottina horapaDikeya rUpagaLallU tu gurutina oTTu bandAga, himbottina oTTina baLika ikAravondu sErikoLLuttade: (tinnu-tinditu (tim-di-tu), uNNu-unDitu (um- Di-tu), gellu-gedditu (ged-di-tu), koyyu-koyditu (koy- di-tu).

(3) eraDu barigekantegaLiddu, modalaneya barigekanteyalli

udda tereyuli bandiruva esakapadagaLu:

I bageya 200 esakapadagaLu paTTiyalliddu, avugaLalli heccinavU mEle koTTiruva 4.5.3ra sErikeya mArpADugaLige oLagAguttave. idakke ettugegaLannu keLage koDalAgide:

(ka) eraDaneya barigekanteyalli taDeyuli bandiruva 80 esakapada gaLalli Agu mattu hOgu emba eraDu esakapadagaLu mAtra mElina kaTTalege horapaDikegaLAgive; ivugaLa baLika himbottina oTTu bandAga, ivakke A mattu hO emba rUpagaLive, mattu ivugaLa baLika himbottina oTTige d rUpa ide: Agu-Ada (A-d-a); hOgu- hOda (hO-d-a).

idallade, tu gurutina oTTu bandAga, himbottina oTTige i rUpa ide, mattu I oTTu sEridAga, I eraDu esakapadagaLa baLika yakAra baruttade: Ayitu (Ay-i-tu), hOyitu (hOy-i-tu).

I gumpinalliruva uLida esakapadagaLella mEle koTTiruva 4.5.3ra sErike಍ mArpADugaLige oLagAguttave embudannu keLagina ettugegaLalli kANabahudu:

sAku-sAkidaru (sAk-id-aru) pIku-pIkitu (pIk-i-tu) tAgu-tAgitu (tAg-i-tu) bAgu-bAgida (bAg-id-a) tOcu-tOcitu (tOc-i-u) cAcu-cAcida (cAc-id-a) mAju-mAjitu (mAj-i-tu) Iju-Ijida (Ij-id-a) nATu-nATitu (nAT-i-tu) dATu-dATida (dAT-id-a) ODu-ODitu (OD-i-tu) hADu-hADida (hAD-id-a) Udu-Uditu (Ud-i-tu) Odu-Odida (Od-id-a)

eraDaneya barigekanteyalli t, p mattu b taDeyuligaLu

kANisuvudilla.

(ca) eraDaneya barigekanteyalli n mUguli bandiruva Anu, nOnu, pUnu, mattu bAnu emba nAlku esakapadagaLu I gumpinallive; ivugaLalli Anu, nOnu mattu pUnu embavugaLu himbottina oTTu sEridAga A, nO mattu pU endAguttave, mattu avugaLa baLika himbottina oTTige t emba rUpa ide (Ataru (A- t-aru), nOtaru (nO-t-aru), pUtaru (pU-t-aru). bAnu esakapadakke entaha himbottina rUpa barabahudembudakke ettuge gaLilla.

mElina ellA esakarUpagaLallU tu gurutina oTTu bandAga, himbottina oTTina baLika ikAravondu sErikoLLuttade: nOtitu (nO-ti-tu), pUtitu (pU-ti-tu).

(Ta) eraDaneya barigekanteyalli N mUguli bandiruva kANu esakapada himbottina oTTu sEridAga kam endAguttade mattu adara baLika himbottina oTTige D rUpa ide: kanDe (kam-D-e); mANu emba innondu esakapadakke mAda emba rUpavide. illU kUDa, tu gurutina oTTu bandAga, himbottina oTTina baLika ikAra baruttade: kanDitu (kam-Di-tu).

(ta) eraDaneya barigekanteyalli yakAra bandiruva sAyu, nOyu, kAyu modalAda 22 esakapadagaLellavU 4.5.3ralli koTTiruva mArpADugaLige horapaDikegaLE. ivugaLalli Ayu, Iyu

                                                         padarUpagaLa iTTaLa / 283  ‘karuhAku’,  kAyu,  mAyu,  mEyu,  sIyu,  hAyu,  mattu  hIyu  emba  enTu  esakapadagaLa  eraDanE  barigekante  himbottina  oTTu  sEridAga  bidduhOguttade,  mattu  ivugaLa  baLika  himbottina  oTTige  d  rUpa  ide:  (kAyu-kAdaru  (kA-d-aru);  Iyu- Iduvu (I-d-uvu). 

tEyu, tOyu, mattu nEyu padagaLU intahavE mArpADannu tOrisuttave: tEyu-tEdaLu (tE-d-aLu); Adare, ivakke eraDanE barigekanteya yakAravannu uLisiruva, mattu adarondige modalanE barigekanteya tereyuliyannu giDDavAgisida rUpavU ide: teydaLu (tey-d-aLu); idallade, nEyu padada baLika himbottina oTTu t rUpadalli baruvudU ide: nEtaru (nE- t-aru).

kAyu ‘kAyi biDu’, kIyu, bAyu, bIyu ‘mugi’, bEyu ‘bEDu’, mattu hUyu ‘hU biDu’ padagaLigU himbottina oTTu sEridAga avugaLa eraDaneya barigekante bidduhOguttade; Adare, avugaLa baLika himbottina oTTu t rUpadalli mAtra baruttade: bEyu-bEtaru (bE-t-aru); hUyu-hUtuvu (hU-t- uvu).

sAyu mattu Iyu ‘koDu’ padagaLa eraDanE barigekante biddu hOguvudu mAtravallade, modalanE barigekanteya tereyuli giDDa vAguttade; ivugaLa baLika himbottina oTTige tta rUpa ide: sAyu- satta (sa-tta-a); Iyu-itta (i-tta-a).

nOyu, bEyu, mattu mIyu padagaLige himbottina oTTu sEridAga nom, bem mattu mim emba rUpavannu paDeyuttave; mattu ivugaLa baLika himbottina oTTige d rUpa ide: nOyu-nondevu (nom-d-evu); mIyu-mindaru (mim-d-aru).

mElina ellA esakapadagaLallU tu gurutina oTTu bandAga himbottina oTTige ikAravondu sErikoLLuttade: Iyu-Iditu (I- di-tu); hUyu-hUtitu (hU-ti-tu); sAyu-sattitu (sa-tti- tu); bEyu-benditu (bem-di-tu).

(pa) eraDaneya barigekanteyalli r bandiruva 36 esakapadagaLalli heccinavU 4.5.3ra mArpADugaLige oLapaDuttave. idakke kelavu ettuge
gaLannu keLage koDalAgide:

kOru-kOrida (kOr-id-a)
dUru-dUridaru (dUr-id-aru) mAru-mAridaLu (mAr-id-aLu)

hAru-hAritu (hAr-i-tu) sEru-sEritu (sEr-i-tu) tElu-tElitu (tEl-i-tu)

Adare, bAru ‘hora cellu’ mattu nAru esakapadagaLu idakke horapaDikegaLu: himbottina oTTu sEridAga avugaLa eraDanE barige kante bidduhOguttade, mattu avugaLa baLika himbottina oTTige t rUpa ide: bAru-bAta (bA-t-a). idallade, tu gurutina oTTu sEridAga, himbottina t oTTina baLika ikAra baruttade: nAru- nAtitu (nA-ti-tu).

(ga) eraDanE barigekanteyalli l bandiruva 10 padagaLalli nElu mattu sOlu embavu mAtra horapaDikegaLu: avugaLa eraDanE barigekante himbottina oTTu sEridAga bidduhOguttade, mattu A oTTige avugaLa baLika t rUpa ide: sOlu-sOta (sO-t-a); tu gurutina oTTu sEridAga adu ti endAguttade: sOtitu (sO- ti-tu). I gumpige sEruva uLida esakapadagaLu 4.5.3ra mArpADu gaLige oLagAguttave embudakke mAlu-mAlida (mAl-id-a); tElu-tElitu (tEl-i-tu) embavugaLannu ettugeyAgi koDa bahudu.

(ja) eraDanE barigekanteyalli L bandiruva 15 esakapadagaLalli ELu, kILu, bILu mattu hULu embavu horapaDikegaLu; himbottina oTTu sEridAga, ivugaLalli ELu mattu bILu embavu ed mattu bid endAguttave, mattu avugaLa baLika himbottina oTTige d rUpa ide: ELu-edda (ed-d-a); kILu mattu hULu embavu kit mattu hU endAguttave, mattu avugaLa baLika himbottina oTTige t rUpa ide: kILu-kitta (kit-t-a); hULu- hUta (hU-t-a).

idallade, ivugaLalli tu gurutina oTTu bandAga, himbottina oTTu ikAravondannu paDeyuttade: ELu-edditu (ed-di-tu); kILu-

                                                         padarUpagaLa iTTaLa / 285  kittitu  (kit-ti-tu);  Adare,  bILu  padakke  bittu  emba  rUpaviddu,  idaralli  bid  embudu bi embudAgi badalAgide mattu adara baLika  himbottina oTTu t rUpadalli bandide: bittu (bi-t-tu).   

I gumpige sErida uLida esakapadagaLu mEle 4.5.3ralli koTTiruva mArpADugaLige oLapaDuttave embudakke kELu-kELida (sIL-i-tu) embavugaLannu (kEL-id-a); sILu-sILitu ettugeyAgi koDabahudu.

(4) mUru barigekantegaLiruva padagaLu: mUru barigekantegaLiruva uruLu, kanalu, kedaku, guDugu modalAda 290 esakapadagaLu paTTiyallive. ivugaLalli ottubarige gaLAgali, udda tereyuligaLAgali baruvudilla. idakke horapaDikeyAgi, Asaru mattu bEsaru emba eraDu esakapadagaLalli udda tereyuli bandide, mattu tepparu emba ondu esakapadadalli ottubarige bandide. I esakapadagaLalli bevaru mattu horaDu emba eraDu padagaLu, udda tereyuliyiruva Asaru mattu bEsaru emba padagaLu, mattu ottubarigeyiruva tepparu emba pada embudAgi oTTu aydu padagaLu mAtra mEle 4.5.3ralli koTTiruva mArpADugaLige horapaDike gaLAgive. uLida padagaLu horapaDikegaLalla embudannu tOrisikoDalu kelavu ettugegaLannu keLage koDalAgide:

aracu-aracida (arac-id-a) uDugu-uDugitu (uDug-i-tu) kanalu-kanalida (kanal-id-a) kaLacu-kaLacitu (kaLac-i-tu) tirugu-tirugida (tirug-id-a) tirugu-tirugitu (tirug-i-tu) bedaru-bedarida (bedar-id-a) baLuku-baLukitu (baLuk-i-tu) salahu-salahida (salah-id-a) horaLu-horaLitu (horaL-i-tu) begaDu-begaDida (begaD-id-a) talapu-talapitu (talap-i-tu) eDavu-eDavida (eDav-id-a) karaTu-karaTitu (karaT-i-tu)

koTTiruva

4.5.3ralli

horapaDikegaLAgiruva bevaru, horaDu, Asaru, bEsaru mattu tepparu emba padagaLige himbottina oTTu sEridAga, avugaLa mUranE barigekante biddu hOguttade; idallade, himbottina oTTige avugaLalli bevaru embudara

mArpADugaLige

baLika t rUpa, horaDu embudara baLika T rUpa, mattu uLida mUru esakapadagaLa baLika tta rUpa siguttade:

bEsaru-bEsatta (bEsa-tta-a) horaDu-horaTaru (hora-T-aru) Asaru-Asatte (Asa-tta-e) tepparu-teppatte (teppa-tta-e)

bevaru-bevata (beva-t-a)

idallade, ivugaLalli tu gurutina oTTu bandAga, himbottina t, tta illavE T rUpagaLa baLika ikAravondu sEruttade: horaTitu (hora-Ti-tu) bEsattitu (bEsa-tti-tu).

