ಉಲಿ ಮಾರ್ಪಾಡಿನ ಗೆರೆಗಳು

ಕನ್ನಡ ಶೀರ್ಷಿಕೆ: ಉಲಿ ಮಾರ್ಪಾಡಿನ ಗೆರೆಗಳು ಇಂಗ್ಲಿಶ್ ಶೀರ್ಷಿಕೆ: Laws/Lines of Sound Change (ಉಲಿ = sound/phoneme, ಮಾರ್ಪಾಡು = change/transformation, ಗೆರೆ = line/law) ಲೇಖಕರು: ಡಾ. ಡಿ. ಎನ್. ಶಂಕರ ಬಟ್ ಭಾಷೆ: ಕನ್ನಡ ಪ್ರಕಟಣೆ: ಜೂನ್ 2024 (ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ಪ್ರಕಟಣೆ) ವೆಬ್‌ಸೈಟ್: dnshankarabhat.net ಆರ್ಕೈವ್: Wayback Machine snapshot (Cloudflare blocked) ಸ್ಥಿತಿ: ಪಠ್ಯ ಇನ್ನೂ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ

ಪರಿಚಯ

ಇದು ಡಿ. ಎನ್. ಶಂಕರ ಬಟ್ ಅವರ ಕೊನೆಯ ಕೊಡುಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು — ಜೂನ್ 2024ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಕನ್ನಡ ಲೇಖನ. ಇದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೂಲ ತತ್ವವನ್ನು (ನಿಯಮಿತ ಉಲಿ ಮಾರ್ಪಾಡು — regular sound change) ಕನ್ನಡದ ಓದುಗರಿಗೆ ತಲಪಿಸಲು ಬರೆದ ಲೇಖನ.

ಇದು ಅವರ ಇಂಗ್ಲಿಶ್ ಗ್ರಂಥ Sound Change (2001, → 22) ದ ಕನ್ನಡ ಜನಪ್ರಿಯ ರೂಪ ಎಂದು ಭಾವಿಸಬಹುದು.

ಪದ ವಿವರಣೆ

ಬಟ್ ಅವರ ಕನ್ನಡ ಪದ	ಸಂಸ್ಕೃತ / ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪದ	ಇಂಗ್ಲಿಶ್
ಉಲಿ	ಧ್ವನಿ	Sound / Phoneme
ಮಾರ್ಪಾಡು	ಬದಲಾವಣೆ	Change / Transformation
ಗೆರೆ	ನಿಯಮ	Law / Rule / Line
ಉಲಿ ಮಾರ್ಪಾಡು	ಧ್ವನಿ ಬದಲಾವಣೆ	Sound Change
ಐತಿಹಾಸಿಕ ನುಡಿಯರಿಮೆ	ಐತಿಹಾಸಿಕ ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರ	Historical Linguistics

ವಿಶಯ (ನಿರೀಕ್ಷಿತ)

ಐತಿಹಾಸಿಕ ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೂಲ ತತ್ವ:

ಉಲಿ ಮಾರ್ಪಾಡಿನ ನಿಯಮಿತತೆ — ಉಲಿಗಳು ಕಾಲಾಂತರದಲ್ಲಿ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಆ ಬದಲಾವಣೆ ನಿಯಮಬದ್ಧ
ಕನ್ನಡದ ಉದಾಹರಣೆಗಳು — ಹಳಗನ್ನಡ → ಹೊಸಗನ್ನಡ ಉಲಿ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳು
ದ್ರಾವಿಡ ನುಡಿಗಳ ನಡುವೆ — ಕನ್ನಡ, ತಮಿಳು, ತೆಲುಗಿನ ಉಲಿ ಹೋಲಿಕೆ
ಮಹಾಪ್ರಾಣ ಮಾರ್ಪಾಡು — ಸಂಸ್ಕೃತದ ಉಸಿರಾಡಿದ (aspirated) ಶಬ್ದಗಳು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಏಕೆ ಉಳಿಯಲಿಲ್ಲ (→ 08)

ಕನ್ನಡ ಧ್ವನಿ ಮಾರ್ಪಾಡಿನ ಉದಾಹರಣೆಗಳು

ಕನ್ನಡದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಉಲಿ ಮಾರ್ಪಾಡಿನ ಕೆಲವು ತಿಳಿದ ನಿಯಮಗಳು:

Proto-Dravidian c- → Kannada j- / h- (context-dependent)
Old Kannada ಅಂ- → modern ಆ- (vowel lengthening)
Sanskrit aspirates (ಖ, ಘ, ಛ, ಝ…) → Kannada unaspirated (ಕ, ಗ, ಚ, ಜ…)
Word-final consonant clusters simplified
Intervocalic voicing of stops in some dialects

ಸಂಬಂಧಿತ

22 — Sound Change (English textbook) — ಇದೇ ವಿಶಯದ ಇಂಗ್ಲಿಶ್ ಗ್ರಂಥ
08 — ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಮಹಾಪ್ರಾಣ ಯಾಕೆ ಬೇಡ? — ಅನ್ವಯ: ಮಹಾಪ್ರಾಣ ವಿಲೀನ
14 — ನಿಜಕ್ಕೂ ಹಳಗನ್ನಡ ವ್ಯಾಕರಣ — ಹಳಗನ್ನಡ ಉಲಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
19 — The Koraga Language — ದ್ರಾವಿಡ ತುಲನಾತ್ಮಕ ಉಲಿ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ

ಸಂಗ್ರಹ ಸ್ಥಿತಿ

Wayback Machine snapshot ಅಸ್ತಿತ್ವ ದೃಢಪಟ್ಟಿದೆ (2024-06-21)
Wayback snapshot ಪಠ್ಯ ಸಂಗ್ರಹ (Cloudflare ತಡೆ — browser ಮೂಲಕ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕು)
ಪೂರ್ಣ ಪಠ್ಯ ಸೇರ್ಪಡೆ