mAtina oLaguTTu
lEkhakaru: Di. en. Sankara baT mULa: YouTube udangaLu — 37 bhAgagaLu odidaravaru: malati baT
mUla paThya (kannaDa lipi): kn/full.md ingliS viSlEShaNe: en/summary.md
oLapiDi
- viShaya 1 — mAnava mAtina sankIrNate mattu dvistara vyavasthe
- viShaya 2 — svana vyavasthe mattu svanima vargIkaraNa
- viShaya 3 — vyAkaraNa, pada vargIkaraNa mattu artha
- viShaya 4 — karnATakada oLanuDigaLa vividate
- viShaya 5 — nuDi kutumba mattu samskxta mUla mita
- viShaya 6 — miduLu mattu mAtu — nuDigijjAna
- viShaya 7 — lipi mattu baraha vyavasthe
- viShaya 8 — samskxta Adalikegaula mattu baraha takarar
viShaya 1 — mAnava mAtina sankIrNate mattu dvistara vyavasthe
bhAgagaLu 1–5
bhAga 2 (canna kannaDa):
mAnava mAtina vyavaste bahaLa sankIrNavAda vyavaste. prani mAtinalli ee rIti vyavaste illa. mAnava mAtinalli eraDu staragai keLasa naDeyuttade — arthavilla svanima staragai mattu arthavulla pada-vAkya staragai.
kannaDa bhASheyalli sumAru mUvattu svanimegaLive. ee cikit svanima gaLinda leksham padagaLa nirmANa sADyavAguttade. praNi sankEtagaLalli ee dvistara vyavasthe illa.
(bhAgagaLu 3, 5 kannaDavagalilla; bhAga 6 dorakalavillDa)
viShaya 2 — svana vyavasthe mattu svanima vargIkaraNa
bhAgagaLu 7–11
bhAga 10 (muKya viShaya — kannaDa svalaksaNa):
kannaDa bhASheyalli vAkya ramaNe Subject-Object-Verb (SOV) krameya anuDuttade. ee ramaNe samskxta mattu ingliSinalli iruva ramaNege binna. samskxta ramaNe ingliS ramaNe — yAvuDU kannaDa ramaNeyE alla.
kannaDa bhASheyalli nAmapada anantara vibakti pratyaya bAruttade (oTTu pada). ee svalakSaNa draviDa bhAShegaLige sAdAraNa. samskxta vyAkaraNa padDate kannaDakke sari hOguvudilla. kannaDa bhASheyanu kannaDa bhASheyE druShTikONadalli ariabEku.
bhAga 11 (svana badalAvaNe):
kannaDa bhASheyalli badalAvaNegaLu niyamitavAgi naDeyuttave. pratyeka oLanuDiyalli ee badalAvaNe svantada niyamagaLige anuguNa.
(bhAga 9 kannaDavagalilla)
viShaya 3 — vyAkaraNa, pada vargIkaraNa mattu artha
bhAgagaLu 13–15
bhAga 13 (pada vargIkaraNa):
kannaDa bhASheyalli padagaLu vivida vargagaLalli bAruttave — nAmapada, kriyApada, mattu vibakti/upasarga padagaLu. ee vargIkaraNa samskxta mattu ingliSina padagaLa vargIkaraNakke bhinna.
nAma mattu kriyA padagaLu “tereda varga” — haLe padagaLu hOgi haLe padagaLu baruttave. vibakti mattu sAmIpya padagaLu “mUDida varga” — ivugaLa seNe niScitagoni irutte.
bhAga 14 (sandarbha mattu artha):
padagaLa artha sandarbhavE nirNayisuttade. ekAki padavondu niScitoLLa artha hondiruvudilla. mAtanADuvAga sandarbhavu padada arthavanu nirdESisuttade. ee satyavu kannaDa vyAkaraNa adhyayanadalli muKyavAdudu.
(bhAgagaLu 13, 14, 15 dorakide)
viShaya 4 — karnATakada oLanuDigaLa vividate
bhAgagaLu 16–25
bhAga 16 (muKya viShaya — oLanuDi hOlike):
karnATakada maysUrina kannaDa, dAravADada kannaDa mattu mangaLUrina kannaDa binna binna. ee bheda pradESakke pradESakke mAtra alla — jAtigU jAtigU vyatyAsa kANuttade.
udAharaNe: “kere” (kere) enba pada dAravADadalli “keri” AvAguttade — kaDeyalli a→i badalAvaNe sADAraNa. nanjangUDina kannaDadalli h- kAra bILuttade: hOgu → Ogu, hELu → ELu.
ee badalAvaNegaLu yadruccheyalla — pratyeka oLanuDiyalli niyamitavAda svana badalAvaNe naDeyuttade.
bhAga 18 (kriyApada rUpagaLu):
oLanuDigaLalli kAla rUpagaLu bhinnA bhinnA irutte. karAvaLi oLanuDi rUpagaLu bareha kannaDa rUpagaLige bhinnA. ee hOlike DNS baT avaru Havyaka kannaDa (pustakami 09) dalli dIrGavAgi nODuttAre.
(bhAga 17 kannaDavagalilla; bhAgagaLu 22–25 dorakide adarE keLagade nODalavillDa)
viShaya 5 — nuDi kutumba mattu samskxta mUla mita
bhAgagaLu 20–21
bhAga 20 (muKya viShaya — samskxta mUla tarku):
namma nADinalli kelavar kannaDakke samskxta mUlavide annuttAre. I tiLuvAlike tappAda tiLuvAlike.
samskxtadinda hindi, marATi, gujarAti, panjAbi, bAngalA moDalAdavu bandive. I rIti samskxtadinda kannaDa bandide endu hELuvudu sADyavilla. kAraNa kannaDa mattu samskxta naDuve vyAkaraNadalli halavAru vyatyAsagaLive.
kannaDa draviDa bhASheyA SAKe. isaragu samskxta kaDe AbimAna iDikonDiruvudu sAmskrtika kAraNakke. adarE bhAShAvaijJAnika druShTikONadalli — samskxtadinda kannaDa baralavillDa.