(2) ikAra mattu ekAradalli konegoLLuva esakapadagaLu
ikAra mattu ekAradalli konegoLLuva esakapadagaLalli eraDu barige kantegaLu mAtra baruttave; idallade, avugaLalli ottubarigeyAgali, udda tereyuliyAgali baruvudilla. ikAradalli konegoLLuva 120 esakapadagaLu, mattu ekAradalli konegoLLuva 115 esakapadagaLu paTTiyallive.

mEle 4.5.3ralli tiLisida hAge, ivugaLalli heccina padagaLigU himbottina id oTTu sEridAga, avugaLa koneya tereyuli uLiyu ttade, mattu id oTTina ikAra bidduhOguttade (kuDi-id- a>kuDi-d-a; bare-id-a>bare-d-a; esakada pAngannu gurutisuva tu oTTu bandAga mAtra, esakapadada baLika yakAra sEru ttade, mattu id oTTina ikAra uLidu, dakAra bidduhOguttade (kuDi-id-tu>kuDiy-i-tu; bare-id-tu>barey-i-tu).

ikAradalli konegoLLuva ari, avi, kari, kali, kaLi, kuri, cigi, bali, mattu huLi emba ombattu esakapadagaLu, mattu ekAradalli kone goLLuva ore, kale, koLe, caLe, dore, nere, bere, mare, male mattu moLe emba hattu esakapadagaLu idakke horapaDikegaLAgive: avugaLa baLika himbottina oTTu t rUpavannu paDeyuttade (kalita> kali-t-a; mareta>mare-t-a).

adare, tu gurutina oTTu bandiruvalli, I esakapadagaLigU bEre ikAra mattu ekAradalli konegoLLuva esakapadagaLa hAge, yakAra sEruttade mattu adara baLika id oTTina ikAra uLidu, dakAra biddu

                                                         padarUpagaLa iTTaLa / 287  hOguttade  (kaliyitu>kaliy-i-tu;  mareyitu>marey-i- tu).  

ikAra mattu ekAradalli konegoLLuva I eraDu bageya esakapada gaLa naDuvina vyatyAsavannu keLage koTTiruva paTTiyalli kANabahudu; ikAradalli konegoLLuva kaLi, kuri mattu cigi padagaLige, mattu ekAra dalli konegoLLuva ore, nere, bere, mattu male padagaLige eraDeraDu huruLugaLiddu, ondu huruLinalli mAtra avu mElina mArpADugaLige horapaDikegaLAgive. himbottina dakAra takAravAguva I mArpADannu mElina ellA esakapadagaLannU konerUpagaLalli baLasi tOrisalu baruvudillavAda kAraNa, kelavakke jODisuva rUpada illavE parice rUpada baLakeyannu koDalAgide:

(1) ikAradalli konegoLLuva esakapadagaLu:

irida savida nalida

Ej savi nali kaLida baNNa kuridu bidda cigida jinke sulida haNNu uLida haNNu

ale kare maledavanu kareda hasu oreda baraha beLeda kAyi toLeda baTTe nereda jana bereda baNNagaLu aLeda akki

arita avita kalita

Cj avi kali kaLita haNNu kuritu Odida cigita mara balita kAyi huLita haNNu

kale mare maletavanu doreta hasu oreta nIru koLeta haNNu caLeta nIru nereta gaDDa bereta kAlu moLeta kALu

(2) ekAradalli konegoLLuva esakapadagaLu: aledaru
karedaru

kaletaru maretaru

kadi emba esakapadavU mElina mArpADugaLige horapaDike yAgide; himbottina id oTTu sEridAga, adara koneya ikAra bidduhOguttade, mattu id oTTina ikAravU bidduhOguttade:

kadi-kadda (kad-d-a). I rUpadalli tu gurutina oTTu bandAga himbottina d oTTu di endAguttade: kadditu (kad-di-tu). himbottina baLakeyannu tumbA aDakavAgi hELuvudAdare,
(1) adakke ukAradalli konegoLLuva esakapadagaLa baLika id rUpa ide, mattu ekAra-ikAragaLalli konegoLLuva esakapadagaLa baLika d rUpa ide; adara baLika tu gurutina oTTu bandiruvalli mAtra eraDu kaDegaLallU i rUpa ide;

(2) horapaDikegaLAgi bandiruva esakapadagaLa baLika, k, T, t, p, d, mattu tta emba rUpagaLiddu, illiyU adara baLika tu gurutina oTTu bandiruvalli ki, Ti, ti, pi, di, mattu tti rUpa ide; iru, taru mattu baru padagaLa baLika mAtra, adara baLika tu oTTu bandiruvalli sonne rUpa ide.

ಕನ್ನಡ →

4.5.5 Ipottina rUpagaLu

kannaDada esakapadagaLigella mEle vivarisida hAge, himbottina rUpa mattu mumbottina rUpa embudAgi eraDu bageya hottina rUpa gaLu mAtra ive; Adare, iru emba ondu esakapadakkre, I eraDu bageya hottina rUpagaLu mAtravallade, Ipottina rUpavemba mUraneyadondu rUpavU ide:

iru esakapadada hottina rUpagaLu

mumbottina rUpa:
himbottina rUpa:
Ipottina rUpa:

iruttAne idda iddAne

I esakapadada mumbottina mattu himbottina rUpagaLannu unTu mADuva bage hEge embudannu mEleyE nODiruvevu; adara Ipottina rUpavannu paDeyalu iru esakapadada id rUpakke ‘iruvikeyu sollannu ADuttiruva hottinalli ide’ embudannu tiLisuva Ipottina d oTTannu sErisabEku, mattu adara baLika gurutina oTTugaLalli ondannu sErisabEku: iddAne (id-d-Ane), iddAre (id-d-Are).

                                                         padarUpagaLa iTTaLa / 289  e mattu ve gurutina oTTugaLu bandAga, Ipottina oTTige sonne  rUpa ide: ide (id-e); idallade, ve oTTina modalu iru esaka  padakke i rUpa ide: ive (i-ve).  

ಕನ್ನಡ →

4.5.6 korepadagaLu

balla, Ar mattu olla emba mUru esakabErugaLu nEravAgi gurutina oTTugaLondige sEri konerUpagaLAgi baLakeyAguttave (4.5.7 nODi); ivannu korepadagaLendu kareyabahudu; yAkendare, ivu bEre esakapadagaLa hAge hottina oTTugaLondige baruvudilla.

ivugaLalli Ar mattu olla emba eraDu esakabErugaLu gurutina oTTugaLondige sEri allagaLeyuva huruLannu koDuttave; idallade, avannu bEre esakapadagaLa mumbottina jODisuva rUpada baLika mAtravE baLasalAguttade (mADalAre, hOgalAraLu; mADa lollevu, hOgalollaru). balla bErina rUpagaLu mAtra bEre yAgiyU baLakeyAgaballuvu (nAnu balle; hOgaballe, mADa ballevu)

alla, illa, mattu salla emba bEre mUru konerUpagaLU baLake yalliddu, avannu al, il mattu sal emba esakabErugaLige alla gaLeyuva a oTTannu sErisi paDeyabahudu. ivannU korepadagaLendu kareyabahudu; yAkendare, I bErugaLondige hottina oTTugaLAgali, gurutina oTTugaLAgali baruvudilla.

ಕನ್ನಡ →

4.5.7 gurutina oTTugaLu

esakapadagaLa konerUpagaLalli hottina oTTannu baLasida baLika, solli nalli baruva Aguga, mADuga illavE Agisuga pAngannu aDakavAgi gurutisuvudakkAgi keLage koTTiruva ombattu oTTugaLalli yAvu dAdarU ondannu baLasabEkAguttade.

ADuga kELuga heratu:

ganDugurta

OreNike
Ene E Ane

halaveNike Eve Fj Are

heNNugurta
uLikegurta

ALe ade

,, ave

I oTTugaLa baLakeyannu keLage koTTiruva koDu esakapadada

mumbottina padarUpagaLalli kANabahudu:

ADuga kELuga heratu:

ganDugurta
heNNugurta
uLikegurta

OreNike
koDuttEne koDutti
koDuttAne koDuttALe koDuttade

halaveNike koDuttEve koDuttIri koDuttAre ,, koDuttave

I oTTugaLa modalu mumbottannu tiLisuva oTTina badalu himbottannu tiLisuva oTTu bandideyAdare, avakke tusu bErAgiruva rUpa ide; mukyavAgi avugaLalliruva udda tereyuli giDDavAguttade. idannu keLage koTTiruva koDu esakapadada padarUpagaLalli kANa bahudu:

ADuga kELuga heratu:

ganDugurta
heNNugurta
uLikegurta

OreNike
koTTe koTTi koTTa koTTaLu
koTTitu

halaveNike koTTevu koTTiri koTTaru ,, koTTuvu

himbottina I padarUpagaLalli gurutina oTTugaLige keLage koTTiru

vantaha rUpagaLive embudannu gamanisabahudu:

ADuga kELuga heratu:

ganDugurta
heNNugurta
uLikegurta

OreNike
J E C aLu tu

halaveNike evu Ej aru ,, uvu

                                                         padarUpagaLa iTTaLa / 291  iru  emba  ondu  esakapadakke  mAtra,  mumbottina  mattu  himbottina  rUpagaLu  mAtravallade  Ipottina  rUpagaLU  ive  embu  dannu mEle (4.5.5)ralli nODiruvevu; adara Ipottina rUpagaLalli  gurutina  oTTugaLige  heccukaDime  mumbottina  rUpagaLalli  kANisuva  rUpagaLE ive; Adare, ade mattu ave oTTugaLu e mattu ve emba  rUpadallU, i oTTu Iye emba rUpadallU baruttave:  

ADuga kELuga heratu:

ganDugurta
heNNugurta
uLikegurta

OreNike
iddEne
iddIye
iddAne
iddALe
ide

halaveNike iddEve iddIri iddAre ,, ive

idallade, hottina oTTugaLannu sErisade nEravAgi gurutina oTTu gaLannu mAtra sErisi konerUpagaLAgi baLasuva balla, Ar, mattu olla emba mUru esakabErugaLiveyembudannu mEle 4.5.6ralli nODiruvevu; I bErugaLa baLika gurutina oTTugaLige himbottannu tiLisuva oTTina baLika baruva rUpagaLE ive.

