mAtu mattu barahada naDuvina gondala
lEkhakaru: Di. en. Sankara baT mULa: YouTube udangaLu — 44 bhAgagaLu odidaravaru: malati baT
mUla paThya (kannaDa lipi): kn/full.md ingliS viSlEShaNe: en/summary.md
oLapiDi
- viShaya 1 — nuDi mAtu: baraha nuDiyalla
- viShaya 2 — baraha caritra: baraha hEge banditu
- viShaya 3 — bhAShe kalika: svAbAvika mAtu, kaLisa baraha
- viShaya 4 — baraha mattu AlOcane badalAvaNe
- viShaya 5 — drAviDa bhAShe kuTumba
- viShaya 6 — baraha suDAraNe: mAtu-baraha antaravanu kaDime mADuvu
- viShaya 7 — bhAShe jIvanta mattu sAvu
viShaya 1 — nuDi mAtu: baraha nuDiyalla
bhAgagaLu 1–5
DNS baT avara hEraDa vAkya (pustakami vebsaiT varNane):
nuDi embudu mAtallade barahavalla; nudiya illave mAtina ondu krutaka rUpavE baraha. mAtu makkaLa beLavaNigeya angavAgi talemArinindu talemArige sAguttA hOguttade; AdakaLena, adu yAvAgalU tanna jIvantikeyanu uLisikonDiruttade.
barahavanu makkaLige kalisabEkAguttade — AdakaLena, adu samaya kaLedante ella hecca hecca krutakavAguttA hOgi, tanna jIvantikeyanu kaLedukoLLuttade. adaralli jIvantike tumbalu adakkU mAtikU naDuviruva antaravanu barahagAraru kaDime mADuttirabbEkAguttade.
bhAga 5 (mUla viShaya — mAtu munda, baraha nantara):
ingliSinalli “language” emba pada lATin “lingua” (nAlige) indinda bandiruvu. I ettugeyu nuDi embudu mAtu embudanu tOruttade. baraha sumAru nAlku sAvira varSagaLa hindE SumEra mattu cIneyalli ArambavAyitu. kanna Dada mAtu A himde halavAru sAvira varSagaLu hanneya. mAtu modalu; baraha nantara.
bhAga 3 (samskxta — satta bhAShe):
samskxta halavAru varSagaLinda svalpa badalAvaNe Agilla. adu jIvanta bhASheyalla; baraha mAtra. kannaDa bhAShe kAla kALakke badalAvaNe AnOnDiruttade — haLeya kannaDa, naaDu kannaDa, nUtana kannaDa — ivu sAkSi. samskxta pANinIya vyAkaraNa niyama avanu “ninda biDuttade” — jIvanta bhAShe hAgeya sADyavilla.
(bhAga 1 kannaDavagalilla; bhAga 2 svalpa kannaDavagalilla — muKya bhAvagaLu dorakive)
viShaya 2 — baraha caritra: baraha hEge banditu
bhAgagaLu 6–9
baraha vyavasthe eraDu mukhya bhAgava: pada lipi (pratipadakke ondu cihne — cIna) mattu svana lipi (svanagaLannu pratiniDuvudu — kannaDa, ingliS).
bhAratadalli heccina lipigaLu brAmI lipiyinda beLedubandive. brAmI lipi uccAraNa aDipAyada mElE kankara vyanjana gaLannu paTTi mADide: ka ga Na / ca ja Na / Ta Da Na / ta da na / pa ba ma. I vaiJJAnika rIti.
mAtu modalu; baraha annantara. kannaDa mAtannu bareyuva kElasa sumAru eraDu sAvira varSagaLa hindE ArambavAyitu. adarE mAtu halavAru sAvira varSagaLinda svantantra nuDiyAgi iDe.
(bhAgagaLu 6–9 dorakide adarE I viShayada sariyAda paThya nODalu sADyavAgalilla)
viShaya 3 — bhAShe kalika: svAbAvika mAtu, kaLisa baraha
bhAgagaLu 13–14
bhAga 13 (makkaLu mAtu hEge kaLiyuttAre):
makkaLu mAtannu yAru kalisade kalikoLLuttAre. munce babbala — nantara ondu pada — nantara eraDu pada — nantara pUrNa vAkya. I krama prateya makkaLalli ondE AguturuttaDE. vAtavaraNavE kalisuttade; tAyi-tanDe vyAkaraNa padaDi kaLisuvudilla.
baraha ante alla: barahavanu innobbaru kaLisabbEku — I kALaka, I kattu, I niyamada mULaka. makkaLige baraha kalisuvudu varSagaLa kAlasa.
