kannaDa padagaLa oLaracane
lEkhakaru: Di. en. Sankara baT mULa: YouTube udangaLu — 55 bhAgagaLu, 9 adhyAyagaLu odidaravaru: malati baT
mUla paThya (kannaDa lipi): kn/full.md ingliS viSlEShaNe: en/summary.md
oLapiDi
- adhyAya 1 — pIThike: oLaracane enbudu Enu?
- adhyAya 2 — kannaDada pada varggagaLu
- adhyAya 3 — nAmapadagaLa oLaracane
- adhyAya 4 — pratyayaviruva nAmapadagaLu
- adhyAya 5 — jODupadagaLu
- adhyAya 6 — kriyApadagaLa oLaracane
- adhyAya 7 — guNapadagaLa oLaracane
- adhyAya 8 — eravalAgi banda padagaLa oLaracane
- adhyAya 9 — muktAya
adhyAya 1 — pIThike: oLaracane enbudu Enu?
bhAgagaLu 1–6
I bhAga pustakaÁ 1.4: padagaLu mattu oTTugaLu annu Adhariside (bhAgagaLu 3–4)
I bhAga pustakaÁ 1.5: padaoTTugaLu mattu padarUpadoTTugaLu annu Adhariside (bhAgagaLu 4–5)
kannaDa vAkyagaLalli eraDu bAge padagaLu balakayyallive: oLaracane iruvA padagaLu mattu oLaracane illadA padagaLu. ‘munnuDi’ — ‘munna’ mattu ‘nuDi’ sEri bandide, oLaracane ide. ‘tale’ — oLaracane illa, beriI akSharegaLa sErike mAtranE. oLaracane-iruvA padagaLa artha sAdhAraNa balakayyalli ariyabahudu — artha saMdarbhiMda mattu oLaraceiniMda Uma hodeyabahudu.
padagaLa oLaracane mattu avugaLa caritra bErE bErE: caritra eTTu hOgiddanta oLaracane ariyabEku enthede kannaDadalli iMdU avugaLannu hEge baLasuttArO A mEle. eraDara naDuvina vyatyAsa gaNakke irisuvudu avaSya.
padaoTTu (lexical affix) mattu padarUpadoTTu (inflectional affix) bErE bErE. eraDannu bErE mADu A ShaT nirNAyaka parIkShegaLive. utpAdakavAda oLaracane mattu anutpAdakavAda oLaracane kUDa bErE — ee pustakadalli eraDannu gaNisuttAre, muKyavAgi cAritrika aMSagaLa Adharake mEle.
adhyAya 2 — kannaDada pada varggagaLu
bhAgagaLu 7–12
I bhAga pustakaÁ 2.1: munnOTa annu Adhariside (bhAga 7)
I bhAga pustakaÁ 2.2: padagumpugaLalli vyatyAsagaLu annu Adhariside (bhAga 8)
I bhAga pustakaÁ 2.3.1: nEravAda baLake annu Adhariside (bhAga 9)
I bhAga pustakaÁ 2.3.2: arthAdalli vyatyAsa annu Adhariside (bhAga 10)
kannaDadalli mUru svantantra pada varggagaLive: hesaruppada (noun), esakappada (verb), pariceppada (qualifier/adjective). samskxtadalli viSEShana padagaLannu hesarupadagaLu enthE pariganisuttArE — kannaDadalli haAge alla; ee mUru varggagaLu svantantra kaArana kArvANe mADuttaDE.
ee mUru varggagaLannu bErE bErE mADuvA ELu vAkya-rIti parIkShegaLive: (1) tulana prayOge (pariceppada mAtranE: ‘onDe’ + base form); (2) AnuvAkya prayOge; (3) ‘iruvudu’ enba samuddEShArtha prayOge; (4) aNuku padagaLa prayOge (hesaruppada mAtranE); (5) vismaya prayOge (pariceppada mAtranE); (6) AnuvAkya vishESha rUpa; (7) sandarbhagata bErEtana.
ee vAkya-rIti parIkShegaLE sAkShi — mUru varggagaLu kannaDadalli nijakkU bErE bErE. samskxta vyAkaraNa niyamada mEle kannaDa pada varggagaLannu nirdhArisu mADuvudu tappU.