Adare, i mattu tu oTTugaLige ivugaLa baLika e mattu udu emba rUpagaLive; idallade, olla mattu Ar bErugaLa baLika udu mattu uvu oTTugaLa ukAra akAravAguttade; (I akAravannu allagaLeyuva oTTendU tiLiyalu baruttade):

ganDugurta
heNNugurta
uLikegurta

ADuga kELuga heratu:

ADuga kELuga

OreNike
balle balle balla ballaLu
balludu

halaveNike ballevu balliri ballaru ,, balluvu

OreNike
(baral)Are (baral)Are

halaveNike (baral)Arevu (baral)Ariri

heratu:

ganDugurta
heNNugurta
uLikegurta

(baral)Ara (baral)AraLu (baral)Aradu

(baral)Araru ,, (baral)Aravu

ADuga kELuga heratu:

ganDugurta
heNNugurta
uLikegurta

OreNike
(baral)olle (baral)olle (baral)olla (baral)ollaLu (baral)olladu

halaveNike (baral)ollevu (baral)olliri (baral)ollaru ,, (baral)ollavu

ಕನ್ನಡ →

4.6 konerUpagaLa iTTaLa: arikerUpagaLu

arikerUpagaLannu arikemADuvudakke mAtravallade, appaNe koDuvudu, oppige tiLisuvudu, oppige paDeyuvudu, koDuge tiLisuvudu moda lAda bEre mAtina kelasagaLalliyU baLasalAguttade. I rUpagaLu sollina mADugaralli ADuga, kELuga mattu horatu emba vyatyAsa vannu baLasuttiddu, avugaLannavalambisi bEre bEre huruLugaLannu koDa balluvu.

ಕನ್ನಡ →

4.6.1 ADuga, kELuga mattu heratu rUpagaLu

sollina mADuganu ADuganAgiddalli, OreNikeya ali mattu hala veNikeya ONa emba eraDu oTTugaLannu baLasalAguttade; ivannu nEra vAgi esakapadagaLige sErisalAguttade (hOgali, hOgONa; koDali, koDONa). ivugaLalli OreNikeya rUpagaLannu mukyavAgi kELuganinda oppige paDeyuvudakkAgi baLasalAguttade, mattu idakkAgi adara baLika kELviya oTTannu sErisalAguttade (nAnu baralA?).

sollina mADuganu kELuganAgiddalli, halaveNikeya i illavE iri emba oTTu baLakeyalliddu, adannu nEravAgi esakapadakke sErisalAgu ttade (hOgi; koDi, nilliri, nODiri); Adare, OreNikeyalli esakapadavannu adakke yAva oTTannU sErisade baLasalAguttade (hOgu, koDu).

sollina mADuganu heratAgiddalli, ali emba oTTannE baLasa lAguttade (avanu barali); Adare, I baLakeyalli adu eNikeya

                                                         padarUpagaLa iTTaLa / 293  vyatyAsavannAgali  (mUvaru  barali),  illavE  gurtada  vyatyAsavannAgali  tOrisuvudilla  (avaLu  barali).  mukyavAgi  ADugana  oppigeyannu  illavE  bayakeyannu  tiLisuvudakkAgi  I  esakarUpavannu  baLasalAgu  ttade. 

ಕನ್ನಡ →

4.6.2 sErikeya mArpADugaLu

halaveNikeya oTTannu sErisidAga, illavE OreNikeyalli baLasidAga, kelavu esakapadagaLalli mArpADugaLu kANisikoLLuttave: koLLu, taru mattu baru padagaLige OreNikeyalli kO, tA mattu bA emba rUpagaLive: (tegedukO, tA, bA), mattu halaveNikeyalli taru mattu baru padagaLige tanna mattu banna emba rUpagaLive (tanni (tanna+i), banni, tanniri).

idallade, mEle 4.1.1ralli vivarisida (1, 2) mArpADugaLU illi naDeyuttave: (1) I mUru oTTugaLu sEridAgalU ukAradalli konegoLLuva esakapadagaLa koneya ukAra bidduhOguttade, mattu (2) ikAra illavE ekAradalli konegoLLuva esakapadagaLa baLika yakAravondu sErikoLLuttade:

(1) esakapadada koneya ukAra bidduhOguvudu: kaTTali kaTTu+ali koDu+ONa koDONa aDagu+iri aDagiri
sAyu+ali sAyali

tinnu+ali taru+ONa
ODu+iri
hOgu+ali

tinnali tarONa Nrj hOgali

(2) yakAra bandu sEruvudu: kuDi+ali hiDi+ONa muri+iri siDi+ali

kuDiyali
hiDiyONa muriyiri
siDiyali

bare+ali
kare+ONa
nene+iri
dore+ali

bareyali kareyONa neneyiri doreyali

ಕನ್ನಡ →

4.6.3 korepadagaLu

bEku, bEDa, sAku, kUDadu mattu bahudu emba aydu kone rUpagaLU arikepadagaLAgi baLakeyAguttave. Adare, ivu korerUpa

gaLu; ivugaLalli baLakeyAgiruva oTTugaLu bEre arikerUpagaLalli baruvudilla.

bEku mattu sAku padarUpagaLannu bEDu mattu sAlu esaka padagaLinda paDeyabahudu, mattu ivugaLalli ku oTTu bandide; bEDa mattu kUDadu embavugaLannu bEDu mattu kUDu esakapadagaLinda paDeyabahudu, mattu ivugaLalli allagaLeyuva a oTTu bandide; mattu, kUDadu hAgU bahudu embavugaLalli du gurutina oTTu bandide (Adare idakke gurutina huruLilla).

ivugaLalli bahudu embudu esakapadagaLa jODisuva rUpa dondige mAtra baraballudu (hOgabahudu); I korepadagaLige arikeya huruLu mAtravallade tiLisuva huruLU baraballudembudannu munde nODaliruvevu.

ಕನ್ನಡ →

4.7 naDurUpagaLu

paricerUpagaLu, jODisuva rUpagaLu, bEDikerUpa, mattu hesaru rUpagaLu-1, 2 embudAgi aydu bageya naDurUpagaLu kannaDada sollugaLalli baLakeyAguttave.

ivugaLalli paricerUpagaLa mUlaka sollannu ondu padakanteya angavannAgi mADalu baruttade. ettugegAgi, manege hOda jAnaki UTa mADidaLu emba sollinalli jAnaki manege hOdaLu emba sollannu manege hOda jAnaki emba padakanteya angavannAgi mADalu hOgu esakapadada paricerUpavondannu (hOda embu dannu) baLasalAgide.

jODisuva rUpagaLa mUlaka eraDu (illavE heccu) sollugaLannu jODisalu baruttade. ettugegAgi, jAnaki manege hOgi UTa mADidaLu emba sollinalli jAnaki manege hOdaLu mattu jAnaki UTa mADidaLu emba eraDu sollugaLannu hOgu esakapadada jODisuva rUpada (hOgi embudara) mUlaka jODisalAgide.

bEDikeya rUpada mUlaka ondu esaka naDeyalu bEDike entahadu embudannu tiLisalu baruttade. ettugegAgi, jAnaki manege hOdare UTa mADabahudu emba sollinalli jAnaki UTamADalu

                                                         padarUpagaLa iTTaLa / 295 

Enu mADabEku (adakke bEDikeyentahadu) embudannu tiLisalu hOgu esakapadada bEDikerUpavannu (hOdare embudannu) baLasa lAgide.

hesarurUpagaLa mUlaka ondu sollannu innondu sollinalli baruva hesarupadada jAgadalli baLasalu baruttade. ettugegAgi, jAnaki manege hOdudakke ondu kAraNa ittu emba sollinalli jAnaki manege hOdaLu emba sollannu ondu hesarupadada jAgadallirisalu hOgu esakapadada hesarurUpavondannu (hOguvudu embudannu) baLasalAgide. hesarurUpa-2 embudu kelavu viSayagaLalli I hesaru rUpa-1 embudarinda bErAgide embudannu munde nODaliruvevu.

I aydu bageya naDurUpagaLannu unTumADuva bage hEge, ivu gaLalli baLakeyAguva oTTugaLu yAvuvu, mattu avannu esakapadagaLige sErisidAga entaha sErikeya mArpADugaLu naDeyuttave embudannu keLage vivarisalAgide:

ಕನ್ನಡ →

4.7.1 paricerUpagaLu

esakapadagaLige mumbottina rUpa, himbottina rUpa, mattu alla gaLetada rUpa embudAgi mUru bageya paricerUpagaLive; ivugaLa mUlaka ondu sollannu innondu sollinalliruva hesarupadakanteya angavannAgi mADalu baruttade.

I mUru bageya rUpagaLallU esakapadagaLondige (ka) hottu illavE allagaLetavannu tiLisuva oTTu, mattu (ca) hesarupadadondigina pattugeyannu tiLisuva oTTu embudAgi eraDeraDu oTTugaLu baruttave.
ettugegAgi, mADuva emba mumbottina paricerUpadalli mADu esakapadadondige mumbottannu tiLisuva v oTTu mattu pattugeyannu tiLisuva a oTTu bandide; mADida emba himbottina paricerUpadalli A esakapadadondige himbottina id oTTu mattu pattugeya a oTTu bandide; mattu mADada emba allagaLeyuva paricerUpadalli allagaLeyuva ad oTTu mattu pattugeya a oTTu bandide.

I mUru bageya paricerUpagaLa baLakeyannu keLage koTTiruva pada

kantegaLalli kANabahudu:

(1ka) UTa mADuva huDuga (1ca) UTa mADida huDuga (1Ta) UTa mADada huDuga

(1) mumbottina rUpagaLu mumbottina paricerUpagaLannu paDeyuvudakkAgi ukAradalli kone goLLuva esakapadagaLige v oTTannu nEravAgi sErisalAguttade mattu adara baLika pattugeya a oTTannu sErisalAguttade. idakke kelavu ettugegaLannu keLage koDalAgide:

tinnu-v-a gellu-v-a hADu-v-a

tinnuva gelluva hADuva koyyuva koyyu-v-a tappuva tappu-v-a anjuva anju-v-a kAyu-v-a kAyuva

nagu-v-a naguva
biDu-v-a biDuva koDuva koDu-v-a uduruva uduru-v-a koragu-v-a koraguva haraTuva haraTu-v-a heNaguva heNagu-v-a

ekAra illavE ikAradalli

konegoLLuva esakapadagaLige mumbottina v oTTannu sErisidAga, avugaLa baLika yu embudu sErikoLLuttade.

eLeyuva oDeyuva toLeyuva koLeyuva taDeyuva

eLeyu-v-a oDeyu-v-a toLeyu-v-a koLeyu-v-a taDeyu-v-a

iLiyuva iLiyu-v-a kuDiyuva kuDiyu-v-a taNiyuva taNiyu-v-a tiLiyuva tiLiyu-v-a suliyuva suliyu-v-a

(2) himbottina rUpagaLu himbottina paDeyuvudakkAgi esakapadagaLige himbottina id oTTannu mattu adara baLika pattugeya a oTTannu sErisalAguttade.

paricerUpagaLannu

esakapadagaLige himbottina id oTTannu sErisidAga I parice rUpagaLallU mEle 4.5.3ralli vivarisida ellA mukya mArpADugaLU

                                                         padarUpagaLa iTTaLa / 297  A  esakapadagaLalli  mattu  adara  baLika  banda  id  oTTinalli  naDeyu  ttave. idannu keLage koTTiruva ettugegaLalli kANabahudu: 

(1) esakapadagaLa koneya ukAra bidduhOguvudu: nambu ubbu
ODu
hAru
aDagu

nambida (namb-id-a) ubbida (ubba-id-a) ODida (OD-id-a) hArida (hAr-id-a) aDagida (aDag-id-a)