bhAga 14 (mAtu mattu baraha: bErE bErE kArya):
mAtanADida vAkya hAgeyE hOguttade — tidukkalu sADyavilla. baredadu uLiyuttade — tidukkabEku, pararA talaupabEku, bEre kALakke upayogisabEku.
barehadalli mAtinante sandarbha, hAvabAva, svanakELige illa. barahagAru I antaravanu mAtiganuvadante tumbAbEku — I kaLita sAmartyavE “bareyuva kala”.
viShaya 4 — baraha mattu AlOcane badalAvaNe
bhAgagaLu 17–24
bhAga 17 (mudraNa yantra mattu baraha badalAvaNe):
mudraNa yantra (15ane shatabmAna) baraha samskxtige heccina mArupADu tanditu. A munce illade iruvavugaLu bandive: shIrSike, upaShIrSike, pucca sakkhyegaLu, paDi sUci, sutra vAkya, paragrapagaLu. pustaka arjitavAgitu; odi bahujanara kElase AyItu.
mudraNa baraha “prAmANikate” — hELabahudu: I naDavina lEkhanagaLu sari, baLuvAda kannaDigarE odi mElike bAruvudu. I badalAvaNe baraha citrakke heccina shakyate koDitu.
bhAgagaLu 18–20 (bAyitana samAja mattu barehadha samAja):
bAyitana samAjadalli jJAna kathEgaLu, gurutugaLu, paramparagaLalli sangrahamAguttade. barehadha samAjadalli jJAna “vastu” AguturuttaDE: sUci mADabahudAda, vargIkarisabahudu, bErE bErE vargadalli joDisabahudu.
bAyitanada jangaLU barehadha jangaLU eraDU onde samAjadalli iruvAga — barehadhavarE sAdhAraNa DaniyuLLavarAgiddarindu — bAyitanadavarE tondareyu anubhavisuttAre.
(bhAgagaLu 21, 22 kannaDavagalilla; bhAga 25 dorakalavillDa — SSL doSa)
viShaya 5 — drAviDa bhAShe kuTumba
bhAgagaLu 27–32
bhAga 27 (canna kannaDa — drAviDa kuTumba):
kannaDa mattu tamiLu eraDU drAviDa bhAShe — ondE mUla drAviDa bhASheyindinda bandive. kannaDa munce bErEyAyitu — A nantara tamiLu, maLayALa, tuLu, koDagu ivugaLu bErEyAyiduve.
I sambandha hEge sAbitAguttade? stira uli hOlike mULaka: kannaDadalli reTroflex T iruvade, tamiLudalli t AguturuttaDE — I hOlike krama (niyamita). I niyamita uli hOlikeyE kuTumba sambandhada sAkSi.
samskxtadinda kannaDa bandide embudu tappAda tiLuvALike. kAraNa: kannaDa mattu samskxta naDuve vyAkaraNa, uli, mUla padakoSa — eliaDaLU vyatyAsa bahaLa dUra. kannaDa drAviDa bhAShe; samskxta indo-yUrOpiyan bhAShe.
bhAgagaLu 29–32 (drAviDa pada hOlike):
mUla drAviDa padakoSadalli: nAvu, nIvu, avanu emba sarvanamagaLu; hELu, koDu, malaugu emba kriyApada gaLu; biLi, kappu, hosi, haLe emba viSeSana padagaLu — ivellA samskxtEtara, drAviDa mUlada.
samskxta tatsama padagaLu nantara kannaDakke sEriduve; I padagaLu drAviDa uli vyavastEge sAmaJasyagondilla — avugaLannu kannaDa uccAraNEge anugaNave bareyabEku.
(bhAga 26 kannaDavagalilla)
viShaya 6 — baraha suDAraNe: mAtu-baraha antaravanu kaDime mADuvu
bhAgagaLu 34–38
bhAga 38 (canna kannaDa — baraha-mAtu vyatyAsa mattu suDAraNe):
I rIti vyatyAsagaLu eLLade AguturuttaDE: baraha ondu kALadalli sthiragOnDabiDuttade, mAtu badalAguttA hOguttade. ingliSinalli ee samasyave: “knight”, “rough”, “though” — baraha 15ne ShatabmAnada uccAraNeyanu haniDiruvu, nantara mAtu badalAyitu, baraha badalAgalilla.
pOrcugiS likhana panDigaLu sUDhAraNe mADi baraha-mAtu antaravanu kaDime mADigiddAre. jarmani, DAniSH bhAShe gaLallu sarkar baraha suDAraNegaLu naDeyisidave.
kannaDada svantada padagaLu samasyEyinda bErE tappisikonDive — kannaDa padagaLannu uccAraNEga anugaNave bareyuvudu. adarE samskxta Adalike padagaLannu samskxta baraha niyamadale bareyabEku annuvudu kaSTada niyama. makkaLige ee padagaLa baraha kaLisuvaLLi heccina kaTTa aguttade.