adhyAya 3 — nAmapadagaLa oLaracane
bhAgagaLu 13–19
I bhAga pustakaÁ 3.2: jODupadagaLu mattu nAmapadaguccHagaLu annu Adhariside (bhAga 14)
I bhAga pustakaÁ 3.3.7: nAmapadagaLu mattu nAmapadaguccHagaLu annu Adhariside (bhAga 17)
I bhAga pustakaÁ 3.6.2: sambandhAdalli vyatyAsa annu Adhariside (bhAga 19)
hesaruppada mattu vAkya mUlada bEtEyali ELu parIkShegaLu bErE mADuttaDE: (1) SabdagaLa maDike sAdhyatE; (2) vibhakti pratyaya sErike; (3) saMdhi badalAvaNe sambhava; (4) toDE pada padhati; (5) aNuku pada prayOge; (6) vismaya prayOge sambhava; (7) artha-niyaMtraNa.
rUDhanAma (proper noun — ankitanAma) mattu sAmAnya nAma (common noun) eraDU oLaracane iruva hesarupadagaLu. sAmAnya nAmagaLu vxtti-muKEna hELuttave; rUDhanAmagaLu hELuvudilla. nAmapadagaLa artha avugaLa oLaraceiniMda prathyEka nirdhArisabahudu entheDalla — artha badalAguttidE, oLaracane stira iruttade. ‘kuNita’ → ‘kuNi’ + ‘-ta’ ide, adarE ‘kuNita’da artha ‘kuNi’ kElasaKe mItarigide.
adhyAya 4 — pratyayaviruva nAmapadagaLu
bhAgagaLu 20–26
I bhAga pustakaÁ 4.1: pIThike annu Adhariside (bhAga 20)
I bhAga pustakaÁ 4.4: nAmapadagaLiMda tAyArAda nAmapadagaLu annu Adhariside (bhAga 24)
I bhAga pustakaÁ 4.5.1: nEravAda baLake annu Adhariside (bhAga 25)
esakapadagaLiMda hesarupadagaLannu kaTTuvA hattU muKya pratyayagaLive: -ike/-ige (action noun, most productive), -ta/-t (concrete process), -a, -vu, -vaLi, -vaN, -e, -alu, -ku, SUnyadinda (zero suffix).
-ike/-ige ee ondu pratyaya sAvirada esaka padagaLigE kelsappaDuttade. kElasa hesarupadagaLannu, phaLa hesarupadagaLannu mattu sAdhana hesarupadagaLannu kaDegE mADisuttade. ee utpAdakate sUcisuttade — kannaDada svanta pada-nirmANada baLa AluLide.
SUnyadinda (zero derivation): kannaDadalli halavU esaka padagaLu nEraDavAgiyE hesarupadagaLAgi balakayyallive — pratyaya bEDa. nagu = “to laugh” mattu “a laugh”, ODu = “to run” mattu “a run”. ee typologically muKya viShaya.
hesaruppada mUladinda hoSa hesarupadagaLu: -tana (guNa-noun), -iga/-ga (A sthAnakke sambandha), -gAra (vxtti naDEsuvavanu), -ariga (ariMBudavanu), -olaviga (olavu tulisuvAvanu).
adhyAya 5 — jODupadagaLu
bhAgagaLu 27–39
I bhAga pustakaÁ 5.2: jODupadagaLu mattu padaguccHagaLu annu Adhariside (bhAga 28)
I bhAga pustakaÁ 5.5: jODupadagaLa oLaracane annu Adhariside (bhAga 31)
I bhAga pustakaÁ 5.6.4: kEMdra biMduvina sThAnavannadhArisiÁ vibhajane annu Adhariside (bhAga 33)
I bhAga pustakaÁ 5.8.2: padavarggagaLa saMKyE annu Adhariside (bhAga 35)
I bhAga pustakaÁ 5.8.4: subanta pratyaya annu Adhariside (bhAga 36)
I bhAga pustakaÁ 5.8.5: avyayIbhAva samAsa annu Adhariside (bhAga 37)
jODuppada mattu nAmapada-guccHagaLannu bErE mADuvA ELu parIkShegaLu. nAlku vibhajana mAnapaTTugaLu: (1) aMgagaLa saMKyE; (2) modala aMgada pada-vargg; (3) eraDanE aMgada bAge vividhate; (4) kEMdra-biMduvina sThAna (right-headed vs. exocentric).