(2) esakapadagaLa koneya ikAra mattu ekAragaLu uLidu, himbottina ikAra

bidduhOguvudu:

iLi
kuDi
oDe
heNe

iLida (iLi-d-a) kuDida (kuDi-d-a) oDeda (oDe-d-a) heNeda (heNe-d-a)

idallade, I padarUpagaLannu paDeyuvAga, esakapadagaLalli mattu id oTTinalli mEle 4.5.4ralli vivarisida ellA horapaDikeya mArpADugaLU naDeyuttave. I mArpADugaLannu tOrisuva esaka padagaLa ondu paTTiyannu mattu avugaLa himbottina paricerUpagaLannu keLage koDalAgide; esakapadagaLa huruLugaLannu bEkenisiruvalli mAtra koDalAgide:

esakapadagaLu paricerUpa aDu ‘aDige mADu’ annu ‘hELu’ ari ‘tiLi’ ari ‘tunDisu’ aru ‘konegoLLu’ avi ‘aDagu’ aLu
Agu Anu ‘tALu, oragu’ Ayu ‘Arisu’

aTTa anda arita arida arata avita atta Ada Ata Ada

Asaru ‘AyAsagoLLu’ iDu ‘irisu, hoDe’ iru Iyu ‘karu hAku’ Iyu ‘koDu’ ugu ‘ukku’ uDu uNNu unnu ‘ALavAgi nene’ uru ‘hinjari’ uLu ennu

Asatta iTTa idda Ida itta okka uTTa unDa unda utta utta enda

eru ‘mugisu’ esu ‘biDu’ ELu ogu ‘ukku’ oyyu ore ‘Uju’ ore ‘nuDi’ kadi
kari ‘karaTu, sIyu’

etta ecca edda okka oyda oreta oreda kadda karita, karida karutta karu ‘guriyiDu’ kalita kali kaleta kale ‘bere’ kaLida kaLi ‘mAsu’ kaLita kaLi ‘haNNAgu’ kanDa kANu kAta kAyu ‘kAyi biDu’ kAda kAyu ‘bisiyAgu’ ketta kiru ‘kUDihAku’ kIta kIyu ‘kIvAgu’ kitta kILu kurita kuri ‘gurutu mADu’ kurida kuri ‘bAgu’ keTTa keDu
ketta keru ‘nOyu’ koTTa koDu koyda koyyu konda kollu koLe koLeta koLLu (konDukoLLu) konDa giru ‘nene’ geyyu ‘kelasa mADu’ gellu caLe ‘tumbiru’

getta geyda gedda caLeta

cigi ‘ciguru’ cigi ‘nege’ tagu ‘sarihondu’ taru
taru ‘jODisu’ tinnu tiru ‘badalAyisu’ tepparu ‘eccaragoLLu’ teru ‘sallisu’ tEyu

cigita cigida takka tanda tatta tinda tetta teppatta tetta tEda, teyda toDu ‘uDu’ toTTa toyyu ‘oddeyAgu’ toyda dore ‘sigu’ doreta nagu
nakka naDu naTTa nAru
nAta nillu ninda nereta nere ‘kUdalu biLiyAgu’ nere ‘sEru’ nereda nEda, nEyu nEta, neyda nElu nOnu nOyu paDu pasu ‘bErpaDisu’ pUnu ‘prayatnisu’ bayyu baru bali ‘beLe’ bAyu ‘bAtuhOgu’ bAru ‘cellu’ biDu

nEta nOta nonda paTTa pacca pUta bayda banda balita bAta bAta biTTa

                                                         padarUpagaLa iTTaLa / 299 

bIta bIyu ‘bIgu’ bidda bILu bereta bere bevata bevaru benda bEyu bEta bEyu ‘bEDu’ bEsatta bEsaru ‘bEsarisu’ maDu ‘jODisu’
maTTa (poDamaDu) mareta mare maleta male ‘idirisu’ maleda male ‘sokkiru’ mAda mANu ‘konegoLLu’ mAyu ‘guNavAgu’ mAda mikka migu minda mIyu medda mellu mEda mEyu moLeta moLe ‘moLake baru’

sallu ‘odagu, dakku’ sAyu sigu sIyu suDu suyyu ‘usirADu’ sOlu hAyu hIyu ‘hIgaLe’ hugu ‘oLasEru’ huLi ‘huLa hiDi’ hUyu ‘hUvAgu’ hULu heru hogu ‘oLasEru’ hoyyu ‘hoDe, ere’ horaDu horu hOgu

sanda satta sikka sIda suTTa suyda sOta hAda hIda hokka huLita hUta hUta hetta hokka hoyda horaTa hotta hOda

(3) allagaLetada rUpagaLu allagaLetada paricerUpagaLannu paDeyalu esakapadagaLige allagaLeyuva ad oTTannu mattu a pattuge oTTannu sErisalAguttade.

ad oTTu sEridAga, mEle 4.1.1ralli vivarisiruva eraDu mArpADugaLu (esakapadagaLa koneya ukAra bidduhOguvudu, mattu ekAra hAgU ikAragaLa baLika yakAra baruvudu) naDeyuttave.

(1) ukAra bidduhOgiruvudu: sigu sigada (sig-ad-a) anju anjada (anj-ad-a) horaDu horaDada (horaD-ad-a) kaccu kaccada (kacca-ad-a) ELu ELada (EL-ad-a)

tinnu tinnada (tinna-ad-a) bayyu bayyada (bayya-ad-a)

biDu biDada (biD-ad-a)

(2) yakAra sEriruvudu: agi agiyada (agiy-ad-a) kuNi kuNiyada (kuNiy-ad-a) uLi uLiyada (uLiy-ad-a) suli suliyada (suliy-ad-a) oDe oDeyada (oDey-ad-a) koLe koLeyada (koLey-ad-a) kare kareyada (karey-ad-a) bare bareyada (barey-ad-a)

idallade, baru mattu taru esakapadagaLige I oTTu sEridAga, barada mattu tarada emba rUpagaLu mAtravallade, bArada mattu tArada emba rUpagaLU siguttave.

al, il, mattu sal emba mUru esakabErugaLondigU (4.5.6 nODi) allagaLeyuva ad oTTu mattu pattugeya a oTTu gaLannu sErisi, allada, illada, mattu sallada emba mUru parice rUpagaLannu paDeyalAguttade. Adare, I esakabErugaLinda allagaLe yuva paricerUpagaLannu mAtra paDeyalu baruttadeyallade, himbottina illavE mumbottina paricerUpagaLannu paDeyalu baruvudilla.

idallade, Ar mattu ol esakabErugaLindalU allagaLeyuva paricerUpagaLannu paDeyabahudu: (hOgal)Arada, (hOgal) ollada. bEDada mattu sAlada emba bEre eraDu allagaLeyuva paricerUpagaLannu bEDu mattu sAlu esakapadagaLinda paDeyaballe vAdarU, huruLina maTTige avu bEDa mattu sAku emba eraDu arikeya rUpagaLige hattiravAgive.

ಕನ್ನಡ →

4.7.2 jODisuva rUpagaLu

eraDu illavE heccu sollugaLannu oTTu sErisuvudakkAgi esakapadagaLa jODisuva rUpagaLannu baLasalAguttade. ettugegAgi, rAju manege bandu UTa mADida emba sollinalli rAju manege banda mattu rAju UTa mADida emba eraDu sollugaLannu jODisi hELa lAgide, mattu idakkAgi baru esakapadada jODisuva rUpavAda bandu embudannu baLasalAgide.

sollugaLannu I rIti jODisuvudakkAgi nAlku bageya jODisuva rUpagaLannu baLasalAguttade. ivannu modalesaka (mADi), mAresaka mattu allagaLedesaka (mADuttA) (mADalu), oDanesaka

                                                         padarUpagaLa iTTaLa / 301  (mADade)  embudAgi  hesarisabahudu.  I  nAlku  bageya  jODisuva  rUpagaLa baLakeyannu keLage koTTiruva sollugaLalli kANabahudu: 

(1ka) avanu UTa mADi nammallige banda. (1ca) avanu UTa mADalu nammallige banda. (1Ta) avanu UTa mADuttA nammondige mAtanADida. (1ta) avanu UTa mADade nammallige banda.

mEle 4.7.1ralli vivarisiruva parice rUpagaLigU I jODisuva rUpagaLigU naDuve ondu mukyavAda vyatyAsa ide embudannu gamanisabahudu: paricerUpagaLalli mumbottu mattu himbottugaLannu tiLisuva hottina oTTugaLa baLakeyAgide; avu esaka yAvAga naDe yitu embudannu ADugana hottige sambandisida hAge tiLisuttave.

Adare, jODisuva rUpagaLalli hottannu tiLisuva I oTTugaLa badalu, avu tiLisuva esakakkU sollina mukya esakakkU naDuve entaha hottina sambanda ide embudannu tiLisuva pattuge oTTugaLu bandive: avu tiLisuva esaka mukya esakada modalu naDedideyembudannu moda lesakada oTTu, baLika naDeyuvudembudannu mAresakada oTTu, mattu eraDu esakagaLU oTToTTige naDeyuvavuvembudannu oDanesakada oTTu tiLisuttave.

I pattuge oTTugaLalli modalesakada oTTu halavu viSayagaLalli himbottina oTTannu hOluttade; Adare, kelavu viSayagaLalli adu bErAgiyU ide; idE rItiyalli, oDanesakada oTTu mumbottina oTTina hAgeyE iddu koneya tereyuliya maTTige bErAgide embudannu munde nODaliruvevu.

eraDaralliyU allagaLeyuva rUpa ide embudu ivugaLa naDu

viruva innondu hOlike.

(1) modalesakada rUpagaLu ukAradalli konegoLLuva esakapadagaLalli halavakke himbottina oTTu sEruvAga adu id rUpadalli baruttade (4.5.3 nODi); antaha padagaLa baLika modalesakada oTTige i rUpa ide. idakke kelavu ettuge

gaLannu keLage koDalAgide; himbottina rUpavAgi keLage esakapadagaLa paricerUpagaLannu koDalAgide (4.7.1 nODi):

esakapadagaLu anju ujju turuku
kivucu
tODu
karagu koDisu
tinnisu

paricerUpa anjida
ujjida
turukida
kivucida
tODida
karagida koDisida
tinnisida

modalesakada rUpa CAf ujji turuki kivuci tODi karagi koDisi tinnisi

ukAradalli konegoLLuva esakapadagaLalli halavu mEle 4.5.3ralli koTTiruva kaTTalegaLige horapaDikegaLAgive; avugaLalli heccinavugaLa baLikavU modalesakada oTTige himbottina rUpavE iddu, adara konege ukAravondu sErikoLLuttade. idakke kelavu ettugegaLannu keLage koDalAgide:

esakapadagaLu iDu
horu tinnu
gellu
kANu
sAyu ELu
koyyu sOlu Iyu bEyu

paricerUpa iTTa hotta
tinda gedda kanDa satta edda koyda
sOta
itta benda

modalesakada rUpa
iTTu hottu tindu geddu kanDu sattu eddu koydu sOtu ittu bendu

idakke Agu mattu hOgu emba eraDu horapaDikegaLive; ivakke Ada mattu hOda emba himbottina rUpagaLive; Adare ivugaLa modalesakada rUpagaLu Agi mattu hOgi embavugaLAgive. endare, modalesakada oTTige illi i rUpa ide.