(bhAga 35 dorakalavillDa; bhAgagaLu 36, 37 kannaDavagalilla)
viShaya 7 — bhAShe jIvanta mattu sAvu
bhAgagaLu 39–44
bhAga 43 (canna kannaDa — satta bhAShe mattu aLida bhAShe):
bhAShe jIvantavAguvarEge makkaLu avanu tAyinuDiyAgi kalidukoLLuttAre — talaemArininda talaemArige badalAvaNE terukonDu sAguturuttaDE. ee rIti sAguva bhAShe “jIvanta bhAShe”.
samskxta makkaLige shAlEgaLalli kaLisuttAre — adarE avaru A bhASheyanu biTTu tamma tAyinuDige tiruguttAre. samskxta pANinI vyAkaraNa niyama biddukOnDiruvudu — badalAvaNE AguvudillE. AdakaLena adu “satta bhAShe”.
lATin kUDa satta bhAShe — satta endudarE aLidilla: vATikan, kaTolik cerci, viduvanmanDali adu bareyuttidE. adarE yAru makkaLu lATinnu tAyinuDiyAgi kalidukoLLuvudilla.
tamiLunADu sarkAru samskxta satta bhAShe endu hELidadu sari. cennay ucca nyAyAlaya tIrpAvu tappAda tIrpAvu.
bhAga 44 (samAropti — eraDu suDAraNegaLu):
kannaDa bareha mAtininda dUra sAritide — eraDu kAraNagaLindinda: (1) samskxta eravalu padagaLa heccu — kannaDigaru eraDanEya bhAShe ivugaLa hAke bALasuttide (2) ee eravalu padagaLannu samskxta baraha niyamadale bareyabEku enba kaTraLe — makkaLige ee padagaLa baraha kalisuvaLLi heccina kaTTa AguttAre
eraDu mArpADigaLannu mADidale: (1) samskxta eravalu padagaLanu kaDime mADabEku — drAviDa mUlada padagaLannu baLasabEku (2) uLida eravalu padagaLannu kannaDigaru hEge uccAraNe mADuttArO hAgeye bareyabEku
ee mArpADigaLu kannaDa bareha kalivaLLi mattu baLasivaLLi sUlabavAgabahu — eLLara kannaDigarige bareha talaupuvante mADuvudu sAmAjika nyadha.
(bhAgagaLu 39, 40, 41, 42 kannaDavagalilla; bhAga 44 svalpa kannaDavagalilla adarE samAropti viShaya dorakuttade)
muKya parikalpanegaLu (Eke)
| kannaDa lipi | Eke | artha |
|---|---|---|
| ಮಾತು ಮತ್ತು ಬರಹ | mAtu mattu baraha | mAtu mattu baraha |
| ಗೊಂದಲ | gondala | gondala / takarar |
| ನುಡಿ / ಭಾಷೆ | nuDi / bhAShe | bhAShe |
| ಕ್ರುತಕ ರೂಪ | krutaka rUpa | krutaka rUpa (artificial form) |
| ಜೀವಂತ ಭಾಷೆ | jIvanta bhAShe | jIvanta bhAShe |
| ಸತ್ತ ಭಾಷೆ | satta bhAShe | satta bhAShe (dead language) |
| ಅಳಿದ ಭಾಷೆ | aLida bhAShe | aLida bhAShe (extinct language) |
| ದ್ರಾವಿಡ | drAviDa | drAviDa |
| ಮಾರ್ಪಾಡು | mArpADu | mArpADu / badalAvaNe |
| ಎರವಲು ಪದ | eravalu pada | Adalike pada |
| ತತ್ಸಮ | tatsama | samskxta mUla eravalu pada |
| ಬರಿಗೆ ತನ | barige tana | barahada sAmartyavuLLiruvu |
| ಬಾಯಿ ತನ | bAyi tana | mAtanADuva sAmartyavuLLiruvu |
| ಮುಂದ್ರಾವಿಡ | mundrAviDa | mUla drAviDa |
| ಶಾಸನ | SAsan | kalla lEkhana |
| ಉಚ್ಚಾರಣೆ | uccAraNe | uccaraNe |
| ಮುದ್ರಣ ಯಂತ್ರ | mudraNa yantra | gutenbarg yantra |