heccina kannaDa jODupadagaLu ‘right-headed’ — eraDanE aMga vAkya-kArya nirdhAraNe mADisuttade. adarE koMdU ‘exocentric’ (‘bahuvrihi’ rItiya) — yAvU aMga vAkya-kArya nirdhAraNe mADisuvudilla.
samskxta saMAsa TaxanAmi (tatpuruSha, dvaMdva, bahuvrihi) kannaDa jODupadagaLigE tanappaDuttAre mADidAga niyamita tappAguttade. kAraNa: kannaDa jODupadagaLu ee samskxta rUpagaLe tantrannu anugamisuvudilla. samskxta-SikShitarAda vyAkaraNakAraru A paTTigaLannu nantara ArOpisidaru — haLe kannaDadallU jODupadagaLu bEre rIti naDEyuttide.
adhyAya 6 — kriyApadagaLa oLaracane
bhAgagaLu 40–42
I bhAga pustakaÁ 6.4: isu enba pratyayada baLake annu Adhariside (bhAga 40)
kannaDa esaka padagaLalli heccina mUla padagaLannu viSlESHisa mADalAguvudilla — ‘simplex’ (unanalysable). palEyaLike pratyayagaLu (fossil affixes): haLatu -cu pratyaya eMdu uLidukondide; iMdU utpAdakatE illa. utpAdakavAda pratyaya onda mAtranE: -isu (causative).
-isu pratyaya kannaDa esaka-padagaLa nirmANada dhanivAda samarthe — muLugu (sink) → muLugisu (cause to sink), ODu (run) → ODisu (cause to run/drive). ee eMdu bAgEyanU hoSa esakapadagaLannu kaTTabahudu: hesaruppada + -isu, pariceppada + -isu, adalike pada + -isu.
kUDupadagaLu (compound verbs): hesaruppada + esaka (taletoLe = brainwash), pariceppada + esaka (eddutrOrisu = highlight), esaka (jODuvA rUpa) + esaka (kEdarihuDu = stir-fry). kriyAsamAsa enba vyAkaraNa viShaya heccAgi samskxta-AdhAritavAda vyAkaraNakArarA tinappinAddu; baT avaru ee paTTaigeyA nirupaNavannu parIkShisutte hesarupada + esakavennuvudu kUDa sADhyavennudu tOruttAre.
adhyAya 7 — guNapadagaLa oLaracane
bhAgagaLu 43–44
I bhAga pustakaÁ 7.4: pratyayagaLa baLake annu Adhariside (bhAga 44)
kannaDa guNapadagaLa muKya lakshaNA: avugaLu rUpa badalAyisuvudilla — linGa, vacana, vibhaktigE anusArAvAgi. ee samskxta viSEShana padagaLiMda maulika bEdavAgalilla endu haLe kannaDa vyAkaraNakAraru miss mADidarU.
mUla (underived) guNapadagaLu: biLi, doDDa, oLLe — ee avayava-rUpa pratyaya illadE nEravAgiyE balakayyallive. sthira mattu cala/sApEkShA guNagaLu bErEbErE.
hoSa guNapadagaLu kaTTuvA pratyayagaLu — hesarupadagaLiMda, esakapadagaLiMda, mattu bErE guNapadagaLiMda. -da (past participial qualifier), -uva (present participial qualifier), -ada (negative participial qualifier) — ee mUru muKyavAgive. sAksShAtvAgi bEre bErE pada-varggagaLiMda guNapadagaLannu paDeyabahudu: hesaruppada + -da (possessive form serving as qualifier), esaka + -uva/-da/-ada.