                                                         padarUpagaLa iTTaLa / 303 

ekAra mattu ikAragaLalli konegoLLuva esakapadagaLa baLikavU modalesakada oTTige himbottina oTTigiruva rUpavE ide; mattu illU kUDa I oTTina baLika ukAravondu sErikoLLuttade:

esakapadagaLu himbottina rUpa modalesakada rUpa iLi
fV
suli
kali
kadi

iLida jigida sulida
kalita kadda

iLidu jigidu sulidu kalitu kaddu

hoDe seLe
moLe dore

hoDeda
seLeda moLeta
doreta

hoDedu seLedu moLetu doretu

(2) mAresakada rUpagaLu esakapadagaLige alu oTTannu sErisi mAresakada jODisuva rUpagaLannu unTumADalAguttade. I oTTannu sErisidAga, 4.1.1ralli vivarisida hAge, ukAradalli konegoLLuva esakapadagaLa koneya ukAra biddu hOguttade; mattu, ikAra hAgU ekAragaLalli konegoLLuva padagaLa baLika yakAravondu sErikoLLuttade. idakke kelavu ettugegaLannu keLage koDalAgide:

(1) ukAradalli konegoLLuva esakapadagaLa baLika: koDalu
koDu hancu hancalu
aTTu aTTalu
tinnalu
tinnu kAdalu
kAdu horaDu horaDalu

nagalu nagu nandalu nandu kaccalu kaccu kANu kANalu Iju Ijalu orasu orasalu

(2) ikAradalli konegoLLuva esakapadagaLa baLika: iLi kali kudi

iLiyalu
kaliyalu
kudiyalu

nuDiyalu duDiyalu sariyalu

nuDi duDi sari

(3) ekAradalli konegoLLuva esakapadagaLa baLika: mare save koLe

hoLe hoLeyalu hoge hogeyalu bere

mareyalu saveyalu koLeyalu

bereyalu

(3) oDanesakada rUpagaLu esakapadagaLige uttA oTTannu sErisi oDanesakada rUpagaLannu paDeya lAguttade; I oTTu sEridAgalU, 4.1.1ralli vivarisida hAge, ukAra dalli konegoLLuva esakapadagaLa koneya ukAra bidduhOguttade, mattu ikAra hAgU ekAragaLalli konegoLLuva esakapadagaLa baLika yakAravondu sEruttade.

(1) ukAradalli konegoLLuva esakapadagaLa baLika: naguttA koDuttA koDu bayyu bayyuttA tinnuttA ELu ELuttA
bevaru bevaruttA nilluttA
nillu

nagu tinnu nOyu nOyuttA aDagu aDaguttA sOlu sOluttA

(2) ikAra mattu ekAradalli konegoLLuva esakapadagaLa baLika: kuDi kali iLi kuNi hari fV koLe bare seLe mere nene taDe

kuDiyuttA iLiyuttA hariyuttA koLeyuttA seLeyuttA neneyuttA

kaliyuttA kuNiyuttA jigiyuttA bareyuttA mereyuttA taDeyuttA

(4) allagaLedesakada rUpagaLu esakapadagaLige allagaLeyuva ad oTTannu sErisi allagaLedesakada rUpa gaLannu unTumADalAguttade; I oTTina baLika, I rUpagaLalli ekAra vondu sErikoLLuttade.

idallade, 4.1.1ralli vivarisidante, ukAradalli konegoLLuva esaka padada koneya ukAra bidduhOguttade, mattu ekAra hAgU ikAra gaLalli konegoLLuva esakapadagaLa baLika yakAravondu sErikoLLuttade. idakke kelavu ettugegaLannu keLage koDalAgide:

                                                         padarUpagaLa iTTaLa / 305 

biDade

(1) ukAradalli konegoLLuva esakapadagaLa baLika: biDu uNNu uNNade
bILu bILade
kANu kANade
sAyu sAyade
koDisu koDisade

aLu aLade nEyu nEyade hOgu hOgade gellu sOlu sOlade berasu berasade

gellade

(2) ikAra mattu ekAradalli konegoLLuva esakapadagaLa baLika: basi kusi suli tiLi Cj kali

basiyade suliyade ariyade

kusiyade
tiLiyade
kaliyade

mareyade mare koLe koLeyade hoLe hoLeyade

hoDe hoDeyade doreyade dore maseyade mase

baru mattu taru emba eraDu esakapadagaLu I allagaLeyuva oTTu sEridAga bAr mattu tAr emba rUpavannu paDeyuttave: bArade (bAr-ade), tArade (tAr-ade).

ಕನ್ನಡ →

4.7.3 bEDikeya rUpa

ondu esakakke innondu esakavannu bEDikeyAgi tiLisabEkendiddAga, adannu tiLisuva esakapadakke himbottina oTTannu mattu bEDikeya are oTTannu sErisi hELalAguttade: baru-bandare, tinnu-tindare, hOgu- hOdare, koDu-koTTare). I esakarUpada baLakeyannu keLage koTTiruva sollugaLalli kANabahudu.

(1ka) maduvege karedare hOguttEne. (1ca) nIvu bandare hOguttEne. (1Ta) haNa sikkidare koDuttEne.

I oTTina modalu himbottina oTTige paricerUpadalliruva rUpavE ide. alli kANisuva ellA horapaDikegaLU illiyU kANisu ttave. idakke kelavu ettugegaLannu keLage koDalAgide:

esakapada
iDu hOgu
tinnu uNNu kollu
gellu nEyu
ELu horaDu

parice rUpa iTTa hOda
tinda unDa konda
gedda neyda edda horaTa

bEDikeya rUpa iTTare hOdare tindare unDare kondare geddare neydare eddare horaTare

ಕನ್ನಡ →

4.7.4 hesarurUpagaLu

esakapadagaLa paricerUpagaLige (4.7.1 nODi) udu mattu ike oTTu gaLannu sErisi eraDu bageya hesarurUpagaLannu paDeyalAguttade. ivu gaLalli modalanE bageya hesarurUpagaLannu mumbottu, himbottu mattu allagaLetagaLemba mUru bageya paricerUpagaLindalU paDeyalu baruttade; Adare, eraDanE bageya hesarurUpagaLannu mumbottina mattu allagaLetada paricerUpagaLinda mAtra paDeyabahudu.

himbottina paricerUpa mADida
koTTa tinda kuDida bareda

mumbottina paricerUpa mADuva
hOguva hELuva
bareyuva
kuDiyuva

allagaLeyuva paricerUpa mADada
hOgada
tinnada kuDiyada

hesarurUpa-1 mADidudu koTTudu tindudu kuDidudu baredudu

hesarurUpa-1 mADuvudu hOguvudu hELuvudu bareyuvudu kuDiyuvudu

hesarurUpa-1 mADadudu hOgadudu tinnadudu kuDiyadudu

hesarurUpa-2 mADuvike hOguvike hELuvike bareyuvike kuDiyuvike

hesarurUpa-2 mADadike hOgadike tinnadike kuDiyadike

                                                         padarUpagaLa iTTaLa / 307 

bareyada
hELada

bareyadudu hELadudu

bareyadike hELadike

allagaLetada jODisuva rUpagaLige ike oTTannu sErisi paDediruva hesarurUpagaLu heccu baLakeyallilla; Adare, I holabannu baLasi, aDakavAda padarUpagaLannu paDeyaballevAda kAraNa, arimeya baraha gaLalli avugaLa baLakeyannu heccisabahudu.

ಕನ್ನಡ →

4.8 hesarupadagaLa padarUpagaLu

hesarupadagaLondige pattuge oTTu mattu eNike oTTu embudAgi eraDu bageya oTTugaLu avugaLa padarUpagaLannu unTumADuvalli baLakeyAguttave.

ivugaLalli pattuge oTTugaLu eraDu bageyavu: sollugaLa kone yalli baruva esakapadakkU adara modalu baruva hesarupadagaLigU naDuviruva pattugeyannu tiLisuva annu, inda, ge mattu lli emba nAlku esakapattugeya oTTugaLu, mattu eraDu hesarupadagaLa naDu vina pattugeyannu tiLisuva a mattu inta emba eraDu hesaru pattugeya oTTugaLu.

hesarupadagaLu gurutisuva vyakti, vastu modalAdavugaLa eNikeyannu aDakavAgi ‘ondakkinta heccu’ embudannu tiLisuva halaveNikeya ondu oTTu mAtra avugaLondige baruttade; idu gaLu illavE aru emba rUpadalliruttade.

ಕನ್ನಡ →

4.8.1 eNikeya oTTu

eNikeya oTTigiruva aru mattu gaLu emba eraDu rUpagaLalli aru rUpa janarannu gurutisuva hesarupadagaLondige baruttade, mattu gaLu rUpa uLida padagaLondige baruttade.

Adare, janarannu gurutisuva padagaLalli ganDugurtada padagaLu akAradalli konegoLLuvudiddalli, mattu heNNugurtada padagaLu ikAra illavE ekAradalli konegoLLuvudiddalli, avugaLondige aru rUpa kANisikoLLuttade.

bAki uLida padagaLu ganDugurtada illavE heNNugurtada janarannu gurutisuvudiddarU avugaLondige gaLu rUpavE kANisikoLLuttade. I kaTTalege kelavu ettugegaLu keLagive:

(1) ganDugurtada padagaLu akAradalli konegoLLuvudiddalli, avugaLa baLika aru rUpa baruttade, mattu uLideDegaLalli gaLu rUpa baruttade (aru oTTu sEridAga, mEle 4.1.1(1)ralli vivarisida hAge, I padagaLa koneya akAra bidduhOguttade):

akAradalli konegoLLuvavu huDuga ambiga baDava hADugAra hADugAraru kaLLa

huDugaru ambigaru baDavaru

kaLLaru

uLida ganDugurtada padagaLu tiLigEDigaLu tiLigEDi edurALi edurALigaLu huriyALu huriyALugaLu mundALu mundALugaLu guru

gurugaLu

(2) heNNugurtada padagaLu ikAra illavE ekAradalli konegoLLuvu diddalli, avugaLa baLika aru rUpa baruttade, mattu uLideDegaLalli gaLu rUpa baruttade; ivugaLalli aru oTTannu baLasidAga, mEle 4.1.1(1)ralli vivarisida hAge, padagaLa konege yakAra sEruttade):

i illavE edalli konegoLLuvavu uLida heNNugurtada padagaLu kuruDi celuve nalle

kuruDiyaru celuveyaru nalleyaru

heNNALugaLu
heNNugaLu

heNNALu heNNu

(3) hesarupadagaLu nanTarannu gurutisuttiveyAdare, avu ganDu gurtadavAgali, heNNugurtadavAgali, avugaLa baLika I oTTu aru rUpa dallE baruttade; idallade I oTTu sEruva modalu, andi emba nanTastikeyannu tiLisuva oTTu baruttade.

