havyaka kannaDa
lEkhakaru: Di. en. Sankara baT mULa: YouTube udangaLu — 43 bhAgagaLu (P1–P6 mattu 1–37) odidaravaru: malati baT
mUla paThya (kannaDa lipi): kn/full.md ingliS viSlEShaNe: en/summary.md
oLapiDi
- viShaya 0 — paricaya mattu munnuDi
- viShaya 1 — havyaka samudAya mattu oLanuDi bUgOLa
- viShaya 2 — caritra mattu tuLanAtmaka hinnele
- viShaya 3 — karAvaLi oLanuDigaLa uli hOlike
- viShaya 4 — kriyApada rUpagaLu
- viShaya 5 — pada vargIkaraNa mattu sollarime
viShaya 0 — paricaya mattu munnuDi
bhAgagaLu P1–P6
bhAga P6 (canna kannaDa):
halo halo banDugaLE, indu nAvu kannaDa vyAkaraNada bagge mAtanADONa. kannaDa bhASheya vyAkaraNa bahaLa mukhyavAdudu. nAvu kannaDa bhASheyannu sariyAgi kaliyabEku. indu namma carceyalli padagaLa vibhAga, hesaru padagaLu, kriyA padagaLu ivugaLa bagge mAtanADONa. kannaDa vyAkaraNadalli vivida anSagaLive.
nAvu avanu sariyAgi artha maDikOLabEku. karnATakada kannaDa bhAShe bahaLa SrImantu bhAShe. idoralli aneka viSeStategalive.
(bhAgagaLu P1–P5 dorakalavillDa / kannaDavagalilla — YouTube auto-captions kannaDavallalike)
viShaya 1 — havyaka samudAya mattu oLanuDi bUgOLa
bhAgagaLu 1–5
(mUla paThya dorakalavillDa — viShaya anumAnisida)
dAkSiNa kannaDa jilleyaa puttUri nalli havyaka kannaDa mAtanADuvavara samudAya mattu bUgOLada paricaya. bareha kannaDa (baraha kannaDa), haLeya kannaDa (haLegannaDa), hAlakI gauDa kannaDa, mattu gauDa kannaDa ivugaLa jOte havyaka kannaDada hOlike.
(bhAgagaLu 1–5 dorakalavillDa — auto-caption doSa)
viShaya 2 — caritra mattu tuLanAtmaka hinnele
bhAgagaLu 6–15
bhAga 11 (canna kannaDa — muKya viShaya):
haLeya kannaDa mattu bareha kannaDadalli padagaLa rUpagaLanu nODidare, bareha kannaDadalli haLeya kannaDakkinta tumbA heccina badalAvaNe bandide.
A barehadalli bareyuvudu — Agu, mADu ivugaLa mUla rUpa (pratipadike):
- mUDu, mUri, mUru, mUridu
- sigu, sigi, sigadu, sigidu
- kaDu, kaDi, kaDadu, kaDidu
- hiDu, hiDidu, hiDuvudu
- vaDu, vaDi, vaDadu, vaDuvudu
inta rUpagaLanu nODuttEve.
bareha kannaDa mattu haLeya kannaDa rUpagaLu (haLeya kannaDada kriyA rUpagaLu): heluwe, hewena, bape, baruna, tibe, nunu, hopi, hoga, virI, runa, maTa.
muKya tuLane:
- avaDu manege hOkan (havyaka kannaDa)
- avanu manege hOdanu (bareha kannaDa)
(bhAgagaLu 6–10, 12–14 dorakalavillDa; bhAga 15 nODalu agalavillDa)
viShaya 3 — karAvaLi oLanuDigaLa uli hOlike
bhAgagaLu 16–26
bhAga 27 (muKya uLLiTa — uli hOlike):
karuve kannaDa mattu vanne kannaDa emba eraDu mukhya gumpugaLive. karuve kannaDa vaLayadalli hAlakI gauDa, koDava modalavaru baruttAre.