(bhAga 21 heccAgi kannaDavagalilla; muKya vicAra sandarbhadinda tILisida)
viShaya 6 — miduLu mattu mAtu — nuDigijjAna
bhAgagaLu 26–28
bhAga 26 (muKya viShaya — bAyina raNe):
manga mattu mAnava naDuve mAtinalli bheda yAke? mangana bAyina banAvaTu mAnava bAyina banAvaTige bhinnA. mAnava kanTadalli grAsanALa mattu SnaSanALa bEreppaDuva jAga mAnavakke heccina sthAna nIDuttade — eelagA heccina svara mattu vyanjana unTu mADuva jAga siguttade.
mangana bAyiyalli ee bAguvada jAga koraccu iruvudinda avanu mAnava mAtina pUrNa svara-vyanjana sankEtavannu unTu mADabaruvatilla.
bhAga 27 (miduLu viBajane):
namma talege eraDu bhAgaLive — bala miduLu, eDa miduLu. eDa bhAgavu namma dEhada bala bhAgavannu niyantrisuttade; bala bhAgavu eDa bhAgavannu niyantrisuttade.
bala miduLinallli parSvavAyu mattu ee rOgagaLu bandAga avara mAtinalli takarar AguttavE hogi sariyAgi bEre kElasagaLalli takarar Aguvudilla. I sOdhanegaLu miduLu mattu mAtina sambandhavannu spashTa padisuttade.
bhAga 28 (canna kannaDa — baraha mattu mAtu):
mAtanADuvudakkinta bareyuvudu kaSTavAda kelasa. mAtanADuvudu svAbhAvika kElasa — yAru kaLisade hOdarU magu mAtanADuttade. adarE bareyuvudu — svanagaLannu lipigaLAgi mADuvudu — kaDime keLasavalla.
eraDu oLaginavarU nADigaLannu kaLitukondavara makkaLu — eka bhAShEya makkaLige hOlisidare — sandarbha badalAvaneyalli, samasya pariharaNadalli heccina sAmartyavannu tOruttAre.
(bhAga 29 dorakalavillDa)
viShaya 7 — lipi mattu baraha vyavasthe
bhAgagaLu 31–33
bhAga 31 (muKya viShaya — baraha vargagaLu):
mAtu modalu, baraha anantara. kannaDa mAtannu bareyuva kElasa sumAru eraDu sAvira varSagaLa hindE ArambhavAyitu. adarE mAtu halavAru sAvira varSagaLinda svantantra nuDiyAgi iDe.
bhAratada bahutEka nuDigaLu inDO-yUrOpiyaN, drAviDa, munDA mattu TibeTo-barmaN enba nAlku mukhya mUlagaLinda bEre bEre bandive. adarE bhAratada heccina nuDigaLa lipigaLu ee nAlku mUlagaLinda bEre bandilla — heccina bhAratIya nuDigaLu brAmI lipiyinda beLedu bandivE. kOri prAkruta-samskxta bALakeyalli bandida ee lipi.
bhAga 32 (bhAratIya lipiya svalakSaNa):
brAmI lipinda beLedu bandida dEvAnAgari, kannaDa, teLugu, oDiyA moDalAda lipigaLu uccAraNa aDipAyada mEle vyanjana gaLannu paTTi mADide: ka ka ga ga Na / ca ca ja ja ja / Ta Ta Da Da Na / ta ta da da na / pa pa ba ba ma. ee vaiJJAnika rIti.
adarE rOman lipi bErE prameyadalli heccina anukULa: rOman lipiya akSaragaLu eLabareyalu sADAraNa. bhAratIya lipiyalli halavAru akSaravannu bEresu bEresi bareyabEkAguttade — ee kAraNa halavAru samaya tEgeDukoLLuttade.
bhAga 33 (baraha takarar):
mAtinalli badalAvaNegaLu AgiddarU baraha hAganE kaDeyaguttade. ingliSinalli ee samasyave: bareyuva niyama mattu uccAraNe naDuve dUrida kAraNa I lipinalli heccina takarar. kannaDa birasAru ee samasyeyinda heccAgi tappisikonDarU — kannaDa padagaLannu uccAraNEga anugaNave bareyuvudu.
adarE samskxta Adalike padagaLannu samskxta lipiyalli baredare — mAtu-baraha naDuve takarar uguttade.
(bhAgagaLu 31, 32, 33 dorakide)
viShaya 8 — samskxta Adalikegaula mattu baraha takarar
bhAgagaLu 34–37
bhAga 36 (samskxta Adalikegaulu):
kannaDa bhAShe eraDu sahasra varSagaLinda samskxta padagaLannu tannalli tagonDidE. ee Adalike padagaLu eraDu bhAgava: (1) kannaDa svana vyavastEge hondikonda padagaLu mattu (2) samskxta uccAraNeyanu kaDeyAgisikondiruvA padagaLu.
eraDanEya bhAgada padagaLalli baraha-mAtu bhEdavannu makkaLu kaLiyabEku — ee kaSTakara. DNS baT avara mita: samskxta Adalike padagaLannu kannaDa uccAraNe pratinidisuvante bareyabEku. ee vicAravannu avaru pustakami 08 dalli (mahAprANa) adhika vyAkhyAnisuttAre.
(bhAgagaLu 34, 37 kannaDavagalilla; bhAga 35 dorakalavillDa)