I padagaLu ikAra illavE ekAradalli konegoLLuttiveyAdare, avugaLa baLika yakAravondu sErikoLLuttade (4.1.1(2) nODi. Adare tAyi padada baLika yakAra baruva badalu, adara ikAravE bidduhOguttade (tAyandiru). idallade, aru oTTannu andi oTTina baLika sErisidAga, adara modalinalliruva akAra bidduhOguttade:

                                                         padarUpagaLa iTTaLa / 309 

ganDugurtada padagaLu aNNa mAva ajja tamma

aNNandiru mAvandiru
ajjandiru
tammandiru

heNNugurtada padagaLu akkandiru akka tAyandiru tAyi ajjiyandiru ajji soseyandiru sose

nanTarannu gurutisuva kelavu padagaLige aru oTTannu nEravAgi

sErisuvudU ide (sose-soseyaru, atte-atteyaru).

(4) janarannu gurutisuva mElina padagaLannu horatupaDisi uLida hesarupadagaLondige, avu yAva tereyuliyalli konegoLLuvu diddarU, gaLu rUpavE baruttade.

mara guDDa kelasa karu kADu gumpu nenapu

maragaLu guDDagaLu kelasagaLu karugaLu kADugaLu gumpugaLu
nenapugaLu

karegaLu

kare emme emmegaLu peTTige peTTigegaLu kere karaDi wAr angaDi angaDigaLu

keregaLu karaDigaLu tinDigaLu

(5) mElina kaTTalegaLige kelavu horapaDikegaLU ive: (ka) hengasu mattu ganDasu emberaDu padagaLondige, avu ukAradalli kone goLLuvudiddarU, aru rUpa baruttade (hengasaru, ganDasaru); (ca) magu padakke gaLu oTTu sEridAga, A padada koneya tereyuli biddu hOguttade, mattu adara gakAra hAgU gaLu oTTina gakAragaLu kakAra vAguttave (magu-makkaLu).

(6) janarannu gurutisuva hesarupadagaLannu horatupaDisi, uLida hesarupadagaLondige eNikeya oTTannu baLasadiralU baruttade; I pada gaLa eNikeyannu bEreDe tiLisiruvalli I rIti oTTannu baLasadiruvudE heccu. idakke eraDu ettugegaLannu keLage koDalAgide:

(1ka) avanige mUru pustakagaLu sikkive. (1ca) avanige mUru pustaka sikkide. (2ka) avanu nAlku manegaLannu kaTTisiddAne. (2ca) avanu nAlku mane kaTTisiddAne.

ಕನ್ನಡ →

4.8.2 esakapattugeya oTTugaLu

hesarupada (illavE hesarupadakante)gaLigU esakapadakkU naDuviruva pattugeyannu tiLisuvudakkAgi hesarupadagaLondige annu, inda, ge mattu lli emba nAlku pattugeya oTTugaLannu baLasalAguttade. ivu IDu, suru, guri mattu jAga emba nAlku pAngugaLalliruva hesaru padagaLannu esakapadadondige sambandisuttave.

ivugaLalli inda mattu lli oTTugaLu hesarupattugeya a oTTina baLika baruttave (4.8.3 nODi), mattu uLida eraDu oTTugaLu (annu mattu ge) nEravAgi hesarupadagaLondige baruttave. I oTTu gaLu sEridAga hesarupadagaLalli mattu oTTugaLalli kelavu sErikeya mArpADugaLu naDeyuttave. avannu keLage vivarisalAgide:

(1) annuannuannuannu oTTu I oTTannu nEravAgi hesarupadagaLige sErisalAguttade; idu sEridAga, hesarupadagaLalli kelavu sErikeya mArpADugaLu keLage vivarisidante naDe yuttave:

(1) ukAradalli konegoLLuva padagaLige I oTTannu sErisidAga, 4.1.1(1)ralli vivarisida hAge, avugaLa koneya ukAra biddu hOguttade; halaveNikeya gaLu illavE aru oTTinalli konegoLLuva hesarupadagaLigU annu oTTannu sErisidAga, avugaLa koneya ukAra bidduhOguttade:

(ka) hesarupadagaLa koneya ukAra bidduhOguvudu: ettu ettannu
ganTu ganTannu
tavuDu tavuDannu
ganDasu ganDasannu eLLu eLLannu

haNNu haNNannu hADu hADannu ganTalu ganTalannu hittilu hittilannu jiDDu jiDDannu

(ca) halaveNikeya padarUpagaLa koneya ukAra bidduhOguvudu: kaLLaru manegaLu manegaLannu kaLLarannu janaru janarannu maragaLu maragaLannu

                                                         padarUpagaLa iTTaLa / 311 

(Ta) Adare, eraDu barigekantegaLiddu, udda tereyuli illavE ottubarige (mucculi) illadiruva hesarupadagaLige idannu sErisidAga, avugaLa koneya ukAra bidduhOguva badalu, avugaLa baLika vakAra vondu sErikoLLuttade:

karu nagu

karuvannu
naguvannu

magu pudu

maguvannu puduvannu

(ta) samskrutadinda eravalAgi banda padagaLalli kelavu ukAradalli konegoLLuttave; ivu entahaviddarU annu oTTu sEruvAga vakAra vannu paDeyuttave (vastu-vastuvannu, guru-guruvannu, Satru- Satruvannu); Adare, I ukAra kannaDadalli naDeda mArpADininda bandu dAdare, adara baLika vakAra baruvudilla (sottu-sottannu).

(2) akAradalli konegoLLuva hesarupadagaLa baLika I oTTu sEri dAga, avu janarannu gurutisuttiveyAdare avugaLa baLika nakAra baruttade, mattu uLideDegaLalli vakAra baruttade:

(ka) akAradalli konegoLLuva, mattu janarannu gurutisuva padagaLu:

maga aNNa bEDa ambiga ambiganannu

maganannu
aNNanannu
bEDanannu

amma ammanannu kanda kandanannu geLeya geLeyanannu dAriganannu dAriga

(ca) akAradalli konegoLLuva uLida padagaLu:

kadavannu
kada binkavannu binka kaData kaDatavannu dibbaNa dibbaNavannu

cinnavannu gANavannu

cinna gANa angaLa angaLavannu bEsara bEsaravannu

(3) ikAra illavE ekAradalli konegoLLuva padagaLige I oTTu sEridAga, 4.1.1(2)ralli vivarisida hAge, avugaLa baLika yakAra vondu sErikoLLuttade:

(ka) ikAradalli konegoLLuva padagaLu:

guDi benki

guDiyannu benkiyannu

ajji nAyi

ajjiyannu nAyiyannu

huDugi huDugiyannu angaDi angaDiyannu

karaDi guddali guddaliyannu

karaDiyannu

(ca) ekAradalli konegoLLuva padagaLu:

maneyannu kappeyannu

mane kappe gombe gombeyannu aDike aDikeyannu

bele beleyannu atte atteyannu kAgeyannu kAge anjike anjikeyannu

(2) indaindaindainda oTTu mEle tiLisida hAge, idannu hesarupadagaLige hesarupattugeya a oTTina baLika (8.4.3 nODi) sErisalAguttade; I oTTu sEridAga, hesaru pattugeya a oTTu bidduhOguttadeyAdarU, adara modalu bandidda in, vin, n, v, r, mattu d embavu uLidukoLLuttave. hAgAgi, illi hesarupattugeya a oTTu sonne rUpadallide endu hELalu baruttade. keLage koTTiruva hesarupadagaLa a oTTina rUpa mattu inda oTTina rUpagaLannu hOlisi nODidAga I viSaya gottAguttade:

hesarupada
mara aNNa gavi kAge tinisu karu hosadu
maragaLu
kaLLaru

a oTTina rUpa inda oTTina rUpa marada aNNana gaviya
kAgeya
tinisina
karuvina
hosadara
maragaLa
kaLLara

maradinda aNNaninda gaviyinda kAgeyinda tinisininda karuvininda hosadarinda maragaLinda kaLLarinda

(3) gegegege oTTu I oTTige ge, ige mattu kke emba mUru rUpagaLive; ivugaLa baLake hesarupadagaLa koneya tereyuli mattu avugaLa huruLugaLa mEle avalambiside:

                                                         padarUpagaLa iTTaLa / 313 

(1) ikAra illavE ekAradalli konegoLLuva hesarupadagaLa baLika

idu ge rUpadalli baruttade:

ajjige ilige

(ka) ikAradalli konegoLLuva hesarupadagaLu: ajji ili manavi manavige
kOmaTi kOmaTige tabbalige
tabbali

hakkige hakki geLatige geLati gENige gENi kannaDi kannaDige bAvali bAvalige

(ca) ekAradalli konegoLLuva hesarupadagaLu: kerege atte attege
reppege reppe santege bETe bETege
nambike nambikege
bEDike bEDikege

kere sante duDime duDimege majjige majjigege mUle mUlege

(2) ukAradalli konegoLLuva hesarupadagaLa baLika, mattu halaveNikeya oTTugaLalli konegoLLuva padagaLa baLika, idu ige rUpa dalli baruttade; adu sEridAga, mEle 4.1.1ralli vivarisida hAge, I padagaLa koneya ukAra bidduhOguttade:

maddige
maddu dUru dUrige
muLisu muLisige
muppu muppige
heNNu hakkigaLu hakkigaLige

heNNige

hangu hangige turubu turubige dEvaru dEvarige bennu bennige kantige kantu daDDaru daDDarige

(3) Adare, ukAradalli konegoLLuva hesarupadagaLalli eraDu barige kantegaLu mAtra iveyAdare, mattu avugaLalli udda tereyuli illavE ottubarige illavAdare, antaha hesarupadagaLa koneya ukAra biddu hOguva badalu, avugaLa baLika vakAravondu sErikoLLuttade:

karuvige
karu nagu naguvige
aLu aLuvige

maguvige magu uDu uDuvige maDuvige maDu

ukAradalli konegoLLuva samskruta eravalugaLa baLikavU I oTTu

sEruva modalu vakAra baruttade:

vastu

vastuvige

Satru

Satruvige

(4) akAradalli konegoLLuva hesarupadagaLu janarannu gurutisu ttiveyAdare, avugaLa baLika I oTTu ige rUpadallE baruttade; Adare, adu sEruva modalu I padagaLa baLika nakAravondu sEri koLLuttade:

ajjanige
ajja kandanige
kanda kaTuka kaTukanige
ambiga ambiganige gANiganige gANiga

kaLLanige bEDanige

kaLLa bEDa huDuga huDuganige biddina biddinanige nalla

nallanige

(5) akAradalli konegoLLuva uLida hesarupadagaLa baLika I oTTige

kke rUpavide:

mara marakke binka binkakke
kaDatakke
kaData ankaNa ankaNakke
kALagakke
kALaga

aTTa aTTakke UTa UTakke jaLaka jaLakakke ottaDa ottaDakke bEsara bEsarakke

(4) llillillilli oTTu mEle tiLisida hAge, I oTTannU hesarupattugeya a oTTina baLika sErisalAguttade. idannukeLage koTTiruva ettugegaLalli kANabahudu:

marada maradalli
kereya kereyalli
guDDada guDDadalli
ONiya ONiyalli
maguvina maguvinalli maragaLa maragaLalli

aNNana aNNanalli kaNNina kaNNinalli baTTeya baTTeyalli hosadara hosadaralli magaLu magaLalli janara janaralli

                                                         padarUpagaLa iTTaLa / 315 

ಕನ್ನಡ →

4.8.3 hesarupattugeya oTTugaLu

hesarupadagaLa naDuviruva eraDu bageya pattugegaLannu tiLisuvudakkAgi oTTugaLannu baLasalAguttade: hOlikeyannu tiLisuva inta oTTu, mattu bEre halavu bageya pattugegaLannu tiLisuva a oTTu. ivugaLalli inta oTTu esakapattugeya ge oTTina (4.8.2 nODi) baLika baruttade, mattu a oTTu nEravAgi hesarupadagaLa baLika baruttade.