adhyAya 8 — eravalAgi banda padagaLa oLaracane
bhAgagaLu 45–54
I bhAga pustakaÁ 8.5: kriyApadagaLu annu Adhariside (bhAga 53)
samskxtagaLiMda eravalAgi banda padagaLu eraDu bAgehatti: tatsama (kaDime swIkxta — phoNology badalAgilla) mattu tadbhava (pUrNA svIkruta — kannaDa svara-vyaMjana niyamagaLigE anugaNave badalAvaNe Agide). ee eraDara oLaracane bErE bErE rItiyanalli nODuttAre.
tatsama padagaLalli dAna bhASheya oLaracane ‘upayOgavAga’ uLiyuttade — samskxta pratyayagaLu mattu sandhi niyamA avugaLalliruva kAraNa. ee pratyayagaLu kannaDadalli hOdaMte kANuttAre. samskxta munnOTTugaLu (apa-, saha-, ati-) kannaDakke baMdu iMdU kannaDada svaAta padagaLiMda kUDa hoSa padagaLannu kaTTa baLasabahudu — ee ittIcina gativiDiyi.
tadbhava padagaLu kannaDada svaniyamagaLigE anugaNave badalAgiruva kAraNa avugaLannu svantavennuvudu kaTTaTa. adarE tatsama padagaLigE samskxta oLaracane avigaLalliruva kAraNa avugaLannu kannaDa niyamagaLinda vivarisidarE sari, samskxta niyamagaLinda vivarisidarE tappU.
adhyAya 9 — muktAya
bhAga 55
I bhAga pustakaÁ adhyAya ombattu annu Adhariside
ee pustakada muKya sammati: eraDu sahasra varShagaLu samskxta-Adharida vyAkaraNa padhati kannaDakke tanappaDuttittirU — kannaDada svanta pada-varggagaLu, oLaracane niyamA, rUpa-nirvahaNe ivugaLannu samskxta mAnakaTTina mEle nODigAga tappAguttade. kannaDigarE Adharida bErEyE vyAkaraNa-paraMpare kaTTabekaAgide.
mUru pada-varggagaLa oLaracane saMkShEpa: hesarupadagaLu (pratyayagaLiMda mattu jODupadagaLiMda bahu utpAdakavAda nirmANa ide), esakapadagaLu (mUlapade utpAdakata kaDime, -isu pratyaya mattu kUDupadagaLu muKya), guNapadagaLu (rUpa badalAyisuvudilla, pratyayagaLiMda bErE pada-varggagaLiMda huttuttave).
ee pustaka modale kannaDa prada vyAkaraNa paraMparegE ondu Adharadi — kannaDada svata pada-rIti mattu oLaracana niyamagaLa sarige vivaraNe. mOMde pustakagaLu (Book 25 — vakyagaLa oLaracane; Book 01 — idu kannaaDadE vyAkaraNa) ee paraMpareyA miDida kElasagaLannu munduvarisuttave.
muKya parikalpanegaLu (Eke)
| kannaDa lipi | Eke | artha |
|---|---|---|
| ಒಳರಚನೆ | oLaracane | internal structure / morphology |
| ಪದ | pada | word |
| ಪದರೂಪ | padarUpa | inflected word form |
| ಒಟ್ಟು | oTTu | affix |
| ಪದದೊಟ್ಟು | padaoTTu | lexical/derivational affix |
| ಪದರೂಪದೊಟ್ಟು | padarUpadoTTu | inflectional affix |
| ಹೆಸರುಪದ | hesaruppada | noun |
| ಎಸಕಪದ | esakappada | verb |
| ಪರಿಚೆಪದ | pariceppada | qualifier/adjective |
| ಜೋಡುಪದ | jODuppada | compound (nominal) |
| ಕೂಡುಪದ | kUDuppada | compound (verbal) |
| ಹೊರಕುಳಿ ಪದ | horakuLi pada | bound root |
| ಪಳೆಯಳಿಕೆ | paLeiyaLike | fossil affix |
| ತದ್ಭವ | tadbhava | nativised Sanskrit loan |
| ತತ್ಸಮ | tatsama | unadapted Sanskrit loan |
| ಕೀಳರಿಮೆ | kILarime | inferiority complex (toward Sanskrit) |
| ಮೇಲರಿಮೆ | mElarime | superiority complex (of Sanskrit) |
| ಸೊನ್ನೆ ಪ್ರತ್ಯಯ | sonne pratyaya | zero derivation |