hAlakI kannaDadalli sa kAra, ca kAra vAgatade. gauDa kannaDadalli I mArupADu agalavillDa.
pada hOlike (havyaka / hAlakI kannaDa):
| havyaka | hAlakI | artha |
|---|---|---|
| sAru | cAru | “cannagiruva / sariyAda” |
| seDila | ceDala | — |
| tabu → sAka | cAka / naka | (a → u mArupADu) |
| candA | candA | — |
| cappar | ceppar | — |
| canDe | cenDe | — |
| callu | cellu | — |
| jagalI | jagalI | — |
ha(vyaka) kannaDada haLeya lEkhana (SAsan) AdaradamELe, A dali mArupADu tOruttade. hAlakI mattu gauDa kannaDadalli bEre rIti mArupADu.
(bhAgagaLu 19, 22, 25 nODalu agalavillDa; bhAgagaLu 16–26 heccAgi dorakalavillDa)
viShaya 4 — kriyApada rUpagaLu
bhAgagaLu 27–32
bhAga 29 (muKya pada rUpagaLu):
gauDa kannaDa, bareha kannaDa, hAlakI kannaDa kriyApada hOlike (mUla paThya gannaATaka — muKya padagaLu mAtra):
| artha | havyaka | hAlakI | gauDa |
|---|---|---|---|
| “koDu” | koDave | koDane | koD / koDak |
| “bA” | bave / bate | — | bar |
| “iru” | ire pI | iruva ratI | — |
| “pO” | pove | — | — |
| “kel” | kelvan | kelav | keltAne |
pratyaya hOlike:
- hAlakI: -ite, -iti
- havyaka: -uve, -ute
- gauDa: koDak, bar, badak (clipped rUpagaLu)
DNS baT I rUpagaLannu haLeya kannaDada T, D pratyaya rUpagaLige joDisuttAre.
(bhAga 28: kartana, linga — mUla paThya gannaATaka; bhAgagaLu 30, 32 dorakalavillDa; bhAga 31 kannaDavagalilla)
viShaya 5 — pada vargIkaraNa mattu sollarime
bhAgagaLu 33–37
bhAga 33 (canna kannaDa):
halo halo banDugaLE, nAnu Di.en.es baT. indu nAvu kannaDa vyAkaraNada bagge carcisONa. kannaDa bhASheyalli padagaLa vargIkaraNa mattu avugaLa baLakeya bagge tiLidukOLLONa.
muKya parikaLpanegaLu (Eke):
| kannaDa lipi | Eke | artha |
|---|---|---|
| ಹವ್ಯಕ ಕನ್ನಡ | havyaka kannaDa | havyaka kannaDa oLanuDi |
| ಒಳನುಡಿ | oLanuDi | oLanuDi / upabhAShe |
| ಹಳೆಗನ್ನಡ | haLegannaDa | haLeya kannaDa |
| ಬರೆಹ ಕನ್ನಡ | bareha kannaDa | baraha / prayoga kannaDa |
| ಹಾಲಕೀ ಕನ್ನಡ | hAlakI kannaDa | hAlakI gauDa kannaDa |
| ಕರಾವಳಿ | karAvaLi | kaDal tarada nADu |
| ಮಾರುಪಾಡು | mArupADu | uli mArupADu |
| ಮುಂದ್ರಾವಿಡ | mundrAviDa | mUla drAviDa |
| ಕರ್ತನ | kartana | kriyeyalli kartru |
| ಲಿಂಗ | linga | linga (strI / pum) |
| ಬಹುವಚನ | bahuvacana | bahuvacana |
| ಪ್ರತ್ಯಯ | pratyaya | kriyA / nAma pratyaya |
| ಶಾಸನ | SAsan | kalla lEkhana |
(bhAgagaLu 34, 36 gannaATaka mAtra dorakalavillDa; bhAga 35 kannaDavagalilla; bhAga 37 dorakalavillDa)