(1) intaintaintainta oTTu yAvudAdarondu pariceya kuritAgi ibbaru vyakti, vastu, illavE viSayagaLa naDuve hOlikeyannu tiLisuvudakkAgi inta oTTannu baLasa lAguttade. inta oTTannu paDediruva hesarupada ondu pariceya hOlikeyalli keLagiruva vyakti, vastu illavE viSayavannu gurutisu ttade. ettugegAgi, sunIl jAnakiginta doDDavanu emba sollinalli jAnaki pada inta oTTinondige bandide, mattu sunIl pada oTTillade bandide; hAgAgi, ‘doDDatanadalli jAnaki sunIlginta keLa giddALe’ emba huruLannu A sollu koDuttade.

I oTTannu hesarupattugeya ge oTTina baLika sErisalAguttade embudannu keLage koTTiruva ettugegaLinda tiLiyabahudu; I oTTu sEridAga ge oTTina (illavE adara rUpagaLAda ge, ige mattu kke embavugaLa) koneya ekAra bidduhOguttade:

hesarupada
mane guDi kADu ajja haNa meccuge

ge oTTina rUpa manege
guDige kADige ajjanige
haNakke meccugege

inta oTTina rUpa maneginta guDiginta kADiginta ajjaniginta haNakkinta meccugeginta

(2) aaaa oTTu I oTTannu nEravAgi hesarupadagaLige sErisalAguttade; idu sEruva modalu hesarupadagaLu, avugaLa koneya barige mattu huruLugaLa nnavalambisi, kelavu heccina barigegaLannu paDeyuttave:

(1) ukAradalli konegoLLuva hesarupadagaLa baLika in embudu baruttade; Adare, intaha padagaLalli eraDu barigekantegaLiddu, udda tereyuli illavE ottubarigegaLillavAdare vin embudu sEruttade; ukAradalli konegoLLuva samskruta eravalugaLa baLikavU vin embudu sEruttade:

(ka) ukAradalli konegoLLuva padagaLu: uddu uddina ganDu ganDina
tiLivu tiLivina
enjalu enjalina

bekku mAtu mAtina hesaru hesarina baccalu baccalina

bekkina

(ca) udda tereyuli, ottebarigeyillada eraDu barigekanteya padagaLu: magu maDu

aLu aLuvina gaLuvina gaLu

maguvina
maDuvina

(Ta) ukAradalli konegoLLuva samskruta eravalugaLu: vastu guru

vastuvina
guruvina

Satruvina

Satru

ukAradalli konegoLLuva magaLu pada mElina kaTTalege horapaDike yAgide; adara baLika a oTTu sEruvAga in baruva badalu, adara koneya ukAra bidduhOguttade: magaLu-magaLa.

(2) akAradalli konegoLLuva hesarupadagaLa baLika, avu janarannu gurutisuvudiddalli, nakAra baruttade, mattu uLideDegaLalli dakAra baru ttade:

(ka) akAradalli konegoLLuva padagaLalli janarannu gurutisuvavu: akka daDDa daDDana nanTa ganDana
ganDa muduka mudukana pOra pOrana
nADiga nADigana tottiga tottigana

akkana nanTana

(ca) akAradalli konegoLLuva uLida padagaLu: bellada mara gAyada henDa

marada henDada

bella gAya

                                                         padarUpagaLa iTTaLa / 317 

hoDeta hoDetada sambaLa sambaLada

pangaDa pangaDada gIjaga gIjagada

(3) ikAra illavE ekAradalli konegoLLuva hesarupadagaLige I oTTu sEruva modalu, 4.1.1(2)ralli vivarisida hAge, yakAra sEru ttade:

(ka) ikAradalli konegoLLuva padagaLu:

uri uriya
mandi mandiya
oDati oDatiya
angaDi angaDiya

katti tAyi saradi kannaDi

kattiya tAyiya saradiya kannaDiya

(ca) ekAradalli konegoLLuva padagaLu: doreya
dore beNNe beNNeya
mIse mIseya
anjike anjikeya

beLe ance anceya aDuge aDugeya meccige meccigeya

beLeya

(4) halaveNikeya oTTugaLalli konegoLLuva hesarupadagaLu ukAra dalli konegoLLuvuvAdarU, avugaLa baLika in embudu baruvudilla; idakke badalu, a oTTu sEridAga, ivugaLa koneya ukAra biddu hOguttade:

maragaLu maragaLa
hakkigaLu hakkigaLa
manegaLu manegaLa

janaru janara jANaru jANara ciNNaru ciNNara

ಕನ್ನಡ →

4.9 bEre padagaLa padarUpagaLu

esaka mattu hesarupadagaLu mAtravallade, bEreyU kelavu padagaLige padarUpagaLive; Adare, ivugaLannu mukyavAgi mEle vivarisidantaha hesarupadagaLondige baruva oTTugaLannu baLasiyE unTumADalAgu ttade. avugaLa baLakeyalli kelavu nirbandagaLive, mattu avugaLalli kANisikoLLuva sErikeya mArpADugaLU kelavu viSayagaLalli bErAgive.

ಕನ್ನಡ →

4.9.1 paricepadagaLa padarUpagaLu

kannaDada paricepadagaLalli halavannu, adarallU mukyavAgi janara parice yannu tiLisuva kivuDu, kuruDu, celuvu, huccu modalAduvannu hesarupadagaLAgiyU baLasalu baruttade. intaha baLakeyalli avu, uLida hesarupadagaLa hAge, ellA bageya oTTugaLondigU bara balluvu: celuvannu, celuvininda, celuvige, celuvinalli, celuvi ginta, celuvina.

ivannu horatupaDisi, uLida paricepadagaLalli kelavu esakaparicegaLu kelavE kelavu pattuge oTTugaLondige sEri padarUpagaLannu paDeyu ttave. I rUpagaLannu keLage vivarisalAgide:

(1) age oTTinalli konegoLLuva beLLage, neTTage, dunDage, kempage, nuNNage modalAda esakaparicegaLannu hesarupadagaLondige baLasuvudakkAgi (endare hesaruparicegaLAgi mArpaDisuvudakkAgi), avakke hesarupattugeya a oTTannu sErisalAguttade; I oTTu sEridAga avu gaLa koneya ekAra bidduhOguttade, mattu in embudu sEri koLLuttade.

esakaparicegaLu beLLage mADida karrage mADida nuNNage bOLisida
neTTage hOda taNNage kuLita

a oTTinondige baLake beLLagina baTTe karragina kUdalu nuNNagina tale neTTagina dAri taNNagina nIru

(2) horage, oLage mattu keLage emba mUru esakaparicegaLige kke, inda, lli mattu a oTTugaLannu sErisi padarUpagaLannu paDeya bahudu; ivugaLalli kke oTTannu sErisidAga, avugaLa koneya ge barigekante bidduhOguttade; mattu a oTTannu sErisidAga, avugaLa baLika in embudu baruttade. idallade, inda mattu lli embavugaLannu a oTTina baLika sErisalAguttade:

horage horakke horagina horagininda keLage

oLakke oLagina oLagininda keLagininda keLakke

keLagina

horaginalli oLaginalli keLaginalli

                                                         padarUpagaLa iTTaLa / 319  (3)  mEle,  hinde  mattu  munde  padagaLu  ge  barigekanteyalli  konegoLLuvudillavAdarU, mElina padagaLa hAge kke, inda, lli mattu  a  oTTugaLondige  baraballuvu;  avugaLa  koneya  ekAra  kke  oTTina  modalu akAravAguttade, mattu a oTTina modalu bidduhOguttade: 

mEle hinde munde mundakke mundina mundininda

mElakke mElina mElininda hindakke hindina hindininda

mElinalli hindinalli mundinalli

(4) hattira, dUra, eDa

padagaLU ivE oTTugaLondige baraballuvu; Adare, ivakke a oTTu sEridAga, avugaLa baLika in embudara badalu dakAra baruttade:

mattu bala

hattira dUra eDa bala

hattirakke hattirada hattiradinda dUradinda dUrakke dUrada eDadinda eDakke eDada baladinda balakke balada

hattiradalli dUradalli eDadalli baladalli

(5) modalu, naDuve, idiru mattu ottu padagaLU mElina oTTugaLondige baraballuvu; Adare, ivugaLa baLika ge oTTige ige rUpa ide; mattu, a oTTu sEruva modalu ivugaLa baLika in embudu baruttade:

modalu modalige modalina modalininda modalinalli naDuvinalli naDuve idirinalli idiru ottinalli ottu

naDuvige naDuvina naDuvininda idirige idirina ottige ottina

idirininda ottininda

(6) ninne, monne, ivattu mattu nALe padagaLu ge, a mattu inda oTTugaLondige baraballuvu; ivugaLalli ivattu padada baLika ge oTTige ige rUpa ide; a oTTu sEridAga, ninne, monne mattu ivattu padagaLa baLika in baruttade, mattu nALe padada baLika yakAra baruttade:

ninne monne

ninnege ninnina monnege monnina monnininda

ninnininda

ivattu ivattige ivattina ivattininda nALege nALeya nALeyinda
nALe

ಕನ್ನಡ →

4.9.2 ADupadagaLa padarUpagaLu

kannaDadalli nAnu mattu nInu emba eraDu ADupadagaLive; ivu ondu sollina ADuga mattu kELugarannu adE sollinalli gurutisuvu dakkAgi baLakeyAguttave. ivakke nAvu mattu nIvu emba halaveNikeya rUpagaLive. ivannu halaveNikeya vu oTTannu sErisi paDeyabahudu; I oTTu sEridAga nAnu mattu nInu padagaLa eraDaneya barigekante (nu embudu) bidduhOguttade.

ondu sollinallEnE omme gurutisiruva vyaktiyannu innomme gurutisabEkAdAga tAnu emba padavannu baLasalAguttade; I padakkU halaveNikeya vu oTTannu sErisalAguttade, mattu adu sErisidAga, tAnu padada eraDanE barigekante bidduhOguttade (tAnu-tAvu).

mEle 4.8.2 mattu 4.8.3ralli vivarisida esakapattuge mattu hesarupattugeya oTTugaLannu I mUru padagaLa baLikavU baLasalu baruttade. esakapattugeya annu oTTu mattu hesarupattugeya a oTTugaLannu sErisidAga, ivakke nanna, ninna, mattu tanna emba rUpagaLive; ivugaLa halaveNikeya rUpagaLige namma, nimma, mattu tamma emba rUpagaLive:

esakapattugeya annu oTTu
nannannu nammannu
ninnannu nimmannu
tannannu tammannu

hesarupattugeya a oTTu namma nanna nimma ninna tamma tanna

esakapattugeya ige oTTige ivugaLa baLika ge rUpa ide; mattu adu sEridAga, ivakke nana, nina, tana, nama, nima mattu tama emba rUpagaLive:

esakapattugeya ige oTTu namage nanage nimage ninage tamage tanage

                                                         padarUpagaLa iTTaLa / 321  esakapattugeya  inda  mattu  lli  oTTugaLannu  mEle  koTTiruva  hesarupattugeya  rUpagaLige  sErisalAguttade  (nanninda,  namminda,  nimminda,  nannalli,  nammalli,  tammalli),  mattu  ivugaLige  inda  sEri  dAga hesarupattuge rUpada koneya akAra bidduhOguttade. 

hesarupattugeya inta oTTannU ivugaLige esakapattugeya ge oTTannu sErisida mEle sErisalAguttade; illU ge oTTina ekAra bidduhOguttade (nanaginta, tanaginta, nimaginta).

ಕನ್ನಡ →

4.9.3 tOrupadagaLa padarUpagaLu

kannaDadalli baLakeyAguva tOrupadagaLa paTTiyondannu hindina pasugeyalli (3.5.1ralli) koDalAgide. ivugaLalli ganDasu (avanu, ivanu yAvanu), hengasu (avaLu, ivaLu, yAvaLu), uLidavu (adu, idu, yAvudu), halavaru (avaru, ivaru, yAvaru) mattu halavu (avu, ivu, yAvuvu) embavugaLige ellA esaka pattugeya mattu hesarupattugeya rUpagaLU ive.

(1) ivugaLalli adu, idu mattu yAvudu embavugaLige esakapattugeya annu oTTu sEridAga, avugaLa koneya ukAra biddu hOguttade (adannu, idannu, yAvudannu); ige mattu hesaru pattugeya a oTTu sEridAga avugaLa koneya ukAra akAravAgu ttaz;, mattu, avugaLa baLika ige oTTige kke rUpa ide (adakke, idakke, yAvudakke); hesarupattugeya a oTTu sEridAga avugaLa baLika rakAravondu sErikoLLuttade (adara, idara, yAvudara).

(2) avu, ivu mattu yAvuvu embavugaLige esakapattuge illavE hesarupattugeya oTTugaLu sEridAga, avugaLa baLika hala veNikeya gaLu oTTu baruttade (avugaLannu, ivugaLige, yAvavu gaLa, yAvavugaLige, avugaLalli, ivugaLinda).

(3) uLida mUru bageya (ganDasu, hengasu, halavaru) tOru padagaLondige, mattu yAru padadondige I pattugeya oTTugaLu nEravAgi sEruttave; mattu hAge sEruvAga, I tOrupadagaLa koneya ukAra bidduhOguttade. idakke ettugeyAgi avanu, ivaLu mattu yAru padagaLa padarUpagaLannu keLage koDalAgide:

avanannu
avaninda
avanige
avanalli
avaniginta avana

ivaLannu
ivaLinda
ivaLige
ivaLalli
ivaLiginta ivana

yArannu yArinda yArige yAralli yAriginta yAra

(4) uLida enTu bageya tOrupadagaLalli jAga (alli, illi, elli), dina (andu, indu, endu) mattu aLavi (aSTu, iSTu, eSTu) embavu inda, ge mattu a oTTugaLondige baraballuvu.

(ka) hesarupattugeya a oTTu sEridAga, ivugaLalli jAga mattu dina padagaLa baLika in embudu baruttade, mattu aLavi padagaLa baLika rakAra baruttade; inda oTTu jAga padagaLige nEravAgi sEruttade, mattu uLida eraDu bageya padagaLalli hesarupattugeya a oTTina baLika baruttade; Adare, ivugaLa koneya akAra bidduhOguttade.

jAga alli allina allinda indininda aSTarinda

dina indu indina

aLavi aSTu aSTara

(ca) esakapattugeya ge oTTige jAga mattu dina padagaLa baLika ige rUpa ide; aLaviya padagaLa koneya ukAra akAravAguttade, mattu avugaLa baLika adakke kke rUpa ide. aLaviya padagaLa baLika esaka pattugeya lli oTTU baraballudu; Adare adu hesarupattugeya a oTTina baLika baruttade. I padarUpagaLige ettugeyAgi keLage alli, indu mattu eSTu padagaLa padarUpagaLannu koDalAgide.

jAga allige —

dina indige —

aLavi eSTakke eSTaralli

(Ta) hottina padagaLa (Aga, Iga, yAvAga) baLika esakapattugeya inda oTTu, mattu hesarupattugeya a oTTu baraballuvu; ivugaLalli inda oTTu a oTTina baLika baruttade; a oTTu sEruvAga, I padagaLa baLika in embudu baruttade:

                                                         padarUpagaLa iTTaLa / 323 

Agina agininda

Igina Igininda

yAvAgina yAvAgininda

uLida tOrupadagaLige heccina padarUpagaLilla.

ಕನ್ನಡ →

4.9.4 eNikepadagaLa padarUpagaLu

hesarupadagaLondige baruva eraDu bageya pattugeya oTTugaLU (4.8. 2-3 nODi) eNikepadagaLondige baruttave. esakapattugeya oTTu gaLalli annu oTTu sEridAga avugaLa koneya ukAra biddu hOguttade (4.1.1(1) nODi):

ondu ondannu
mUru mUrannu
ELannu
ELu

hattu mUvattu ayvattondu ayvattondannu

hattannu mUvattannu

ge oTTige ivugaLa baLika kke rUpa iddu, idu 4.8.2ralli

koTTiruva kaTTalege horapaDikeyAgide:

mUru mUrakke
enTu enTakke
hattakke
hattu

ippattu
ayvattu
nUramUvattu

ippattakke ayvattakke nUramUvattakke

kke oTTina baLika hesarupattugeya inta oTTu baraballudu:

eraDakke eraDakkinta mUrakke mUrakkinta

ayvattakke mUvattakke

ayvattakkinta mUvattakkinta

hesarupattugeya a oTTannu ivugaLige sErisuva modalu rakAra

vannu sErisalAguttade:

mUru mUrara
aydu aydara
hattu

hattara

naluvattu mUvattu nUru

naluvattara mUvattara nUrara

esakapattugeya inda mattu lli oTTugaLu I a oTTina rUpagaLa

baLika baruttave:

(1) inda oTTina baLake: mUrara mUrarinda enTara enTarinda

(2) lli oTTina baLake: hattara hattaralli
eraDara eraDaralli

naluvattara nUrara

naluvattarinda nUrarinda

ayvattara ippattara

ayvattaralli ippattaralli

sAvira, lakSa, miliya, kOTi modalAda eravalu padagaLU mEle vivarisida pattugeya oTTugaLannu paDeyaballuvu; Adare, avu I oTTugaLannu eNikeya padagaLa hAge paDeyuva badalu, bEre hesaru padagaLa hAge paDeyuttave. idakke kelavu ettugegaLannu keLage koDalAgide:

sAvira sAviravannu miliya miliyakke lakSakke lakSakkinta
sAvira sAvirada
lakSada lakSadinda
sAvirada sAviradalli

lakSa kOTi sAvirakke
kOTi miliyada kOTiya

lakSavannu kOTige sAvirakkinta kOTiya miliyadinda kOTiyalli

mElina oTTugaLu mAtravallade, ondu paTTiyalli obba vyakti, ondu vastu illavE ondu viSayayada jAgavannu sUcisuva aneya illavE anE oTTannU eNikeya padagaLige sErisi padarUpagaLannu paDeyabahudu: nAlkaneya (nAlkanE) huDuga, hattaneya mara, aydanE ATa.

ಕನ್ನಡ →

4.10 tiruLu

I pattugeyalli padagaLannu sollugaLalli baLasabEkAdAga avakke koDabEkAguva padarUpagaLu entahavu embudannu vivarisalAgide. bErellA padagaLigintalU esakapadagaLige kannaDadalli tumbA heccu padarUpagaLive; mattu, ivugaLalli himbottina padarUpagaLannu unTu mADuvudu bErellA padarUpagaLannu unTumADuvudakkintalU heccu toDakinadAgide.

                                                         padarUpagaLa iTTaLa / 325 

kannaDada padagaLalli esakapadagaLannu ondu gumpinalliyU uLidellA padagaLannu innondu gumpinalliyU irisi hELabahudu; yAkendare, esakapadagaLa padarUpagaLannu unTumADuvalli bEreyE oTTugaLu baLakeyAguttave, mattu uLidellA padagaLa padarUpagaLannu unTu mADuvalli heccukaDime ondE bageya oTTugaLu baLakeyAguttave.

I eraDu bageya oTTugaLa baLakeyannu, mattu avu sEridAga avugaLalli mattu avugaLondige baruva padagaLalli kANisikoLLuva sErikeya mArpADugaLannu illi vivaravAgi tiLisikoDalAgide.

kelavu arimeya padagaLu

pAribhAShika pada racane vatramAnakAla
dhvani

I pustakadalli hosadAgi baLakeyAgiruva kelavu arimeya padagaLige heccukaDime hondikeyAgaballa samskruta mattu ingliS padagaLannu keLage koDalAgide.
arimeya pada iTTaLa
Ipottu
uli
ulikante
ulipu
ettuge
esakapada
oTTu
oyyuge
OraNa
kaTTale
kuraLu
kELvi
taDe gurutu
tereyuli
tOrupada
nele-tiLivu
pattuge
padanerake
parice
paricepada
pasuge
pAngu

technical term structure present tense sound, phone syllable pronunciation example verb affix medium order rule paragraph question
comma vowel demonstrative pronoun topic-comment relation dictionary characteristic adjective, adverb chapter role

uccAraNe
udAharaNe kriyApada
pratyaya
mAdhyama
krama
(niyama)
vAkyaparicchEda praSne

sambandha
padakOSa
svarUpa
viSESaNapada adhyAya
pAtra

svara

                                                kelavu arimeya padagaLu / 327 

barige
barigepaTTi
beragu
mucculi
mumbottu
sikkalu sollarime
himbottu
huruLu
hesarupada
gurutisuvudu baLake pattuge huruLu pattuge nelegoLisu uliya EriLita jODupada horapaDike bEru aNakapada
konerUpa korepada
arikerUpa ADuga kELuga heratu esakapattuge hesarupattuge ujjuli
mUguli
taDeyuli
badiyuli
maDaculi
hoDeyuli

akShara
varNamAle AScarya
vyanjana
bhaviShyatkAla sankIrNa
vyAkaraNa
bhUtakAla
athra
nAmapada

samAsa
apavAda
dhAtu

AjYArthaka uttama
madhyama
prathama vibhakti ShaShThI vibhakti UShma anunAsika
spaShra

mUrdhanya rEpha

letter alphabet exclamation consonant future tense complex
grammar past tense meaning noun reference pragmatic relation semantic relation grounding intonation compound exception root onamatopoea finite form irregular word imperative first person second person third person case genitive fricative nasal stop lateral retroflex flap

taDeyilladuli naDurUpa
gunugunisuva Uduli
ippuruLu
oLanuDita
esakaparice hesaruparice gurutina oTTu OreNike
halaveNike
ganDugurta
heNNugurta
uLikegurta allagaLeta
bEDike

ghOSha
mahAprANa arthasandigdhate vigrahavAkya kriyAviSEShaNa nAmaviSEShaNa AkhyAta pratyaya Ekavacana
bahuvacana pullinga
strIlinga
napumsakalinga niShEdhArthaka

frictionless continuant non-finite form voiced aspirated ambiguity

adverb adjective personal suffix singular plural masculine feminine neuter negation condition